Orðaskifti beinleiðis

Leiting

Løgtingstíðindi

7. Viðvíkjandi kostnaði og mistum størvum í Føroyum av at peningastovnarnir fingu loyvi at flyta netbanka og peningaupplýsingarnar hjá føroyingum av landinum

« Aftur

 

Spyrjari: Høgni Hoydal
Svarari: Helgi Abrahamsen
Spurningur:

Á tingfundi 19. mai 2020 boðaði tingformaðurin frá omanfyrinevnda fyrispurningi, sum er soljóðandi:

 

 1.     Hvussu nógv hava føroysku peningastovnarnir – og harvið føroyski brúkarin – rindað í krónum og oyrum til útlendsku skipanirnar og fyritøkurnar fyri netbanka- og gjaldsskipanir, síðan táverandi landsstýrissamgonga í 2004 gav teimum loyvi at flyta skipanirnar av landinum?

 

2.     Hvussu nógv rinda føroysku peningastovnarnir – og harvið føroyski brúkarin – árliga í krónum og oyrum til útlendsku skipanirnir og fyritøkurnar fyri netbanka- og gjaldsskipanir?

 

3.     Hvørjar bindingar hava føroysku peningastovnarnir gjørt mótvegis útlendsku fyritøkunum, um teir taka skipanirnar heimaftur – og hvat hevði tað kostað?

 

4.     Hvussu nógv fólk vóru í starvi hjá Elektron, áðrenn skipanirnar vórðu sendar av landinum 2004, hvussu nógv fólk eru í starvi nú, og hvussu hevur starvstalið verið árini frá 1998 til í dag?

 

5.     Heldur landsstýrismaðurin, at tað var ein skilagóð og væl grundað avgerð fyri føroyska fólkið, fyri føroyska búskapin og fyri føroyska KT-vinnu, at landsstýrissamgongan í 2004 broytti lóggávuna soleiðis, at peningastovnarnir sluppu at flyta skipanirnar av landinum?

 

6.     Heldur landsstýrismaðurin, at upplýsingarnar og grundgevingarnar, ið tá vórðu lagdar fram frá landsstýrinum og peningastovnunum, vóru rættar og hava víst seg at halda?

 

Viðmerkingar:

Í 1993 legði Finnbogi Ísakson, sáli, sum landsstýrismaður í fíggjarmálum, lógaruppskot fyri tingið, sum forðaði peningastovnunum at flyta tær elektronisku skipanirnar hjá bankunum av landinum. Hetta varð samtykt.

 

Í ár 2000 legði undirritaði sum landsstýrismaður nýggja lóg um at verja persónsupplýsingar hjá føroyingum fyri tingið, og har varð hildið fast við, at skipanirnar viðvíkjandi peningaupplýsingum hjá føroyingum skuldu viðgerast og goymast í Føroyum. Hetta varð samtykt.

 

Hesar lógir høvdu avgerandi týdning fyri at menna Elektron og føroyska KT-vinnu – og fyri trygdina og kostnaðin hjá øllum føroyingum av at brúka netbanka- og gjaldsskipanir fyri sínar egnu pengar.

 

Helst onki annað land í heiminum hevði so góðar skipanir og samstarv millum alment og privat fyri allar talgildar peningaskipanir, skattaskipanir o.s.fr. Á P/F Elektron varð støðugt ment og sett við av góðum skipanum og dugnaligum KT-fólki. Og privatar KT-fyritøkur bjóðaðu seg eisini fram at menna føroyskar loysnir og skipanir.

 

Men trýstið og lobbyisman frá teimum stóru bankunum í Føroyum var eirindaleyst. Árini frá 2000 til 2003 arbeiddu teir miðvíst fyri at broyta avgerðina hjá okkara fólkavaldu, politisku skipan:

 

-          Teir keyptu m.a. fleiri heilsíðulýsingar í føroysku bløðunum, har teir løgdu eftir landsstýrismanninum og ákærdu hann fyri at steðga menningini í Føroyum, at byrgja Føroyar inni og at gera tað verri og dýrari fyri føroyska brúkaran. 

 

-          Teir vendu sær persónliga til hvørt løgtingsfólk til tess at trýsta Løgtingið at broyta lógina.

 

-          Teir sendu kærur um kunngerðirnar hjá landsstýrismanninum, ið staðfestu, at skipanirnar skuldu vera í Føroyum.

 

-          Í bókaútgávu um føroysku bankarnar í 100 ár, legði stjórin í táverandi Føroya Banka harðliga eftir landsstýrinum fyri avgerðina um at halda skipanirnar fyri okkara peningaupplýsingar í Føroyum.

 

-          Í nevndini fyri P/F Elektron, har peningastovnarnir eiga meirilutan, og landsstýrið er minnuluti, vórðu løgmaður og allir floksformenn kallaðir á fund og til morgunmatar – við tí eina endamáli at trýsta alla politisku skipanina til at taka landsstýrismannin av ræði og loyva bankunum at flyta sínar skipanir til Danmarkar.

 

Og landsstýrið helt fast, hóast trýstið, lobbyismuna og ágangin frá bankaleiðslunum.

 

Men í 2004 varð nýggj samgonga skipað, og nýtt landsstýrisfólk sett á økinum. Tað gingu bert fáar vikur, so hevði trýstið frá bankaleiðslunum fingið landsstýrismannin, landsstýrið og samgongufólk at bogna og hokna. Landsstýrismaðurin hjá Fólkaflokkinum kom í tingið 13. apríl 2004 og bað Løgtingið um at víkja frá tíðarfreistunum. 6. mai 2004 samtykti ein meiriluti á tingi at loyva peningastovnunum at flyta sínar skipanir av landinum.

 

Við hesum fóru føroysku bankaskipanirnar av føroyskum hondum. Bankarnir og samgongan førdu fram, at hetta eisini fór at skapa nýggj størv og uppgávur fyri Elektron og føroyska KT-vinnu og tað fór at verða til fyrimuns fyri føroyska brúkaran og samfelagið.

 

Í dag ber til at eftirmeta, hvørjar avleiðingar henda avgerð hevur fingið fyri føroyska brúkaran, samfelagið, búskapin og vinnuna.

 

Bankarnir royna nú enn einaferð at kroysta føroyingar inn í donsku NEM-ID skipanina, hóast ein føroyskur talgildur samleiki er á veg.

 

Tí verður fyrispurningurin settur landsstýrismanninum. Harvið fær alt tingið eisini høvi at siga sína hugsan um hetta mál og at taka støðu til at krevja skipanirnar heimaftur.

 

 Á tingfundi 20. mai 2020 varð uttan atkvøðugreiðslu samtykt, at fyrispurningurin skal svarast.

Svar: