Rentustušul

 

21  Uppskot til  lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um rentustušul

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš
C. Oršaskifti viš 1. višgerš
D. Įlit
E. 2. višgerš
F. Oršaskifti viš 2. višgerš

Įr 2002, 6. november, legši Hešin Mortensen, lųgtingsmašur, vegna Sambandsflokkin fram soljóšandi  

Uppskot

til

lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um rentustušul

§ 1

Ķ lųgtingslóg nr. 148 frį 30. december 1996 um stušul til rentuśtreišslur av lįnum, sum seinast broytt viš lųgtingslóg nr. 45 frį 30. mars 2001, verša framdar hesar broytingar:

  1. Ķ § 1 veršur sett inn sum nżtt stykki 2:
    "Stk. 2. Rętt til rentustušul hava eisini fųroyskir sjįlvsognarstovnar, iš hava til endamįls almentgagnligt at byggja ella į annan hįtt śtvega ķbśšir til śtleigan ķ Fųroyum."
  2. Ķ § 2 veršur sett inn nżtt nr. 2, litra d):
    "d) keyp, bygging, umvęling ella umbygging av bśstųšum, ętlašir til almentgagnliga śtleigan."
  3. Ķ § 3 veršur sett inn sum nżtt stk. 5:
    "Stk. 5. Fyri lįn, sum eru nevnd ķ § 2, nr. 2, litra d, veršur rentustušul ķ mesta lagi veittur viš tķ ķ § 5 nevndu prosentupphędd av kr. 60.000 fyri hvųrt ķbśšarplįss fyri hvųrt įr. Stk. 3 er eisini galdandi fyri hesi lįn."

§ 2

Henda lųgtingslóg kemur ķ gildi dagin eftir, at hon er kunngjųrd.

Višmerkingar

Almennar višmerkingar
Taš eigur ikki at vera munur į, um fólk bśgva ķ sethśsum ella ķ leiguķbśš. Ųll eiga at vera lķka fyri lógini og fįa somu kor frį tķ almenna.

Nųkur, serliga fólk ķ bestu įrum og viš góšari inntųku, ynskja at bśgva ķ sethśsum. Hesi fįa ķ dag ein fittan part av rentuśtreišslunum endurgoldnar.

Landiš letur umleiš tveir trišingar av hesum rentustušli og kommunurnar ein trišing. Fyri 2002 er rentustušulin 42 % av ķ mesta lagi kr. 60.000 fyri flestųll vanlig lįn.

Onnur fólk ynskja heldur at bśgva ķ leiguķbśš. Hetta kann vera, tķ tey bara fyribils eru į einum plįssi fyri at nema sęr śtbśgving, arbeiša ķ styttri tķšarskeiš, ella tķ tey enn ikki hava stovnaš familju.

Uppaftur onnur hava einki annaš ķ at velja enn at leiga. Taš eru serliga tey, sum ikki hava rįš til śtgjaldiš til eini sethśs ella eigaraķbśš. Hetta eru ofta einligar mammur, einlig eldri fólk, fólk viš lįgum inntųkum ella fólk, iš į annan hįtt ikki hava umstųšur at gjalda tey ovurhondshųgu lįnsgjųld, sum ķ dag krevjast fyri at fįa tak yvir hųvdiš.

Taš lųgna viš rentustušlinum er, at hann bara veršur latin teimum ķ tķ fyrsta bólkinum. Hurš um hurš kunnu bśgva eini hjśn, iš hava lįn fyri eina millión og tķ fįa knappar 30.000 krónur ķ rentustušli, og so ein einlig mamma, iš leigar ķ kjallaranum hjį teimum og ikki fęr eitt oyra ķ almennum ķbśšarstušli.

Til tess at bųta um henda mismun veršur įsett, at eisini sjįlvsognarstovnar, iš byggja ķbśšir til almentgagnlig endamįl, kunnu fįa ein stušul, iš svarar til tann, iš sethśsaeigarar fįa.

Serligar višmerkingar

Til § 1, nr. 1.
Nżggja stykkiš ger, at eisini sjįlvsognarstovnar, iš śtvega ķbśšir til almentgagnliga śtleigan, kunnu sųkja um rentustušul.

Oršiš almentgagnligt skal skiljast soleišis, at sjįlvsognarstovnur skal hava ķbśšarśtleigan sum sķtt hųvušsendamįl, og eingin vinningur skal fara til onnur endamįl enn at halda viš lķka ķbśširnar, gjalda aftur lįnini ella śtvega fleiri ķbśšir. Ķ oršinum liggur eisini, at ķbśširnar skulu vera til taks hjį ųllum fólki undir somu treytum, ella serliga vera ętlašar įvķsum bólkum viš serligum tųrvi, eitt nś eldri fólki, einligum ella brekašum. Ķ slķkum fųri mugu eingi ósaklig fyrilit vera tikin ella vanbżti fara fram til frama fyri fólk ķ ętt viš stovnararnar, ella limir ķ įvisum trśarbólki ella ųšrum felagskapi.

Til § 1, nr. 2.
Hetta merkir, at almentgagnligir sjįlvsognarstovnar fįa stušulin undir somu umstųšum sum privatfólk.

Til § 1, nr. 3.
Avmarkingin ķ upphędd er tann sama sum hjį privatfólki, ein prosentpartur av ķ mestalagiš kr. 60.000 um įriš, tó kr. 120.000 ķ eitt įr, serliga hugsandi ķ byggiįrinum.

Fķggjarligar avleišingar
Sera trupult er at meta um fķggjarligu avleišingarnar, tķ sjįlvsognarstovnar hava higartil ikki bygt slķkar ķbśšir, sum eru ętlašar at fįa stušul eftir hesum uppskotinum. Landsstżrismenninir ķ fķggjar- og almannamįlum fįa hųvi undir višgeršini at siga sķna hugsan um tann spurningin. Sum dųmi kann nevnast, at ķtųkilig ętlan hjį Ķbśšargrunninum, Hśsalįnsgrunninum og Tórshavnar kommunu hevši havt viš sęr mvg-endurgjald upp į umleiš 3 milliónir krónur ķ sambandi viš byggingina og 1 millión krónur įrliga ķ rentustušli. Men samstundis fęr landskassin tó eisini ašrar inntųkur av ųkta byggivirkseminum.

1. višgerš 13. november 2002. Tingmįlini 21 og 22/2002 vóršu višgjųrd undir einum. Bęši beind ķ fķggjarnevndina, sum tann 6. februar 2003 legši fram soljóšandi

Įlit

Sambandsflokkurin hevur lagt mįliš fram tann 6. november 2002, og eftir 1. višgerš tann 13. november 2002 er mįliš beint fķggjarnevndini.

Fķggjarnevndin hevur višgjųrt mįliš saman viš lųgtingsmįli nr. 22/2002: Uppskot til lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um meirviršisgjald, og hava mįlini fingiš somu višgerš. Nevndin hevur undir višgeršini havt fund viš Karsten Hansen, landsstżrismann, umboš fyri Fķggjarmįlarįšiš og Toll- og Skattstovu Fųroya.

Nevndin hevur undir višgeršini bżtt seg ķ ein meiriluta og tveir minnilutar.

Meirilutin (Óli Breckmann, Kristina Hįfoss, Rśni Hentze og Poul Michelsen) vķsir į samgonguskjališ hjį sitandi samgongu, har taš um bśstašarpolitikk stendur: "Land og kommunur ganga saman um at orša ein bśstašarpolitikk. Fyri at ųkja śtbošiš av bķligari leigubśstųšum veršur kannaš, hvussu inntųka frį śtleigu av parti av egnum bśstaši kann verša skattaš lagaligari. Nżggja leigulógin skal tryggja leigara og śtleigara ręttindi og skyldur. Alternativ bśstašarbygging veršur framd viš tųkum vinnuligum og almennum fķggingarmųguleikum. Lógin um Hśsalįnsgrunnin veršur broytt, so hann eisini kann taka lut ķ hesum."

Meirilutin vķsir eisini į, at landsstżrismašurin hevur upplżst nevndini, at landsstżriš arbeišir viš mįlinum um bśstašarspurningin sum heild. Ein bólkur av embętismonnum śr avvaršandi rįšum arbeišir viš mįlinum og veršur lišugur um stutta tķš. Meirilutin tekur tķ ikki undir viš fyriliggjandi mįliš og setir einki uppskot fram.

Minnilutin (Lisbeth L. Petersen og Johan Dahl) tekur undir viš mįlinum og męlir Lųgtinginum til at samtykkja uppskot Sambandsfloksins.

Minnilutin (Mamy Dahl Sųrensen) fegnast um, at Sambandsflokkurin leggur uppskot fyri Lųgtingiš um at bųta um vaksandi ķbśšartrupulleikarnar. Trupulleikin viš hesum uppskotinum og viš uppskotinum um broyting ķ lųgtingslóg um meirviršisgjald er, at uppskotini ikki eru nųkur trygd fyri spekulasjón, av tķ at taš ongar treytir eru fyri vķšari sųlu av teimum ķbśšum, iš hųvdu fingiš stušul, um uppskotini verša samtykt ķ verandi lķki.

Minnilutin įtalar haršliga, at hvųrki undanfarna ella sitandi samgonga hava rųrt hond frį sķšu višvķkjandi alsamt vaksandi ķbśšartrupulleikunum, serliga ķ mišstašarųkinum. Sum stųšan er, veršur grundleggjandi tųrvurin hjį fólki at hava tak yvir hųvdiš ótįlmaš avgjųrdur av marknašarkreftunum, sum įseta leiguprķsirnar.

Minnilutin įtalar eisini, at samgongan ikki hevur ein almennan ķbśšarpolitikk, iš ger taš įhugavert hjį kommunum, almennum felagsskapum, fakfelųgum, eftirlųnargrunnum, lķvstrygging o. ų. at byggja leiguķbśšir soleišis, at leigarin kann leiga fyri ein sįmiligan kostnaš.

Somuleišis įtalar minnilutin, at hvųrki undanfarna ella sitandi samgonga hava tryggjaš leigarum, sum ķ dag eru nęrum ręttarleysir, ręttindi viš eini veruligari leigulóg.

2. višgerš 11. februar 2003. §§ 1 og 2 fullu 7-7-17. Mįliš sostatt falliš. Mįliš avgreitt.