Skślatilboš - brekaš

 

 

80  Uppskot til  lųgtingslóg um skślatilboš til ung viš breki

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš (Oršaskiftiš riggar ikki)
C. Įlit
D. 2. višgerš
E. Oršaskifti viš 2. višgerš
F. 3. višgerš (Einki oršaskifti)

Įr 2003, 4. mars, legši landsstżrismašurin ķ mentamįlum vegna landsstżriš fram soljóšandi  

Uppskot

til

lųgtingslóg um skślatilboš til ung viš breki 

§ 1. Heimilaš veršur landsstżris-manninum at seta į stovn skślatilboš til ung viš breki.

§ 2. Endamįliš viš skślatilbošnum er at menna tey ungu til eitt sjįlvstųšugt lķv eftir lokiš skślaskeiš.

§ 3. Skślatilbošiš er ein royndarskipan, sum heldur fram ķ 6 įr.
Stk. 2. Hvųrt skślaskeišiš er ķ mesta lagi 3 įr, og fer fram į einum ella tveimum hóskandi stųšum ķ Fųroyum. Nęmingatališ eigur vanliga ikki at fara upp um 10 į hvųrjum skeiši.

§ 4. Innihaldiš ķ skeišinum er eitt heildartilboš, sum er sett saman av bśstaši, skśla og arbeiši. Hųvušsdentur veršur lagdur į praktiska upplęring.

§ 5. Landsstżrismašurin setur leišara, sum setur hini starvsfólkini.
Stk. 2. Leišarin hevur mótvegis landsstżrismanninum nįmsfrųšiligu, fyrisitingarligu og fķggjarligu įbyrgdina av skślatilbošnum.

§ 6. Landsstżrismašurin tilnevnir til hvųrt skślatilboš ein bólk, sum gevur landsstżrismanninum rįš um skipanina.
Stk. 2. Ķ hvųrjum rįšgevandi bólki eru įvķkavist 1 umboš fyri foreldrini, 1 fyri Almannamįlarįšiš og 1 fyri Mentamįlarįšiš.
Stk. 3. Rįšgevandi bólkurin skal javnan meta um royndarskipanina, og skal į hvųrjum įri lata landsstżrismanninum frįgreišing um gongdina.
Stk. 4. Rįšgevandi bólkurin skal saman viš foreldrum og ųšrum myndugleikum fyrireika bśstašar-, frķtķšar- og arbeišstilboš til tey ungu eftir lokiš skślaskeiš.
Stk. 5. Leišarin tekur lut į fundum hjį rįšgevandi bólkinum.

§ 7. Treytin fyri at verša upptikin sum nęmingur er, at viškomandi hevur fylt 18 įr og er egnašur at luttaka ķ undirvķsingini. Leišarin av skślatilbošnum ger av saman viš rįšgevandi bólkinum, hvųr iš veršur upptikin.
Stk. 2. Nęmingarnir skulu gjalda fyri at bśgva į skślanum eftir nęrri reglum, sum landsstżrismašurin įsetur.

§ 8. Royndarskipanin veršur fyriskipaš undir landsstżrismanninum, sum śtvegar skślanum lutvķsa fķgging til góškent virksemi.
Stk. 2. Heimilaš veršur landsstżrismanninum at gera avtalu og bera śtreišslur til leigu av hųlum og ųki fyri alt royndarskeišiš ella at byggja/ keypa hųli.

§ 9. Avgeršir um upptųku, gjaldsvišurskifti og ašrar avgeršir hjį leišaranum kunnu kęrast til landsstżrismannin ķ mentamįlum ķ seinasta lagi 4 vikur aftanį, at viškomandi hevur fingiš frįbošan um avgeršina.

§ 10. Lógin kemur ķ gildi dagin eftir, at hon er kunngjųrd.

Kap. 1 Almennar višmerkingar
Tųrvurin į einum serligum skślatilboši til ung viš breki kom serliga til sjóndar, tį iš Sernįmsdepilin į vįri 2002 bošaši frį, at nakrir eldri nęmingar ikki longur kundu ganga ķ skślanum av tķ, at eingin heimild var fyri skślagongdini. Ein fyribils loysn var funnin į hesum mįlinum, men landsstżrismašurin įsannaši, at finnast mįtti ein varandi loysn, bęši fyri hesum nęmingunum og nęmingum, sum kundu koma ķ somu stųšu.

1. Endamįl, innihald o.a. ķ skślatilbošnum
Foreldrini at umrųddu nęmingunum, sum nś aftur ganga į Sernįmsdeplinum, hava ķ skrivi til landsstżrismannin oršaš tųrvin į einum tilboši soleišis:

"Skipaš veršur soleišis fyri, at bųrnini fįa ein viršiligan ungdóm og kunnu fįa eitt skślatilboš, sum mennir tey til eitt sjįlvstųšugt lķv, tį iš skślagongdin er lišug."

Hetta er ein góš lżsing av ašalmįlinum ķ tķ skślatilbošnum, sum eigur at verša skipaš, og landsstżrismašurin hevur tķ arbeitt vķšari viš einum heildartilboši, sum er sett saman av bśstaši, skśla og arbeiši, og hvųrs endamįl er at menna tey ungu til at virka sjįlvstųšugt ķ arbeišslķvi og ķ gerandisdegnum. Skśli skal ķ hesum hųpi sķggjast śr einum vķškašum sjónarhorni ķ mun til vanliga bókliga skślan. Hųvušsdenturin veršur lagdur į upplęring ķ praktiskum arbeišsgongdum innan vanligt gerandislķv, soleišis at nęmingarnir fįa betri mųguleika at seta fųtur undir egiš borš. Men samstundis er hetta eitt tilboš um at bśgva saman ķ einum felagsskapi ķ 3 įr. Dentur veršur ikki lagdur į vanliga skślagongd viš vanligum lęrugreinum sum t.d fųroyskt, danskt og rokning. Tiltakiš kemur at virka sum eitt slag av bśstovni viš tųttum tilknżti til arbeiši ķ urtagarši, jaršarbrśki, starvsvenjing, vardum arbeiši į vanligum arbeišsplįssum ķ ųkinum, ķtriv og upplęring/ venjing.

a) Tųrvslżsing
Landsstżrismašurin heldur, at talan kann bert verša um nęmingar, sum ķ ein įvķsan mun eru sjįlvhjįlpnir, og sum ikki hava tųrv į persónligum stušli. Mįlbólkurin er ķ fyrsta umfari ung viš breki, sum eru eldri enn 18 įr, og sum eru hampiliga vęlvirkandi. Yvirlit frį fólkaskślanum yvir nęmingar, sum fįa tķmar vegna serligan tųrv, og sum eru fųddir ķ 1986 og seinni, sżnir, at 18 dreingir og 8 gentur eru ķ 10. flokkunum, 23 dreingir og 3 gentur ķ 9. flokkunum og 16 dreingir og 4 gentur ķ 8. flokkunum. Taš eru tó ongar kvalifiserašar metingar gjųrdar, um allir hesir 72 nęmingarnir kunnu koma upp į tal, sum mųguligir brśkarar av einum ųšrvķsi skślatilboši. Landsstżrismašurin metir, at tųrvur er į einum skślatilboši til ein bólk av nęmingum beinanvegin ( 6-8 nęmingar), og sķšan til ein ella helst tveir bólkar um 2-3 įr.

b) Hųlisumstųšur og stašseting
Stórur tųrvur er į einum skślatilboši longu ķ įr. Men taš er ręttast at gera royndir viš eini verkętlan, įšrenn endalig stųša veršur tikin til eina varandi loysn. Hornasteinurin ķ tiltakinum er, at mųguleikar eru fyri urtagaršsbrśki, jaršarbrśki, arbeišsmųguleikum į stašnum og starvsvenjingarmųguleikum. Lógaruppskotiš stašsetir ikki skślatilbošiš/ini. Taš veršur landsstżrismašurin, sum tekur avgerš um, hvar ķ Fųroyum royndarskipanin veršur sett ķ verk. Sambęrt lógaruppskotinum veršur heimilaš landsstżrismanninum at gera langtķšaravtalu um leigu av egnašum hųlum og jaršarųkjum, men um taš er til fyrimun fyri landiš, veršur heimilaš landsstżrismanninum at keypa/ byggja hųli til endamįliš. Tųrvur er į einum hśsi, sum hevur uml. 8 bśrśm, kųk, stovu, skślastovu og onnur rśm.

c) Royndarskipan
Sambęrt lógaruppskotinum er talan um eitt skślatilboš, sum ikki er roynt ķ Fųroyum fyrr, og landsstżrismašurin metir tķ, at ręttast er at śtinna skślatilbošiš ķ eini royndarskipan, sum er tķšaravmarkaš til 6 įr. Eftir uppskotinum skal hvųrt nęmingaskeiš vara 3 įr, og samlaša tķšarskeišiš fatar sostatt um tvey nęmingaskeiš. Eitt av endamįlunum viš royndarskipanini er at fįa royndir og gera įvegis metingar, įšrenn ein varandi skipan veršur gjųrd seinni ķ tķšarskeišinum.

d) Leišsla og rįšgevandi bólkur
Landsstżrismašurin setur leišara, sum setur hini starvsfólkini. Landsstżrismašurin tilnevnir ein rįšgevandi bólk, sum skal geva landsstżrismanninum įvegis frįgreišingar og metingar um gongdina ķ skipanini. Fyrisitingarliga er royndarskipanin undir fólkaskśladeildini ķ Mentamįlarįšnum.

2. Galdandi lógarkarmar
Galdandi lógir innan undirvķsingarverkiš geva ikki landsstżrismanninum heimild at seta eitt skślatilboš til ung viš breki ķ verk. Fólkaskślalógin heimilar undirvķsing av nęmingum millum 0 og 18 įr, lógin um eftirskślar gevur ikki heimild fyri undirvķsing av nęmingum eldri enn 18-20 įr. Neyšugt er tķ viš nżggjari heimildarlóg, fyri at ętlanin kann setast ķ verk.

3. Samandrįttur av lógaruppskotinum
Lógaruppskotiš heimilar landsstżrismanninum at gera eina royndarskipan fyri ung viš breki yvir 18 įr. Royndarskipanin er avmarkaš til tvey 3 įra nęmingaskeiš, sum kunnu stašsetast į tveimum stųšum ķ Fųroyum. Lógaruppskotiš heimilar landsstżrismanninum at skipa lżsta skśla-, arbeišs- og frķtķšartilbošiš til ķ mesta lagi 10 nęmingar į hvųrjum staši. Landskassin ber lutvķst śtreišslurnar av skślatilbošnum, sum fer fram ķ leigašum, keyptum ella bygdum hųlum. Fyri landsstżrismannin skal ein rįšgevandi bólkur og leišarin av royndarskipanini javnan meta og eftirmeta skipanina.

4. Hoyringssvar
Uppskotiš er sent til hoyringar hjį:

  1. Fķggjarmįlarįšnum/Fųroya Gjaldstovu
  2. Meginfelag Teirra Brekašu

Višvķkjandi 1. Fķggjarmįlarįšiš/Fųroya Gjaldstova
Einki hoyringssvar var komiš 11. februar 2002. Um skriv kemur eftir hendan dag, veršur taš lagt sum skjal ķ mįliš.

Višvķkjandi 2. Meginfelag teirra brekašu
MBF ger vart viš, at hoyringsfreistin er ov stutt. Felagiš fegnast um royndartiltakiš, og skjżtur upp nakrar ręttingar, sum eru tiknar til eftirtektar. MBF spyr, um nęmingarnir fįa lestrarstušul. Eftir galdandi reglum fįa teir ikki lestrarstušul, men landsstżrismašurin fer at taka henda spurningin upp. Spurt veršur, um nęmingarnir fįa samsżning fyri arbeiši. Til hetta er at višmerkja, at arbeiši er ein partur av lęruni, og tķ fįa teir ikki lųn fyri arbeiši. Til seinast skal višmerkjast, at nęmingar verša tiknir upp 3. hvųrt įr.

Kap. 2. Avleišingar

a) Fķggjarligar avleišingar fyri land og kommunur
Ein leys kostnašarmeting fyri 1. įriš til 6 nęmingar, sum arbeišsbólkurin hevur gjųrt, sżnir, at nettoraksrarśtreišslurnar fyri eitt skślatilboš ķ 1 įr eru uml. 1,2 mió kr. Leiguśtreišslurnar er ein meting, av tķ at eingin ķtųkilig leiguavtala er gjųrd enn. Tųrvur er į einum bussi, innbśgvi til leigašu hųlini og undirvķsingar- og arbeišsambošum. Višvķkjandi innbśgvi til leigašu hųlini veršur vķst til Fylgiskjal 1 (kostnašarmeting, sum er gjųrd av landsverkfrųšinginum).

Ķ galdandi fķggjarlóg ( 2003) eru į konto nr. 7.23.2.05 settar 800. 000 kr av sum lųgur til ung menningartarnaš. Ętlanin er, at fyrstu nęmingarnir skulu fara undir skślagongdina viš endan av 2003. Um so er, at fariš veršur undir virksemi ķ 2003, er neyšugt viš eykajįttan.

Fķggjarętlan:

Rakstrarśtreišslur Rakstur
fyri eitt skślaįr Olja,el og tlf.

50.000

Matur o.a

70.000

Hśsaleiga

240000

Bussur

30000

Ymist

50000

440.000

Starvsfólk
Leišari

300000

2 starvsfólk

400000

nįttarvakt

200000

900000

Rakstrarśtr. Ķalt

1.340.000

Nęmingagjald

200000

Rakstrarśtr. netto

1.140.000

Ķlųgur ķ 2003 Bussur

250000

Undirvķsingar- og
arbeišsamboš

100000

Innbśgv

500000

850000

b) Umsitingarligar avleišingar
Lógaruppskotiš hevur umsitingarligar avleišingar fyri landiš, men ikki fyri kommunurnar.

c) Fķggjarligar avleišingar fyri vinnuna
Lógaruppskotiš hevur ongar fķggjarligar avleišingar fyri vinnuna.

d) Umhvųrvisligar avleišingar
Lógaruppskotiš hevur ongar umhvųrvisligar avleišingar.

e) Sosialar avleišingar fyri įvķsar samfelagsbólkar ella felagsskapir
Lógaruppskotiš hevur avleišingar fyri ung viš breki.

f) Avleišingar ķ sambandi viš millumtjóša sįttmįlar
Lógaruppskotiš hevur ongar avleišingar ķ sambandi viš millumtjóša sįttmįlar.

g) Avleišingar lżstar ķ talvu:

 

 

Fyri landiš/lands-
myndugleikar
Fyri kommunalar myndugleikar Fyri plįss/ųki ķ landinum Fyri įvķsar samfelagsbólkar/
felagsskapir
Fyri vinnuna
Fķggjarligar/ bśskaparligar avleišingar  Ja Nei Nei Nei Nei
Umsitingarligar avleišingar  Ja Nei Nei Nei Nei
Umhvųrvisligar avleišingar  Nei Nei Nei Nei Nei
Avleišingar ķ mun til altjóša avtalur og reglur  Nei Nei Nei Nei Nei
Sosialar avleišingar   Ja

 

 

 

Kap. 3. Serligar višmerkingar

ad. § 1
Lógin gevur heimildir til at undirvķsa ung viš breki, sum eru eldri enn 18 įr, ķ serligum skślatilboši.

ad. § 2
Nęmingarnir skulu fyrireikast til vaksnamannalķviš, soleišis at teir ķ mest mųguligan mun kunnu bśgva uttan fyri heimiš, antin ķ egnari ķbśš ella ķ sambżli saman viš ųšrum, tį iš undirvķsingartilbošiš er lišugt. Teir skulu hava kunnleika til tey krųv, sum samfelagiš setur og kunnleika til ręttindi og skyldur.

ad. § 3
Royndarskipanin gevur landsstżrismanninum mųguleika til at gera royndir og laga skipanina til tųrvin. Alt tķšarskeišiš, sum er 6 įr, gevur mųguleika fyri at hava tvey skślaskeiš. Ķ fyrstu atlųgu er ętlanin at at fara undir eina verkętlan, sum veršur lųgd į einum hóskandi staši ķ Fųroyum. Ķ hesum liggur, at har sum skipanin veršur lųgd, skulu vera rķmilig bśstašar-, mentanar-, frķtķšartilboš v.m.

Tališ av nęmingum į hvųrjum skeiši skal vera uml. 8, fyri at geva starvsfólkunum mųguleika at taka sęr persónliga av hvųrjum einstųkum, og fyri at geva skślanum eitt heimligt umhvųrvi.

ad. § 4
Landsstżrismašurin metir, at undirvķsingarhugtakiš eigur at vera so vķtt, at nęmingunum veršur veitt eitt heildartilboš. Eitt tķlķkt tilboš eigur at fevna um: undirvķsing, bśstaš, arbeiši og frķtķš.

Ein partur av undirvķsingini skal vera undirvķsing og venjing ķ at bśgva uttan fyri heimiš – antin ķ egnari ķbśš ella ķ sambżli. Tęr handaligu lęrugreinirnar skulu annars vera: matgerš, reingerš, višlķkahald, innkeyp av gerandisvųrum, klędnavask v.m. Undirvķst eigur eisini at vera ķ at gera egna fķggjarętlan.

Ein annar partur skal vera um arbeišsmųguleikar. Skślin eigur ķ hvųrjum einstųkum fųri at hjįlpa nęmingunum viš at koma inn į arbeišsplįss, fyrst ķ starvsvenjing og sķšan, um henda venjing eydnast, mųguliga ķ varandi starv eftir lokna undirvķsingartķš. Ķ nųkrum fųrum fara nęmingar at hava sķtt arbeišsplįss į vardum verkstaši.

Leišarin skal ķ samrįš viš rįšgevandi bólkin gera eina lęriętlan, sum skipar og lżsir innihaldiš ķ skipanini.

ad. § 5
Leišarin hevur fyri landsstżrismannin nįmsfrųšiligu, fyrisitingarligu og fķggjarligu įbyrgdina av skipanini. Leišarin setur hini starvsfólkini. Av tķ, at talan er um eitt tilboš, sum m.a. fevnir um undirvķsing, arbeiši, frķtķš og praktiska upplęring, er tųrvur į fólki viš ymiskum fortreytum og śtbśgving; tķ eigur starvsfólkabólkurin at koma śr ymiskum fakfelagsbólkum.

Ad. § 6.
Rįšgevandi bólkurin er settur saman av umbošum fyri foreldur og myndugleikar, sum kenna tey ungu. Taš er ein avgerandi fortreyt fyri góšum śrsliti, at foreldur og myndugleikar samstarva um tey ungu, serliga viš atliti at fįa til vega bśstašarmųguleikar til tey eftir lokiš skślaskeiš. Rįšgevandi bólkurin skipar seg viš formanni og nęstformanni. Leišarin fyrireikar fundirnar og er skrivari.

ad. § 7
Hugtakiš " ung viš breki" skal ķ hesum hųpi skiljast ķ eini vķšari merking. Taš er ikki ętlanin viš lógini at avmarka skipanina til įvķsar bólkar, men hinvegin er eyšsęš, at skal royndarskipanin eydnast, so hevur taš stóran tżdning, at tey, sum luttaka, virka saman og eru į sama stųši. Leišarin hevur formligu įbyrgdina av upptųkuni, og upptųkan veršur framd ķ samrįš viš rįšgevandi bólkin.

Nęmingarnir skulu gjalda fyri at luttaka ķ skipanini. Taš er ikki įsett enn, hvussu stórt gjaldiš veršur. Hesin spurningur veršur tikin upp millum avvaršandi landsstżrismenn.

ad. § 8
Royndarskipanin er fyrisitingarliga lųgd undir landsstżrismannin. Mišaš veršur eftir, at royndarskipanin skal vera ķ leigašum hųlum, men av tķ, at taš kunnu vera fķggjarligir fyrimunir viš at keypa/ byggja, er taš įsett ķ lógaruppskotinum, at heimilaš er landsstżrismanninum at keypa/ byggja hųli til royndarskipanina. Um leigaš veršur, er neyšugt at gera eina langtķšaravtalu um hųli og jųrš.

ad. § 9
Ongar višmerkingar

ad. § 10
Ongar višmerkingar.

Fylgiskjal 1: Kostnašarmeting frį Landsverkfrųšinginum

1. višgerš 10. mars 2003. Mįliš beint ķ mentanarnevndina, sum tann 9. aprķl 2003 legši fram soljóšandi

Įlit

Landsstżriš hevur lagt mįliš fram tann 4. mars 2003, og eftir 1. višgerš tann 10. mars 2003 er taš beint mentanarnevndini.

Nevndin hevur višgjųrt mįliš į fundum tann 18. og 25. mars og 8. aprķl 2003.

Undir višgeršini hevur nevndin havt fund viš umboš fyri MBF og Javna. Eisini hevur nevndin havt fund viš landsstżrismannin ķ mentamįlum, Hųgna Hoydal.

Nevndin er ivasom, hvųrt ętlaša jįttanin, sum veršur nevnd ķ višmerkingunum til uppskotiš, er nųktandi til tann nęmingabólkin, sum er orsųkin til royndarskipanina. Samstundis eigur tilbošiš at tryggja slķka breidd, at andaligi, handaligi og mentanarligi fųrleikin veršur mentur. Jįttanin mį gevast śt frį ķtųkiligu fyritreytunum, sum fyriliggja, tį iš einstųku tilbošini skulu stovnsetast. Taš eigur eisini at verša greitt, um talan er um sjey daga internat skśla ella fimm daga internat skśla.

Ein samd nevnd tekur undir viš mįlinum og męlir Lųgtinginum til at samtykkja uppskotiš.

2. višgerš 11. aprķl 2003. §§ 1 og 2 samtyktar 22-0-0. Uppskotiš fer soleišis samtykt til 3. višgerš.

3. višgerš 22. aprķl 2003. Uppskotiš, sum samtykt viš 2. višgerš, endaliga samtykt 30-0-0. Mįliš avgreitt.

Ll.nr. 67 frį 02.05.2003