Arbeišsskašatryggingarlógin

 

95  Uppskot til  lųgtingslóg um trygging móti avleišingum av arbeišsskaša (Arbeišsskašatryggingarlógin)

A. Upprunauppskot
B. Nevndarskjųl

Įr 2003, 4. mars, legši Pįll į Reynatśgvu, landsstżrismašur, vegna landsstżriš fram soljóšandi  

Uppskot

til

lųgtingslóg um trygging móti avleišingunum av arbeišsskaša
(Arbeišsskašatryggingarlógin)

PARTUR I
Ųki lógarinnar

Kapittul 1
Tey tryggjašu

Arbeišstakarir

§ 1. Hvųr tann, sum fyri lųn ella ólųntur veršur settur ķ starv hjį fųroyskum arbeišsgevara at arbeiša stųšugt ella fyribils į fųroyskum land- ella sjóųki, er tryggjašur móti avleišingunum av arbeišsskaša sambęrt įsetingunum ķ hesi lóg, sķ tó stk. 2 og 3, § 3 og § 7.
Stk. 2. Hśskiš arbeišsgevarans er bert tryggjaš, um arbeišsvišurskifti teirra kunnu javnmetast viš vanlig arbeišstakaravišurskifti.
Stk. 3. Hjśnafelagi arbeišsgevarans er bert tryggjašur, um hjśnafelagarnir hava eina sķnįmillum lųnaravtalu, sum, tį arbeišsskašin hendi, lżkur krųvini ķ skattalóggįvuni.

§ 2. Tryggingin fevnir um alt arbeiši fyri arbeišsgevaran, herķmillum arbeiši ķ virki hansara, uttan mun til um taš er vinnuligt ella ikki, arbeiši ķ persónliga hśsarhaldi arbeišsgevarans, ella tį persónligar tęnastur annars verša veittar arbeišsgevaranum ella hśski hansara.

§ 3. Javnmett viš teir ķ § 1 nevndu persónar er sjófólk, sum arbeišir umborš į fųroyskt skrįsettum skipi, statt uttan fyri fųroyskt sjóųki.

Sjįlvstųšugt vinnurekandi

§ 4. Ųll sjįlvstųšugt vinnurekandi, sum virka į fųroyskum land- ella sjóųki, eru tryggjaš móti avleišingunum av arbeišsskaša samsvarandi įsetingunum ķ hesi lóg, sķ § 15.
Stk. 2. Sjįlvstųšugt vinnurekandi sambęrt hesi lóg er hvųr tann, sum viš fķggjarligum vinningi fyri eyga einsamallur ella ķ felag viš onnur rekur vinnu fyri egna rokning og įbyrgd.

Onnur tryggjaši

§ 5. Tryggjaš er eisini livandi fųtt barn, sum ķ móšurlķvi hevur fingiš sjśku orsakaš av einum av hesi lóg fevndum arbeiši, sum móširin hevši, mešan hon var viš barn.
Stk. 2. Um taš seinni veršur stašfest, at įrin į foreldrini frammanundan gitnašinum ella eftir fųšingina, hava havt skašiliga įvirkan į fostur ella barn, kunnu tķlķkir skašar višurkennast sum arbeišsskašar samsvarandi reglunum ķ § 10.

§ 6. Tryggjašir eru eisini persónar:

  1. ķ yrki teirra sum borgarligt ella kommunalt umboš,
  2. ķ yrki sum įlitisumboš fyri starvsfólkiš į arbeišsplįssinum,
  3. sum royna at bjarga mannalķvi, fyribyrgja vanlukkum ella verja fyri stórvegis evnisligum ella mentarnarligum missi, um royndin – hóast hon ikki kann metast sum partur av arbeišinum, jvb. § 1 - kortini veršur framd ķ sambandi viš vanliga arbeiši teirra, og
  4. sum royna at bjarga mannalķvi į fųroyskum land- ella sjóųki, hóast royndin ikki veršur framd ķ sambandi viš arbeiši teirra.

§ 7. Landsstżrismanninum veršur heimilaš at įseta reglur um, at eisini ašrir persónar enn frammanundan nevndu skulu vera fevndir av lógini, herķmillum:

  1. persónar, sum fųroyskur arbeišsgevari fyribils sendir śt ķ onnur lond at arbeiša fyri seg,
  2. persónar, sum fyri śtlendskan arbeišsgevara arbeiša her į landi ella umborš į śtlendskt skrįsettum skipi, boripalli ella lķknandi į fųroyskum sjóųki,
  3. persónar undir śtbśgving og
  4. persónar undir forsorg.

Kapittul 2
Arbeišsskašar

§ 8. Arbeišsskašar sambęrt hesi lóg eru:

  1. vanlukkutilburšir, iš standast av arbeišinum ella teimum višurskiftum, arbeitt veršur undir,
  2. stutttķšar skašilig įrin, iš vara ķ mesta lagi 5 dagar, og sum standast av arbeišinum ella teimum višurskiftum, arbeitt veršur undir,
  3. brįdliga hendir lyftiskašar sambęrt śtgreiningini ķ § 9 og
  4. vinnusjśkur sambęrt śtgreiningini ķ § 10.

§ 9. Viš brįdliga hendar lyftiskašar skilst varandi vųdda-, nerva- ella lišskašar, sum av sęr sjįlvum og viš beinleišis tilknżti til óvanliga lyftistųšu henda persónum, sum dagliga fįast viš tyngjandi lyftiarbeiši, tó treytaš av, at skašin bert ella ķ hųvušsheitum er elvdur av hesum lyftiarbeiši.
Stk. 2. Hevur dagurin, tį arbeišsskašin hendi, ręttarvirknaš, veršur hesin višvķkjandi brįdliga hendum lyftiskašum roknašur frį tķ degi, lyftiskašin hendi.

§ 10. Vinnusjśkur eru:

  1. sjśkur, sum eftir lęknafrųšiligum og tųkniligum royndum eru elvdar av serligum įrinum, sum įvķsir persónsbólkar, orsakaš av arbeiši teirra ella višurskiftunum, arbeitt veršur undir, verša įvirkašir av ķ stųrri mun enn persónar uttan tķlķkt arbeiši. Harumframt sjśkur, sum livandi fųdd bųrn hava fingiš ķ móšurlķvi orsakaš av arbeiši, móširin hevši, ķmešan hon var viš barn. Landsstżrismašurin įsetir viš kunngerš, eftir tilmęli frį Vanlukkutryggingarrįšnum, hvųrjar sjśkur kunnu višurkennast sum tķlķkar vinnusjśkur. Landsstżrismašurin kann ķ hesum sambandi įseta, at sjśkur bert eru fevndar av lógini, um tęr eru elvdar av arbeiši ķ įvķsum virkisųki, ella ašrar serligar treytir eru loknar.
  2. ašrar sjśkur, m.a. sjśkur sum livandi fųdd bųrn hava fingiš ķ móšurlķvi, um taš veršur prógvaš, annašhvųrt at sjśkan eftir nżggjastu lęknafrųšiligu royndunum lżkur krųvini, nevnd ķ nr. 1, 1. og 4. pkt., ella sjśkan bara ella ķ hųvušsheitum veršur hildin at vera elvd orsakaš av serligum arbeišsumhvųrvi.

Stk. 2. Sjśkur elvdar av įrinum į foreldrini frammanundan gitnašinum ella eftir fųšingina, kunnu viš broyting av kunngeršini, nevnd ķ stk. 1, nr. 1, verša višurkendar sum vinnusjśkur, ella višurkendar sum vinnusjśkur sambęrt stk. 1, nr. 2, um taš seinni veršur prógvaš, at hesi įrin į foreldrini hava havt skašiliga įvirkan į fostriš ella barniš.
Stk. 3. Um ikki annaš er įsett ķ hesi lóg, hava vinnusjśkur ręttarvirknaš frį tķ degi, sjśkan veršur frįbošaš sambęrt reglunum ķ 5. kapitli.

Kapittul 3
Tey tryggingarskyldugu

Arbeišsgevari

§ 11. Hvųr tann, sum setir fólk ķ arbeiši samsvarandi §§ 1 til 3, er arbeišsgevari ķ lógarinnar tżdningi og hevur skyldu til at tryggja arbeišsfólkiš móti avleišingunum av arbeišsskaša samsvarandi įsetingunum ķ hesi lóg, sķ tó stk. 2, § 12 og § 16, stk. 2.
Stk. 2. Tryggingarskylda er tó ikki fyri persónar, sum arbeiša ķ persónliga hśsarhaldi arbeišsgevarans, ella veita arbeišsgevaranum ella hśski hansara persónligar tęnastur annars, um starvstķšin samanlagt er minni enn 100 tķmar ķ einum įlmanakkaįri.

§ 12. Reišari į skipi, sum er ella skal verša skrįsett ķ Fųroysku Skipaskrįnni ella Fųroysku Altjóša Skipaskrįnni, hevur skyldu til at tryggja ein og hvųnn persón, fevndur av § 1, sum er settur ķ starv at arbeiša umborš į skipinum eftir skiparans įvķsing, sjįlvt um annar enn reišarin hevur sett tey ķ starv ella lųnir teimum, og sjįlvt um arbeišiš fevnir um annaš enn raksturin av skipinum.
Stk. 2. Reišarin hevur eisini skyldu til at tryggja persónar, sum heilt ella partvķst eru eigarar av skipinum, og sum arbeiša umborš į hesum, uttan so, at skipiš einans veršur nżtt til stuttleikasigling.

§ 13. Tryggingarskyldugur arbeišsgevari er tann arbeišsgevari, ķ hvųrs tęnastu arbeišsskašin hendi, sķ tó stk. 2 og 3.
Stk. 2. Er talan um brįdliga hendan lyftiskaša, jvb. § 9, er tryggingarskyldugi arbeišsgevarin tann arbeišsgevarin, ķ hvųrs tęnastu lyftiskašin hendi, tó ikki, um taš veršur prógvaš, at skašin er elvdur av arbeiši fyri annan arbeišsgevara.
Stk. 3. Er talan um vinnusjśku, jvb. § 10, įliggur tryggingarskyldan tķ arbeišsgevara, ķ hvųrs tęnastu tann sjśki seinast įšrenn stašfestingina av sjśkuni hevur veriš fyri skašiligum įrinum, iš kunnu haldast at hava elvt til viškomandi sjśku, tó ikki, um taš veršur prógvaš, at sjśkan er elvd av arbeiši fyri annan arbeišsgevara.

§ 14. Ein arbeišsgevari, iš hevur įtikiš sęr eitt arbeiši, hevur skyldu til eisini at tryggja tey arbeišsfólk, iš hin sįttmįlaparturin letur honum til tess at śtinna hetta arbeišiš.
Stk. 2. Tann, iš rekur vinnuvirki, ella śtinnir tryggingarskyldugt arbeiši, hevur skyldu at tryggja tey arbeišsfólk, sum eru knżtt at virkinum ella arbeišinum, sjįlvt um arbeišsfólkiš er sett ķ starv av ųšrum arbeišsgevara, sum hevur įtikiš sęr at śtinna ein part av arbeišinum. Hevur hesin seinni arbeišsgevarin sjįlvur tryggjaš sķtt arbeišsfólk, er hann tryggingarskyldugur arbeišsgevari.

Sjįlvstųšugt vinnurekandi

§ 15. Ųll sjįlvstųšugt vinnurekandi hava skyldu til at tryggja sķn egna persón móti avleišingunum av arbeišsskaša sambęrt įsetingunum ķ hesi lóg.

Kapittul 4
Arbeišsskašatryggingin

Tekning av arbeišsskašatrygging

§ 16. Allir tryggingarskyldugir arbeišsgevarar, herundir allar tęr fųroysku kommunurnar, umframt ųll sjįlvstųšugt vinnurekandi, skulu lata įbyrgdarvandan eftir hesi lóg til tryggingarfelag, iš sambęrt lųgtingslóg um tryggingarvirksemi hevur loyvi at tekna arbeišsskašatryggingar ķ Fųroyum.
Stk. 2. Landiš hevur tó ikki skyldu til at lata įbyrgdarvandan sambęrt hesi lóg til eitt tryggingarfelag.

Misrųking av tryggingarskylduni

§ 17. Tryggingarskyldugur arbeišsgevari og sjįlvstųšugt vinnurekandi, sum ikki hava teknaš tęr sambęrt hesi lóg kravdu tryggingar, ella sum ikki hava varšveitt tķlķkar tryggingar ķ gildi, skulu heilt ella partvķst rinda eina upphędd, svarandi til tryggingargjųldini, iš įttu at veriš goldin einum tryggingarfelag, umframt rentu, iš er 1% yvir diskonto Tjóšbankans. Upphęddin veršur samsvarandi nęrri reglum, įsettar av landsstżrismanninum, lutfalsliga bżtt ķmillum tey tryggingarfelųg, iš tekna arbeišsskašatryggingar ķ Fųroyum.
Stk. 2. Er talan um sjįlvstųšugt vinnurekandi, verša skyldug tryggingargjųld mótroknaš ķ veitingunum sambęrt lógini, sum tann sjįlvstųšugt vinnurekandi ella hansara eftirsitandi fįa śtgoldiš ķ sambandi viš arbeišsskaša.
Stk. 3. Um serligar umstųšur tala fyri tķ, kann Vanlukkutryggingarrįšiš heilt ella partvķst frķtaka tryggingarskylduga arbeišsgevaran ella tann sjįlvstųšugt vinnurekandi fyri at rinda skyldug tryggingargjųld. Somuleišis kann Vanlukkutryggingarrįšiš ķ serligum fųrum avgera, at skyldug tryggingargjųld hjį sjįlvstųšugt vinnurekandi heilt ella partvķst ikki skulu verša mótroknaš ķ veitingum sambęrt lógini.
Stk. 4. Tryggingarfelagiš hevur śtpantingarrętt fyri skyldug tryggingargjųld, rentur og ašrar śtreišslur hesum višvķkjandi.

Skyldur tryggingarfelagsins

§ 18. Tį iš tryggingarfelag hevur įtikiš sęr įbyrgdarvandan hjį tryggingarskyldugum arbeišsgevara ella sjįlvstųšugt vinnurekandi, įbyrgdast tryggingarfelagiš mótvegis tryggjaša, sjįlvt um taš įtók sęr įbyrgdarvandan undir skeivum fortreytum.

§ 19. Tryggingin sambęrt hesi lóg fevnir um tann persónskaša, sum er elvdur av arbeišsskašanum, hóast skašin ķ sjįlvum sęr er lķtil ķ mun til samlašu heilsustųšu hins tryggjaša.
Stk. 2. Er ein persónskaši ikki einans elvdur av frįbošaša tilburšinum, skal tryggjaši hava boš um hetta ķ seinasta lagi, tį Vanlukkutryggingarrįšiš sambęrt § 29 kunnar tryggjaša um, hvųrt tilburšurin kann višurkennast sum ein arbeišsskaši.

§ 20. Tryggjašir eru ikki vanlukkutilburšir, iš standast av herstrķši, burtursęš frį vanlukkutilburšum, iš henda į sjónum.

Tryggingarfulnašurin ķ serligum fųrum

§ 21. Er arbeišsskaši hendur, sum tryggingarskyldugur arbeišsgevari ella sjįlvstųšugt vinnurekandi ikki hevur tryggjaš, verša śtreišslurnar, nevndar ķ § 25, stk. 1, § 28, stk. 4 og § 37, stk. 3, umframt veitingarnar, jvb. § 38, rindašar av ųllum tryggingarfelųgunum, iš tekna arbeišsskašatryggingar ķ Fųroyum, samsvarandi nęrri reglum įsettar av landsstżrismanninum. Er talan um sjįlvstųšugt vinnurekandi, verša įsetingarnar ķ § 17, stk. 2 og 3 eisini nżttar.
Stk. 2. Įsetingarnar ķ stk. 1 verša nżttar samsvarandi ķ sambandi viš arbeišsskašar, iš henda persónum, sum arbeišsgevarin, jvb. § 11, stk. 2 ikki hevur skyldu at tryggja.
Stk.3. Įsetingarnar ķ stk. 1 verša nżttar samsvarandi, um ein įvķsur tryggingarskyldugur arbeišsgevari ikki kann įvķsast eftir reglunum ķ § 13, stk. 2 og 3, ella um eitt įvķst tryggingarfelag ikki kann įvķsast, tķ arbeišsgevarin er givin viš virkseminum, eftir at arbeišsskaši er hendur ķ tęnastu hansara.
Stk. 4. Velur landiš ikki at lata įbyrgdarvandan sambęrt hesi lóg til eitt tryggingarfelag, verša allar tęr śtreišslur, sum annars vóršu rindašar av tryggingarfelųgum, rindašar av landinum.

§ 22. Įvķkavist landskassin ella tryggingarfelagiš rindar mįlsvišgeršarśtreišslurnar, umframt veitingarnar til teir ķ § 6, nr. 1 nevndu persónar. Įsetingarnar ķ § 21 verša nżttar samsvarandi.
Stk. 2. Tryggingarfelagiš rindar mįlsvišgeršarśtreišslurnar umframt veitingarnar til teir ķ § 6, nr. 2 nevndu persónar. Įsetingarnar ķ § 21 verša nżttar samsvarandi.
Stk. 3. Landskassin rindar mįlsvišgeršarśtreišslurnar umframt veitingarnar til teir ķ § 6, nr. 3 og nr. 4 nevndu persónar.

PARTUR II
Frįbošan, mįlsvišgerš og kęra 

Kapittul 5
Frįbošan um arbeišsskašar

Frįbošanarfreistir

§ 23. Ein hvųr tilburšur, sum hildin veršur tryggjašur sambęrt hesi lóg, skal skjótast gjųrligt og ķ seinasta lagi 7 yrkadagar eftir hendingina verša frįbošašur Vanlukkutryggingarrįšnum.
Stk. 2. Um tilburšurin ikki er frįbošašur samsvarandi stk. 1, og skaddi ella sjśki 5 vikur eftir hendingina framvegis ikki er fųrur fyri ķ fullan mun at taka upp aftur vanliga arbeišiš, skal tilburšurin innan 7 yrkadagar eftir hetta verša frįbošašur Vanlukkutryggingarrįšnum.
Stk.3. Fyri vinnusjśkur, jvb. § 10, veršur frįbošanarfreistin roknaš frį tķ degi, tann frįbošanarskyldugi gjųrdist varugur viš, at sjśkan kann vera treytaš av arbeišinum.
Stk. 4. Vanlukkutryggingarrįšiš skal innan 48 tķmar hava frįbošan um andlįt, iš kunnu verša elvd av arbeišsskaša, herķmillum ųll andlįt, hend į arbeišsplįssum. Frįbošanarskyldan er galdandi, hóast tilburšurin, iš kann hava elvt til andlįtiš, longu frammanundan er ella skal verša frįbošašur rįšnum.
Stk. 5. Bošar tann frįbošanarskyldugi, jvb. § 24 ikki Vanlukkutryggingarrįšnum frį mųguligum arbeišsskaša, ella veršur tilburšurin frįbošašur ov seint, kann tryggjaši ella avvaršandi hansara innan eitt įr eftir tilburšin kortini seta fram krav um veitingar sambęrt hesi lóg. Įsetingarnar ķ stk. 3 verša nżttar samsvarandi. Um serligar umstųšur tala fyri tķ, kann rįšiš sķggja burtur frį 1 įra frįbošanarfreistini.

Frįbošanarskyldan

§ 24. Tryggingarskyldugi arbeišsgevarin og landiš, har ongin trygging er teknaš, jvf. § 16, stk. 2, hava frįbošanarskylduna višvķkjandi starvsfólki sķnum, herundir eisini teimum ķ § 11, stk. 2 nevndu persónum.
Stk. 2. Er talan um sjįlvstųšugt vinnurekandi, ella persón, sum roynir at bjarga mannalķvi, jvb. § 6, nr. 4, hevur tryggjaši sjįlvur ella hansara avvaršandi frįbošanarskylduna.
Stk. 3. Lęknar og tannlęknar hava eisini skyldu til at boša Vanlukkutryggingarrįšnum frį ųllum tilburšum, sum, teir ķ yrki sķnum gerast varugir viš, kunnu vera vinnusjśkur ella brįdliga hendir lyftiskašar.

Mannagongdin ķ samband viš frįbošan um arbeišsskaša

§ 25. Viš frįbošan um arbeišsskaša sambęrt hesi lóg skal fylgja lęknavįttan, iš veršur rindaš av tryggingarfelagnum ella landinum, jvf. § 21, stk. 4. Įsetingarnar ķ §§ 21 og 22 verša nżttar samsvarandi.
Stk. 2. Landsstżrismašurin įsetir eftir tilmęli frį Vanlukkutryggingarrįšnum nęrri reglur um mannagongdina ķ sambandi viš frįbošanir um arbeišsskašar, herķmillum hvussu frįbošanin skal fremjast, hvųrji oyšublųš skulu nżtast, hvųrjar lęknavįttanir skulu fylgja viš frįbošanini og gjųldini fyri hesar lęknavįttanir.

Kapittul 6
Mįlsvišgeršin

Vanlukkutryggingarrįšiš

§ 26. Vanlukkutryggingarrįšiš tekur avgerš ķ mįlum um arbeišsskašatrygging sambęrt hesi lóg.
Stk. 2. Eftir įheitan og móti einum av landsstżrismanninum įsettum gjaldi kann Vanlukkutryggingarrįšiš eisini geva vegleišandi ummęli um persónskaša, sum ikki er fevndur av hesi lóg.

§ 27. Vanlukkutryggingarrįšiš er mannaš viš einum dómara frį Fųroya Rętti sum formanni, Landslęknanum ķ Fųroyum, umframt 3 limum, sum landsstżrismašurin velur fyri 4 įr ķ senn. Harumframt velur landsstżrismašurin 3 varalimir fyri 4 įr ķ senn.
Stk. 2. Limir og varalimir ķ Vanlukkutryggingarrįšnum mugu ikki starvast hjį ella taka lut ķ leišsluni ķ tryggingarfelag, sum teknar arbeišsskašatryggingar ķ Fųroyum.
Stk. 3. Vanlukkutryggingarrįšiš skal hava skrivara, sum hevur lokiš lųgfrųšiligt embętisprógv, ella annaš viškomandi prógv frį hęgri lęrustovni.
Stk. 4. Vanlukkutryggingarrįšiš kann undir einstųku mįlsvišgeršini leita sęr sakkųna hjįlp.
Stk. 5. Vanlukkutryggingarrįšiš ger uppskot um reglugerš fyri virksemi sķtt, sum skal góškennast av landsstżrismanninum.
Stk.6. Umsitingarśtreišslurnar, iš Vanlukkutryggingarrįšiš hevur av hesi lóg, herķmillum samsżning til limir og varalimir ķ rįšnum, verša rindašar av landskassanum.

Mįlsvišgeršin ķ Vanlukkutryggingarrįšnum

§ 28. Vanlukkutryggingarrįšiš kann sum lišur ķ mįlsvišgeršini krevja innlit ķ allar viškomandi upplżsingar frį ųllum myndugleikum, stovnum, arbeišsgevarum, tryggjaša umframt ųšrum, sum hava upplżsingar av tżdningi fyri mįliš.
Stk. 2. Vanlukkutryggingarrįšiš kann krevja lķkuppskurš framdan eftir reglunum um lųgligar lķkuppskuršir. Somuleišis kann rįšiš krevja ręttarfrįgreišing samsvarandi įsetingunum ķ ręttargangslógini, eins og rįšiš kann senda sakkųn fólk at gera kanningar į arbeišsplįssum o.ų.
Stk. 3. Tryggjaši hevur skyldu til at gera eftir teimum bošum, sum Vanlukkutryggingarrįšiš heldur hava tżdning fyri mįlsvišgeršina, herundir lata seg kanna av lękna, įvķstur av rįšnum, lata seg innleggja į sjśkrahśs og lķknandi til nęrri kanningar, lata seg arbeišsroyna og at mųta fyri rįšnum at geva nęrri frįgreišing.
Stk. 4. Śtreišslurnar, iš standast av įsetingunum ķ stk. 1-3, herķmillum śtreišslur til lęknavįttanir, umframt feršaśtreišslur, iš standast av, at tryggjaši fylgir bošum, givin sambęrt stk. 3, verša rindašar av tryggingarfelagnum ella landinum, jvf. § 21, stk. 4. Eisini rindar tryggingarfelagiš ella landiš, jvf. § 21, stk. 4, endurgjald fyri próvfųrda mista arbeišsinntųku yvir 2 tķmar ķ sambandi viš, at tryggjaši lżkur sķnar skyldur sambęrt stk. 3; sum grundarlag fyri hesum endurgjaldi veršur įrslųnin, jvb. § 42, nżtt. Įsetingarnar ķ §§ 21 og 22 verša nżttar samsvarandi.

Freistir Vanlukkutryggingarrįšsins

§ 29.Vanlukkutryggingarrįšiš skal ķ seinasta lagi 3 mįnašir eftir frįbošan um vanlukkutilburš, jvb. § 8, nr. 1, ella stutttķšar skašilig įrin, jvb. § 8, nr. 2, kunna tryggjaša ella hansara avvaršandi, hvųrt tilburšurin kann višurkennast sum ein arbeišsskaši, iš kann geva rętt til veitingar sambęrt lógini. Er talan um sjśku, jvb. § 10, stk. 1, nr. 1, er freistin 9 mįnašir. Samstundis skal viškomandi arbeišsgevari kunnast um avgeršina.
Stk. 2. Fyri sjśkur, nevndar ķ § 10, stk. 1, nr. 2 og § 10, stk. 2, umframt brįdliga hendar lyftiskašar, jvb. § 9, galda einans tęr ķ § 54, stk. 2 og § 62, stk. 2 įsettu freistir fyri stųšutakanina til avleišingarnar av einum višurkendum arbeišsskaša.
Stk. 3. Somu freistir, sum įsettar ķ stk. 1, eru galdandi fyri frįbošan til avvaršandi, tį tryggjaši doyr, eftir at ein tilburšur honum višvķkjandi er frįbošašur Vanlukkutryggingarrįšnum. Ķ hesum fųrum verša freistirnar roknašar frį tķ degi, rįšiš, jvb. § 23, stk. 4, fekk frįbošan um andlįtiš.
Stk. 4. Vanlukkutryggingarrįšiš kann ķ serligum fųrum vķkja frį trķggjar mįnaša freistini sambęrt stk. 1.

§ 30. Hóast Vanlukkutryggingarrįšiš samsvarandi § 29 hevur višurkent ein frįbošašan tilburš sum arbeišsskaša, kann rįšiš tó ikki uttan ķ heilt serligum fųrum jįtta tryggjaša veitingar sambęrt lógini – tó burtursęš frį dagpeningi, jvb. 10. kapitli – fyrr enn kęrufreistin ķ § 36, stk. 1 er runnin.

Uppafturtųka av mįlinum

§ 31. Hevur Vanlukkutryggingarrįšiš samsvarandi § 29 bošaš frį, at ein frįbošašur tilburšur ikki kann višurkennast sum arbeišsskaši, kann mįliš verša tikiš upp til nżggja višgerš innan 5 įr eftir hesa frįbošan.
Stk. 2. Hevur Vanlukkutryggingarrįšiš samsvarandi stk. 1 vķst frį sęr ein frįbošašan sjśkutilburš sum arbeišsskaša, og hesin sjśkutilburšur seinni veršur tikin viš ķ kunngeršini um vinnusjśkur, jvb. § 10, stk. 1, nr. 1, kann mįliš takast upp til nżggja višgerš, eisini eftir at 5 įra freistin er runnin.

§ 32. Hevur Vanlukkutryggingarrįšiš bošaš tryggjaša frį, at ein frįbošašur tilburšur – hóast višurkendur sum arbeišsskaši - ikki hevur havt avleišingar, sum geva rętt til veitingar sambęrt lógini, kunnu krųv hesum višvķkjandi ikki verša sett fram seinni enn 5 įr eftir hesa frįbošan.
Stk. 2. Tį heilt serligar umstųšur tala fyri tķ, kann Vanlukkutryggingarrįšiš sķggja burtur frį 5 įra freistini ķ stk. 1.

Missur av ręttindum hins tryggjaša

§ 33. Ger tryggjaši ikki eftir bošum givnar sambęrt § 28, stk. 3, ella foršar hann ķ ašrar mįtar fyri heilsubata av skašanum ella sjśkuni, kann Vanlukkutryggingarrįšiš avgera, at tryggjaši heilt ella partvķst missir ręttin til veitingar sambęrt lógini.
Stk. 2. Į sama hįtt kunnu tey avvaršandi hjį einum, iš hevur latiš lķv orsakaš av arbeišsskaša, missa ręttin til veitingar sambęrt hesi lóg, um tey sżta fyri einum sambęrt hesi lóg kravdum lķkuppskurši.

§ 34. Fęr Vanlukkutryggingarrįšiš orsakaš av višurskiftum hins tryggjaša ella hansara avvaršandi ikki tikiš stųšu til, um ein frįbošašur tilburšur kann višurkennast sum ein arbeišsskaši, fellur kraviš um mįlsvišgerš burtur, tį 5 įr eru lišin, sķšani tilburšurin av fyrsta sinni varš frįbošašur rįšnum.

Kapittul 7
Kęra

Den Sociale Ankestyrelse

§ 35. Avgeršir, sum Vanlukkutryggingarrįšiš tekur sambęrt hesi lóg, kunnu av tryggjaša herundir eisini tķ sjįlvstųšugt vinnurekandi - hansara avvaršandi, viškomandi arbeišsgevara, ella viškomandi tryggingarfelag kęrast til Den Sociale Ankestyrelse, tó ikki avgeršir, tiknar sambęrt § 26, stk. 2. Arbeišsgevarin kann bert kęra avgeršir, tiknar sambęrt § 29.
Stk. 2. Avgeršir, sum Den Sociale Ankestyrelse tekur sambęrt hesi lóg, kunnu ikki kęrast til annan fyrisitingarmyndugleika.
Stk. 3. Umsitingarśtreišslurnar, sum Den Sociale Ankestyrelse hevur av kęruvišgerš sambęrt hesi lóg, verša rindašar av landskassanum.

Kęrufreistir

§ 36. Kęrufreistin er 8 vikur frį tķ degi, kęrarin fekk frįbošan um avgeršina hjį Vanlukkutryggingarrįšnum.
Stk. 2. Um serligar umstųšur tala fyri tķ, kann Den Sociale Ankestyrelse sķggja burtur frį kęrufreistunum ķ stk. 1.
Stk. 3. Kęra er bert stešgandi, um kęrarin er arbeišsgevari ella tryggingarfelag.

Kęruvišgeršin

§ 37. Myndugleikar, stovnar, arbeišsgevarar, tryggjaši umframt onnur hava eftir įheitan skyldu til at lata Den Sociale Ankestyrelse allar tęr upplżsingar, sum Den Sociale Ankestyrelse heldur vera av tżdningi fyri kęruvišgeršina. Somuleišis kann Den Sociale Ankestyrelse senda sakkųn fólk at gera kanningar į arbeišsplįssum o.ų.
Stk. 2. Tryggjaši hevur skyldu til at gera eftir teimum bošum, sum Den Sociale Ankestyrelse heldur vera av tżdningi fyri kęruvišgeršina, herundir lata seg kanna av lękna, įvķstur av Den Sociale Ankestyrelse, lata seg inleggja į sjśkrahśs og lķknandi til nęrri kanningar, at lata seg arbeišsroyna og at geva Den Sociale Ankestyrelse nęrri frįgreišing ķ mįlinum.
Stk. 3. Śtreišslurnar, iš standast av įsetingunum ķ stk. 1 og 2, herķmillum śtreišslur til lęknavįttanir, umframt feršaśtreišslur, iš standast av, at tryggjaši fylgir bošum, givin sambęrt stk. 2, verša rindašar av tryggingarfelagnum ella landinum, jvf. § 21, stk. 4. Eisini rindar tryggingarfelagiš ella landiš, jvf. § 21, stk. 4, endurgjald fyri próvfųrda mista arbeišsinntųku yvir 2 tķmar ķ sambandi viš, at tryggjaši lżkur sķnar skyldur eftir stk. 2; sum grundarlag fyri hesum endurgjaldi veršur įrslųnin, jvb. § 42, nżtt. Įsetingarnar ķ §§ 21 og 22 verša nżttar samsvarandi.

PARTUR III
Veitingarnar

Kapittul 8

Um veitingarnar

§ 38. Veitingarnar sambęrt hesi lóg eru:

  1. Śtreišslur til hjįlpitól, sjśkuvišgerš v.m. undir mįlsvišgeršini, jvb. 9. kapittul,
  2. Dagpeningur undir mįlsvišgeršini, jvb. 10. kapittul,
  3. Endurgjald fyri mist arbeišsfųri, jvb. 11. kapittul,
  4. Samsżning fyri varandi mein, jvb. 12. kapittul ,
  5. Skiftisveiting til eftirsitandi hjśnafelaga ella onnur, jvb. 13. kapittul og
  6. Endurgjald til vaksin og bųrn fyri miss av uppihaldara, jvb. 14. kapittul.

§ 39. Veitingarnar til tryggjaša sambęrt 9., 10., 11. og 12. kapitli verša įsettar ķ mun til avleišingarnar av arbeišsskašanum og kunnu tķ lękka ella, eftir umstųšunum, heilt detta burtur, um nśverandi heilsuliga og sosiala stųšan ikki einans er elvd av arbeišsskašanum.
Stk. 2. Veršur mist arbeišsfųri ella varandi mein stašfest, ella letur persónur lķv, veršur hetta roknaš sum avleišing av arbeišsskaša sambęrt hesi lóg, uttan so, at mestu sannlķkindini tala ķmóti hesum.
Stk. 3. Tann, iš hevur fingiš stašfest eina sjśku, sum er nevnd ķ kunngeršini um vinnusjśkur, jvb. § 10, stk. 1, nr. 1, hevur krav um tęr ķ lógini įsettu veitingarnar, tó ikki, um taš veršur hildiš mest sannlķkt, at sjśkan er elvd av ųšrum orsųkum enn arbeiši hins sjśka.

§ 40. Hevur tryggjaši viš vilja ella viš ólógligari gerš ella undanlįti elvt til ella ķ stóran mun veriš viš at elvt til tryggingartilburšin, kann Vanlukkutryggingarrįšiš avgera, at ręttur hins tryggjaša til endurgjald fyri mist arbeišsfųri, ella samsżningin fyri varandi mein lękkar ella heilt dettur burtur.
Stk. 2. Tryggjaši skal nįgreiniliga kunnast um avgeršir, tiknar eftir stk. 1.

Ręšisręttur og renting

§ 41. Veitingar sambęrt hesi lóg verša goldnar tķ persóni, iš hevur rętt til veitingina.
Stk. 2. Metir Vanlukkutryggingarrįšiš, at viškomandi ikki eigur at hava ręšisrętt į veitingini, avger rįšiš, į hvųnn hįtt upphęddin skal koma viškomandi til góšar.
Stk.3. Verša jįttašar veitingar, nevndar ķ stk. 1, goldnar eftir, at kęrufreistin sambęrt § 36 er runnin, veršur renta, iš er 1 % yvir diskonto Tjóšbankans, latin frį hesum tķšarskeiši, og til goldiš veršur. Ķ teimum ķ § 81 nevndu fųrum er freistin 14 dagar frį tķ degi, Almannastovan endaliga gav tķ, sum skal gjalda endurgjaldiš, frįbošan um aftursóknarkraviš.

Įrslųnin

§ 42. Veitingarnar sambęrt 11. og 14. kapitli verša įsettar viš grundarlagi ķ įrslųn hins tryggjaša.
Stk. 2. Įrslųnin hjį lųntakarum er samlaša arbeišsinntųkan įriš frammanundan arbeišsskašan, sķ tó stk. 3-5. Ķ įrslųnina skal ķroknast viršiš av frķšum kosti og uppihaldi, umframt viršiš av ųšrum vųruveitingum, samsvarandi nęrri reglum, įsettar av landsstżrismanninum.
Stk. 3. Įrslųnin hjį sjįlvstųšugt vinnurekandi er seinasta įlķknaša inntųkuįriš.
Stk. 4. Vanlukkutryggingarrįšiš įsetir tó įrslųnina eftir meting, um:

  1. tryggjaši arbeišir undir serligum setanarvišurskiftum,
  2. tryggjaši vegna vinnusjśku ikki hevur veriš ķ arbeiši fyri somu lųn ķ ųllum tķ undanfarna įrinum,
  3. tryggjaši frammanundan arbeišsskašan ikki hevur veriš į arbeišsmarknašinum ķ styttri ella longri tķšarskeiši ella
  4. įrslųnin roknaš sambęrt stk. 2 ella 3 ikki gevur eina ręttvķsa mynd av vanligu įrslųn hins tryggjaša.

Stk. 5. Er tryggjaši yngri enn 21 įr ella undir śtbśgving, tį arbeišsskašin hendir, kann hędd takast fyri tķ arbeišsinntųku, sum tryggjaši vęntandi hevši forvunniš eftir, at hann var fyltur 21 įr, ella eftir at śtbśgvingin varš lišug, um arbeišsskašin ikki var hendur.
Stk. 6. Įrslųnin kann ķ mesta lagi verša įsett til 350.000 krónur, javnaš sambęrt § 43.

Javning av upphęddunum

§ 43. Tęr ķ § 42, stk. 6, § 63, stk. 2 og § 65, stk. 1 nevndu upphęddir verša javnašar eftir tķ til eina og hvųrja tķš galdandi sįttmįla millum Fųroya Arbeišarafelag og Fųroya Arbeišsgevarafelag og avrundašar til nęrmastu 100 kr.
Stk. 2. Vanlukkutryggingarrįšiš skal innan 1. Januar, eftir at sįttmįlin, nevndur ķ stk. 1, er broyttur, almannakunngera tęr soleišis javnašu upphęddirnar.
Stk. 3. Veitingarnar sambęrt lógini verša roknašar viš grundarlagi ķ upphęddunum, iš vóru galdandi, tį avgeršin um jįttašu veitingarnar veršur tikin.

Kapittul 9
Sjśkuvišgerš, uppvenjing og hjįlpitól v.m. undir mįlsvišgeršini

§ 44. Er undir mįlsvišgeršini neyšugt viš sjśkuvišgerš ella uppvenjing til tess at fįa best mųguligan heilsubata, rindar tryggingarfelagiš ella landiš, jvf. § 21, stk. 4, śtreišslurnar ķ tann mun, taš ikki įliggur tķ fųroyska heilsuverkinum, sjśkrakassanum, ella einum sjśkrafelag at rinda hesar śtreišslur. Uppvenjing skal undir lęknaligum eftirliti fremjast sum beinleišis framhald av sjśkuvišgeršini. Tryggingarfelagiš ella landiš, jvf. § 21, stk. 4, rindar allar śtreišslurnar til protesur, brillur og lķknandi hjįlpitól, sum eru neyšug til tess at tryggja śtlitini fyri sjśkuvišgeršini ella uppvenjingini, minkaš um avleišingarnar av arbeišsskašanum, ella gjųlligari at kunna įseta varandi meiniš ella missin av arbeišsfųrinum. Įsetingarnar ķ §§ 21 og 22 verša nżttar samsvarandi.
Stk. 2. Nżtti tryggjaši longu frammanundan eitthvųrt hjįlpiamboš, nevnt ķ stk. 1, ķ sambandi viš arbeišiš, og er hetta hjįlpitól voršiš skatt ķ sambandi viš arbeišsskašan, rindar tryggingarfelagiš ella landiš, jvf. § 21, stk. 4, kostnašin av at umvęla ella endurnżggja hjįlpiambošiš. Įsetingarnar ķ §§ 21 og 22 verša nżttar samsvarandi.
Stk. 3. Įsetingarnar ķ stk. 1 verša nżttar samsvarandi, tį spurningurin um mist arbeišsfųri, jvb. § 59, og varandi mein, jvb. § 64, veršur tikin upp til nżggja višgerš.
Stk. 4. Landsstżrismašurin įsetir nęrri reglur um fulnašin av śtreišslunum sambęrt stk. 1 og 2, herķmillum reglur um, at nevndu śtreišslur undir serligum umstųšum kunnu rindast, sjįlvt um mįliš ikki er til višgeršar.

Uppafturtųka av mįlinum

§ 45. Spurningurin um śtreišslurnar, nevndar ķ § 44, stk. 1 og 2, kann eftir įheitan frį tryggjaša ella av Vanlukkutryggingarrįšnum sjįlvum verša tikin upp til nżggja višgerš innan 5 įr eftir fyrstu avgeršina, treytaš av, at munandi broytingar eru hendar ķ teimum višurskiftum, iš vóru grundarlagiš undir avgeršini.
Stk. 2. Freistin fyri uppafturtųku kann verša longd, įšrenn 5 įra freistin ķ stk. 1 er runnin. Tį heilt serligar umstųšur tala fyri tķ, kann Vanlukkutryggingarrįšiš heilt sķggja burtur frį 5 įra freistini.

Kapittul 10
Dagpeningur vegna arbeišsskaša

Vanligar treytir

§ 46. Rętturin til dagpening sambęrt hesi lóg er treytašur av inntųkumissi hins tryggjaša orsakaš av arbeišsskaša.

§ 47. Tryggjaši hevur ikki rętt til dagpening sambęrt hesi lóg, so leingi hann sambęrt lóg, sįttmįla ella starvstreytum annars hevur rętt til lųn undir sjśku frį arbeišsgevara sķnum.
Stk.2. Ein arbeišsgevari, sum rindar starvsfólki sķnum lųn samsvarandi stk. 1, hevur rętt til tann dagpening, sum tryggjaši annars hevši fingiš sambęrt hesi lóg, tó ķ mesta lagi ta upphędd, sum arbeišsgevarin hevur goldiš tryggjaša ķ sjśkralųn. Hevši dagpeningaveitingin sambęrt hesi lóg veriš hęgri enn lųnin frį arbeišsgevaranum ķ sama tķšarskeiši, fęr tryggjaši munin śtgoldnan frį avvaršandi tryggingarfelag ella landinum, jvf. § 21, stk. 4. § 50, stk. 2 veršur nżtt samsvarandi.

Frįbošan

§ 48. Vanlukkutryggingarrįšiš skal skjótast gjųrligt og ķ seinasta lagi 1 viku eftir at hava fingiš frįbošan um arbeišsskaša, jvb. § 23, beina dagpeningaspurningin vķšari til tryggingarfelagiš ella landiš, jvf. 16, stk. 2, har tilburšurin er tryggjašur. Landsstżrismašurin įsetir ķ samrįš viš arbeišsskašatryggingarfelųgini og Vanlukkutryggingarrįšiš nęrri reglur um mannagongdina hesum višvķkjandi.
Stk. 2 Har ongin trygging er teknaš fyri frįbošašan arbeišsskaša, ger landsstżrismašurin avtalu viš eitt tryggingarfelag um dagpening vegna arbeišsskaša.

Veitingartķšarskeišiš

§ 49. Dagpeningur veršur veittur tryggjaša frį fyrsta heila arbeišsdegi eftir arbeišskašan. Er talan um frįbošaša vinnusjśku, jvb. § 10, veršur dagpeningur veittur frį fyrsta heila arbeišsdegi eftir, at tann frįbošanarskyldugi gjųrdist varugur viš, at talan kann vera um vinnusjśku.
Stk. 2. Dagpeningaveitingin heldur uppat:

  1. tį tryggjaši er arbeišsfųrur aftur uttan mun til, um hann fer til arbeišis ella ikki,
  2. tį Vanlukkutryggingarrįšiš, jvb. § 29, vķsir ein sjśku- ella skašatilburš frį sęr sum arbeišsskaša sambęrt hesi lóg,
  3. tį Vanlukkutryggingarrįšiš, jvb. § 54, tekur endaliga avgerš um endurgjald til tryggjaša fyri mist arbeišsfųri ella
  4. um tryggjaši doyr.

Umsiting

§ 50. Dagpeningur vegna arbeišsskaša veršur umsitin og śtgoldin av tķ tryggingarfelag, har tilburšurin er tryggjašur. Višvķkjandi landinum veršur vķst til § 21, stk. 4.
Stk. 2. Er ongin lógarįsett trygging teknaš fyri arbeišsskašan, ella er talan um tilburš, nevndur ķ § 11, stk. 2, veršur dagpeningurin goldin av ųllum tryggingarfelųgunum, sum tekna arbeišsskašatryggingar ķ Fųroyum, samsvarandi nęrri reglum, įsettar av landsstżrismanninum.

Upphędd og śtgjalding

§ 51. Dagpeningaveitingin vegna arbeišsskaša veršur įsett į sama hįtt sum ķ dagpeningalógini, jvb. lųgtingslóg nr 74 frį 8. mai 2001, og veršur śtgoldin tryggjaša afturśt fyri 1 viku ķ senn.

Refusión

§ 52. Veršur ein sjśku- ella skašatilburšur, sum er frįbošašur Almannastovuni sambęrt dagpeningalógini ella Lųnjavningargrunninum sambęrt lųgtingslógini um sjśkratrygd fiskimanna, seinni višurkendur sum arbeišsskaši sambęrt hesi lóg, veršur umsitingin og śtgjaldingin av dagpeningaveitingini yvirtikin av tryggingarfelagnum, har tilburšurin er tryggjašur. § 21, stk. 4 og § 50, stk. 2 veršur nżtt samsvarandi.
Stk. 2. Tann dagpeningur, sum Almannastovan og Lųnjavningargrunnurin longu hava goldiš tryggjaša, veršur endurrindašur av avvaršandi tryggingarfelag ella landinum. § 50. stk. 2 veršur nżtt samsvarandi.
Stk. 3. Į sama hįtt skulu įvķkavist Almannastovan og Lųnjavningargrunnurin endurrinda avvaršandi tryggingarfelag ella landinum, jvf. § 21, stk. 4, ta upphędd, sum tryggingarfelagiš ella landiš longu hevur goldiš ķ dagpeningi, um taš seinni vķsir seg, at ein sjśku- ella skašatilburšur, sum upprundaliga varš frįbošašur tryggingarfelagnum ella landinum, jvf. § 21, stk. 4, sum arbeišsskaši, kortini ikki er ein arbeišsskaši sambęrt hesi lóg.

Kapittul 11
Endurgjald fyri mist arbeišsfųri

Mist arbeišsfųri

§ 53. Hevur arbeišsskašin havt viš sęr minkandi fųrleika hjį tryggjaša at forvinna sęr inntųku viš arbeiši, hevur viškomandi rętt til endurgjald fyri mist arbeišsfųri. Endurgjald veršur tó ikki veitt, um óarbeišsfųri veršur įsett til minni enn 15 %.
Stk. 2. Tį mett veršur um miss av arbeišsfųri, skal hędd takast fyri, um tryggjaši hevur mųguleika at śtvega sęr inntųku viš tķlķkum arbeiši, iš rķmiligt er at krevja av honum eftir fųrimuni, śtbśgving, aldri og mųguleikunum fyri vinnuligari endurśtbśgving og uppvenjing.

Avgeršarfreistir

§ 54. Tį iš taš eftir sjśkuvišgerš, uppvenjing v.m. er grundarlag fyri at meta um framtķšar heilsustųšu og arbeišsmųguleikar hins tryggjaša, avger Vanlukkutryggingarrįšiš, um tryggjaši hevur rętt til endurgjald fyri mist arbeišsfųri.
Stk. 2. Avgeršin eftir stk. 1 skal um mųguligt takast innan 1 įr og ķ seinasta lagi 2 įr eftir frįbošanina um arbeišsskašan.
Stk. 3. Forskot upp į endurgjald fyri mist arbeišsfųri kann veitast tryggjaša, til endalig avgerš er tikin sambęrt stk. 2.
Stk. 4. Er greiša ikki fingin į arbeišsvišurskiftum hins tryggjaša innan 2 įra freistina ķ stk. 2, skal Vanlukkutryggingarrįšiš jįtta tryggjaša eitt fyribils endurgjald fyri mist arbeišsfųri.
Stk. 5. Endurgjald fyri miss av arbeišsfųri til barn viš fosturskaša, jvb. § 10, stk. 1, nr. 2, ella til barn viš sjśku, elvda av įrinum į foreldrini įšrenn gitingina ella eftir fųšingina, jvb. § 10, stk. 2, kann ķ fyrsta lagi verša veitt barninum frį 15. įrinum.

Upphędd og śtgjaldingin

§ 55. Hevur tryggjaši mist alt arbeišsfųriš, veršur veitt eitt endurgjald, iš svarar til 80 % av įrslųn hansara, roknaš sambęrt § 42. Hevur tryggjaši partvķst mist arbeišsfųriš, veršur endurgjaldiš lękkaš lutfalsliga.

§ 56. Endurgjald fyri mist arbeišsfųri veršur veitt sum framhaldandi įrlig veiting, uttan so, at veitingin veršur roknaš um til eina įvķsa peningaupphędd sambęrt § 57.
Stk. 2. Tann įrliga veitingin veršur goldin tryggjaša mįnašarliga frammanundan, og śtgjaldingin byrjar, tį avgeršin er tikin, uttan so, at serligar umstųšur tala fyri einum ųšrum byrjanartķšarskeiši.
Stk. 3. Framhaldandi endurgjaldsveitingin heldur uppat seinast ķ mįnašinum, tį tryggjaši fyllir 67 įr, og tryggjaši fęr tį ķ stašin eitt endaligt endurgjald fyri mist arbeišsfųri, iš svarar til 2 feršir ta įrligu endurgjaldsveitingina eftir § 55. Er tryggjaši longu fyltur 67 įr, tį avgeršin um at veita honum endurgjald fyri mist arbeišsfųri veršur tikin, veršur endaliga veitingin somuleišis 2 feršir įrliga gjaldiš, roknaš smb. § 55.

Umrokning til eina įvķsa peningaupphędd

§ 57. Er óarbeišsfųriš įsett til 50 % ella lęgri, veršur tann framhaldandi įrliga endurgjaldsveitingin roknaš um til eina įvķsa peningaupphędd. Er óarbeišsfųriš įsett til 51 % ella hęgri, kann endurgjaldsveitingin undir serligum umstųšum og eftir įheitan frį tķ, iš hevur rętt til upphęddina, roknast um til eina įvķsa peningaupphędd. Fyribils endurgjald eftir § 54, stk. 4 kann tó ķ ongum fųrum roknast um til peningaupphędd.
Stk. 2. Umrokningin av framhaldandi įrligum veitingum til peningaupphędd veršur framd viš grundarlagi ķ stųddini į veitingini į umrokningardegnum samsvarandi nęrri reglum, įsettar av landsstżrismanninum, eftir tilrįšing frį Vanlukkutryggingarrįšnum.
Stk. 3. Tį endalig avgerš er tikin um endurgjald fyri mist arbeišsfųri, og tann, iš hevur rętt til endurgjaldiš, hevur bišiš um at fįa endurgjaldiš umroknaš til eina įvķsa peningaupphędd, veršur peningaupphęddin goldin til bśgviš, um viškomandi doyr, įšrenn veitingin veršur goldin honum. Umrokningin veršur framd viš grundarlagi ķ stųddini av upphęddini į andlįtsdegnum.

Mótrokning ķ ųšrum veitingum

§ 58. Hevur tryggjaši orsakaš av arbeišsskašanum rętt til eftirlųn sambęrt lógini um tęnastumannaeftirlųn, lękkar endurgjaldiš fyri mist arbeišsfųri sambęrt hesi lóg viš 2/3 av teirri upphędd, iš tęnastumannaeftirlųnin orsakaš av arbeišsskašanum er hękkaš upp um ta eftirlųn, iš viškomandi um hetta mundiš sambęrt starvsaldri sķnum annars hevši havt rętt til.
Stk. 2. Įsetingarnar ķ stk. 1 eru eisini galdandi fyri onnur tryggjaš sambęrt hesi lóg, sum hava eftirlųnarręttindi eftir samsvarandi reglum, sum lógin um tęnastumannaeftirlųn įsetir. Ķ hesum fųrunum rindar viškomandi tryggingarfelag ella landiš, jvf. § 21, stk. 4, tķ, sum er skyldugur at rinda eftirlųnina, eina upphędd, iš svarar til ta minking, iš er hend veitingunum sambęrt hesi lóg.

Uppafturtųka av mįlinum

§ 59. Spurningurin um endurgjald fyri mist arbeišsfųri kann eftir įheitan frį tryggjaša ella av Vanlukkutryggingarrįšnum sjįlvum verša tikin upp til nżggja višgerš innan 5 įr eftir fyrstu avgeršina, treytaš av, at munandi broytingar eru hendar ķ teimum višurskiftum, iš vóru grundarlagiš undir avgeršini.
Stk. 2. Freistin fyri uppafturtųku kann verša longd, įšrenn 5 įra freistin ķ stk. 1 er runnin. Tį heilt serligar umstųšur tala fyri tķ, kann Vanlukkutryggingarrįšiš heilt sķggja burtur frį 5 įra freistini.

Upplżsingarskylda hins tryggjaša

§ 60. Tann, iš fęr framhaldandi įrliga veiting fyri mist arbeišsfųri, hevur skyldu til at boša Vanlukkutryggingarrįšnum frį einari og hvųrjari broyting ķ višurskiftum sķnum, sum hann heldur kunnu hava viš sęr, at veitingin veršur lękkaš ella heilt dettur burtur.
Stk. 2. Į sama hįtt hava Vanlukkutryggingarrįšiš og tryggingarfelagiš ella landiš, jvf. § 16, stk. 2, skyldu til at geva tķ gętur, um višurskifti hins tryggjaša broytast, sum įsett ķ stk. 1.
Stk. 3. Hevur tryggjaši ikki bošaš frį viškomandi broytingum, nevndar ķ stk. 1, kann Vanlukkutryggingarrįšiš įleggja honum - ella deyšsbśgvi hansara - at endurrinda tryggingarfelagnum ella landinum, jvf. § 16, stk. 2, ta upphędd, iš hann soleišis av órųttum hevur móttikiš. Skyldugar upphęddir kunnu mótroknast ķ framhaldandi veitingum smb. hesi lóg, tó undantikiš veitingunum smb. 13. og 14. kapitli. Įsetingarnar ķ §§ 21 og 22 verša nżttar samsvarandi.

Kapittul 12
Samsżning fyri varandi mein

Varandi mein

§ 61. Hevur tryggjaši fingiš varandi mein av arbeišsskašanum, veršur veitt ein samsżning, um meinstigiš er 5 % ella hęgri.
Stk. 2. Meinstigiš veršur įsett viš grundarlagi ķ lęknafrųšiligari meting um slagiš og stųddina av arbeišsskašanum og viš atliti til, hvussu hesi hava įvirkaš persónligu tilveru hins tryggjaša.

Avgeršarfreistir

§ 62. Tį iš taš eftir sjśkuvišgerš, uppvenjing o.ų. er grundarlag fyri at meta um framtķšar heilsustųšu hins tryggjaša, avger Vanlukkutryggingarrįšiš, um tryggjaši hevur rętt til samsżning fyri varandi mein.
Stk. 2. Avgeršin eftir stk. 1 skal um mųguligt takast innan 1 įr og ķ seinasta lagi 2 įr eftir frįbošanina um arbeišsskašan.
Stk. 3. Forskot upp į samsżning fyri varandi mein kann veitast tryggjaša, til endalig avgerš er tikin samsvarandi stk. 1 og 2.
Stk. 4. Er greiša ikki fingin į arbeišsvišurskiftum hins tryggjaša innan 2 įra freistina ķ stk. 2, skal Vanlukkutryggingarrįšiš jįtta tryggjaša eitt fyribils endurgjald fyri mist arbeišsfųri.

Upphędd og śtgjalding

§ 63. Samsżning fyri varandi mein veršur įsett til eina įvķsa peningaupphędd og śtgoldin ķ einum.
Stk. 2. Er meinstigiš 100 %, veršur samsżningin 400.000 krónur, javnaš sambęrt § 43. Er meinstigiš lęgri enn 100 %, veršur samsżningin lutfalsligi parturin av 400.000 krónum. Ķ heilt serligum fųrum kann samsżningin įsetast hęgri, tó ķ mesta lagi til 120 % av 400.000 krónum, svarandi til 480.000 krónur.
Stk. 3. Var tryggjaši fyltur 60 įr, tį arbeišsskašin hendi, veršur samsżningin fyri varandi mein lękkaš viš 5 % fyri hvųrt įriš, tryggjaši var eldri enn 59 įr, tį arbeišsskašin hendi, tó ikki eftir at tryggjaši hevur fylt 69 įr.

Uppafturtųka av endurgjaldsspurninginum

§ 64. Spurningurin um samsżning fyri varandi mein, kann eftir įheitan frį tryggjaša ella av Vanlukkutryggingarrįšnum sjįlvum verša tikin upp til nżggja višgerš innan 5 įr eftir fyrstu avgeršina, treytaš av, at munandi broytingar eru hendar ķ teimum višurskiftum, iš vóru grundarlagiš undir avgeršini.
Stk. 2. Freistin fyri uppafturtųku kann verša longd, įšrenn 5 įra freistin ķ stk. 1 er runnin. Tį heilt serligar umstųšur tala fyri tķ, kann Vanlukkutryggingarrįšiš heilt sķggja burtur frį 5 įra freistini.  

Kapittul 13
Skiftisveiting til eftirsitandi

Hjśnafelagar

§ 65. Letur tryggjaši lķv orsakaš av arbeišsskašanum, fęr eftirsitandi hjśnafelagi hins deyša eina skiftisveiting upp į 150.000 krónur treytaš av, at hjśnabandiš var komiš ķ lag, įšrenn arbeišsskašin hendi, og at hjśnafelagarnir framvegis livdu saman, tį andlįtiš hendi. Skiftisveitingin veršur javnaš sambęrt § 43.
Stk. 2. Er hjśnabandiš komiš ķ lag, eftir at arbeišsskašin hendi, hevur eftirsitandi hjśnafelagin rętt til somu skiftisveiting, sum nevnd ķ stk. 1, treytaš av, at hjśnabandiš hevur vara 2 tey seinastu įrini, įšrenn tryggjaši lęt lķv av arbeišsskašanum, og hjśnafelagarnir framvegis livdu saman, tį andlįtiš hendi.

Ógift

§ 66. Rętt til somu skiftisveiting, sum įsett ķ § 65, stk. 1, hevur eisini eftirsitandi persónur, sum frammanundan arbeišsskašanum livdi saman viš tķ deyša undir hjśnabandslķknandi višurskiftum, treytaš av, at samlķviš teirra millum uttan slit hevur varaš 2 tey seinastu įrini įšrenn andlįtiš.

Onnur eftirsitandi

§ 67. Er eingin eftirsitandi, sum hevur rętt til skiftisveiting, samsvarandi § 65 ella § 66, kann skiftisveiting undir serligum umstųšum verša latin ųšrum persóni, sum stóš hinum deyša nęr.

Freistir

§ 68. Tį andlįt er frįbošaš Vanlukkutryggingarrįšnum, skal avgerš um skiftisveiting samsvarandi §§ 65-67 um mųguligt verša tikin innan 1 įr og ķ seinasta lagi 2 įr eftir frįbošanina.

Kapittul 14
Endurgjald fyri miss av uppihaldara

Endurgjald til vaksin

§ 69. Tann, iš sambęrt § 65 ella § 66 hevur rętt til skiftisveiting, og sum viš deyša hins tryggjaša hevur mist uppihaldara, ella į annan hįtt veršur fyri versnašum uppihaldsvišurskiftum orsakaš av andlįtinum, hevur rętt til endurgjald fyri miss av uppihaldara.

§ 70. Endurgjaldiš fyri miss av uppihaldara er ein framhaldandi tķšaravmarkaš veiting, sum įrliga svarar til 30 % av įrslųn hins deyša, roknaš sambęrt § 42, og sum ķ mesta lagi kann verša veitt ķ 10 įr, sķ tó § 72.
Stk. 2. Įrliga endurgjaldiš sambęrt stk. 1 veršur veitt frį deyšadegnum og goldiš mįnašarliga frammanundan. Framhaldandi įrliga veitingin kann eftir įheitan frį tķ, sum hevur rętt til veitingina, roknast um til eina įvķsa peningaupphędd, samsvarandi įsetingunum ķ § 57, stk. 2.
Stk. 3. Fęr viškomandi eftirsitilųn orsakaš av andlįtinum, byrjar śtgjaldingin av endurgjaldinum fyri miss av uppihaldara ikki, fyrr enn eftirsitilųnartķšarskeišiš er runniš.
Stk. 4. Fekk tann deyši framhaldandi veiting fyri miss av arbeišsfųri, jvb. § 56, kemur endurgjaldiš fyri miss av uppihaldara ikki til śtgjaldingar fyrr enn tann 1. ķ mįnašinum eftir andlįtiš.
Stk. 5. Upphęddin sambęrt stk. 1 er óbroytt ķ įsetta tķšarskeišinum, uttan so, at móttakarin bišur um at fįa upphęddina roknaša um til eina įvķsa peningaupphędd, jvb. stk. 2, ella móttakarin av veitingini doyr.

§ 71. Tann, iš fęr framhaldandi endurgjald fyri miss av uppihaldara, jvb. § 70, kann innan 5 įr eftir avgeršina bišja Vanlukkutryggingarrįšiš um at fįa veitingartķšarskeišiš longt, tó ikki longri enn ķ samanlagt 10 įr.

§ 72. Endurgjaldiš fyri miss av uppihaldara heldur uppat seinast ķ tķ mįnašinum, at tann iš hevur rętt til veitingina, fyllir 67 įr, og veitt veršur tį eitt endaligt endurgjald, iš svarar til 2 feršir taš įrliga endurgjaldiš sambęrt § 70, stk. 1. Sama er galdandi, um viškomandi longu er fyltur 67 įr, tį tryggjaši lęt lķv orsakaš av arbeišsskašanum.

Endurgjald til bųrn

§ 73. Doyr annaš av foreldrunum hjį bųrnum, iš viškomandi sambęrt lóg hevši uppihaldsskyldu móti, orsakaš av arbeišsskaša, men er hitt av foreldrunum į lķvi, fęr hvųrt barniš, til taš fyllir 18 įr, eina framhaldandi įrliga veiting, iš svarar til 10 % av įrslųn hins deyša, roknaš sambęrt § 42. Var hin deyši einsamallur uppihaldari, er endurgjaldiš tó 20 % av įrslųn hins deyša.
Stk. 2. Eitt barn, sum fęr endurgjald eftir stk. 1, og sum seinni missir hitt av foreldrunum, men ikki orsakaš av arbeišsskaša, fęr ķ restini av veitingartķšarskeišinum jvb. stk. 1 eina framhaldandi įrliga veiting, iš svarar til 20 % av įrslųnini hjį tķ fyrr deyša av foreldrunum. Um hitt seinni deyša av foreldrunum eisini doyr orsakaš av arbeišsskaša, er endurgjaldiš ķ restini av veitingartķšarskeišinum 20 % av samlašu įrsinntųku foreldranna.
Stk. 3. Missir eitt barn bęši foreldrini samstundis, harav annaš teirra letur lķv orsakaš av arbeišsskaša, veršur endurgjaldiš sambęrt stk. 1 įsett til 20 % av įrsinntųku hjį tķ av foreldrunum, iš doyši orsakaš av arbeišsskašanum. Doyggja bęši foreldrini samstundis orsakaš av arbeišsskaša, er endurgjaldiš tó 20 % av samlašu įrsinntųku foreldranna.
Stk. 4. Er barniš undir śtbśgving, tį iš taš fyllir 18 įr, og umstųšurnar annars tala fyri tķ, kann veitingartķšarskeišiš leingjast til śtbśgvingin eigur at vera lišug, tó ķ longsta lagi til viškomandi er fyltur 21 įr. Sama er galdandi, um viškomandi longu frammanundan deyša foreldranna var fyltur 18 įr og undir śtbśgving.

§ 74. Veitingar sambęrt § 73 verša veittar frį deyšadegnum og rindašar mįnašarliga frammanundan.
Stk. 2. Kemur eftirsitilųn til śtgjaldingar vegna andlįtiš, byrjar śtgjaldingin av endurgjaldinum tó ikki, fyrr enn eftirsitilųnartķšarskeišiš er runniš.

§ 75. Eru veitingarnar roknašar eftir § 73 hęgri enn 60 % av įvķkavist įrslųn hins deyša, ella samlašu įrslųn foreldranna, roknaš sambęrt § 42, verša einstųku veitingarnar lękkašar til samanlagt 60 % av įrslųnini.
Stk. 2. Veršur samstundis veitt endurgjald eftir § 69, lękka einstųku veitingarnar til bųrnini til samanlagt 50 % av įrslųn hins deyša.

Endurgjald til onnur eftirsitandi

§ 76. Eru samlašu įrligu veitingarnar til vaksin og bųrn sambęrt hesum kapitli lęgri enn 70 % av įrslųn hins deyša, roknaš sambęrt § 42, kann endurgjald innan hesar karmar undir serligum umstųšum verša veitt ųšrum persónum enn omanfyri nevndu, treytaš av, at tann deyši heilt ella partvķst uppihelt teimum um taš mundiš, arbeišsskašin hendi.
Stk. 2. Endurgjaldiš eftir stk. 1, burtursęš frį endurgjaldinum til stjśkbųrn undir 21 įr, kann eftir įheitan roknast um til eina įvķsa peningaupphędd samsvarandi įsetingunum ķ § 57, stk. 2.

Avgeršarfreistir

§ 77. Tį andlįt er frįbošaš Vanlukkutryggingarrįšnum, skal avgerš um endurgjald fyri miss av uppihaldara, jvb. §§ 69, 73 og 76, um mųguligt verša tikin innan 1 įr og ķ seinasta lagi 2 įr eftir frįbošanina.

Mótrokning ķ ųšrum veitingum

§ 78. Hava avvaršandi hins deyša vegna arbeišsskašan rętt til eftirlųn sambęrt lógini um tęnastumannaeftirlųn, lękkar endurgjaldiš fyri miss av uppihaldara sambęrt hesi lóg viš 2/3 av teirri upphędd, iš tęnastumannaeftirlųnin er hękkaš upp um ta eftirlųn, sum į andlįtsdegnum svarar til tęnastualdur hins deyša.
Stk. 2. Įsetingarnar ķ stk. 1 eru eisini galdandi fyri onnur tryggjaš sambęrt hesi lóg, sum hava ręttindi eftir samsvarandi reglum, sum lógin um tęnastumannaeftirlųn įsetir. Ķ hesum fųrunum rindar viškomandi tryggingarfelag ella landiš, jvf. § 21, stk. 4, tķ, sum er skyldugur at rinda eftirlųnina, eina upphędd, iš svarar til ta minking, iš er hend veitingunum sambęrt hesi lóg. 

PARTUR IV
Almennar reglur

Kapittul 15
Aftursóknarkrųv, vangilding og revsing v.m.

Aftursóknarkrųv

§ 79. Veitingar, latnar sambęrt hesi lóg, kunnu ikki vera grundarlag fyri aftursóknarkravi frį arbeišsskašatryggingarfelag móti skašaelvara, sum er endurgjaldsskyldugur móti tķ, sum hevur veriš fyri arbeišsskaša, ella hansara avvaršandi.
Stk. 2. Endurgjaldskraviš frį tryggjaša ella hansara avvaršandi móti skašaelvaranum ķ sambandi viš arbeišsskašan lękkar samsvarandi teirri upphędd, sum er ella skal verša goldin tryggjaša sambęrt hesi lóg.

§ 80. Hevur skašaelvari, tryggingarfelag ella landiš, jvf. § 21, stk. 4, goldiš tryggjaša ella avvaršandi hansara endurgjald fyri arbeišsskašan, hevur skašaelvarin, tryggingarfelagiš ella landiš, jvf. § 21, stk. 4, aftursóknarkrav móti viškomandi arbeišsskašatryggingarfelag.
Stk. 2. Aftursóknarkraviš er tann upphędd, sum viškomandi arbeišsskašatryggingarfelag sambęrt hesi lóg hevur skyldu til at rinda tryggjaša um taš mundiš, aftursóknarkraviš veršur sett fram.

§ 81. Hevur tryggjaši ella avvaršandi hansara fingiš śtgoldiš almannaveitingar sambęrt almannalóggįvuni fyri eitt tķšarskeiš, iš taš seinni veršur jįttaš framhaldandi endurgjald fyri miss av arbeišsfųri jvb. 11. kapitli, ella endurgjald fyri miss av uppihaldara. jvb. 14. kapituli, hevur Almannastovan eitt aftursóknarkrav móti viškomandi tryggingarfelag ella landinum, jvf. § 21, stk. 4. Įsetingarnar ķ §§ 21 og 22 verša nżttar samsvarandi.
Stk. 2. Aftursóknarkraviš er munurin millum ta upphędd, iš er goldin sambęrt stk. 1, og ta upphędd, iš hevši veriš goldin sambęrt hesi lóg, um upphęddin varš śtgoldin samstundis sum almannaveitingarnar. Aftursóknarkraviš kann tó ikki vera hęgri enn tann upphędd, iš fyri sama tķšarskeiš er jįttaš eftir hesi lóg.

Ógildugar avtalur

§ 82. Avtalur millum tey sambęrt hesi lóg tryggingarskyldugu og tryggjašu eru ógildugar, um avtalan mišar ķmóti ella hevur viš sęr:

  1. at įsetingarnar ķ hesi lóg ikki skulu vera galdandi millum partarnar,
  2. at tryggjaši skal rinda tryggingargjųld til tryggingarfelag, iš taš sambęrt hesi lóg įliggur tķ tryggingarskylduga arbeišsgevaranum at rinda,
  3. at veitingar ķ sambandi viš arbeišsskašar skulu roknast į ųšrvķsi hįtt, enn įsett ķ hesi lóg, ella
  4. at kostnašurin av trygging arbeišsgevarans skal afturhaldast ķ lųn hins tryggjaša.

§ 83. Krųv, heimilaš ķ hesi lóg, kunnu ikki verša fyri lóghaldi, fķggjartųku ella ašrari ręttarsókn. Ręttargeršir, iš tryggjaši ella avvaršandi hansara fremja višvķkjandi hesum krųvum, eru ógildugar.

Sektarįsetingar

§ 84. Viš sekt kann tann arbeišsgevari ella sjįlvstųšugt vinnurekandi revsast:

  1. sum ikki teknar tęr ķ hesi lóg kravdu arbeišsskašatryggingar
  2. sum ikki varšveitir teknašar tryggingar ķ gildi
  3. sum ikki ręttstundis frįbošar arbeišsskašar, ella
  4. sum ikki lżkur skyldur sķnar annars sambęrt hesi lóg.

Stk. 2. Er brotiš framt av lųgfrųšiligum persóni, sum t.d. partafelagi ella lutafelagi, kann tann lųgfrųšiligi persónurin verša sektašur sum slķkur. Er brotiš framt av landinum, einari kommunu ella kommununalum felagsskapi, sbr. § 51 ķ kommunustżrislógini, kunnu landiš, kommunan ella kommunali felagsskapurin verša sektaš.
Stk. 3. Ķ forskriftum, givnar viš heimild ķ lógini, kunnu įsetast reglur um revsning viš bót fyri brot į įsetinganar ķ forskriftunum.

Kapittul 16
Gildiskomu- og skiftisreglur

§ 85. Landsstżrismašurin įsetir ķ kunngerš, nęr lųgtingslógin kemur ķ gildi.
Stk. 2. Lųgtingslógin fevnir um:

  1. Teir ķ lógini nevndu tilburšir, iš henda gildiskomudagin ella seinni.
  2. Vinnusjśkur, sbr. § 8, nr. 4, sum verša frįbošašar Vanlukkutryggingarrįšnum gildiskomudagin ella seinni.

Stk. 2. Samstundis, sum henda lųgtingslógin kemur ķ gildi, fer śr gildi "Kongelig anordning nr. 389 af 15. november 1966 om forsikring mod fųlger af ulykkestilfęlde". Tó verša tilburšir, sum samsvarandi įsetingunum ķ kongligu fyriskipanini um vanlukkutrygging, longu eru hendir ella frįbošašir innan gildiskomudagin sambęrt stk. 1, framvegis višgjųrdir eftir "Kongelig anordning nr. 389 af 15. november 1966 om forsikring mod fųlger af ulykkestilfęlde".

Almennar višmerkingar:

Sųguligt yvirlit:
Sambęrt kunngerš nr. 32 frį 28. mars 1980, sum heimilaš ķ § 2 ķ heimastżrislógini, varš mįlsųkiš "Lógskyldug vanlukkutrygging" yvirtikiš sum fųroyskt sermįl frį 1. aprķl 1980 at rokna.

Ķ omanfyri nevndu kunngerš er tó įsett, at "Anordning nr. 389 af 15.11.1966 om forsikring mod fųlger af ulykkestilfęlde" framvegis skal vera ķ gildi ķ Fųroyum, til nżggjar fųroyskar reglur eru lżstar į ųkinum.

Ķ 1980 setti landsstżriš ein arbeišsbólk umbošandi Fųroya Vanlukkutrygging, Vanlukkutryggingarrįšiš, Almannastovuna, Tórshavnar-, Klaksvķkar- og Tvųroyrar kommunu ķ felag, Fųroya Arbeišarafelag, Fųroya Arbeišsgevarafelag, Fųroya Fiskimannafelag og Meginfelag Śtróšrarmanna ķ felag og Fųroya Reišarafelag at gera įlit um fųroyskar reglur į vanlukkutryggingarųkinum.

Ķ 1988 handaši arbeišsbólkurin landsstżrinum eitt įlit um vanlukkutryggingarskipan fyri Fųroyar, men so hendi ikki meira ķ mįlinum fyrr enn ķ 1995, tį landsstżriš setti ein nżggjan arbeišsbólk, umbošandi somu įhugabólkar sum hin fyrri, at endurskoša įlitiš frį 1988.

Viš grundarlagi ķ fyrra įlitinum frį 1988, lęt seinni arbeišsbólkurin tann 13. juni 1997 landsstżrinum įlit og uppskot um vanlukkutryggingarskipan fyri Fųroyar, og 13. februar 1998 legši tįverandi landsstżrismašurin ķ almannamįlum fram "uppskot til lųgtingslóg um vanlukkutrygging" ("1998-uppskotiš") fyri Lųgtingiš, men uppskotiš fall burtur, tķ lųgtingsval varš śtskrivaš stutt eftir.

Almanna- og heilsumįlastżriš endurskošaši sķšani "1998-uppskotiš" og gjųrdi eitt nżtt "uppskot til lųgtingslóg um arbeišsskašatrygging" (fyriliggjandi uppskot). Hetta uppskotiš var klįrt at leggja fyri Lųgtingiš į heysti 2000, men avgjųrt varš kortini at bķša eftir rķkislógartilmęlinum um at seta endurgjaldsįbyrgdarlógina ķ gildi ķ Fųroyum soleišis, at bęši uppskotini kundu verša framlųgd ķ tinginum samstundis.

Galdandi vanlukkutryggingarskipan og "1998-uppskotiš":
Galdandi vanlukkutryggingarskipan ķ Fųroyum – Anordning nr. 389 af 15.11.1966 om forsikring mod fųlger af ulykkestilfęlde (Vanlukkutryggingarlógin) - svarar ķ hųvušsheitum til tįverandi donsku "Ulykkesforsikringsloven", tó tillagaš til fųroysk višurskifti. Danska skipanin er seinni munandi broytt og nśtķmansgjųrd, mešan fųroyska skipanin nęrum hevur stašiš óbroytt ųll įrini.

Galdandi vanlukkutryggingarskipan hevur ķ hųvušsheitum til endamįls at veita endurgjald til teirra, sum vera fyri vanlukku ella deyša, mešan tey śtinna arbeiši fyri annan persón (arbeišstakarar), og arbeišsgevarin hevur skyldu til at tekna trygging móti hesum avleišingum.

Harumframt hava eisini įvķs sjįlvstųšugt vinnurekandi, m.a. tey, iš fįast viš sjóvinnu og jaršarbrśk, skyldu at tryggja seg sjįlvan móti vanlukkutilburši, elvdur av arbeišsįvum. Ųll sjįlvstųšugt vinnurekandi hava ikki tryggingarskyldu, men harafturķmóti rętt til at tekna arbeišsskašatrygging fyri sķn egna persón soleišis, at tey koma undir vanligu įsetingarnar ķ vanlukkutryggingarlógini.

Landiš og kommunurnar hava eftir galdandi skipan ikki skyldu til at lata įbyrgdarvandan sambęrt lógini til eitt tryggingarfelag, men hóast hetta, hava flestu landsstovnar og kommunur kortini valt at tekna arbeišsskašatrygging hjį Tryggingarfelagnum Fųroyar, sum enn er einasta tryggingarfelagiš, iš teknar vanlukkutryggingar ķ Fųroyum.

At enda kunnu įsetingarnar ķ galdandi vanlukkutryggingarskipan eisini nżtast ķ sambandi viš ašrar sjįlvbodnar vanlukkutryggingar, treytaš av, at tryggingartakarin og tryggingarfelagiš frammanundan hava avtalaš, at įsetingarnar ķ vanlukkutryggingarlógini skulu vera galdandi.

Uppskotiš til lųgtingslóg um vanlukkutrygging, iš seinni arbeišsbólkurin handaši landsstżrismanninum ķ 1997, og sum varš lagt fyri Lųgtingiš ķ 1998 ("1998-uppskotiš"), er partvķst ein framhaldan av galdandi vanlukkutryggingarskipan og partvķst ein nśtķmansgerš av lógarįsetta vanlukkutryggingarųkinum, m.a. viš stųši ķ nśverandi donsku arbeišsskašatryggingarlógini.

Umframt at įleggja arbeišsgevarum tryggingarskyldu fyri arbeišstakarar sķnar, įleggur uppskotiš eisini įvķsum sjįlvstųšugt vinnurekandi tryggingarskyldu fyri sķn egna persón. Talan er um śtróšrarmenn og tey, sum fįast viš landbrśk.

Uppskotiš įleggur ikki landinum tryggingarskyldu, men harafturķmóti hava allar fųroysku kommunurnar skyldu til at tekna trygging.

Harumframt fevnir uppskotiš um allar ašrar sjįlvbodnar – t.v.s. ikki lógarkravdar - vanlukkutryggingar, sum sostatt verša višgjųrdar į sama hįtt sum tęr lógarkravdu, tį taš ręšur um mįlsvišgerš, endurgjaldsveitingar v.m.

Nżggja uppskotiš um arbeišsskašatrygging:
Nżggja uppskotiš frį Almanna- og heilsumįlastżrinum (nś Almannamįlarįšnum) til "lųgtingslóg um trygging móti avleišingunum av arbeišsskaša" (Arbeišsskašatryggingarlógin), byggir į "1998-uppskotiš" frį seinna arbeišsbólkinum, men er samstundis enn meira śtbygt, m.a. viš enn fleiri įsetingum samsvarandi donsku lógini į ųkinum. Hetta veršur gjųrt viš tķ endamįli at nśtķmansgera fųroysku skipanina soleišis, at hon ķ stųrri mun enn įšur kann nęrkast teirri lóggįvu og harviš eisini sišvenju, sum Danmark og hini noršurlondini hava į ųkinum, samstundis sum lóggįvan eisini kemur at samsvara betur viš teir millumlandasįttmįlar, sum noršurlondini hava į ųkinum.

Nżggja uppskotiš um arbeišsskašatrygging fevnir um allar teir persónar, iš koma undir hugtakiš "arbeišstakari", t.v.s. tey, sum śtinna eitthvųrt arbeiši undir leišslu og įbyrgd av ųšrum persóni.

Harumframt eru eisini ųll sjįlvstųšugt vinnurekandi fevnd av uppskotinum. Hetta er ein tżšandi broyting ķ mun til galdandi vanlukkutryggingarlóg og "1998-uppskotiš", har bara įvķs sjįlvstųšugt vinnurekandi beinleišis eru fevnd av trygging, mešan onnur sjįlvstųšugt vinnurekandi mugu tekna sjįlvbodna vanlukkutrygging fyri sķn egna persón. Įsannandi, at ųll sjįlvstųšugt vinnurekandi prinsipielt eru ķ eins stórum vanda fyri at verša rakt av arbeišsskaša, veršur hildiš ręttast at lata ųll sjįlvstųšugt vinnurekandi verša fevnd av hesum uppskotinum. Hetta merkir eisini, at ųll sjįlvstųšugt vinnurekandi verša įlųgd lógarkravda tryggingarskyldu fyri sķn egna persón.

Eins og įsett er ķ "1998-uppskotinum", eru allar fųroysku kommunurnar įlagdar tryggingarskyldu, mešan landiš kann velja at vera sjįlvtryggjaš.

Uppskotiš hevur eisini vķškaš um hugtakiš "arbeišsskašar" soleišis, at enn fleiri sjśkutilburšir kunnu višurkennast sum vinnusjśkur, eins og "brįdliga hendir lyftiskašar" nś eisini verša višurkendir sum arbeišsskašar. Hesir skašar kunnu eins og vinnusjśkurnar vera torfųrir at avgreiša, og tķ var ętlanin sambęrt nżggja uppskotinum m.a. at leggja einstųku mįlini um lyftiskašar fyri taš danska "Erhvervssygdomsudvalget", įšrenn Vanlukkutryggingarrįšiš tók endaliga avgerš, um tilburšurin kundi višurkennast sum ein arbeišsskaši. Erhvervssygdomsudvalget hevur sambęrt donsku lógini m.a. til endamįls at ummęla lyftiskašarnar, įšrenn Arbejdsskadestyrelsen (sum er 1. instansur ķ donskum arbeišsskašatryggingarmįlum) višurkennir tilburšin sum ein arbeišsskaša.

Tęr lógargreinarnar ķ uppskotinum, sum višvķktu Erhvervssygdomsudvalget, vóršu umsettar til danskt og sendar Arbejdsskadestyrelsen/Erhvervssygdomsudvalget til hoyringar, men hesir stovnar hava boriš seg undan at luttaka ķ umsitingini av nżggju fųroysku arbeišsskašatryggingarskipanini, m.a. viš teirri grundgeving, at tey fųroysku og donsku arbeišsmarknašarvišurskiftini eru so ymisk, at Erhvervssygdomsudvalget neyvan kann nżta sķn kunnleika til at ummęla fųroysk arbeišsskašamįl. Harumframt vķsir Arbejdsskadestyrelsen į, at ķ verandi lķki heimilar danska lóggįvan um arbeišsskašatrygging ikki Erhvervssygdomsudvalget at hava fųroysk arbeišsskašamįl sum part av sķnum virksemi.

Nišurstųšan hjį Arbejdsskadestyrelsen er tikin til eftirtektar, og įsetingarnar um Erhvervssygdomsudvalget eru sostatt strikašar ķ endaliga uppskotinum.

Hóast Vanlukkutryggingarrįšiš sostatt einsamalt skal avgreiša teir ķ byrjanini ivaleyst torfųru spurningarnar um vinnusjśkur og brįdliga hendar lyftiskašar, so hevur Vanlukkutryggingarrįšiš kortini heimild til at leita sęr sakkųna hjįlp ķ einstųku mįlsvišgeršini. Ķ tann mun, taš er gjųrligt, kann henda sakkųna hjįlpin vęntandi fįast sambęrt avtalu viš Arbejdsskadestyrelsen og/ella Erhvervssygdomsudvalget. Um nżggja arbeišsskašatryggingarskipanin skal virka eftir ętlan - serliga viš atliti til ręttarstųšu hins tryggjaša - er neyšugt, at Vanlukkutryggingarrįšiš fęr nųktandi karmar at arbeiša undir, bęši višvķkjandi starvsfólki og peningaligari jįttan.

Eisini heimilašu veitingarnar eru vķškašar ķ nżggja uppskotinum. Taš, sum ķ galdandi vanlukkutryggingarlóg veršur nevnt avlamisendurgjald (invaliditetserstatning), er nś bżtt upp ķ tvęr veitingar, sum nevnast "endurgjald fyri mist arbeišsfųri" og "samsżning fyri varandi mein". Sum nakaš nżtt ķ mun til galdandi vanlukkutryggingarskipan veršur smb. nżggja uppskotinum altķš veitt ein "skiftisveiting" ķ samband viš andlįt vegna arbeišsskaša. Ein partur av hesi veiting kemur ķ stašin fyri ta higartil heimilašu veitingina "jaršarferšarhjįlp".

At enda eru allar endurgjalds- og samsżningarupphęddirnar dagfųrdar og harviš eisini hękkašar soleišis, at tęr nś liggja į nakaš sama stųši sum tęr samsvarandi donsku upphęddirnar.

Dagpeningur undir mįlsvišgeršini av vanlukkutryggingarmįlum hevur higartil veriš heimilašur ķ sjįlvari vanlukkutryggingarlógini, og śtgjaldingin hevur veriš umsitin av Fųroya Vanlukkutrygging (nś Tryggingarfelagnum Fųroyar).

Taš finnast ķ dag 3 skipanir, sum veita dagpening ķ sambandi viš sjśku ella skaša:

Sambęrt galdandi vanlukkutryggingarlóg, skulu dagpeningamųguleikarnir eftir vanligu dagpeningaskipanini og skipanini um sjśkratrygd fiskimanna troytast, įšrenn dagpeningur eftir vanlukkutryggingarlógini kann verša veittur. Ķ vanlukkutryggingarmįlum merkir hetta sostatt vanliga, at fyrst veršur dagpeningur rindašur av Almannastovuni (ella įšrenn taš Lųnjavningarstovuni, um talan er um fiskimann) ķ mest loyvda tķšarskeišnum, og sķšani yvirtekur Tryggingarfelagiš Fųroyar dagpeningaśtgjaldingina, til spurningur um avlamisendurgjald er avgreiddur.

Ķ eini roynd at samskipa dagpeningaveitingina ķ arbeišsskašamįlum betur, veršur nś ķ stašin męlt til, at ųll dagpeningaumsiting- og śtgjalding veršur lųgd til taš tryggingarfelagiš, har avvaršandi sjśku- ella skašatilburšur er tryggjašur. Hóast taš framvegis bara er Tryggingarfelagiš Fųroyar sum teknar lógarkravdar arbeišsskašatryggingar ķ Fųroyum, so hava onnur fųroysk tryggingarfelųg kortini mųguleikan at sųkja um og fįa loyvi at tekna tķlķkar tryggingar. Skotiš veršur tķ upp, at taš veršur Vanlukkutryggingarrįšiš, sum ķ sambandi viš frįbošan um arbeišsskaša, fęr til uppgįvu at beina dagpeningaspurningin į rętta staš, t.v.s. til tryggingarfelagiš, har tilburšurin er tryggjašur.

Skotiš veršur eisini upp, at ein refusiónsskipan (afturberingarskipan) veršur gjųrd ķmillum tryggingarfelųgini/landiš, jvf. § 16, stk. 2, og Almannastovuna/Lųnjavningarstovuna soleišis, at dagpeningur, sum t.d. Almannastovan hevur goldiš, tķ ein sjśku- ella skašatilburšur upprunaliga ikki varš mettur sum arbeišsskaši og tķskil frįbošašur Almannastovuni, kortini er ein arbeišsskaši, og tķskil įtti at veriš goldin av einum tryggingarfelag ella landinum. Į sama hįtt kann eisini gerast talan um, at eitt tryggingarfelag ella landiš hevur eitt refusiónskrav ķmóti Almannastovuni ella Lųnjavningarstovuni. Ķ teimum fųrum, har talan er um arbeišsskaša, fevndur av arbeišsskašatryggingarlógini, veršur skotiš upp, at avvaršandi tryggingarfelag ella landiš, jvf. § 16, stk. 2, rindar dagpening frį 1. heila arbeišsdegi eftir arbeišsskašan. Hetta er ein broyting ķ mun til galdandi skipan og "1998-uppskotiš", har dagpeningaskyldan ķ vanligum fųrum ikki tekur viš fyrr enn 15. dagin eftir arbeišsskašan.

Ķ tann mun landiš velur at vera sjįlvtryggjandi, er taš landiš, sum ber allar śtreišslurnar. Tį tosaš veršur um landiš, er taš ikki śtreišslur eftir t.d. dagpeningalógini, men hvųr einstakur stovnur sum arbeišsgevari.

Myndugleikarnir, iš avgreiša vanlukkutryggingarmįl/arbeišsskašamįl:
Sambęrt galdandi vanlukkutryggingarskipan er Fęrųernes Ulykkesforsikringsråd (Vanlukkutryggingarrįšiš) 1. instansur ķ fųroyskum vanlukkutryggingarmįlum, mešan Den Sociale Ankestyrelse ķ Danmark virkar sum kęrumyndugleiki. Ķ nżggja uppskotinum veršur lagt upp til, at 1. instansurin kann vera samansettur į ein ųšrvķsi hįtt enn higartil, t.v.s. uttan lógarįsett krav um umbošan av įvķsum įhugabólkum. Ķ hesum uppskotinum veršur 1. instansurin eisini nevndur Vanlukkutryggingarrįšiš ķ stašin fyri Fęrųernes Ulykkesforsikringsråd/Fųroya Vanlukkutryggingarrįš.

Skipanin višvķkjandi kęrumyndugleikanum er eisini varšveidd ķ nżggja uppskotinum. Hetta er fyrst og fremst orsakaš av ręttartrygd hins tryggjaša, tķ vęntandi koma įsetingarnar ķ nżggja uppskotinum um m.a. brįdliga hendar lyftiskašar og vinnusjśkur ķ byrjanini at vera so truplar at umsita hjį Vanlukkutryggingarrįšnum, at neyšugt veršur at hava ein royndan kęrumųguleika at avgera ivamįl og sostatt leggja sišvenjuna į hesum ųkjum ķ fasta legu.

Tį mįlsųkiš hevur veriš fųroyskt sermįl sķšani 1980, veršur tó mišaš ķmóti, at kęruvišgeršin einaferš ķ framtķšini kann takast heim til Fųroyar at umsita.

Tęr lógargreinar ķ uppskotinum, sum višvķkja Den Sociale Ankestyrelse (DSA) - herķmillum ein įseting um, at landskassin skuldi rinda fyri umsitingina av kęrdum fųroyskum arbeišsskašamįlum - vóršu umsettar til danskt og sendar DSA til ummęlis. DSA hevur bošaš Almanna- og heilsumįlastżrinum/Almannamįlarįšnum frį, at DSA framhaldandi er sinnaš at virka sum kęruinstansur fyri fųroysk arbeišsskašatryggingarmįl men mótsett sum higartil, skal landskassin nś rinda umstingarśtreišslurnar hjį DSA, sum standast av fųroyskum kęrumįlum um arbeišsskašatrygging.

Endurgjaldsįbyrgdarlógin:
At enda skal verša vķst į, at danska lógin um endurgjaldsįbyrgd (Erstatningsansvarsloven), viš įvķsum fųroyskum tillagingum, nś er klįr at leggja fyri Lųgtingiš. Endurgjaldsįbyrgdarlógin og arbeišsskašatryggingarlógin eru ķ įvķsan mun nęr tengdar at hvųrjari ašrari m.a. soleišis, at endurgjaldsįbyrgdarlógin er ein almenn lóg um endurgjaldsįbyrgd, mešan arbeišsskašatryggingarlógin er ein serlig lóg fyri įvķsar persónsbólkar.

Fķggjarligu avleišingarnar fyri landskassan av uppskotinum
Sera tųrfųrt er at siga nakaš ķtųkiligt um, hvat uppskotiš ķ krónum og oyrum kemur at kosta landskassanum. Orsųkin er ķ stuttum tann, at taš ikki ber til at stašfesta śtreišslustųšiš, fyrr enn lógin hevur virkaš eina tķš. M.a. kann bert verša gitt um, hvussu nógvar fleiri umsóknir um veitingar vegna arbeišsskašar verša sendar Vanlukkutryggingarrįšnum smb. nżggju lógini ķ mun til galdandi vanlukkutryggingarlóg, men roknast kann viš, at įsetingarnar um m.a. lyftiskašar koma at hękka umsóknartališ munandi.

Sostatt er torfųrt at seta eina įvķsa krónuupphędd į fķggjarligu avleišingar fyri landskassan, men vķsast kann kortini į tey višurskifti, sum koma at broytast viš nżggja uppskotinum, og sum ivaleyst koma at hava viš sęr fleiri śtreišslur fyri landskassan.

Ķ uppskotinum er įsett, at landskassin ber allar umsitingarśtreišslur hjį Vanlukkutryggingarrįšnum. Hetta er eisini galdandi skipan ķ dag. Tališ av limum ķ Vanlukkutryggingarrįšnum veršur eisini taš sama sum higartil. Į skrivstovuni hjį Vanlukkutryggingarrįšnum eru ķ dag 2 fulltķšarstųrv. At sjįlvum Vanlukkutryggingarrįšnum er eisini knżttur ein skrivari, sum - eins og limirnir ķ rįšnum - fįa samsżning fyri hvųnn fundin, sum vanliga er 1 ferš um vikuna. Dómarin, Landslęknin og skrivarin ķ rįšnum fįa eina hęgri fundarsamsżning enn hinir 3 limirnir. Samlaši kostnašurin av hesum stovni er ķ 2003 uml. 917.000 kr. Vanlukkutryggingarrįšiš hevur eina inntųku upp į uml. 374.000 kr. įrliga, iš stavar frį "avgreišslugjųldum" frį Tryggingarfelagnum Fųroyar. Nettojįttanin į fķggjarlógini til Vanlukkutryggingarrįšiš er sostatt uml. 543.000 kr. įrliga.

Greitt er, at skal nżggja uppskotiš um arbeišsskašatryggingarlóg virka eftir ętlan - serliga viš atliti til ręttarstųšu hins tryggjaša - mį Vanlukkutryggingarrįšiš fįa munandi stųrri jįttan enn higartil. Bygnašurin av nżggja uppskotinum, viš m.ų. einum vķškašum arbeišsskašahugtaki, lógarkravdari tryggingarskyldu fyri ųll sjįlvstųšugt vinnurekandi, umframt fleiri og hęgri veitingum, kemur at seta stór krųv til virksemi Vanlukkutryggingarrįšsins. Ikki minst vķškanin av teimum sonevndu vinnusjśkunum og stašfestingin av teimum sokallašu brįdliga hendu lyftiskašunum sum arbeišsskašar, kemur - ķ hvussu so er ta fyrstu tķšina - at krevja enn fleiri vęl śtbśgvin starvsfólk ķ fyrireikandi mįlsvišgeršini hjį Vanlukkutryggingarrįšnum, eins og taš mųguliga veršur neyšugt at leita sęr sakkųna hjįlp uttanķfrį ta fyrstu tķšina.

Sum omanfyri nevnt, veršur ķ dag rindaš eitt "avgreišslugjald" fyri hvųrt mįl, iš Vanlukkutryggingarrįšiš višger. Ķ nżggja uppskotinum er ikki heimild at krevja eitt tilķkt gjald fyri mįl, sum beinleišis koma undir lógina um arbeišsskaša. Harafturķmóti veršur gjald sett į fyrispurningar til Vanlukkutryggingarrįšiš višvķkjandi persónskaša, sum ikki er fevndur av uppskotinum. Hetta gjald veršur įsett av landsstżrismanninum.

Mįlsvišgeršarśtreišslurnar ķ 1. instansi, umframt veitingarnar sambęrt uppskotinum, verša sjįlvsagt rindašar av tķ, sum ber įbyrgdarvandan av arbeišsskašanum. Sum įšur nevnt, įsetir nżggja uppskotiš tryggingarskyldu fyri allar kommunurnar, mešan landiš kann velja at vera sjįlvtryggjaš.

Landiš hevur frį 2003 valt at vera sjįlvtryggjandi. Hetta merkir, at allar tęr śtreišslur, sum eitt tryggingarfelag annars hevši hildiš, mugu rindast av landinum. Lųnmóttakarin, tann tryggjaši, hevur krav um somu veitingar og ręttindi sambęrt hesum uppskoti, sum ein tryggjašur, har arbeišsgevarin hevur latiš įbyrgdavandan til eitt tryggingarfelag. Teir stovnar undir landinum, sum fyrr hųvdu śtreišslur av tryggingargjųldum, hava mist hesa upphędd ķ 2003, men koma nś ķstašin at bera allar śtreišslur, um eitt starvsfólk kemur śt fyri einum arbeišsskaša. Ringt er at meta um hesar śtreišslur.

Sambęrt uppskotinum, skal landskassin eisini rinda fyri mįlsvišgerš umframt veitingar til persónar, sum koma til skaša ella gerast sjśkir, mešan teir royna at bjarga mannalķvi ella verja fyri stórvegis evnisligum ella mentanarligum missi.

Ķ uppskotinum er įsett, at landskassin ber umsitingarśtreišslurnar hjį Den Sociale Ankestyrelse (DSA), sum virkar sum kęrumyndugleiki ķ fųroyskum arbeišsskašatryggingarmįlum. Mįlsvišgeršarśtreišslurnar verša rindašar av tķ, sum ber įbyrgdarvandan fyri kęrda arbeišsskašamįliš, t.v.s. Tryggingarfelagnum Fųroyar ella landskassanum.

DSA er eisini kęrumyndugleiki smb. galdandi skipan, men higartil hevur danski statskassin rinda allar śtreišslur hesum višvķkjandi - bęši til umsiting og mįlsvišgerš. Tį mįlsųkiš "lógskyldug vanlukkutrygging" hevur veriš fųroyskt sermįl sķšani 1. aprķl 1980, tykist taš ikki rķmiligt, at danski statskassin framhaldandi skal bera umsitingarśtreišslurnar av fųroyskum arbeišsskašamįlum, og tķskil er įsett ķ uppskotinum, at landskassin skal rinda umsitingarśtreišslurnar.

Sum įšur nevnt, hevur DSA jįttaš framhaldandi at virka sum kęrumyndugleiki ķ fųroyskum arbeišsskašamįlum, og ķ hesum sambandi hevur DSA sent Almanna- og heilsumįlastżrinum hjįlagda "Arbejdsskadestyrelsens bekendtgųrelse nr. 788 af 19. oktober 1999", sum ķ § 11 įsetir galdandi "umsitingargjųld" til DSA ķ arbeišsskašamįlum (p.t. 5.447 kr. pr. mįl). Ķ § 10 ķ somu kunngerš eru gjųldini fyri višgerš av arbeišsskašamįlum ķ Arbejdsskadestyrelsen nevnd, og hesi kunnu fįa tżdning, um Arbejdsskadestyrelsen krevur hesi gjųld ķ sambandi viš vegleišandi ummęlir um fųroysk arbeišsskašatryggingarmįl.

Ein avleišing av nżggja uppskotinum veršur ivaleyst, at tryggingargjųldini (pręmierne) fyri arbeišsskašatryggingar koma at hękka munandi samanboriš viš ķ dag. Hetta er ein neyšug avleišing av, at nżggja uppskotiš samanlagt veitir tryggjaša munandi betri sųmdir enn higartil, m.a. višvķkjandi teimum skašum og sjśkum, sum nś verša višurkendar sum arbeišsskašar, umframt upphęddunum, iš verša veittar ķ endurgjaldi og samsżning. Um landiš velur at tekna arbeišsskašatrygging hjį einum tryggingarfelag (hóast landiš ikki hevur skyldu til tess), kemur hetta eisini at hava viš sęr ųktar śtreišslur fyri landskassan. Tryggingarfelag Fųroya hevur gjųrt nakrar śtrokningar, sum vķsa, at tryggingargjųldini ķ minsta lagi fara at hękka viš umleiš 40%, sķ śtrokningarnar ķ skjali 12. Višmerkjast skal ķ hesum sambandi, at Tryggingarfelagiš Fųroyar tekur stór fyrivarni ķ metingini.

At ųll sjįlvstųšugt vinnurekandi nś verša įlųgd tryggingarskyldu kann hinvegin mųguliga tįlma hękkingini ķ tryggingargjųldunum viš taš, at taš nś verša enn fleiri persónar til at bera įbyrgdarvandan hjį tryggingarfelųgunum.

At enda skal eisini verša vķst į ta vęntašu sparing, sum taš almenna ķ framtķšini kemur at hava av dagpeningi vegna arbeišsskaša orsakaš av, at uppskotiš įleggur tryggingarfelųgunum at bera allar dagpeningaśtreišslurnar ķ arbeišsskašatryggingarmįlum, mešan galdandi vanlukkutryggingarlóg ikki tekur viš fyrr enn 15. dagin eftir arbeišsskašan.

Um takast skal samanum, so veršur neyšugt, ķ hvussu so er, at hękka jįttanina į lųgtingsfķggjarlógini fyri taš fyrsta įriš, lógin veršur ķ gildi, viš umleiš 2 mió leystliga mett. Avgreišslugjaldiš upp į 374.000 kr., sum Vanlukkutryggingarrįšiš fęr ķ dag, fellur burtur, og neyšugt er viš hęgri jįttan til umsitingarśtreišslur og til setan av fleiri fólkum.

Ašrar avleišingar
Uppskotiš hevur ongar umhvųrvisligar ella avleišingar fyri altjóša sįttmįlar.

 

Fyri
landiš/lands-
myndugleikar
Fyri kommunalar myndugleikar Fyri
plįss/ųki ķ landinum
Fyri įvķsar sam-
felagsbólkar/ felagsskapir

Fyri
vinnuna
Fķggjarligar/ bśskaparligar avleišingar

Ja

Ja

Nei

Ja

Ja

Umsitingarligar avleišingar

Ja

Nei

Nei

Nei

Nei

Umhvųrvisligar avleišingar

Nei

Nei

Nei

Nei

Nei

Avleišingar ķ mun til altjóša avtalur og reglur

Nei

Nei

Nei

Nei

Nei

Sosialar avleišingar

 

 

 

Ja

 

Hoyring av uppskotinum:
Nżggja "uppskotiš til lųgtingslóg um trygging móti avleišingunum av arbeišsskaša" varš sent til hoyringar hjį:
Fęrųernes Ulykkesforsikringsråd (Vanlukkutryggingarrįšnum)
Tryggingarfelagnum Fųroyar
P/F Trygd
Fųroya Arbeišarafelag
Fųroya Arbeišsgevarafelag
Fųroya Reišarafelag
Fųroya Fiskimannafelag
Meginfelag Śtróšrarmanna

Višmerkingar til lógaruppskotiš frį Fęrųernes Ulykkesforsikringsråd, P/F Trygd, Fųroya Arbeišsgevarafelag, Meginfelag Śtróšrarmanna, Arbejdsskadestyrelsen saman viš Socialministeriet og Den Sociale Ankestyrelse eru hjįlagdar sum fylgiskjųl nr. 4 - 9.

Fųroya Arbeišarafelag, Fųroya Reišarafelag og Fųroya Fiskimannafelag hava ikki gjųrt višmerkingar til lógaruppskotiš.

Ķ sambandi viš hoyringina av lógaruppskotinum hevur Almanna- og heilsumįlastżriš/Almannamįlarįšiš havt nógv samskifti viš Tryggingarfelagiš Fųroyar. Felagiš er framvegis taš einasta tryggingarfelagiš, sum teknar lógskyldugar vanlukkutryggingar ķ Fųroyum, og mį tķ - nęst eftir Fęrųernes Ulykkesforsikringsråd - metast at hava serligan kunnleika til hetta ųkiš. Skrivligu višmerkingarnar frį Tryggingarfelagnum Fųroyar višgera ķ hųvušsheitum lógaruppskotiš ķ smįlutum, harav nógv av tilmęlunum frį felagnum višvķkjandi einstųku lógargreinunum eru tikin til eftirtektar av Almanna- og heilsumįlastżrinum/Almannamįlarįšnum og broyttar ķ endaliga lógaruppskotinum. Einstųku višmerkingarnar frį Tryggingarfelagnum Fųroyar eru ikki hjįlagdar sum fylgiskjųl til lógaruppskotiš, tķ tęr broytingar ķ lógaruppskotinum, iš hava stašist av samskiftinum viš felagiš, hava havt viš sęr, at ķ flestu fųrum samsvarar nummariš į lógargreinini ķ višmerkingunum frį Tryggingarfelagnum Fųroyar ikki viš nummariš į lógargreinini ķ endaliga uppskotinum.

Tryggingarfelagiš Fųroyar hevur savnaš tęr prinsipiellu višmerkingar, sum felagiš hevur til uppskotiš, og eru tęr hjįlagdar sum fylgiskjal nr. 10. Višmerkjast skal ķ hesum sambandi, at hesar višmerkingar eru gjųrdar, įšrenn endalig avgerš varš tikin um at įleggja ųllum sjįlvstųšugt vinnurekandi tryggingarskyldu fyri sķn egna persón.

Eftir at hoyringsfreistin višvķkjandi uppskotinum var śti, og lógaruppskotiš endaliga varš oršaš viš m.a. teimum tillagingum, iš hoyringin hevši viš sęr, varš uppskotiš enn einaferš sent Fęrųernes Ulykkesforsikringsråd (Vanlukkutryggingarrįšnum) til ummęlis. Seinnu višmerkingarnar frį Vanlukkutryggingarrįšnum eru hjįlagdar sum fylgisskjal nr. 11. Hetta var ķ februar 2002.

Fyrst ķ januar 2003 var lógaruppskotiš aftur sent til hoyringar hjį Vanlukkutryggingarįšnum, Almannastovuni, Fķggjarmįlarįšnum og Tryggingarfelagnum Fųroyar. Višmerkingar frį hesum liggja sum fylgiskjal 13, 14 og 15.

Višmerkingar til einstųku greinarnar

Kapittul 1: Tryggjašu persónarnir

§ 1:
Smb. stk. 1 eru hųvušstreytirnar fyri at koma undir lógina, at arbeitt veršur fyri ein fųroyskan arbeišsgevara, og at arbeišiš veršur śtint į fųroyskari landjųrš ella į fųroyskum sjóųki.

Ein "fųroyskur arbeišsgevari" er antin ein fųroyingur ella śtlendingur, sum er bśsitandi ķ Fųroyum, og sum hevur fulla ella partvķsa skattaskyldu ķ Fųroyum, ella eitt fųroyskt ella śtlendskt felag ella lķknandi viš heimstaši ella stjórn ķ Fųroyum, og sum hevur fulla ella partvķsa skattaskyldu ķ Fųroyum. Ķ teirri samsvarandi donsku lógini veršur skilnašur ikki gjųrdur ķmillum danskar ella śtlendskar arbeišsgevarar, so leingi arbeišiš veršur śtint į donskun land- ella sjóųki.

At arbeitt veršur fyri ein arbeišsgevara vil ķ hųvušsheitum siga, at arbeišstakarin sambęrt avtalu viš arbeišsgevaran skal śtinna eitt veruligt arbeiši til fyrimuns fyri arbeišsgevaran. Ein tķlķk avtala kann bęši vera munnlig, skrivlig ella tigandi. Harnęst krevst, at tann, iš śtinnir arbeišiš, stendur undir leišslu arbeišsgevarans, t.v.s., at arbeišsgevarin hevur įvirkan į eins og eftirlit viš, hvussu arbeišiš veršur śtint soleišis, at arbeišstakarin hevur skyldu til at gera eftir bošum arbeišsgevarans.

Eru omanfyri nevndu krųv lokin, hevur taš hinvegin ongan tżdning, hvat slag av arbeiši, talan er um, starvstķšina, aldur į arbeišstakaranum, ella lųnarvišurskifti (višvķkjandi hesum seinasta, sķ tó § 1, stk. 3).

Eisini śtlendingar eru tryggjašir, um teir lśka vanligu treytirnar ķ lógini, t.v.s. um teir arbeiša fyri ein fųroyskan arbeišsgevara į fųroyskum land- ella sjóųki (ella sigla viš fųroyskt skrįsettum skipi, jvb. § 3).

Sjįlvt um hųvušsbólkurin av teimum tryggjašu sostatt er arbeišstakarar, fevnir lógin eisini um įvķsar ašrar persónar, sķ §§ 5-7.

Hin hųvušstreytin smb. stk. 1 er, at arbeišiš veršur śtint į fųroyskum land- ella sjóųki. Hóast lógin sostatt byggir į taš sokallaša "territorialprinsippiš" og tķskil sum śtgangsstųši ikki kann nżtast uttan fyri fųroyskt land- ella sjóųki, kann landsstżrismašurin gera undantųk frį hesi hųvušsreglu viš heimild ķ įsetingunum ķ § 7.

Hśski arbeišsgevarans er sambęrt stk. 2 bert tryggjaš, um tey į sama hįtt sum ašrir arbeišstakarar arbeišsgevarans śtinna eitt veruligt arbeiši, sum hevur tżdning fyri raksturin av virksemi arbeišsgevarans og ķ hesum sambandi standa undir leišslu arbeišsgevarans.

Ein hjśnafelagi, sum starvast hjį hinum hjśnafelaganum, kann smb. stk. 3 bert metast sum arbeišstakari, um hjśnafelagarnir hava gjųrt eina sķnįmillum lųnaravtalu, iš m.a. inniber skyldu hjį arbeišsgevarahjśnafelaganum til at afturhalda og gjalda inn A-skatt av lųnarinntųkuni hjį hinum hjśnafelaganum. Fyri at stašfesta, um hesar treytir eru loknar, kann t.d. verša hugt eftir seinastu lųnarśtgjaldingini, ella - um ongin lųnarśtgjalding hevur veriš frammanundan arbeišsskašanum - so į annan hįtt at fįa stašfest, at talan er um verulig arbeišsgevara/arbeišstakaravišurskifti. Herdu krųvini til hjśnafelagar koma av, at taš kann vera trupult at skyna ķmillum, um ein hjśnafelagi kann sigast at vera arbeišstakari hjį hinum hjśnafelaganum, ella um hjśnafelagarnir reka virksemi ķ felag, m.a. viš teirri avleišing, at teir bįšir mugu tekna sjįlvbodna trygging fyri at verja seg móti fķggjarligu avleišingunum av arbeišsskaša.

§ 2:
Veršur ein persónur mettur sum arbeišstakari sambęrt § 1, er hann fevndur av lógini uttan mun til, hvat slag av arbeiši hann śtinnir fyri arbeišsgevaran. Hetta merkir m.a., at bęši vinnuligt og privat arbeiši fyri arbeišsgevaran er fevnt av lógini. Sama er galdandi, um arbeišstakarin śtinnir annaš arbeiši enn taš, hann er settur ķ starv til. Hóast arbeišsgevarin ķ įvķsum fųrum ikki hevur skyldu at tekna arbeišsskašatrygging, hevur arbeišstakarin tó kortini altķš krav um tęr ķ lógini nevndu veitingar, sum arbeišsskaši heimilar honum, sķ nęrri §§ 11, stk. 2 og 21, stk. 2.

§ 3:
Greinin vķškar um geografiska ųki lógarinnar soleišis, at ikki bert persónar, sum arbeiša į fųroyskum land- ella sjóųki, jvb. § 1, stk. 1, eru fevndir av lógini, men eisini sjófólk - fųroyingar eins vęl og śtlendingar - sum viš fųroyskt skrįsettum skipi – herundir skrįsett ķ Fųroysku Altjóša Skipaskrįnni (FAS) - eru staddir uttan fyri fųroyskt sjóųki.

Viš sjófólk skilst manning ķ vķšastu merking, t.v.s. ein og hvųr persónur, sum er settur at arbeiša umborš į skipinum, og sum tķskil vanliga fylgir viš hagar, skipiš fer. Harafturķmóti fevnir greinin t.d. ikki um persónar, sum ķ fremmandari havn verša settir at ferma, lossa, umvęla ella reingera skipiš.

Sum hųvušsregla er sjófólk viš śtlendskt skrįsettum skipi - herķmillum fųroyingar - sum įšur nevnt ikki fevnt av lógini, hóast skipiš er statt į fųroyskum sjóųki. Viš heimild ķ § 7 kunnu hesir persónar tó viš kunngerš verša tiknir inn undir lógina.

Altjóša sįttmįlar ("lovvalgskonventioner") kunnu eisini įseta reglur um, hvųrs lands lóggįva skal nżtast višvķkjandi sjófólki.

§ 4:
Ķ stk. 1 veršur stašfest, at ųll sjįlvstųšugt vinnurekandi eru fevnd av lógini t.v.s., at arbeišsskašamįl hesum višvķkjandi skulu višgerast eftir įsetingunum ķ hesi lóg. Ųll sjįlvstųšugt vinnurekandi hava samstundis eina lógarįsetta skyldu at tekna trygging fyri sķn egna persón, og misrųking av hesi skyldu kann hava viš sęr mótrokning ķ mųguligum veitingum sambęrt lógini umframt revsiįbyrgd.
Stk. 2 įsetir, hvųr iš er at rokna sum sjįlvstųšugt vinnurekandi ķ mun til hesa lóg.

§ 5:
Greinin įsetir, at eisini onnur enn tey, sum beinleišis hava veriš fyri arbeišsskaša, kunnu verša tryggjaš eftir lógini. Fyri at fostriš ella barniš skal hava rętt til endurgjald krevst, at arbeišiš hjį móšurini ella pįpanum er fevnt av lógini. Stk. 1 fevnir bert um sjśkuįrin frį móšurini, mešan stk. 2 višvķkur bįšum foreldrunum. Fosturskašar kunnu t.d. standast av ymiskum smittandi evnum ella strįlingum, sum foreldrini hava fingiš ķ seg orsakaš av arbeiši teirra. Fosturskašar verša ķ lógini javnsettir viš vinnusjśkur, jvb. § 10, og verša višgjųrdir eftir somu reglum sum hesar sjśkur.

§ 6:
Greinin vķškar um tryggjaša persónskaran til eisini at fevna um persónar, sum antin ikki koma undir vanliga arbeišstakarahugtakiš, ella persónar, sum eru arbeišstakarir, men sum ķ konkreta fųrinum ikki koma til skaša ella gerast sjśkir, mešan teir śtinna vanliga arbeišiš.

Nr. 1 višvķkir persónum, sum taš almenna įleggur umbošan, sum viškomandi hava skyldu at śtinna, t.d. kommunustżrislimur ella skikkašur verji. Hesir persónar eru ikki arbeišstakarar, jvb. § 1, men eru ķ yrki teirra kortini tryggjašir sambęrt lógini.

Nr. 2 tekur įlitisumboš og trygdarumboš inn undir lógina, hóast umbošini ķ hesum yrkjum ikki sum vanligir arbeišstakarar standa undir leišslu og įbyrgd arbeišsgevarans.

Nr. 3 višvķkir arbeišstakarum, sum, mešan teir eru ķ tęnastu arbeišsgevarans, fremja įvķsar bjargingarroyndir, sum ikki eru lišir ķ arbeiši teirra fyri arbeišsgevaran. Hesir persónar eru fevndir av trygging arbeišsgevarans, tķ royndin t.d. veršur framd ķ vanligu arbeišstķšini, men mųguligar veitingar, latnar sambęrt lógini, verša ķ hesum fųrum rindašar av landskassanum, jvb. § 22, stk. 3.

Nr. 4 tryggjar allar ašrar persónar, enn nevndir ķ nr. 3, t.v.s. persónar, sum fremja bjargingarroyndina ķ frķtķšini, ella persónar, sum als ikki eru arbeišstakarar. Einasta treyt er, at bjargingarroyndin veršur framd į fųroyskum land- ella sjóųki t.v.s., at nr. 4 ikki kann nżtast uttan fyri fųroyskt land- ella sjóųki. Veitingar sambęrt lógini til hesar persónar eru ikki fevndar av nakrari arbeišsgevaratrygging, men verša somuleišis rindašar av landskassanum, jvb. § 22, stk. 3.

§ 7:
Greinin heimilar landsstżrismanninum at taka ašrar persónar enn teir, sum eru nevndir ķ §§ 1 og 3-6, inn undir lógina.

Landsstżrismašurin kann vķška um geografiska ųki lógarinnar. Sum įšur nevnt, byggir arbeišsskašatryggingarlógin į "territorialprincippiš" t.v.s., at lógin sum hųvušsregla bert er galdandi fyri arbeišsskašar, hendir į fųroyskum land- ella sjóųki, mešan arbeitt veršur fyri ein fųroyskan arbeišsgevara. Viš heimild ķ nr. 1 kunnu arbeišstakarar, sum ein fųroyskur arbeišsgevari fyribils sendir uttanlands at arbeiša, framhaldandi vera fevndur av fųroyskari lóggįvu ķ eitt įvķst tķšarskeiš.

Heimildin ķ nr. 2 kann m.a. eisini nżtast til at įseta reglur um arbeišsskaštrygging ķ sambandi viš eina mųguliga frįlandavinnu į fųroyskum sjóųki. Ein tķlķk vinna fevnir ķ stóran mun um altjóša fyritųkur og śtlendsk starvsfólk, og neyšugt veršur tķ ivaleyst ķ hesum fųrum at įseta nęrri reglur um trygging móti avleišingunum av arbeišsskaša.

Sambęrt nr. 3 kunnu persónar undir śtbśgving, har starvsvenjing v.m. er tvungin lišur ķ śtbśgving teirra, verša tiknir inn undir lógina. Talan er ķ hesum fųrum ikki um lęrlingar hjį arbeišsgevaranum, tķ hesir lęrlingar koma undir vanliga arbeišstakarahugtakiš ķ § 1. Talan er hinvegin um persónar, har eitt millumliš – śtbśgvingarstovnurin – er millum arbeišsgevaran og viškomandi persón. Hóast hesir persónar sostatt eru ķ starvsvenjing hjį einum arbeišsgevara, eru teir ikki arbeišstakarar ķ lógarinnar tżdningi, m.a. tķ arbeišsgevarin ikki hevur sama leišslu- og eftirlitsmyndugleika viš hesum persónum, sum viš vanligu arbeišstakarum sķnum.

Sambęrt nr. 4 kann tryggingin eisini verša vķškaš til at fevna um persónar, sum t.d. eru undir almennari forsorg og sum lišur ķ hesi forsorg śtinna eitthvųrt arbeiši į stovni ella ašrastašni. Hóast hesir persónar śtinna eitthvųrt arbeiši undir leišslu og įbyrgd av ųšrum persóni, so hava serligu višurskiftini hjį hesum persónum viš sęr, at tey kortini ikki koma undir vanliga arbeišsgevara/arbeišstakarahugtakiš og sostatt heldur ikki eru fevnd av lógini, uttan serlig heimild gevur teimum hendan mųguleikan.

Greinin er ikki "śttųmandi", jvb. oršingina "herķmillum".

Kapittul 2: Arbeišsskašar

§ 8:
Greinin nevnir teir tilburšir, sum undir einum bera heitiš arbeišsskašar.

Hugtųkini "brįdliga hendir lyftiskašar" og "vinnusjśkur" vera nęrri lżst ķ §§ 9 og 10, mešan "vanlukkutilburšir" og "stutttķšar skašilig įrin" ikki vera nęrri śtgreinaš ašrastašni ķ lógini.

Fyrsta hųvušstreytin fyri, at tilburšurin kann višurkennast sum ein arbeišsskaši smb. hesi lóg, er, at tilburšurin lęknafrųšiliga kann višurkennast sum vanlukku- ella sjśkutilburšur, nevndur ķ nr. 1- 4.

Vanlukkutilburšir, jvb nr. 1, eru eftir fastari sišvenju at skilja sum "ein brįdliga uttanķfrį komin hending, iš er óheft av vilja hins tryggjaša, og sum hevur skašiliga įvirkan į heilsustųšuna ella deyšan sum avleišing". Viš "brįdliga" skilst, at skašiliga hendingin tekur ręttiliga stutta tķš, t.d. eitt fall, ella at okkurt dettur oman yvir ein. Viš oršunum "uttanķfrį komin hending" veršur stašfest, at talan er ikki um arbeišsskaša, um vanlukkutilburšurin einans er elvdur orsakaš av heilsustųšu hins skadda frammanundan tilburšinum. At tilburšurin skal vera "óheftur av vilja hins tryggjaša" merkir, at viškomandi sjįlvur ikki mį hava hųvušsįbyrgdina av, at skašin hendi, sķ § 40.

Stutttķšar skašilig įrin, jvb. nr. 2, eru smb. sišvenju įrin, sum t.d. vegna arbeišshįtt, arbeišstilfar ella arbeišsumhvųrvi įvirka heilsustųšuna ķ minsta lagi 2-3 tķmar og ķ mesta lagi 5 dagar. Varir skašiliga arbeišiš ķ meira enn 5 dagar, skal tilburšurin koma undir § 10 um vinnusjśkur fyri at verša višurkendur sum arbeišsskaši smb. hesi lóg.

Višvķkjandi brįdliga hendum lyftiskašum og vinnusjśkum, veršur vķst til §§ 9 og 10.

Hin hųvušstreytin fyri, at tilburšurin kann koma inn undir lógina, er, at tilburšurin lųgfrųšiliga kann višurkennast sum arbeišsskaši t.v.s., at tilburšurin hendi, mešan viškomandi śtinti eitt arbeiši fyri ein arbeišsgevara, og at hetta arbeišiš ella arbeišsumstųšurnar eru orsųk til skašan ella sjśkuna. Hetta merkir m.a., at vanlukku- ella sjśkutilburšir sum henda ķ frķtķšini, ella mešan arbeitt veršur fyri ein sjįlvan, ikki eru fevndir av lógini, tķ ķ hesum fųrum hevur arbeišsgevarin onga įvirkan į vandan fyri skaša ella sjśku. Sama er sum hųvušsregla galdandi, tį feršast veršur til og frį arbeiši, men sambęrt sišvenju fevnir tryggingin eisini um tķlķka feršing ķ įvķsum fųrum, t.d. tį arbeišstakarin į veg heim ger eitthvųrt ųrindi fyri arbeišsgevaran, ella arbeišstakarin ķ hendinga fųrum veršur bišin til arbeišis eftir vanliga arbeišstķš.

Ein višurkenning av einum arbeišsskaša er samstundis eisini ein višurkenning av einari og hvųrjari beinleišis fylgju av hesum tilburši. Harumframt kann seinni hendur vanlukku- ella sjśkutilburšur eftir umstųšunum verša višurkendur sum óbeinleišis fylgja av arbeišsskaša, treytaš av, at fylgjan hevur samband viš upprunaliga arbeišsskašan.

§ 9:
Brįdliga hendir lyftiskašar vóršu ķ 1996 višurkendir sum arbeišsskašar ķ Danmark, men hava ikki įšur veriš heimilašir ķ fųroyskari lóggįvu. Hesir lyftiskašar kunnu ikki višurkennast sum "vanlukkutilburšir", jvb. § 8, nr. 1, tķ teir ikki eru ein uttanķfrį komin hending, iš er óheft av vilja hins tryggjaša. Somuleišis hendir tilburšurin so brįdliga, at hann ikki lżkur tęr smb. sišvenju įsettu treytirnar um 3-4 tķmar skašiligt įrin, įšrenn skašin kann višurkennast sum "stutttķšar skašilig įrin", jvb. § 8, nr. 2. At enda kundu lyftiskašarnir heldur ikki višurkennast sum "vinnusjśkur", jvb. § 8, nr. 4, tķ sambęrt sišvenju varš sett krav um fleiri įra tungt lyftiarbeiši, įšrenn t.d. ein ryggskaši kundi višurkennast sum vinnusjśka.

Strong krųv verša sett fyri, at ein lyftiskaši kann višurkennast sum arbeišsskaši. Fyri taš fyrsta skal skašin standast av lyfting t.v.s., at skašar, iš einans standast av t.d. togan ella draging, eru ikki fevndir av hesi grein, men kunnu mųguliga vera arbeišsskašar eftir ųšrum reglum ķ lógini. Skašin skal henda brįdliga, t.v.s. beinanvegin geva seg til kennar, tį lyft veršur, og skal henda persóni, sum dagliga fęst viš tyngjandi lyftiarbeiši. Harumframt skal skašin henda ķ óvanligari lyftistųšu, t.d. viš ųrmunum langt śt frį kroppinum ella ķ framįboygdari lyftistųšu, og hendan lyftistųšan skal vera beinleišis orsųkin til skašan. At enda eru taš bert varandi vųdda-, nerva- ella lišskašar, sum verša višurkendir sum arbeišsskašar eftir hesi grein.

Omanfyri nevndu krųvini skulu virka fyri, at bert tey, iš av arbeišsįvum eru ķ serligum vanda fyri nevndu skašum, eru fevnd av lógini.

§ 10:
Vinnusjśkur eru sermerktar viš, at tęr ofta ikki geva seg til kennar, fyrr enn long tķš er lišin, sķšani skašiliga įvirkanin byrjaši. Hvųrjar sjśkur kunnu metast sum vinnusjśkur, er fyrst og fremst ein lęknafrųšilig meting, sum broytist so hvųrt, sum lęknafrųšiliga vitanin um skašiligar arbeišshęttir, framleišsluevnir og arbeišsumhvųrvi ųkist. Tķskil er neyšugt, at tann ķ greinini nevnda kunngeršin um vinnusjśkur veršur broytt ķ samsvari viš hesa nżggju vitan. At ein įvķs sjśka ikki er nevnd ķ kunngeršini merkir ikki, at sjśkan ikki kann višurkennast sum arbeišsskaši, sķ stk. 1, nr. 2 og stk. 2. Hinvegin hevur taš tżdning fyri próvbyršuna, um sjśkan er nevnd ķ kunngeršini ella ikki, tķ greinin gevur eina įbending um, at ein sjśka, nevnd ķ kunngeršini, er elvd av arbeišsįvum, mešan strangari krųv verša sett til sambandiš millum arbeišiš og sjśkuna, um sjśkan ikki er nevnd ķ kunngeršini.

Sum eisini nevnt undir § 5, eru taš ikki einans teir persónar, sum beinleišis eru fyri skašiligum įrinum, sum eru fevndir av lógini, men eisini bųrn, sum ķ móšurlķvi ella seinni hava fingiš skaša ella sjśku, kunnu fįa veitingar eftir lógini.

Kapittul 3: Tey tryggingarskyldugu

§ 11:
Ein og hvųr persónur, felag ella lķknandi, sum samsvarandi § 1 og § 2 kann metast sum arbeišsgevari, hevur sum hųvušsregla skyldu at tryggja arbeišsfólk sķtt.

Ķ stk. 2 er tó įsett eitt minstamark fyri, nęr arbeišsgevari skal tryggja įvķsar persónar viš įvķsum arbeišsuppgįvum. Hóast hetta, hevur hesin arbeišstakari kortini rętt til veitingar sambęrt lógini, sķ § 21, stk. 2.

§ 12:
Sum įšur nevnt undir § 3, fevnir lógin eisini um sjófólk, sum arbeiša umborš į fųroyskt skrįsettum skipum.

Greinin įsetir, at hóast manningin stendur undir beinleišis leišslu og įbyrgd skiparans, so er taš reišarin į skipinum, sum er tryggingarskyldugur arbeišsgevari. Hinvegin fevnir tryggingarskyldan bert um teir persónar – herķmillum eigararnar av skipinum - sum undir leišslu skiparans śtinna eitthvųrt arbeiši umborš į skipinum.

§ 13:
Greinin įsetir, hvųr av mųguliga fleiri arbeišsgevarum hevur tryggingarskylduna.

Hųvušsreglan er, at tryggingarskyldugi arbeišsgevarin er tann arbeišsgevarin, ķ hvųrs tęnastu arbeišsskašin hendi. Tį talan er um vanlukkutilburš, jvb. § 8, nr. 1, ella stutttķšar skašiligt įrin, jvb. § 8, nr. 2, kann taš oftast nįgreinliga stašfestast, nęr arbeišsskašin hendi, og tķkil vil taš ķ hesum fųrum eisini bara vera tann eini arbeišsgevarin, sum hevur įbyrgdina. Ųšrvķsi kann vera viš brįdliga hendum lyftiskašum, jvb. § 8, nr. 3, og serliga vinnusjśkum, jvb. § 8, nr. 4. Hesir arbeišsskašar kunnu hava ment seg gjųgnum fleiri įr, mešan arbeišstakarin arbeiddi hjį einum arbeišsgevara, fyri so at geva seg til kennar stutt eftir, at arbeišstakarin er farin ķ starv hjį nżggjum arbeišsgevara. Ķ hesum fųrinum vil taš ikki vera rętt at įleggja nżggja arbeišsgevaranum įbyrgdina av arbeišsskašanum og harviš eisini tryggingarskylduna. Spurningurin um, hvųr av mųguliga fleiri arbeišsgevarum hevur įbyrgdina, kemur sjįlvsagt bara upp į tal, um arbeišiš fyri nśverandi arbeišsgevaran eisini kann hava elvt til arbeišsskašan.

§ 14:
Stk. 1 įsetir, hvųr hevur tryggingarskylduna, tį ein arbeišstakari, sum er settur ķ starv og veršur lųntur av einum persóni, nżtir sķna arbeišsmegi fyri ein annan persón. Avgerandi fyri tryggingarskylduna ķ hesum fųrum er, hvųr av arbeišsgevarunum hevur leišsluna av, hvussu og hvar arbeišstakarin nżtir sķna arbeišsmegi.

Stk. 2 višger spurningin, hvųr iš hevur tryggingarskylduna, tį ein śtinnandi arbeišsgevari sum triši persónur er millum arbeišstakaran og tann, iš eigur virkiš. Avgerandi er ķ hesum fųrum, um śtinnandi arbeišsgevarin kann sigast at starvast ķ tęnastu hjį tķ, sum eigur virkiš, ella um śtinnandi arbeišsgevarin er sjįlvstųšugt vinnurekandi. Persónurin, sum eigur virkiš, hevur, jvb. stk. 2, 1. pkt., tryggingarskylduna fyri teir persónar, sum śtinnandi arbeišsgevari ķ hansara tęnastu setir ķ starv og lųnir, mešan ein sjįlvstųšugur vinnurekandi, jvb. stk. 2, 2. pkt., sjįlvur hevur tryggingarskylduna fyri arbeišsfólkiš ķ sķnari tęnastu, eisini tį arbeišsfólkiš śtinnir arbeišiš fyri annan arbeišsgevara.

§ 15:
Greinin stašfestir, at ųll sjįlvstųšugt vinnurekandi hava eina lógarįsetta skyldu til at tryggja sķn egna persón móti avleišingunum av arbeišsskaša, og at henda trygging skal fremjast samsvarandi įsetingunum ķ hesi lóg.

Kapittul 4: Arbeišsskašatryggingin

§ 16:
Allir arbeišsgevarar - herundir eisini allar tęr fųroysku kommunurnar – umframt ųll sjįlvstųšugt vinnurekandi - skulu tekna arbeišsskašatrygging hjį einum tryggingarfelag, mešan landiš kann velja at vera sjįlvtryggjaš, t.v.s. sjįlvt bera tryggingarįbyrgdina og sostatt śr egnum kassa rinda mųgulig endurgjalds- og samsżningarkrųv sambęrt lógini.

Landiš hevur valt at vera sjįlvtryggjaš frį 2003.

Viš at įleggja ųllum fųroysku kommununum og ųllum privatum arbeišsgevarum tryggingarskyldu, slepst undan, at tryggjaši orsakaš av vantandi fķggjarorku hjį kommununi ella arbeišsgevaranum ikki fęr tęr veitingar, sum hann sambęrt lógini hevur rętt til, eins og henda skipan tryggjar, at kommunan ella arbeišsgevarin ikki kemur ķ fķggjarligt ófųri orsakaš av krųvunum.

Ķ dag er taš bert Tryggingarfelagiš Fųroyar, iš teknar tķlķkar tryggingar, men sambęrt lųgtingslóg nr. 3 frį 13. februar 1996 um tryggingarvirksemi viš seinni broytingum, hava eisini onnur tryggingarfelųg mųguleikan fyri at sųkja um loyvi at tekna arbeišsskašatryggingar.

Višvķkjandi avleišingunum, um lógarįsetta tryggingarskyldan ikki veršur yvirhildin, veršur vķst til §§ 17 og 84.

§ 17:
Greinin višvķkir eftirstųšum av tryggingargjųldum, sum ein arbeišsgevari (herundir kommunurnar) ella ein sjįlvstųšugt vinnurekandi ikki hevur goldiš. Įsetingarnar eru galdandi, uttan mun til um arbeišsskaši er hendur ella ikki.

Fyri sjįlvstųšugt vinnurekandi kunnu eftirstųšur ķ tryggingargjųldum verša mótroknašar ķ veitingum, sum tann sjįlvstųšugt vinnurekandi vegna arbeišsskaša hevur rętt til.

Hóast taš er avvaršandi tryggingarfelag, sum innheintar eftirstųšur av tryggingargjųldum – og ķ hesum sambandi hevur beinleišis śtpantingarrętt - er taš kortini Vanlukkutryggingarrįšiš, sum ķ serligum fųrum hevur heimildina til at gera frįvik frį reglunum um tryggingareftirstųšur.

§ 18:
Greinin įsetir, at ein smb. lógini tryggjašur persónur varšveitir ųll sķni ręttindi mótvegis tryggingarfelagnum, hóast arbeišsskašatryggingaravtalan millum arbeišsgevaran og tryggingarfelagiš t.d. ikki fevnir um jśst henda persónin ella hansara arbeiši. Sum dųmi kann nevnast, at ein arbeišsgevari hevur teknaš trygging fyri teir persónar, sum arbeiša ķ vinnuvirki hansara, men ikki fyri teir persónar, sum śtinna tryggingarskyldugt arbeiši ķ hśsarhaldi hansara. Hóast hetta, hava eisini tey, sum arbeiša ķ hśsarhaldinum, rętt til veitingar sambęrt lógini, um tey vera fyri arbeišsskaša. At tryggingarfelagiš eftirfylgjandi - og sambęrt ųšrum reglum - kann krevja arbeišsgevarin eftir einum hęgri tryggingargjaldi, hevur sostatt onga įvirkan į ręttarstųšu hins tryggjaša.

Į sama hįtt kann eitt tryggingarfelag ikki sleppa sęr undan įbyrgdarvandanum mótvegis einum sjįlvstųšugt vinnurekandi, hóast tryggingarfelagiš heldur seg hava įtikiš sęr įbyrgdarvandan undir skeivum fortreytum.

§ 19:
Greinin įsetir, at eisini smįšir arbeišsskašar, sęš ķ mun til samlašu heilsustųšuna hjį tryggjaša, eru fevndir av lógini og sostatt kunnu geva rętt til veitingar. Men samstundis veršur eisini stašfest, at višurkenningin av einum arbeišsskaštilburši bert fevnir um avleišingarnar, iš standast av arbeišsįvum. Vanlukkutryggingarrįšiš kann sostatt ķ sambandi viš višurkenningina av tilburšinum sum arbeišsskaši taka fyrivarni t.d. višvķkjandi skašum, sum tryggjaši hevši longu frammanundan arbeišsskašan, og sum sambęrt § 39 sostatt ikki skulu teljast viš ķ metingini um avleišingarnar av arbeišsskašanum. Hinvegin gevur § 39 eisini eina greiša įbending um, at įvķsar fylgir skulu metast sum avleišingar av arbeišsskaša, uttan so, at annaš veršur prógvaš.

§ 20:
Greinin avmarkar tryggingarfulnašin fyri arbeišsskašar ķ serligum fųrum. Taka Fųroyar lut ķ vįpnašum strķši, eru skašar, sum standast av strķšsįvum, ikki arbeišskašar, men annars er lógin eisini galdandi ķ strķšsstųšu. Sjófólk, jvb. § 3, er tó tryggjaš sambęrt lógini undir śtinnan av vanliga arbeiši teirra sum sjófólk, eisini um arbeišsskašin er elvdur av strķšsįvum.

§ 21:
Greinin stašfestir fyri taš fyrsta, at ein arbeišstakari fęr tęr veitingar, hann hevur rętt til sambęrt lógini, sjįlvt um arbeišsgevari hansara hevur misrųkt sķna tryggingarskyldu. Sama er sum hųvušsregla galdandi fyri tann sjįlvstųšugt vinnurekandi, men her kann mótrokning koma upp į tal višvķkjandi eftirstųšum ķ tryggingargjųldum.

Hóast bert eitt tryggingarfelag ķ dag teknar arbeišsskašatryggingar ķ Fųroyum, so hava eisini onnur tryggingarfelųg mųguleikan fyri hesum ķ framtķšini, og neyšugt er tķ viš nęrri reglum um, hvussu peningurin til mįlsvišgeršarśtreišslur og veitingar skal rindast, um hesar skyldur mųguliga ķ framtķšini skulu įleggjast fleiri tryggingarfelųgum.

Nęrri reglur um hetta bżtiš, verša av landsstżrismanninum įsettar ķ kunngerš.

Landiš hevur tó, sambęrt § 16, ikki skyldu til at lata įbyrgdavandan sambęrt hesi lóg til eitt tryggingarfelag. Um landiš velur at vera sjįlvtryggjandi, mugu tęr śtreišslur, sum eitt tryggingarfelag annars hevši hildiš sambęrt hesi lóg, verša rindašar av landinum sjįlvum. Lųnmóttakarin ella tann tryggjaši hevur rętt til veitingar sambęrt hesi lóg, sjįlvt um landiš sum arbeišsgevari hevur valt at vera sjįlvtryggjandi.

§ 22:
Greinin įsetir, hvųr iš skal rinda śtreišslurnar av mįlsvišgerš og veitingum til teir persónar, sum ikki koma undir vanliga arbeišstakarahugtakiš, men sum sambęrt § 6 kortini eru tryggjašir eftir lógini.

Um landiš smb. § 16, stk. 2 velur at vera sjįlvtryggjaš, so skal landiš rinda fyri teir arbeišsskašar, sum henda borgarligum umbošum, jvb. § 6, nr. 1. Er talan um kommunala umbošan, verša śtreišslurnar altķš rindašar av tryggingarfelagnum (ella ųllum tryggingarfelųgunum, jvb. § 21), tķ kommunurnar skulu altķš lata įbyrgdarvandan til eitt tryggingarfelag.

Arbeišsgevarin (t.v.s. eitt įvķst tryggingarfelag, ella ųll tryggingarfelųgini) hevur altķš įbyrgdina av įlitisumbošunum, jvb. § 6, nr. 2, tķ hóast hesir persónar ikki koma undir vanliga arbeišstakarahugtakiš, so henda hesir arbeišsskašar kortini oftast ķ arbeišstķšini og į arbeišsplįssinum.

Śtreišslurnar til teir ķ § 6, nr. 3 og nr. 4 nevndu persónar verša altķš rindašar av landskassanum.

Kapittul 5: Frįbošan um arbeišsskašar

§ 23:
Vanliga eru taš ikki trupulleikar viš frįbošanarfreistini, tį talan er um vanlukkutilburšir og brįdliga hendar lyftiskašar, tķ ķ hesum fųrum fer onkur avleišing av tilburšinum oftast beinanvegin at geva seg til kennar. Hinvegin kann taš ganga long tķš, įšrenn t.d. ein vinnusjśka ger seg galdandi, og tķskil byrjar frįbošanarfreistin ķ hesum fųrum, ikki fyrr enn tann frįbošanarskyldugi gerst varugur viš, at talan kann vera um arbeišsskaša.

Bert tilburšir, iš kunnu vęntast at geva rętt til veitingar sambęrt lógini, skulu frįbošast Vanlukkutryggingarrįšnum, og tķskil kann taš ofta vera torfųrt hjį tķ frįbošanarskylduga at meta, um ein skaša- ella sjśkutilburšur eigur at verša frįbošašur sum arbeišsskaši. Fyri at 7 daga freistin ikki skal śtihżsa višurkenning av annars ręttvķsum krųvum, įsetir stk. 2 eina nżggja 7 daga freist fyri frįbošan.

Stk. 5 įsetir, at tryggjaši ikki missir sķni ręttindi sambęrt lógini orsakaš av, at tann frįbošanarskyldugi ikki ręttstundis bošar frį arbeišsskašum. Sķggjast kann eisini burtur frį longdu 1 įra frįbošanarfreistini, um tryggjaši ella hansara avvaršandi meira enn 1 įr eftir tilburšin t.d. ikki hava veriš greiš yvir, at talan var um arbeišsskaša. Dagpeningur undir mįlsvišgeršini kann tó ķ hesum fųri bert veitast frį frįbošanardegnum og ikki sum ķ vanligum fųrum frį tķ degi, tilburšurin hendi.

§ 24:
Tį ein tilburšur, fevndur av lógini, hendir ķ tęnastu hjį einum arbeišsgevara, įleggur lógin tryggingarskylduga arbeišsgevaranum at boša frį hesum tilburši. Hetta er eisini galdandi fyri teir arbeišsskašar, sum arbeišsgevarin sambęrt § 11, stk. 2 ikki hevur skyldu at tryggja.

Er talan um sjįlvstųšugt vinnurekandi ella teir ķ § 6, nr. 4 nevndu fųri, hendir arbeišsskašin ikki, mešan arbeitt veršur fyri ein arbeišsgevara, og tķskil er taš įlagt tryggjaša sjįlvum, ella ķ ringasta fųri hansara avvaršandi at frįboša tilburšin.

Fyri at tryggja, at arbeišsskašar verša frįbošašir so skjótt sum til ber, eru eisini lęknar og tannlęknar įlagdir frįbošanarskyldu. Frįbošanarskyldan įliggur fyrst og fremst arbeišsgevaranum, jvb. stk. 1, men tį talan er um t.d. vinnusjśkur, er taš oftast ein lękni ella tannlękni, sum fyrst gerst varugur viš, at sjśkan kann vera elvd av arbeišsįvum, og tķskil hava hesir eisini skyldu til at geva Vanlukkutryggingarrįšnum boš um hetta innan įsettu freistirnar ķ § 23. At taš fyrst og fremst er arbeišsgevarin, sum hevur frįbošanarskylduna, sęst eisini av, at sambęrt § 84 er taš bert arbeišsgevarin, sum kann įleggjast sektarįbyrgd fyri misrųking av hesi skyldu. Frįbošanarskyldan hjį lęknum og tannlęknum er sostatt einans ętlaš sum ein eyka trygd fyri, at allir arbeišsskašar verša frįbošašir skjótast gjųrligt.

§ 25:
Greinin hevur sum fortreyt, at tryggjaši skjótast gjųrligt eftir tilburšin letur seg kanna av lękna, sum sķšani śtflżggjar eina lęknavįttan, iš skal latast Vanlukkutryggingarrįšnum saman viš frįbošanini um arbeišsskašan.

Nęrri mannagongdin ķ sambandi viš frįbošan av arbeišsskašum veršur įsett av landsstżrismanninum, eftir tilmęli frį Vanlukkutryggingarrįšnum.

Kapittul 6: Mįlsvišgeršin

§ 26:
Vanlukkutryggingarrįšiš tekur sum 1. instansur avgerš um allar tryggingarspurningar sambęrt hesi lóg.

Hųvušsuppgįvan hjį Vanlukkutryggingarrįšnum er sostatt tann sama sum higartil, t.v.s. at umsita arbeišsskašatryggingarlógina (fyrr vanlukkutryggingarlógina).

Stk. 2 heimilar Vanlukkutryggingarrįšnum at geva vegleišandi ummęlir um t.d. avlamisstig ķ sambandi viš t.d. frķtķšartryggingar.

Fleiri av heimilašu veitingunum ķ Endurgjaldsįbyrgdarlógini og hesari lógini eru tęr somu, og tķ kunnu tryggingarspurningar sambęrt endurgjaldsįbyrgdarlógini eisini eftir įheitan leggjast fyri Vanlukkutryggingarrįšiš.

Tęr nišurstųšur, sum Vanlukkutryggingarrįšiš kemur til ķ mįlum višvķkjandi tryggingum, iš ikki eru fevndar av lógini, kunnu ikki kęrast til Den Sociale Ankestyrelse, jvb. § 35, stk. 1.

§ 27:
Vanlukkutryggingarrįšiš hevur sama tal av rįšslimum sum higartil.

Ein broyting er tó, at tį taš ķ dag eru tveir dómarar (sorinskrivari) ķ Fųroyum, avger Fųroya Ręttur, hvųr teirra skal taka sęti ķ Vanlukkutryggingarrįšnum.

Ein onnur broyting er, at av teimum trimum limunum, sum landsstżrismašurin velur, er taš ikki longur ein treyt, at tveir teirra skulu umboša įvķkavist tey tryggjašu og teir tryggingarskyldugu arbeišsgevararnar, men hinvegin er onki, sum foršar fyri, at hesi eisini frameftir verša umbošaš ķ rįšnum.

Stk. 4 heimilar Vanlukkutryggingarrįšnum at leita sęr sakkųna hjįlp ķ einstųku mįlsvišgeršini. Hendan heimildin kann fyrstu tķšina t.d. nżtast til at leita sęr hjįlp hjį Arbejdsskadestyrelsen/Erhvervssygdomsudvalget ķ torfųrum ivaspurningum um vinnusjśkur og brįdliga hendar lyftiskašar.

Umsitingarśtreišslurnar, nevndar ķ stk. 6, eru t.d. śtreišslur til skrivstovuhald, hųlir og samsżning til limirnar ķ rįšnum, og verša tęr rindašar av landskassanum.

§ 28:
Greinin hevur til endamįls at tryggja, at allir tilburšir, sum verša frįbošašir sum arbeišsskašar, verša avgjųrdir į best mųguligum grundarlagi, samstundis sum taš viš atliti til tryggjaša veršur mišaš eftir, at avgerš veršur tikin skjótast til ber.

Tį ein tilburšur er frįbošašur Vanlukkutryggingarrįšnum, og nevndin hevur tikiš mįliš upp til višgerš, hevur tryggjaši skyldu til at gera eftir ųllum teimum ķ stk. 3 heimilašu bošunum um ymisk tiltųk, iš kunnu upplżsa mįliš nęrri og stašfesta įrinini av tilburšinum. M.a. fyri at tryggja, at manglandi fķggjarorka hins tryggjaša ikki er orsųk til, at tryggjaši ber seg undan at gera eftir bošunum, er taš smb. stk. 4 įlagt tryggingarfelagnum at bera śtreišslurnar.

Vanlukkutryggingarrįšiš hevur ikki treytaleysan rętt til at fįa innlit ķ allar tęr ķ stk. 1 nevndu upplżsingar. Onnur lóggįva kann įseta, at upplżsingarnar bert kunnu śtflżggjast viš samtykki frį tķ, sum upplżsingarnar višvķkja. Noktar tryggjaši, at arbeišsskašanevndin fęr innlit ķ tķlķkar upplżsingar, kann hetta fįa "processuellan skašavirkning" fyri tryggjaša, sķ nęrri §§ 33 og 34.

§ 29:
Taš er sjįlvsagt av alstórum tżdningi fyri tryggjaša – fyrst og fremst fķggjarligum – at hann so skjótt sum til ber fęr at vita, um ein frįbošašur tilburšur honum višvķkjandi er ein arbeišsskaši ķ lógarinnar tżdningi og sostatt mųguliga kann geva rętt til tęr ķ lógini heimilašu veitingarnar. Hinvegin eru mįlini ofta sera ymisk og kunnu vera meira og minni torfųr og tķšarkrevjandi at višgera, įšrenn stašfestast kann, um tilburšurin er fevndur av lógini. Tęr ķ greinini įsettu tķšarfreistirnar royna at skapa eina javnvįg ķ omanfyri nevndu grundgevingum. Višmerkjast skal, at hendan greinin bert višvķkur spurninginum, um ein frįbošašur tilburšur er fevndur av lógini ella ikki. Višvķkjandi freistum, tį spurningurin er, um ein arbeišsskaši ķ lógarinnar tżdningi ķ įvķsa fųrinum hevur havt avleišingar, iš geva rętt til veitingarnar sambęrt lógini, veršur vķst til višmerkingarnar nišanfyri.

Tį tryggingarskyldugi arbeišsgevarin smb. § 35, stk. 1 kann kęra avgeršir, tiknar smb. § 29, er taš ein fortreyt, at arbeišsgevarin veršur kunnašur um tiknu avgeršina.

Teir ķ stk. 2 nevndu tilburšir eru ofta so torfųrir og tķšarkrevjandi at avgreiša, at freistirnar ķ stk. 1 ikki eru galdandi fyri stųšutakanina til hesar tilburšir. Tį spurningurin um višurkenning av hesum tilburšum sum arbeišsskaši hinvegin er avgreiddur, galda tęr vanligu freistirnar fyri stųšutakanina um endurgjald, sķ m.a. §§ 54 og 62.

§ 30:
Įšrenn veitingar sambęrt lógini verša jįttašar, skal endalig greiša vera fingin į, um frįbošaši tilburšurin er fevndur av lógini. Tķskil skal tann ķ lógini įsetta kęrufreistin upp į 8 vikur eisini vera runnin, įšrenn tryggjaši fęr boš um, at hann fęr endurgjald fyri avleišingarnar av arbeišsskašanum. Hetta veršur gjųrt fyri ikki at "skuffe i retsforhold" soleišis, at ein "berettiget forventning" um endurgjald seinni veršur av ongum, tķ kęrumyndugleikin – mótsett Vanlukkutryggingarrįšnum - sżtir fyri at višurkenna tilburšin sum ein arbeišsskaša. Greinin er tó ikki galdandi fyri dagpening undir mįlsvišgeršini, sum jśst hevur til endamįls at veita tryggjaša eitt leypandi endurgjald fyri mista arbeišsinntųku.

Višvķkjandi kęrufreistini veršur vķst til § 36.

§§ 31 og 32:
Greinirnar įseta eina 5 įra freist fyri uppafturtųku av avgerš Vanlukkutryggingarrįšsins, um antin at vķsa frį sęr ein frįbošašan tilburš sum arbeišsskaša, ella avgerš um, at avleišingarnar av einum višurkendum arbeišsskaša ikki eru nóg miklar til at geva rętt til veitingar sambęrt lógini. Įheitanin um uppafturtųku kann koma frį teimum, iš hava frįbošanarskyldu sambęrt lógini, eins og Vanlukkutryggingarrįšiš eisini sjįlvt kann taka mįliš upp til nżggja višgerš, men javnan kemur įheitanin frį tryggjaša sjįlvum ella hansara avvaršandi.

§§ 33 og 34:
Greinirnar įseta tann "prosessuella skašavirkningin" fyri tryggjaša ella hansara avvaršandi, um tey ikki taka lut ķ mįlsupplżsingini av frįbošašum mįlum teimum višvķkjandi.

Sum įšur nevnt, er taš av stórum tżdningi, at ein frįbošašur tilburšur veršur kannašur og upplżstur so skjótt sum til ber fyri at fįa stašfest, um tilburšurin er ein arbeišsskaši ķ lógarinnar tżdningi, og iš sum so, hvųrjar avleišingar hetta hevur havt fyri tryggjaša. Skyldur hins tryggjaša sambęrt § 28, stk. 3 eru eitt hitt tżdningarmesta amboši til tess at fįa greišu į hesum višurskiftum, og tķskil kann taš fįa óhepnar fķggjarligar avleišingar fyri tryggjaša ella hansara avvaršandi, um tey ikki lśka sķnar skyldur sambęrt lógini.

5 įra freistin er sett sum evstamark fyri, hvussu leingi ein frįbošašur tilburšur kann liggja óvišgjųrdur hjį Vanlukkutryggingarrįšnum, tķ tryggjaši ella hansara avvaršandi t.d. ikki lśka upplżsingarskyldur teirra. Tį 5 įra freistin er farin, veršur mįliš vķst burtur, og ongin heimild er ķ lógini at taka taš uppaftur.

Kapittul 7: Kęra

§§ 35-37:
Eins og higartil, veršur kęruvišgeršin av arbeišsskašatryggingarmįlum lųgd til Den Sociale Ankestyrelse ķ Danmark at umsita.

Hetta veršur gjųrt viš atliti til teir sambęrt lógini tryggjašu persónarnar soleišis, at kęrumįl teirra verša višgjųrd av tķ stovninum, sum ķ lųtuni hevur stųrsta sakkunnleika og royndir į ųkinum.

Tį lógskyldug arbeišsskašatrygging (vanlukkutrygging) hevur veriš fųroyskt sermįl sķšan 1980, veršur tó mišaš ķmóti, at kęrumyndugleikin einaferš frameftir kann flytast til fųroyskan myndugleika at umsita.

Bert avgeršir višvķkjandi teirri lógarkravdu arbeišsskašatryggingini og lógarkravdu tryggingini hjį sjįlvstųšugt vinnurekandi kunnu kęrast til Den Sociale Ankestyrelse. Sostatt kunnu ummęlir Vanlukkutryggingarrįšsins upp į teir ķ § 26, stk. 2 nevndu fyrispurningar ikki kęrast til Den Sociale Ankestyrelse.

At tryggingarskyldugur arbeišsgevari bert kann kęra tęr avgeršir, sum višvķkja spurninginum hvųrt ein frįbošašur tilburšur kann višurkennast sum ein arbeišskaši, jvb. § 29, kemst av, at arbeišsgevarin vanliga ikki veršur mettur sum partur ķ tķlķkum mįlum. Hóast hetta veršur hildiš, at arbeišsgevarin skal hava mųguleikan at kęra avgeršir, tiknar smb. § 29, tķ ein tķlķk avgerš er altavgerandi fyri, um arbeišsgevarin hevur įbyrgdina av arbeišsskašanum ella ikki.

Fyrisitingarlógin įsetir neyvar reglur um kęruvegleišing v.m. ķ avgeršum frį myndugleikunum, og tķskil er ikki neyšugt at įseta nakaš hesum višvķkjandi ķ sjįlvari arbeišsskašatryggingarlógini.

Fyri at Den Sociale Ankestyrelse skal hava best mųguligt grundarlag fyri at taka avgerš ķ kęrumįlinum, kann Den Sociale Ankestyrelse bęši krevja supplerandi upplżsingar og supplerandi kanningar v.m. av tryggjaša. Heimildirnar eru į leiš tęr somu sum Vanlukkutryggingarrįšiš hevur smb. § 28, tó merktar av, at talan nś er um kęruvišgerš og ikki 1. instans višgerš.

Avleišingin av, at skaddi ella sjśki ikki aktar bošum frį kęrumyndugleikanum kann vera "processuel skadesvirkning", t.v.s. at Den Sociale Ankestyrelse tekur avgerš ķ mįlinum, grundaš į tęr upplżsingar sum eru til taks.

Kapittul 8: Um veitingarnar

§ 38:
Greinin er eitt yvirlit yvir, hvųrjar veitingar eru heimilašar ķ lógini.

§ 39:
Sum frammanundan nevnt, eru taš bert avleišingarnar av arbeišsskašanum, iš kunnu vera grundarlag undir veitingunum, nevndar ķ 9., 10., 11. og 12. kapitli. Taš merkir m.a., at hóast ein persónur, sum hevur fingiš ein višurkendan arbeišsskaša, t.d. veršur mettur til at vera 70 % avlamin, so kann endurgjaldiš fyri varandi mein sambęrt hesi lóg kortini verša roknaš viš grundarlagi ķ t.d. 50 % avlamni av teirri orsųk, at viškomandi longu frammanundan arbeišsskašan var 20 % avlamin.

Stk. 2 og 3 įseta ein "formodning" um, at ein įvķsur skaši ella sjśka eru avleišingar av einum frįbošašum arbeišsskaša.

Vķst veršur annars til § 19.

§ 40:
Greinin įsetir, at um ein sambęrt lógini tryggjašur persónur orsakaš av eginskuld hevur veriš fyri arbeišsskaša, so kann hetta įvirka ręttarstųšu hansara. Taš eru bert tęr ķ greinini nevndu geršir ella undanlįt, sum įvirka ręttarstųšuna, eins og taš bert eru tęr ķ greinini nevndu veitingarnar, sum kunnu minkast ella heilt detta burtur. Sostatt vil t.d. rętturin til tęr ķ kapittul 9 nevndu veitingar ikki įvirkast av eginskuld hins tryggjaša, eins og veitingarnar til avvaršandi hjį persóni, sum er deyšur av arbeišsskaša, heldur ikki kunnu minkast ella heilt detta burtur orsakaš av eginskuld hins deyša.

§ 41:
Sum hųvušsregla verša veitingarnar rindašar beinleišis til tann, sum sambęrt lógini eigur rętt til veitingarnar. Men veitingarnar kunnu eisini t.d. verša śtgoldnar ķ smęrri upphęddum enn įsett ķ lógini, ella latnar til t.d. hjśnafelagan, um Vanlukkutryggingarrįšiš heldur, at peningurin į hendan hįtt kemur tryggjaša betur til góšar.

§ 42:
Endurgjald fyri mist arbeišsfųri og endurgjald fyri miss av uppihaldara er tengt at įrslųnini hjį tryggjaša, mešan hinar veitingarnar verša latnar óheftar av įrslųnini.

Fyri lųntakarar/arbeišstakarar er śtrokningargrundarlagiš sum hųvušsregla samlaša įrslųn hins tryggjaša inntųkuįriš frammanundan arbeišsskašanum. Sostatt skal m.a. frķtķšarlųn eisini ķroknast įrslųnina.

Fyri sjįlvstųšugt vinnurekandi veršur śtrokningargrundarlagiš sum hųvušsregla įsett viš stųši ķ seinast įlķknaša inntųkuįrinum.

Er tann soleišis roknaša įrsinntųkan hjį įvikavist lųntakarum ella sjįlvstųšugt vinnurekandi ikki "repręsentativ" fyri vanligu įrsinntųkuna, kann įrslųnin smb. stk. 4 įsetast eftir nęrri meting Vanlukkutryggingarrįšsins. Heimildin ķ stk. 4 kann t.d. verša nżtt, um tryggjaši er um at verša lišugur viš śtbśgvingina og hevur ķtųkilig śtlit til eitt arbeiši, ella um seinast įlķknaša inntųkuįriš hjį einum sjįlvstųšugt vinnurekandi hevur veriš óvanliga vįnaligt.

Hįmarkiš upp į 350.000 krónur er įsett eftir teirri sannfųring, at veruliga įrsinntųkan hjį flest mųguligum tryggjašum liggur innan fyri hetta hįmark.

§ 43:
Viš grundarlagi ķ nevnda sįttmįla millum Fųroya Arbeišararfelag og Fųroya Arbeišsgevarafelag veršur hildiš, at tęr ķ greinini nevndu veitingar verša javnašar soleišis, at upphęddirnar eru nśtķšarhóskandi.

Sambęrt stk. 3 skulu tęr upphęddirnar, iš vóru galdandi tį Vanlukkutryggingarrįšiš tók avgerš um at veita endurgjald ella samsżning, nżtast sum grundarlag undir jįttašu veitingunum. Sostatt kann taš eisini koma fyri, at tann upphęddin, sum var galdandi tį arbeišsskašin hendi, er lękkaš, tį avgeršin um at veita endurgjald veršur tikin, tķ sįttmįlasamrįšingarnar millum Fųroya Arbeišarafelag og Fųroya Arbeišsgevarafelag hava fųrt til lųnarnišurskurš. Hinvegin kemur taš tryggjaša til góšar, um upphęddirnar hękka ķ tķšarskeišinum frį, tį arbeišsskašin hendi, og til avgerš um endurgjald veršur tikin.

Viš at nżta upphęddirnar į avgeršardegnum ķ stašin fyri dagin, tį arbeišsskašin hendi, sleppst undan at rokna rentu ķ hesum millumbili.

Kapittul 9: Sjśkuvišgerš, uppvenjing og hjįlpitól v.m. undir mįlsvišgeršini

§ 44:
"Undir mįlsvišgeršini" er tķšarskeišiš frį tķ, tilburšurin veršur frįbošašur Vanlukkutryggingarrįšnum og til avgerš er tikin um mist arbeišsfųri og varandi mein, ella mįliš er endaš smb. § 32. Er tilburšurin enn ikki višurkendur sum arbeišsskaši, tį višgerš v.m. veršur sett ķ verk, mį gjaldsspurningurin bķša, til Vanlukkutryggingarrįšiš samsvarandi § 29 hevur tikiš stųšu til višurkenningina.

Ein onnur hųvušstreyt fyri, at tryggingarfelagiš skal rinda śtreišslurnar, er, at višgeršin v.m. veršur mett sum neyšug til tess, at tryggjaši kann fįa best mųguligan heilsubata. Henda meting kann sostatt ķ įvķsum fųrum hava viš sęr, at tryggjaši veršur sendur uttanlands til višgeršar v.m. Gjaldsskyldan hjį tryggingarfelagnum višvķkjandi sjśkuvišgerš og uppvenjing (jvb. stk. 1, 1. pkt.) tekur bara viš ķ tann mun, śtreišslurnar ikki verša rindašar av t.d. sjśkrahśsverkinum, sjśkrakassanum ella einum sjśkrafelagi. Harafturķmóti hevur tryggingarfelagiš altķš skyldu til at rinda fyri hjįlpitól v.m. (jvb. stk. 1, 2. pkt.) uttan mun til, um hjįlpitóliš heilt ella partvķst kundi veriš goldiš av ųšrum.

Įsetingin višvķkjandi hjįlpitólum er galdandi uttan mun til, um persónskaši er hendur ella ikki, og tķskil er tryggingin ķ hesum fųrum ein "rein" skašatrygging (tingsforsikring).

Śtreišslurnar kunnu verša rindašar, bęši tį mįliš upprunaliga veršur višgjųrt, og tį spurningur um mist arbeišsfųri, jvb. § 59, ella varandi mein, jvb. § 64, veršur tikin upp til nżggja višgerš.

Sum dųmi um śtreišslur, sum sambęrt stk. 4 kunnu rindast, sjįlvt um mįlsvišgeršin er lišug, kunnu t.d. nevnast višgeršir, sum undir mįlsvišgeršini eru góškendar av Vanlukkutryggingarrįšnum, men sum t.d. orsakaš av bķšilista ikki kunnu fremjast, fyrr enn aftanį mįlsvišgeršin er endaš.

§ 45:
Greinin višger spurningin um uppafturtųku av formligari avgerš um tęr ķ § 44 nevndu śtreišslur. Talan skal vera um munandi broytingar, įšrenn mįliš veršur tikiš upp til nżggja višgerš. Um neyšugt, kann mįliš fleiri feršir verša tikiš upp til nżggja višgerš, men 5 įra freistin rennur kortini įhaldandi frį upprunaligu avgeršini, og tķskil er ķ stk. 2 heimild hjį Vanlukkutryggingarrįšnum at leingja freistina ella heilt at sķggja burtur frį henni, um grundarlag er fyri at halda, at neyšugt er viš uppafturtųku eftir, at 5 įra freistin er runnin.

Somu reglur eru eisini galdandi fyri uppafturtųku av spurninginum um mist arbeišsfųri og varandi mein.

Kapittul 10: Dagpeningur undir mįlsvišgeršini

§§ 46 og 47:
Greinirnar įseta grundleggjandi treytirnar fyri yvirhųvur at hava rętt til dagpening. Hesar treytir eru óarbeišsfųri og inntųkumissur orsakaš av arbeišsskaša. Ein arbeišsgevari, sum veitir tryggjaša lųn, hóast hann ikki er til arbeišis vegna arbeišsskaša, fęr tann dagpening sum tryggjaši annars hevši fingiš sambęrt hesi lóg. Tryggjaši kann sambęrt stk. 2 eisini fįa ķskoytis dagpening afturat lųnini frį arbeišsgevaranum.

§ 48:
Frįbošan um dagpening vegna arbeišsskaša skal ikki frįbošast serstakt, men er ein partur av vanligu frįbošanini til Vanlukkutryggingarrįšiš sambęrt 5. kapitli um, at ein arbeišsskaši er hendur. Taš įliggur sķšani Vanlukkutryggingarrįšnum at beina dagpeningaspurning vķšari į rętta staš. Hetta veršur gjųrt fyri at sleppa undan fleiri frįbošanum ķ sambandi viš arbeišsskaša og at tryggja, at dagpeningur veršur śtgoldin av rętta staš so skjótt sum gjųrligt.

§ 49:
Dagpeningur veršur veittur frį 1. heila arbeišsdegi eftir, at arbeišsskašin hendi. Hetta gevur vanliga ikki trupulleikar, tį talan er um vanlukkutilburšir, stutttķšar skašilig įrin og brįdliga hendar lyftiskašar, har bęši skašin og orsųkin til skašan vanliga kunnu stašfestast nęrum beinanvegin. Ųšrvķsi er, tį talan er um vinnusjśkur, sum ofta ikki geva seg til kennar, fyrr enn lang tķš er frįlišin. Ķ hesum fųrum hevur tryggjaši rętt til dagpening, tį tann frįbošanarskyldugi gerst varugur viš, at talan kann vera um arbeišsskaša og ķ tķ sambandi letur Vanlukkutryggingarrįšnum frįbošan hesum višvķkjandi.

Dagpeningaveitingin heldur įfram, til ein av treytunum, nevndar ķ stk. 2, litra a) til d) eru loknar.

§ 50:
Taš er avvaršandi tryggingarfelag, t.v.s. taš tryggingarfelag, har trygging er teknaš fyri frįbošaša arbeišsskašan, sum umsitur og rindar dagpening til tryggjaša. Tį allir arbeišsskašar ikki eru įlagdir tryggingarskyldu, eins og talan eisini kann vera um misrųking av lógarkravdu tryggingarskylduni, er neyšugt at hava nęrri reglur um, hvussu dagpeningaveitingin veršur avgreidd ķ tķlķkum fųrum.

§ 51:
Tį talan kann gerast um afturbering av dagpeningi millum avvaršandi tryggingarfelag og serliga Almannastovuna, jvb. nęrri § 52, og almennu višmerkingarnar omanfyri, veršur stųddin į dagpeningaveitingini ķ sambandi viš arbeišsskašar įsett į sama hįtt sum dagpeningaveiting sambęrt "vanligu" dagpeningalógini. Višmerkjast skal tó, at tį sjśkraveitingin til fiskimenn (sjśkratrygd fiskimanna) ikki hevur somu upphęddir sum dagpeningalógin, slepst kortini ikki undan ymiskum śtgjųldum ķ teimum fųrum, har talan er um fiskimenn, sum fįa arbeišsskaša.

§ 52:
Tį taš ikki altķš er greitt frį byrjan, at talan er um ein arbeišsskaša, kann t.d. Almannastovan hava fingiš umsókn og śtgoldiš dagpening eftir dagpeningalógini, įšrenn taš gerst greitt, at talan er um tilburš, sum upprunaliga įtti at veriš frįbošašur sum arbeišsskaši sambęrt hesi lóg. Ķ tķlķkum fųrum hevur Almannastovan goldiš dagpening, sum eitt tryggingarfelag ella landiš av rųttum įtti at havt goldiš, og tķ hevur Almannastovan rętt til at fįa higartil rindaša dagpeningin endurrindašan frį avvaršandi tryggingarfelag. Taš mótsatta kann sjįlvsagt eisini koma fyri soleišis, at eitt tryggingarfelag ella landiš hevur eitt afturgjaldskrav ķmóti t.d. Almannastovuni. Spurningurin um, hvųr endaliga skal gjalda, veršur ikki tikin av Vanlukkutryggingarrįšnum, men teimum stovnum, sum eru nevndir ķ hesi grein.

Kapittul 11: Endurgjald fyri mist arbeišsfųri

§ 53:
Endurgjald fyri mist arbeišsfųri veršur latiš til tann, sum vegna arbeišsskašan ikki er fųrur fyri at śtinna arbeišiš ķ sama mun sum įšrenn arbeišsskašan. Hóast hųvušsdenturin sostatt veršur lagdur į arbeišsfųrleikan og ikki arbeišsinntųkuna, so er taš kortini peningaligi missurin av arbeišsskašanum, iš er grundarlagiš undir endurgjaldinum fyri mist arbeišsfųri.

Tį stųša skal takast til arbeišsfųrismissin, mį Vanlukkutryggingarrįšiš ķ hvųrjum fųri sęr meta um arbeišs- og inntųkuvišurskiftini hjį viškomandi skadda ella sjśka įšrenn tilburšin, og samanbera hetta viš somu višurskifti eftir arbeišsskašan. Er skaddi ella sjśki eftir arbeišsskašan fųrur fyri at taka upp aftur sama arbeiši og viš somu inntųku sum įšrenn arbeišsskašan, fęr hann onki endurgjald fyri mist arbeišsfųri, sjįlvt um hann hevur fingiš varandi mein av arbeišsskašanum og fęr samsżning fyri hetta.

Endurgjald fyri mist arbeišsfųri er ein persónlig veiting, sum annašhvųrt ikki veršur śtgoldin, ella sum dettur burtur, um viškomandi skaddi ella sjśki doyr.

§ 54:
Endalig avgerš um mist arbeišsfųri hvųrki kann ella skal verša tikin, fyrr enn grundarlag er fyri at meta um framtķšar arbeišsfųrleikan, og hetta kann ikki stašfestast, fyrr enn heilsustųša hins tryggjaša lęknafrųšiliga er stųšug og varandi ("stationęr").

Taš kann ķ įvķsum fųrum vera trupult at taka eina endaliga avgerš um mist arbeišsfųri innan 2 įra freistina ķ stk. 2, og tķskil kann Vanlukkutryggingarrįšiš sambęrt stk. 4 verša noytt til at taka eina fyribilsavgerš um endurgjald fyri mist arbeišsfųri, hóast mįliš ikki er endaliga upplżst. Sķšani kann mįliš kannast lišugt og eitt endaligt endurgjald fyri mist arbeišsfųri įsetast. Tį fyribilsendurgjald altķš kann vęntast at verša broytt viš einari seinni avgerš, veršur endurgjaldiš altķš veitt sum leypandi veiting.

Sambęrt stk. 3 kann ein partur av endurgjaldinum eisini verša veitt sum forskot ķ fųrum, har giviš er, at tryggjaši ķ ųllum fųrum kemur at fįa eitt endurgjald, svarandi til forskotiš. Hóast forskot sostatt veršur śtgoldiš, mešan mįliš enn er til višgeršar og tķskil kann verša veitt samstundis sum dagpeningur, skal ongin mótrokning gerast millum hesar bįšar veitingarnar, tķ dagpeningurin er endurgjald fyri mista arbeišsinntųku, mešan mįliš er til višgeršar, mešan forskotiš upp į endurgjald fyri mist arbeišsfųri višvķkur tķšarskeišinum eftir, at mįlsvišgeršin er lišug. Forskotiš kann umroknast til eina įvķsa peningaupphędd eftir įsetingunum ķ § 57.

15 įra aldursmarkiš ķ stk. 5 kemst av, at eitt barn sjįldan ger brśk av sķnum arbeišsfųrleika įšrenn hetta tķšarskeiš, og tķskil ikki kann sigast at hava mist hendan fųrleika fyrr enn viš 15. įrinum.

Somu reglur, sum nevndar ķ stk. 1-3, eru galdandi višvķkjandi samsżning fyri varandi mein, sķ § 62.

§ 55:
Endurgjald fyri mist arbeišsfųri veršur sum hųvušsregla veitt viš grundarlagi ķ teirri įrsinntųku, sum viškomandi forvann beint frammanundan arbeišsskašanum, jvb. § 42, men endurgjaldsupphęddin kann tó ongantķš vera meira enn 80 % av hesum śtrokningargrundarlagi.

§ 56:
Tį endurgjald fyri mist arbeišsfųri kemur ķ stašin fyri framtķšar arbeišsinntųku, t.v.s. eftir at endalig avgerš er tikin um arbeišsfųrismissin, er śtgjaldingin og veitingartķšarskeišiš ķ hųvušsheitum įsett į sama hįtt sum vanligar arbeišsinntųkur. Veitingin byrjar, tį Vanlukkutryggingarrįšiš hevur tikiš endaliga stųšu til spurningin um arbeišsfųrismissin, men sambęrt stk. 2 kann śtgjaldingin eisini byrja įšrenn hetta, t.d. tryggjaši orsakaš av arbeišsskašanum er farin ķ annaš starv viš lęgri lųn.

Endurgjaldsveitingin fyri mist arbeišsfųri heldur uppat, tį tryggjaši er voršin 67 įra gamal, tķ hetta er eisini vanliga tķšin, tį ein arbeišsfųrur persónur gevst at nżta arbeišsfųrleika sķn og gerst fólkapensjónistur.

§ 57:
Įsetingarnar um "kapitalisering", t.v.s. at ein upprunaliga įsett framhaldandi įrlig veiting veršur roknaš um til eina įvķsa peningaupphędd og śtgoldin tryggjaša ķ einum, eru settar inn ķ lógina viš einum forsyrgjarasjónarmiši fyri eyga. Ein persónur, sum framvegis hevur 50 % arbeišsfųrleika, kann partvķst uppihalda sęr sjįlvum, og ein eingangsupphędd kann koma einum tķlķkum persóni meira til gagns viš at hann t.d. nżtir upphęddina til at byrja egiš virki, enn um hann fęr eina framhaldandi mįnašarliga veiting, til hann fyllir 67 įr. Hinvegin vil framhaldandi mįnašarliga endurgjaldsveitingin til ein persón, sum bert hevur ein lķtlan part av arbeišsfųrleikanum eftir, mųguliga vera einasta trygga inntųkukeldan, og sostatt eisini vera uppihaldsgrundarlagiš hjį viškomandi.

Hųvušsreglan er, at endurgjaldsveitingin fyri undir 51% óarbeišsfųri veršur goldin tryggjaša ķ einum, ķmešan endurgjald fyri óarbeišsfųri upp į 51% ella hęgri veršur goldiš sum leypandi veiting. Hetta merkir, at tryggjaši fęr eina eingangsupphędd, um óarbeišsfųriš veršur įsett til t.d. 40%, ķmešan tryggjaši fęr eina leypandi endurgjaldsveiting, um óarbeišsfųriš veršur įsett til t.d. 60%. Ķ seinna fųrinum kann ųll endurgjaldsveitingin tó ķ serligum fųrum gjaldast sum eingangsupphędd, hóast óarbeišsfųriš er įsett til 60%. Uppihaldssjónarmišiš kann vera ein partur av metingini, um serligar umstųšur eru til stašar fyri at umrokna alla endurgjaldsveitingina til eina įvķsa peningaupphędd. Jś nęrri teimum 51% óarbeišsfųriš veršur sett til, jś meira talar uppihaldssjónarmišiš fyri, at ųll endurgjaldsveitingin veršur umroknaš til eina įvķsa peningaupphędd.

Sum įšur nevnt, er endurgjald fyri mist arbeišsfųri ein persónlig veiting, sum dettur burtur, um tann, iš hevur rętt til veitingina, doyr. Hevur viškomandi longu bišiš um at fįa veitingina umroknaša til peningaupphędd, veršur upphęddin goldin til deyšsbśgviš, um viškomandi doyr.

§ 58:
Er tryggjaši tęnastumašur, ella er viškomandi settur ķ starv undir lķknandi eftirlųnarreglum sum tęnastumenn, og fęr viškomandi sum lišur ķ tķlķkum setanarvišurskiftum eftirlųn orsakaš av arbeišsskašanum, so gongur henda serliga veitingin fram um endurgjaldsveitingina fyri mist arbeišsfųri sambęrt hesi lóg soleišis, at endurgjaldiš fyri mist arbeišsfųri veršur minkaš samsvarandi hesi grein.

Sama er galdandi višvķkjandi endurgjaldi fyri miss av uppihaldara, jvb. § 78.

§ 59:
Greinin er javnlķk § 45, og vķst veršur tķ til hesa grein.

§ 60:
Tann, iš samsvarandi reglunum ķ hesum kapitli fęr framhaldandi įrligt endurgjald fyri mist arbeišsfųri, skal boša Vanlukkutryggingarrįšnum frį ųllum broytingum ķ višurskiftum sķnum, iš kunnu įvirka upprunaliga įsettu endurgjaldsveitingina soleišis, at upphęddin frameftir veršur lęgri. Vanliga veršur endurgjaldsupphęddin ikki lękkaš eftir, at 5 įra freistin ķ § 59 er runnin.

Sambęrt stk. 2 skal Vanlukkutryggingarrįšiš og tryggingarfelagiš eisini endurskoša avgeršir sķnar viš atliti til mųguligar broytingar ķ endurgjaldsveitingini.

Stk. 3 įsetir avleišingarnar av, at tryggjaši - hóast hann visti betur - ikki gevur boš um viškomandi broytingar ķ višurskiftum sķnum.

Kapittul 12: Samsżning fyri varandi mein

§ 61:
Veitingin fyri varandi mein er ikki eitt endurgjald, sum er tengt at fķggjarvišurskiftum hins tryggjaša, men er ein samsżning fyri varandi mein orsakaš av arbeišsskašanum, sum į ein hvųnn hįtt įvirkar persónligu tilveruna hjį viškomandi. Talan kann bęši vera um likamligan og sįlarligan mein, sum t.d. nišursetta sjón ella hoyrn, ella sjónlig arr, iš gera, at viškomandi kennir seg illa, tį hann er saman viš ųšrum fólki. Varandi mein hevur ķ hųvušsheitum somu likamligu og sįlarligu įvirkan į ein hvųnn persón, uttan mun til arbeiši, kyn, aldur ella bśstaš, og tķskil er samsżningin fyri varandi mein "standardiseraš" ķ einari "meintalvu", iš neyvt įsetir eitt įvķst mein til ein įvķsan %-part av 100 %. Talvan er tó ikki fullfķggjaš, og samsżning fyri varandi mein, iš ikki er nevnt ķ talvuni, kann įsetast eftir meting.

Samsżning veršur tó ongantķš latin fyri mein undir 5 %.

§ 62:
Greinin įsetir somu reglur, sum nevndar ķ § 54, stk. 1-3, og vķst veršur tķ til hesa grein.

§ 63:
Tį samsżning fyri varandi mein ikki er tengd at arbeišsfųri ella arbeišsinntųku og sostatt ikki hevur eitt uppihaldsendamįl eins og endurgjaldiš fyri mist arbeišsfųri, veršur samsżningin - alt eftir meinstiginum - altķš latin sum ein įvķs peningaupphędd og goldin tryggjaša ķ einum. Tann ķ heilt serligum fųrum hękkaša samsżningin upp į 120 % kann t.d. verša nżtt ķ sambandi viš "kombineraš" mein, t.d. fullkomiliga mista sjón og hoyrn.

Įsetingin ķ stk. 3 um lękking av veitingini merkir sjįlvsagt ikki, at meinstigiš veršur lękkaš viš 5% fyri hvųrt įriš, tryggjaši er eldri enn 59 įr, men harafturķmóti, at tann upprunaligt įsetta samsżningarupphęddin veršur lękkaš.

§ 64:
Greinin hevur sama innihald sum § 45 (og § 59), og vķst veršur tķ til višmerkingarnar til hesar greinar.

Kapittul 13: Skiftisveiting til eftirsitandi

§§ 65 og 66:
Doyr tryggjaši antin beinanvegin ella seinni orsakaš av arbeišsskašanum, kunnu tey eftirsitandi fįa bęši skiftisveiting sambęrt hesum kapitli og endurgjald fyri miss av uppihaldara sambęrt 14. kapitli.

Skiftisveitingin sambęrt hesum kapitli veršur altķš latin til teir ķ kapitlinum nevndu persónarnar, uttan mun til, um hesir persónar hava veriš fyri fķggjarligum missi orsakaš av deyšsfallinum, eins og skiftisveitingin altķš veršur latin sum ein fųst upphędd, iš er óheft av įrsinntųku hins deyša. Skiftisveitingin skal fķggjarliga hjįlpa teimum eftirsitandi at umstilla seg til eina nżggja tilveru, samstundis sum veitingin er ętlaš til at bera śtreišslurnar av m.a. jaršarferš hins deyša.

Skiftisveitingin veršur latin til bęši einkju og einkjumann. Hųvušstreytin ķ greinini er annars, at partarnir ķ veruleikanum livdu saman, tį deyšsfalliš hendi. Taš merkir m.a., at ein hjśnafelagi, sum enn var giftur viš tķ deyša, men sum vegna sundurlesing ikki livdi saman viš hjśnafelaganum, tį deyšsfalliš hendi, ikki hevur rętt til skiftisveiting.

Taš kann vera trupult at avgera, nęr tveir persónar kunnu sigast at liva saman, men vegleišandi kann nevnast, at persónarnir mugu hava felags bśstaš, felags hśsarhald og felags bśskap.

§ 67:
Greinin heimilar Vanlukkutryggingarrįšnum at jįtta skiftisveiting ķ ųšrum fųrum, enn nevnt ķ §§ 65 og 66. Talan kann t.d. vera um persón, sum ikki lżkur 2 įra freistirnar ķ omanfyri nevndu greinum, men sum t.d. av felags bųrnum ella felags hśsi kortini hevur eins stóran tųrv į skiftisveitingini sum teir persónar, iš lśka treytirnar. Hinvegin er taš ikki ein treyt fyri at fįa skiftisveiting eftir hesi grein, at viškomandi persónur og tann deyši livdu saman sum par; eisini ašrir persónar t.d. familja, sum ķ mong įr hevur bśš saman og havt felags hśsarhald viš tķ deyša, kunnu eftir umstųšunum fįa skiftisveiting eftir hesi grein.

§ 68:
Vanliga skapar taš ikki stórvegis trupulleikar at stašfesta, um ein persónur hevur rętt til skiftisveiting. Tį skiftisveitingin heldur ikki veršur latin ķ sambandi viš įvķsan fķggjarligan miss, eins og veitingin heldur ikki altķš hevur grundarlag ķ versnašum fķggjarvišurskiftum, eru taš ikki įsettar nakrar reglur um forskot og fyribilsveiting ķ hesum fųri.

Kapittul 14: Endurgjald fyri miss av uppihaldara

§ 69:
Endurgjald fyri miss av uppihaldara er eins og skiftisveitingin ikki treytaš av versnašum fķggjarvišurskiftum hjį tķ eftirsitandi. Hinvegin er endurgjaldsupphęddin tengd at teirri smb. § 42 roknašu įrsinntųku hins deyša.

Ein "uppihaldari" er ķ lógarinnar tżdningi ikki bert ein persónur, sum sambęrt lóg hevur uppihaldsskyldu, men eisini ein persónur, sum ķ veruleikanum uppiheldur einum ųšrum persóni uttan at hava skyldu til tess. Taš er ein treyt fyri at fįa endurgjald fyri miss av uppihaldara, at viškomandi samstundis hevur rętt til skiftisveiting, jvb. kapittul 13.

At vķst veršur til §§ 65 og 66 merkir, at bęši hjśnafelagi og persónar, sum tann deyši livdi saman viš undir hjśnabandslķknandi višurskiftum, kunnu fįa endurgjald fyri miss av uppihaldara.

Orsųkin til, at teir ķ § 67 nevndu persónar ikki hava rętt til endurgjald fyri miss av uppihaldara, hóast teir hava rętt til skiftisveiting, er tann, at hesir persónar vanliga ikki hava veriš uppihildnir av hinum deyša, hóast teir bśšu undir sama taki.

§ 70:
Sambęrt stk. 1, er įrliga endurgjaldsupphęddin altķš tann sama, nevniliga 30% av įrslųn hins deyša. Įramįliš, har veitingin veršur latin, kann vera upp til 10 įr, og ķ ongum fųrum meira enn 10 įr.

10 įra veitingarhįmarkiš gevur Vanlukkutryggingarrįšnum mųguleika fyri at seta veitingartķšarskeišiš ķ mun til framtķšar fķggjarvįnirnar hjį tķ eftirsitandi, har m.a. hugt kann verša eftir uppihaldskyldum, inntųkuvišurskiftum, lįnsbyršum v.m.

Tann ķ stk. 3 nevnda eftirsitilųnin kann t.d. vera tann ķ § 7 ķ Ll. nr. 13 frį 20.03.1958 um starvsmenn įsetta veitingin til eftirsitandi vegna deyša starvsmansins.

Eins og stk. 3 stašfestir stk. 4 eisini, at fķggjarligu avleišingarnar av andlįtinum ikki kunnu sigast at vera versnašar, fyrr enn beinleišis inntųka hins deyša er hildin uppat.

Ųll tann framhaldandi veitingin kann sambęrt stk. 5 verša roknaš um til peningaupphędd - jvb. § 57 - eftir ynski frį móttakaranum. Veitingin heldur uppat, um móttakarin doyr, innan įsetta veitingartķšarskeišiš er runniš.

§ 71:
Ein leingjan av veitingartķšarskeišinum fyri miss av uppihaldara er treytaš av, at fķggjarvišurskiftini hjį tķ eftirsitandi eru verri enn upprunaliga mett. Veitingartķšarskeišiš kann tó ķ ongum fųrum vera įsett longri enn til samanlagt 10 įr.

Sambęrt oršaljóšinum ķ greinini - samanhildiš viš § 70, stk. 5 - er taš hinvegin ikki heimild hjį Vanlukkutryggingarrįšnum at stytta eitt longu įsett veitingartķšarskeiš, hóast fķggjarvįnirnar hjį tķ eftirsitandi antin eru betri enn upprunaliga mett, ella eru batnašar aftanį upprunaliga įsetta veitingartķšarskeišiš.

§ 72:
Vķst veršur til § 56, stk. 3.

§ 73:
Eins og višvķkjandi endurgjaldinum til vaksin fyri miss av uppihaldara, er endurgjaldiš til bųrn fyri miss av uppihaldara heldur ikki tengt at fķggjarvišurskiftunum hjį barninum. Men fyri at eitt barn skal hava rętt til endurgjald, er taš ein treyt, at hin deyši sambęrt ašrari lóggįvu hevši uppihaldsskyldu mótvegis barninum t.v.s., faktiskt uppihald er ikki nóg mikiš. Hetta merkir t.d., at egin bųrn, fųdd ķ ella uttan fyri hjśnaband, og ęttleidd bųrn kunnu fįa endurgjald eftir hesi grein, mešan eitt stjśkbarn bert kann fįa endurgjald, um treytirnar ķ § 76 eru loknar. Endurgjaldsveitingin veršur eisini įvirkaš av, um barniš framvegis hevur hitt av foreldrunum į lķvi, av orsųkini til andlįtiš, um hin deyši var eina uppihaldari mótvegis barninum, ella um barniš er undir śtbśgving. Ķ ųllum fųrum veršur endurgjaldsveitingin tó latin, til barniš veršur 18 įr.

Ķ samsvari viš uppihaldssjónarmišiš, veršur endurgjald til bųrn fyri miss av uppihaldara altķš veitt sum framhaldandi veiting og kann undir ongum umstųšum roknast um til eina įvķsa peningaupphędd.

§ 74:
Vķst veršur til § 70.

§ 75:
Hįmarkiš fyri endurgjaldsupphęddina til bųrn upp į įvikavist 50 og 60 % av teirri sambęrt § 42 roknašu įrslųn hins deyša er įsett viš atliti til, at bųrn vanliga ikki hava somu fķggjarligu skyldur sum vaksin og tķskil ikki hava tųrv į eins stórari fķggjarorku sum vaksin.

Er talan um bara taš eina barniš, kann endurgjaldiš ikki fara upp um hetta hįmark, men er talan um tvey ella fleiri bųrn, lękka einstųku veitingarnar til bųrnini til samanlagt 60/50 %.

Lękkingin av endurgjaldinum til barniš, jvb. stk. 2, er įsett viš tķ fyri eyga, at eitt endurgjald til tann vaksna sambęrt § 69, jvb. § 70, eisini kemur barninum til góšar.

§ 76:
Greinin heimilar, at eisini ašrir persónar, enn teir ķ §§ 69 og 73 nevndu, undir serligum umstųšum kunnu fįa endurgjald fyri miss av uppihaldara. Endurgjald eftir hesi grein er treytaš av, at hin deyši heilt ella partvķst uppihelt viškomandi, og at samlašu veitingarnar fyri miss av uppihaldara eftir hesum kapitli ikki fara upp um 70 % av įrslųn hins deyša, roknaš samsvarandi § 42. Endurgjald kann t.d. verša veitt stjśkbųrnum, frįskildum ella sundurlisnum hjśnafelaga, foreldrum ella systkjum.

Greinin įsetir ongar reglur um veitingartķšarskeišiš, og hetta mį tķskil įsetast av Vanlukkutryggingarrįšnum ķ hvųrjum einstųkum fųri sęr.

§ 77:
Greinin įsetir somu freistir fyri avgerš, sum višvķkjandi missi av arbeišsfųri, jvb. § 54, stk. 2, og varandi mein, jvb. § 62, stk. 2.

§ 78:
Vķst veršur til § 58.

Kapittul 15: Aftursóknarkrųv, vangilding og revsing v.m.

§§ 79 og 80:
Sum įšur nevnt undir almennu višmerkingunum, er henda lógin nęr tengd at Endurgjaldsįbyrgdarlógini, soleišis at skilja, at fleiri av heimilašu veitingunum eru tęr somu, hóast upphęddirnar og śtrokningarhįtturin ikki eru eins ķ ųllum fųrum. Endurgjaldsįbyrgdarlógin įsetir generellu endurgjaldsįbyrgdina hjį skašaelvara mótvegis skadda, mešan arbeišsskašatryggingarlógin er ein serlig lóg, sum ķ hųvušsheitum bert višger endurgjaldsįbyrgdina hjį arbeišsgevarum mótvegis arbeišstakarum sķnum. Hųvušsendamįliš viš arbeišsskašatryggingarlógini er at tryggja, at allir arbeišstakarar veruliga fįa endurgjald fyri arbeišsskašar frį einum tryggingarfelag, sum arbeišsgevarin hevur skyldu at tekna trygging hjį, soleišis at arbeišstakarin altķš fęr endurgjaldiš śtgoldiš, uttan mun til um arbeišsgevarin er fųrur fyri at gjalda ella ikki.

§ 79 įsetir fyri taš fyrsta, at arbeišsskašatryggingarfelagiš ikki kann seta aftursóknarkrav fram móti skašaelvandi arbeišsgevara, tķ arbeišsgevarin hevur viš tryggingargjųldum sķnum flutt endaliga įbyrgdarvanda sķn yvir į tryggingarfelagiš.

Harnęst įsetir greinin, at veitingar eftir arbeišsskašatryggingarlógini ganga fram um veitingar eftir endurgjaldsįbyrgdarlógini soleišis, at endurgjaldskraviš móti skašaelvaranum (t.v.s. arbeišsgevaranum ķ hesum fųrinum) lękkar samsvarandi teimum veitingum, sum tryggjaši fęr viš heimild ķ hesi lóg. Hinvegin er onki sum foršar fyri, at tryggjaši - viš heimild ķ endurgjaldsįbyrgdarlógini - krevur tann partin av samlaša endurgjaldinum ella samsżningini, sum ikki veršur goldin eftir hesi lóg, frį skašaelvaranum (sokallašan "differenceerstatning").

§ 80 višger ta ųvugtu stųšuna, nevnliga at tryggjaši longu hevur fingiš endurgjald viš heimild ķ endurgjaldsįbyrgdarlógini, tį veitingarnar sambęrt hesi lóg verša jįttašar. Ķ hesum fųrinum skal arbeišsskašatryggingarfelagiš endurrinda skašaelvara ella įbyrgdartryggingarfelag hansara ta upphęddina.

§ 81:
Rśm tķš kann ganga frį tķ, ein tilburšur veršur frįbošašur Vanlukkutryggingarrįšnum sum arbeišsskaši, og til jįttanir um veitingar eftir hesi lóg verša givnar. Ķ hesum tķšarskeišinum kann skaddi ella sjśki hava fingiš ymiskar veitingar burtursęš frį dagpeningi sambęrt dagpeningalógini - eftir ašrari almannalóggįvu.

Greinin gevur bert heimild fyri aftursóknarkrųvum frį Almannastovuni mótvegis tryggingarfelagnum, mešan spurningurin, um almannahjįlpin ķ einstaka fųrinum skal krevjast aftur, veršur višgjųrdur ķ teirri lóggįvuni, sum heimilar almannaveitingina.

Aftursóknarkrav kann bert setast fram móti leypandi veitingum og ikki kapitalveitingum, og kraviš er tķšaravmarkaš til taš tķšarskeiš, tann leypandi veitingin skuldi vara.

§ 82:
Greinin įsetir, at lógin er "beskyttelsespręseptiv" t.v.s., at įsetingarnar ķ lógini ikki viš avtalu millum tann tryggingarskylduga og tann tryggjaša kunnu frįvķkjast til skaša fyri tann tryggjaša.

§ 83:
Greinin višvķkur leypandi veitingum og er bert galdandi, so leingi veitingarnar ikki eru falnar til gjaldingar. Verjanin móti ręttsforfylging er tó ikki fullkomin ķ tann mun, ųšrvķsi reglur eru įsettar ķ ųšrum lógum.

Ķ veitingum, sum eru kapitaliserašar, kunnu bert forskot, goldin av tryggingarfelag, verša mótroknaš.

§ 84:
Tį arbeišsgevarin og tann sjįlvstųšugt vinnurekandi bert kunnu vera įlagdir sektarįbyrgd, t.v.s. bót, skulu brot į tęr ķ greinini nevndu įsetingar meldast til lųgregluna og višgerast sum politimįl, jvb. ręttargangslógini.

Lęknar og tannlęknar, sum smb. § 24, stk. 3 eisini hava frįbošanarskyldu um arbeišsskašar, kunnu ikki revsast fyri misrųking av hesi skyldu.

Stk. 3 heimilar sektarįsetingar fyri brot į kunngeršir, givnar viš heimild ķ lógini.

Kapittul 16: Gildiskomu- og skiftisreglur

§ 85:
Įsetingarnar ķ lógini hava ķ fyrsta lagi virknaš frį tķ degi, lógin kemur ķ gildi.

Skeringsdagurin er sum hųvušsregla tann dagurin, tį tilburšurin hendi, men ķ sambandi viš vinnusjśkur er neyšugt at gera undantak frį hesi hųvušsreglu, tķ torfųrt kann vera at stašfesta, nęr ein vinnusjśka er hend, og tķskil veršur frįbošanardagurin ķ hesum fųrum nżttur sum skeringsdagur.

Teir tilburšir, sum eru hendir ella frįbošašir innan gildiskomudagin, eins og tey mįl, sum framvegis eru undir višgerš, tį henda lógin kemur ķ gildi, verša framhaldandi višgjųrd eftir įsetingunum ķ Kgl. fyriskipanini um vanlukkutrygging.

Skjalayvirlit 

Skjal 1: Samanberingar millum tryggjašu persónarnar sambęrt hesum uppskoti, galdandi vanlukkutryggingarlóg, "1998-uppskotiš" og donsku arbejdsskadesikringsloven

Skjal 2: Samanbering millum endurgjalds- og samsżningarupphęddirnar sambęrt hesum uppskoti, galdandi vanlukkutryggingarlóg, "1998-uppskotiš" og donsku arbejdsskadesikringsloven

Skjal 3: Samanbering millum endurgjalds- og samsżningarveitingarnar sambęrt hesum uppskoti, galdandi vanlukkutryggingarlóg, "1998-uppskotiš" og donsku arbejdsskadesikringsloven

Skjal 4: Samanbering millum umsitingar- og mįlsvišgeršarśtreišslurnar sambęrt hesum uppskoti, galdandi vanlukkutryggingarlóg og "1998-uppskotiš"

Skjal 5: Samanberingar millum tryggingarskylduna sambęrt hesum uppskoti, galdandi vanlukkutryggingarlóg, "1998-uppskotiš" og donsku arbejdsskadesikringsloven

Skjal 6: Fyrra hoyringssvariš frį Vanlukkutryggingarrįšnum

Skjal 7: Hoyringssvariš frį P/F TRYGD

Skjal 8: Hoyringssvariš frį Fųroya Arbeišsgevarafelag

Skjal 9: Hoyringssvariš frį Meginfelag Śtróšrarmanna

Skjal 10: Hoyringssvariš frį Arbejdsskadestyrelsen og Socialministeriet

Skjal 11: Hoyringssvariš frį Den Sociale Ankestyrelse

Skjal 12: Hoyringssvariš frį Tryggingarfelagnum Fųroyar

Skjal 13: Seinna hoyringssvariš frį Vanlukkutryggingarrįšnum

Skjal 14: Skriv frį Tryggingarfelagnum Fųroya (hękking av tryggingargjaldinum)

Skjal 15: Nżggj skriv, dagfest 13. og 30. januar 2003, frį Fķggjarmįlarįšnum

Skjal 16: Hoyringssvariš frį Vanlukkutryggingarrįšnum, dagfest 29. januar 2003

Skjal 17: Hoyringssvariš frį Tryggingarfelagnum Fųroyar, dagfest 7. februar 2003.

Mįliš fall burtur sbr. stżrisskipanarlógini § 15, stk. 3, tķ  mįliš ikki var lišugt višgjųrt, tį tingsetan endaši.