Skattur - FAS

 

107  Uppskot til  lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um landsskatt og kommunuskatt (Skattalógin-FAS)

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš
C. Oršaskifti viš 1. višgerš
D Nevndarskjųl
E. Įlit
F. 2. višgerš (Einki oršaskifti)
G. 3. višgerš (Einki oršaskifti)

Įr 2003, 4. mars, legši Karsten Hansen, landsstżrismašur, vegna landsstżriš fram soljóšandi  

Uppskot

til

lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um landsskatt og kommunuskatt
(skattalógin - FAS) 

§ 1 

Ķ lųgtingslóg nr. 86 frį 1. september 1983 um landsskatt og kommunuskatt, viš seinni broytingum, verša gjųrdar hesar broytingar:

  1. § 63a, stk. 1 veršur oršaš soleišis: "Afturbering til reišaravirki sambęrt hesi grein veršur veitt av teirri lųn, frķtķšarlųn, samsżning v.m. jbr. § 60, iš ein persónur ella felag, sum hevur fulla skattskyldu til Fųroya, rindar persónum, skattskyldugum ķ Fųroyum fyri:
  2. 1) tęnastu umborš į skipi, skrįsett ķ Fųroysku Altjóša Skipaskrįnni FAS

    2) tęnastu umborš į skipi, sum eftir § 2, stk. 1, litra j, 2. pkt. ķ hesi lóg verša javnmett viš skip, iš eru skrįsett viš heimstaši ķ Fųroyum, og sum, um tey vóru fųroysk, lśka treytirnar ķ § 1, stk. 1 ķ lųgtingslóg um Fųroyska Altjóša Skipaskrį."

  3. Ķ § 63a veršur aftanį stk. 1 sum nżtt stk. sett: "Stk. 2. Reglurnar um afturbering eru ikki galdandi fyri:
  4. 1) tęnastu śtint į skipi, sum eftir § 2, stk. 1, litra j, 3. pkt. ikki veršur mett sum skip viš heimstaši ķ Fųroyum.

    2) tęnastu, śtint į boriśtbśnaši ķ fųroyskum sjóųki sambęrt § 1, nr. 1 ķ kolvetnisskattalógini."

    § 63a, stk. 2-4 verša hereftir stk. 3-5.

  5. § 83a, stk. 1 veršur oršaš soleišis: "Afturberingin sambęrt § 63a veršur borin av landskassanum og kommununum ķ sama lutfalli, sum skatturin annars, og veršur drigin frį avrokningini av skattinum til kommunurnar innan avrokning eftir § 83."

§ 2

Henda lųgtingslóg kemur ķ gildi dagin eftir, at hon er kunngjųrd og hevur virknaš frį 1. januar 2003. 

Almennar višmerkingar
Landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum męlir ķ hesum broytingaruppskotinum til Skattalógina til, at gjųrdar verša broytingar višvķkjandi

  1. treytunum fyri FAS-afturbering
  2. bżtinum av FAS-afturbering millum land og kommunur

1. Treytir fyri at fįa FAS-afturbering

Treytin um, at veruliga leišslan hjį reišaravirkinum skal hava sęti ķ Fųroyum, veršur viš hesum lógaruppskoti tikin śr § 63 a ķ Skattalógini.

Treytin um, at veruliga leišslan skal hava hųvušssęti ķ Fųroyum, varš upprunaliga sett inn fyri at tryggja, at skatturin fyri slķkt reišaravirksemi kom til Fųroyar. Men sķšani henda įseting varš sett inn ķ Skattalógina, eru hendar stórar broytingar innan tvķskattasįttmįlar, iš Fųroyar hava viš onnur lond.

Eftir teimum tvķskattasįttmįlum, sum Fųroyar hava gjųrt viš onnur lond, eru fleiri ymiskar įsetanir um, hvat land skatturin endaliga skal falla til. Skattingin er ymisk, alt eftir hvat slag av inntųku, talan er um. Taš eru serligar įsetingar galdandi fyri skipa- og loftferšslurakstur ķ altjóša feršslu. Eisini eru serligar reglur, tį talan er um virksemi ķ samband viš forkanning, rannsókn ella brśk av kolvetnisfyrikoming.

Kraviš um, at veruliga leišslan skal hava hųvušssęti ķ Fųroyum, kann eisini ķ summum fųrum forša fyri, at felųg verša skrįsett ķ Fųroyum fyri slķkt reišaravirksemi, tķ tey kunnu ikki altķš framman undan vita, um taš fer at verša góštikiš, at "veruliga leišslan" er ķ Fųroyum. Tį iš metast skal um hetta, veršur taš altķš ķ hvųrjum einstųkum fųri gjųrd ein ķtųkilig meting.

2. Bżti av FAS-afturbering millum land og kommunur

Ķ sambandi viš, at višbótin til fólkapensjónistar varš hękkaš fyrst ķ 2002, varš eisini skattalętti veittur til pensjónistar. Skattalęttin varš veittur į tann hįtt, at pensjónsfrįdrįtturin, sum var ķ skattinum, varš tikin burtur, og grundupphęddin ķ fólkapensjónini bleiv gjųrd skattafrķ.

Skattafrķa grundupphęddin og avtųkan av pensjónsfrįdrįttinum hevši tó viš sęr, at kommunurnar komu at missa eina įrliga upphędd upp į 5,5 mió kr (2002 krónur), um einki annaš varš gjųrt.

Politisk semja var tó um, at broytingin ikki skuldi koma at kosta kommununum nakaš, og tķ var mest nęrliggjandi at gera eina broyting ķ kommunubżtinum ķ skattaskipanini.

Orsakaš av at kommunubżtisskipanin er ein sera stór og flųkt edv-skipan, hevši ein broyting ķ hesi skipan tikiš langa tķš og kravt nógva orku. Ein skjót loysn var tķ ķ fyrsta umfari at endurrinda kommununum umvegis FAS-endurgjaldiš. Hetta bleiv gjųrt į tann hįtt, at endurgjaldiš til reišarar bleiv broytt soleišis, at bżtislutfalliš millum land og kommunur bleiv broytt frį at vera boriš av landskassanum og kommununum ķ sama lutfalli, sum skatturin annars, til lutfalliš 72/28 ķ 2002.

Taš hevur sķšani vķst seg, at FAS-endurgjaldsskipanin ikki er nóg vęl egnaš til endamįliš. Taš, at FAS - endurgjaldiš nś veksur skjótari enn bśskapurin annars, merkir, at kommunurnar fįa meira endurrindaš enn taš tęr mistu orsakaš av broytingunum ķ skattalógunum.

Skotiš veršur tķ upp at broyta bżtislutfalliš av FAS-endurgjaldinum aftur til, at landiš skal bera uml. 55% og kommunurnar uml. 45 %. Henda broyting skal verša galdandi frį 1.januar 2003.

Broytingin merkir tó ikki, at kommunurnar frameftir einki endurgjald skulu fįa ķ 2003 fyri taš, tęr mistu ķ samband viš skattalógarbroytingarnar fyrst ķ 2002. Ętlanin er at innrokna ķ ta kompensatiónina, iš kommunurnar koma at fįa frį landinum ķ sambandi viš, at eldraųkiš veršur lagt śt til kommunurnar. Skuldi taš vķst seg, at hetta ikki ber til, veršur uppskot lagt fyri tingiš um serligt śtgjald til kommunurnar viš endan av 2003.

Avleišingar av lógaruppskotinum
Fķggjarligu avleišingarnar av, at bżtiš millum land og kommunur ķ FAS-afturberingini veršur broytt aftur til taš upprunaliga – sum fyri 2002 hevši veriš umleiš 53/47 ķ stašin fyri 72/28 – veršur ķ fyrstu atlųgu ein sparing upp į ķ minsta lagi 5,5 mió kr., sum var metta upphęddin, iš kommunurnar skuldu fįa umvegis broytta lutfalliš millum kommunurnar og landiš ķ afturbeingini (lųgtingsmįl nr. 5/2001 og 52/2001). Sum nevnt omanfyri ķ almennu višmerkingunum er samlaša afturberingin tó voršin stųrri enn mett, tķ virksemiš ķ FAS-skipanini hevur veriš stųrri, enn man roknaši viš. Framman fyri nevnda upphędd fer tó at verša borin kommununum aftur ķ sambandi viš, at eldraųkiš veršur lagt śt til kommunurnar.

Mett veršur ikki, at lógaruppskotiš hevur viš sęr stórvegis fyrisitingarligar avleišingar. Mett veršur ikki, at lógaruppskotiš hevur viš sęr nakrar avleišingar fyri umhvųrviš ella ķ mun til altjóša avtalur og reglur. Mett veršur heldur ikki, at lógaruppskotiš hevur viš sęr nakrar sosialar avleišingar fyri įvķsar samfelagsbólkar ella felagsskapir. 

  Fyri landiš/lands-
myndugleikar
Fyri
kommunalar
myndugleikar
Fyri
plįss/ųki ķ
landinum
Fyri įvķsar samfelagsbólkar/
felagsskapir
Fyri vinnuna
Fķggjarligar/
bśskaparligar avleišingar

Ja

Ja

Nei

Nei

Nei

Fyrisitingarligar
avleišingar

Nei

Nei

Nei

Nei

Nei

Umhvųrvisligar
avleišingar

Nei

Nei

Nei

Nei

Nei

Avleišingar ķ mun til altjóša avtalur og reglur

Nei

Nei

Nei

Nei

Nei

Sosialar
avleišingar

Nei

Serligar višmerkingar

Til § 1, nr. 1 og 2
Treytin um, at veruliga leišslan hjį reišaravirkinum skal hava sęti ķ Fųroyum, veršur viš hesum lógaruppskoti tikin śr § 63 a ķ Skattalógini.

Eisini er oršingin broytt, og nśverandi stk. 1 er bżtt upp ķ 2 stykkir, soleišis at greinin veršur lęttari at skilja.

Oršingin: "persónur bśfastur ķ Fųroyum ella eitt partafelag, ķognarfelag, partsreišarķ, annar felagsskapur ella felag skrįsett ķ Fųroyum" er broytt til "persónur ella felag, sum hevur fulla skattskyldu til Fųroya".

Persónar bśfastir ķ Fųroyum hava fulla skattskyldu til Fųroya, og felųg, sum eru skrįsett ķ Fųroyum, hava fulla skattskyldu til Fųroya. Tķ er eingin broyting ķ innihaldinum av įsetingini viš hesi umoršing. Mett veršur ikki, at taš er neyšugt at nevna fleiri slųg av felųgum, tį ųll felųg, sum eru fult skattskyldu til Fųroya eftir § 1 ķ Skattalógini, eru fevnd av įsetingini.

Eisini er oršiš "boripallum" broytt til " boriśtbśnaši". Henda broyting veršur gjųrd fyri at nįšgreina, at allur boriśtbśnašur, eisini t.d. boriskip, skal višgerast eins.

Til § 1, nr. 3
Skotiš veršur upp at fara frį einum bżti, har landiš ber 72% av afturberingini, mešan kommunurnar bera 28%, og aftur til taš bżtiš, sum var galdandi inntil 1. januar 2002. Afturberingin veršur eftir hesum borin av landskassanum og kommununum ķ sama lutfalli, sum skatturin annars veršur bżttur millum land og kommunur.

Til § 2
Ongar višmerkingar

1. višgerš 21. mars 2003. Mįliš beint ķ fķggjarnevndina, sum tann 2. aprķl 2003 legši fram soljóšandi

Įlit

Landsstżriš hevur lagt mįliš fram tann 4. mars 2003, og eftir 1. višgerš tann 21. mars 2003 er taš beint fķggjarnevndini.

Nevndin hevur višgjųrt mįliš į fundum tann 26. mars og 2. aprķl 2003.

Meirilutin (Óli Breckmann, Kristina Hįfoss, Olaf ķ Garši Joensen og Kįri P. Hųjgaard) tekur undir viš uppskotinum og męlir Lųgtinginum til at góškenna taš.

Minnilutin (Lisbeth L. Petersen, Finnleif Guttesen og Vilhelm Johannesen) tekur ikki undir viš uppskotinum og hevur hesar višmerkingar:

Hetta uppskotiš er enn eitt dųmi um, at landsstżriš įleggur kommununum eyka śtreišslur viš afturvirkandi kraft, eftir at kommunurnar hava lagt sķna fķggjarętlan fyri įriš.

Ķ višmerkingunum til uppskotiš stendur, at skattalęttin, sum varš givin fyrst ķ 2002, skuldi ikki kosta kommununum nakaš, tķ kommunurnar skuldu fįa endurrinding umvegis FAS-endurgjaldiš. Men veruleikin er, at hetta hevur kostaš kommununum eina tveysifraša millióna upphędd, sum Fųroya Kommunufelag eisini vķsir į ķ bręvinum til fķggjarnevndina.

Viš fyriliggjandi uppskoti įleggur landsstżriš kommununum enn stųrri śtreišslur. Hesum kann minnilutin undir ongum umstųšum taka undir viš.

Śt frį hesum męlir minnilutin Lųgtinginum frį at samtykkja uppskotiš.

2. višgerš 9. aprķl 2003. §§ 1 og 2 samtyktar 13-0-11. Uppskotiš fer soleišis samtykt til 3. višgerš.

3. višgerš 11. aprķl 2003. Uppskotiš, sum samtykt viš 2. višgerš, samtykt 15-0-11. Mįliš avgreitt.

Ll.nr. 56 frį 22.04.2003