Fyrispurningur um bśstašartrupulleikar hjį lesandi

100-8 Fyrispurningur til Tórbjųrn Jacobsen, landsstżrismann, višvķkjandi bśstašartrupulleikum hjį lesandi

 

Įr 2000, frķggjadagin 25. august, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Katrin Dahl Jakobsen, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur

  1. Veit landsstżrismašurin at siga, hvussu stórur bśstašartųrvurin er hjį okkara lesandi?
  2. Hvųnn vanda sęr landsstżrismašurin ķ, at skślaungdómur veršur tvungin śt į privata leigumarknašin?
  3. Er nųkur ętlan at bųta um bśstašarvišurskiftini?

Višmerkingar
Um somu tķš, sum stórar ętlanir eru fyri framman į śtbśgvingarųkinum, er lķkt til, at spurningurin um bśstašarmųguleikar veršur gloymdur.

At neyšin hjį teimum ungu nś er voršin so stór, at nógv teirra eru givin at sųkja sęr innivist, ber boš um, hvussu vįnaligar umstųšurnar veruliga eru. Somuleišis, at taš eru tey, sum heldur fara til Danmarkar undir mišnįmsśtbśgving, tķ at taš er lęttari at fįa innivist har.

Skal okkara ungdómur fįa sum mest burtur śr skślagongdini, ber ikki til at bjóša teimum umstųšur, sum gera taš so óliviligt, at arbeiši kemur fram um lesnašin.

Į lųgtingsfundi 25. august 2000 varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispuringurin skal svarast.

Į tingfundi 22. september 2000 svaraši Tórbjųrn Jacobsen, landsstżrismašur, fyrispurninginum soleišis:

 

Svar

Višvķkjandi spurningi 1:
Eftir at hava sitiš ķ ein góšan mįnaša ķ landsstżrissessinum, kann undirritaši ikki gera annaš ķ lųtuni, enn bara at stašfesta, at til er eingin stovnur, iš ger upp bśstašartųrvin hjį lesandi og/ella ųšrum, sum sųkja sęr śtbśgving, og harviš hava tųrv į tķšaravmarkašum bśstaši. Alt bendir į, at lųgtingskvinnan, Katrin Dahl Jacobsen, setir fyrispurningin fram, eftir at fjųlmišlarnir hava višgjųrt spurningin og hava vķst į ein trupulleika į hesum ųki, og vit hava sum omanfyri nevnt ikki ašra vitan um stųšuna enn spyrjarin.

Taš er mangt, sum bendir į, at taš eru trupulleikarnir ķ mišstašarųkinum, iš hava fingiš Katrina at seta fram spurningin. Taš kemur valla óvart į nakran, at trupulleikar av hesum slagi skuldu stinga seg upp, eftir sum gongdin hevur veriš ķ samfelagnum hesi seinnu įrini. Boomiš ķ fólkavųkstrinum ķ Tórshavn og ķ mišstašarųkinum annars hevur sjįlvsagt havt taš viš sęr, at hśsa- og leiguprķsirnir eru hękkašir, hetta er bara taš sama sum hendir alla ašrastašir, har iš javnvįgin ķmillum śtboš og eftirspurning skeiklast.

Verandi bśstašir ķ mišstašarųkinum:

1) Nęmingaheimiš undir Fjalli 36 bśplįss
2) Studentaskślaheimiš į Berjabrekku 16 bśplįss
3) Bśdeildin į Fųroya Studentaskśla (2 hśs) 12 bśplįss
4) Skślaheimiš viš Marknagilsvegin 90 bśplįss

ad 1: Bert til nęmingar į Handilsskślanum
ad 2: Bert til nęmingar į Studentaskślanum
ad 3: Bert til nęmingar į Studentaskślanum
ad 4: Fyrst og fremst til nęmingar į Tekniska Skśla, men hżsir eisini ųšrum skślanęmingum.

Višvķkjandi spurningi 2:
Taš er ógvuliga óheppiš, at tey ungu lesandi eru komin undir taš trżst, iš komiš er į hśsa- og leiguprķsirnar ķ mišstašarųkinum, kanska serliga ķ hųvušsstašnum. Taš er ein sannroynd, at śtbśgvingarstušulin ongantķš er vaksin so nógv sum undir hesi samgonguni, men taš kann ongantķš hava veriš ętlanin, at hesin stušul skuldi enda sum óbeinleišis stušul til śtleigarar av kjallaraķbśšum ķ Tórshavn. Eingin ivi man vera um, at taš eisini er ein samanhangur ķmillum hųgu prķsirnar, tųrvandi bśstašir og vaksandi śtbśgvingarstušulin. Sjįlvandi liggur ein vandi ķ hesum višurskiftum, um so er, at mųguleikarnir ikki vera teir somu hjį ųllum at koma framat śtbśgvingum, orsakaš av mųguligari leiguokran. Tį iš man heldur seg hoyra til tann siviliseraša heimin, skuldu fķggjarlig višurskifti helst ikki veriš ein foršan fyri menning og nįmum hjį tķ unga fólkinum.

Ķ dag er taš vęl eingin, sum ivast ķ tķ, at taš sum hendan samgongan setti sęr fyri, at menna śtjašaran, er ein veruleiki. Taš, at Almanna- og Heilsuskślin veršur lagdur į Tvųroyri, er bara byrjanin til eina slóš, sum ętlanin er at fylgja frameftir. Hesin politikkur hevur til endamįls, at styrkja alt landiš, eisini hųvušsstašin. Hetta er tjóšarbygging, - landiš veršur stųrri og rķkari, - taš veriš seg mentunarliga, tķmiliga og sosialt. Hetta kemur so lķšandi at taka nakaš av dampinum ķ hųvušsstašarųkinum og harviš kemur taš eisini at normalisera bśstašarvišurskiftini hjį teimum lesandi her um leišir.

Sum višurskiftini nś eru voršin, man taš ikki vera langt av leiš, at eitt kjallarakamar ķ Havnini kann hżrast fyri sama kostnaš sum eini heili hśs sušuri į Tvųroyri, noršuri ķ Klaksvķk ella ķ Fuglafirši og vesturi ķ Vįgum ella heima į Sandi.

Śtjašarapolitikkurin hjį samgonguni skal ikki skiljast sum ein roynd at lękka hśsa- og leiguprķsirnar ķ Havnini, men veršur hetta ein avleišing av śtjašarapolitikkinum, tį hava vit vunniš tvęr flugur fyri slagiš.

Sambęrt višmerkingunum sęr taš śt til, at Danmųrkin er spyrjarans Mekka, hvat iš višvķkur śtbśgvingum. Ķ fyrsta lagi er taš ętlan samgongunnar at broyta hesi višurskifti, og vęnta vit at Altjóša Skrivstovan, iš er undir uppsigling, fer at menna altjóšageršina av okkara ungdómi munandi. Heimfųšisįsin, Fųroyar-Keypmannahavn, veršur bara ein hóskandi partur av einum framtķšarneti av mųguleikum į hesum ųki. Ķ ųšrum lagi ljóšar taš ikki betri enn vęl frį ķbśšarmųguleikum ķ Danmųrkini heldur, vit minnast jś, tį iš fųroyskir lesandi fyri įri sķšani, lógu ķ tjaldi ķ vikuvķs į Keypmannahavnarleišini, so orsųkina til at draga hendan mųguleikan fram sum eina oasu, śr sosialdemokratiska hugarenslinum, er ring at fįa eyga į.

Okkurt bendir į, at spyrjarin heldur taš vera eina ólukku, um so er, at ungdómurin er ķ verkligum arbeiši, ķ hvussu er fyri eina tķš, ķ skślaįrunum. Landsstżrismašurin er ikki samdur. Taš kann bara verša av tķ góša, at eisini okkara komandi akademikarar o.o. ķ hvussu er einaferš ķ lķvinum koma śt į hin harša arbeišsmarknašin ķ minnsta lagi fyri at sķggja og kenna, hvar iš tey veršuligu viršini ķ samfelagnum verša skapaš, harķmillum eisini śtbśgvingarstušulin. Javnarflokkurin er nógv hvokkin, nś tį iš eitt av umbošum hansara er fariš at skżggja arbeiši so mikiš, at hildiš veršur uppį, at ungdómurin mį foršast ķ at koma ķ nęr nįmindi av verkligum arbeiši.

Višvķkjandi spurningi 3:
Svariš til hendan spurningin kann bżtast upp ķ tveir partar: Hvat er mųguligt undir nśverandi lóggįvu og hvųrjar ętlanir hevur landsstżrismašurin annars į hesum ųki.

Eftir lųgtingslóg nr. 63 frį 23. juni 1983 um bśstašarhśs til fólk ķ śtbśgving, seinast broytt viš lųgtingslóg nr. 127 frį 25. oktober 1988, § 6, kann landsstżriš veita rakstrarstušul upp til 50% av śtreišslunum til rentur og avdrįttir av upprunaligu prioritetslįnunum. Eftir § 7 (ķ somu lóg) skal stovnurin vera sjįlveigandi, so er taš nakar iš hevur įhuga ķ at bųta um stųšuna į ķbśšarmarknašinum, so hava myndugleikarnir, longu fyri mongum įrum sķšani, śtvegaš teir neyšugu karmarnar til hetta endamįliš. So hvųrt sum fleiri og fleiri stovnar verša lagdir śti um landiš, og uppdriftin harviš magnast śti ķ lokalsamfelųgunum, mį taš eisini, natśrliga, gerast ein kommunal uppgįva, at loysa trupulleikar av hesum slagi.

Ķ ašru syftu ętlar landsstżrismašurin, ķ sambandi viš hetta aktuella og eftir ųllum at dųma akutta mįliš, at seta nišur ein lķtlan arbeišsbólk, iš fęr sum arbeišssetning at stašfesta, hvussu stórur tann aktuelli tųrvurin er. Sķšani fęr bólkurin eisini įlagt at finna śtav og at koma viš einum tilmęli um, hvat iš kann gerast til taš at bųta um bśstašarmųguleikarnar hjį fųroyskum ungdómi ķ śtbśgving. Hendan kanningin skal fevna um alt landiš, eisini fyri at finna śtav, hvussu mųguleikarnir verša hjį framtķšarnęmingum, iš skula hśsast har iš śtbśgvingarstovnar eru og ķ framtķšini verša lagdir av nżggjum śti um landiš.

Mįliš avgreitt.