Fyrispurningur um berghol til Tjųrnuvķkar

100-23 Fyrispurningur til Bjarna Djurholm, landsstżrismann, višvķkjandi bergholi til Tjųrnuvķkar

 

Įr 2000, tżsdagin 10. oktober, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Hans Paula Strųm, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur 

  1. Hvķ er farleišin til Tjųrnuvķkar ikki tikin viš ķ rašfestingina į samferšsluųkinum, sum bošaš veršur frį ķ uppskoti landsstżrisins til nżggja lųgtingsfķggjarlóg?
  2. Hvķ er farleišin til Tjųrnuvķkar heldur ikki tikin viš ķ rašfestingina ķ 10-įra ķlųguętlanini, sum landsstżriš hevur lagt fyri flokkarnar sum grundarlag fyri eini breišari semju um eina langtķšarķlųguętlan?
  3. Hvųrjar kanningar hevur landsstżrismašurin/landssverkfrųšingurin gjųrt av vegasambandinum til Tjųrnuvķkar, herundir fyrireikandi kanningar av gerš av bergholi til Tjųrnuvķkar
  4. Hvat metir landsstżrismašurin/landsverkfrųšingurin, at kostnašurin kann verša av einum bergholi til Tjųrnuvķkar, alt eftir hvussu stutt taš kann gerast?
  5. Hvųrjar ętlanir hevur landsstżrismašurin/landsverkfrųšingurin um vegasambandiš til Tjųrnuvķkar?

Višmerkingar:

Tann 10. februar 1999 settu lųgtingsmenninir ķ Noršstreymoy, Jógvan Durhuus, Jįkup Suni Joensen og Hans Pauli Strųm, fyrispurning til tįverandi landsstżrismannin um, hvķ einki varš sagt um Tjųrnuvķkarvegin ķ teirri samferšsluętlanin, sum landsstżrismašurin tį hevši lagt fram. Og spurt varš, hvųrjar ętlanir landsstżriš hevši um Tjųrnuvķkarvegin.

Ķ fyrispurninginum varš vķst į, at henda farleišin er ótrygg og vandamikil. Og sum sagt varš:

"Serliga ķ brattanum oman til Tjųrnuvķkar – ella Lķšin, sum stašiš veršur rópt – er vegurin smalur og brattur. Somuleišis er ógviliga bratt bęši oman fyri og nišan fyri vegin, so har er hęttisligt at koyra allar įrstķšir. Tį nógv regn og toybil er, ryšur nógv oman į vegin, og ķ kava og hįlku er hetta ein vandaleiš hjį stųrri akfųrum so sum bussum, iš dag og dagliga koyra viš skślabųrnum. Haldórsvķkar bygdarrįš hevur ferš eftir ferš gjųrt vart viš hesar vandar, uttan at nakaš munandi er gjųrt."

Sum skjal viš fyrispurninginum var bręv frį Haldórsvķkar kommunu til tingmenninar ķ Noršstreymoy, har vķst veršur į, at taš er įtroškandi neyšugt at nakaš munandi veršur gjųrt viš hesa vandamiklu farleišina, og veršur sagt soleišis: "Haldórsvķkar Kommuna vil viš hesum skrivi heita į tykkum um at bera so ķ bandi, at ein tunnil til Tjųrnuvķkar veršur settur inn ķ eina rašfesting , sum mųguliga veršur gjųrd į samferšsluųkinum". Hesum sjónarmiši tóku tingmenn fult undir viš, at einasta munandi og varandi loysn į hesum trupulleikanum var, at berghol varš gjųrt til Tjųrnuvķkar. Og at hetta kundi gerast bęši stutt og bķligt.

Svariš frį landsstżrismanninum tį var, at tann samferšsluętlanin hjį landsstżrinum bara skuldi lżsa hųvušsmyndina, og tķskil hųvdu "smęrri verkętlanir" sum hendan ikki fingiš innivist. Men, legši landsstżrismašurin aftrat: "Seinni samferšsluętlanir ella konkretar kostnaš/nyttu kanningar fara at višgera eisini smęrri verkętlanir, og tį kemur vegurin til Tjųrnuvķkar ivaleyst eisini į boršiš aftur."

Ķ oršaskiftinum um fyrispurningin legši landsstżrismašurin tó aftrat, at landsverkfrųšingurin hevši hugt upp į spurningin og metti, at taš vanliga lapparķiš upp į vegin bųtir ikki nóg vęl, og at taš einasta, sum nóg vęl kundi loysa henda trupulleikan, er eitt berghol til Tjųrnuvķkar.

Undir višgeršini av lųgtingsfķggjarlógini fyri 2000 ķ desember 1999 setti ein minniluti ķ fķggjarnevndini, umbošini fyri Javnašarflokkin og Sambandsflokkin, fram eitt broytingaruppskot um at jįtta 400.000 kr. til fyrireiking til tunnilsgerš til Tjųrnuvķkar. Hesin minnilutin helt ikki, "at nųkur meining er ķ framhaldandi bara at bųta um vįnaliga vegin til Tjųrnuvķkar, og męlir tķ til, at jįtta pening soleišis, at farast kann undir at fyrireika tunnilsgerš til bygdina."

Samgonguflokkarnir feldu hetta uppskotiš, og settu ķstašin fram annaš uppskot um at jįtta somu upphędd, men viš ųšrum endamįli: "Skal nżtast at gera neyšugar įbųtur o.a. į vegin oman til Tjųrnuvķkar". Samgonguumbošini sųgdu, at uppskotiš hjį minnilutanum var óneyšugt, tķ teirra egna uppskot umframt neyšugar įbųtur į vegin eisini mišaši eftir at fįa gjųrt tęr kanningar, sum kundu verša neyšugar ķ sambandi viš mųguliga tunnilsgerš."

Tį samgongumeirilutin feldi uppskotiš hjį minnilutanum um at jįtta pening til fyrireikingar til tunnilsgerš til Tjųrnuvķkar, varš uppskotiš hjį meirilutanum um at jįtta lķknandi upphędd til "at gera neyšugar įbųtur o.a." einmęlt samtykt av tinginum.

Nś hevur landsstżriš so aftur lagt uppskot fram um lųgtingsfķggjarlóg fyri 2001. Her eru m.a. settir nógvir pengar av til stórar og vķšfevndar śtbyggingar av samferšslukervinum. M.a. eru til bara hetta eina fķggjarįriš 2001 settar av heilar 62 mió. kr. til landsvegir, berghol og undirsjóvartunnlar. Haruppiķ eru longu nś 3 mió. kr. settar av til fyrireikandi kanningar av bergholi millum Kambsdal og millum Fjarša og undirsjóvartunnil millum Leirvķk og Klaksvķk.

Tjųrnuvķkarvegurin er ikki tikin uppį tungu. Ikki eitt orš og ikki ein króna til nakrar kanningar ella fyrireikingar til tunnilsgerš til Tjųrnuvķkar.

Haraftrat hevur landsstżriš latiš gera eitt uppskot til eina 10-įra ķlųguętlan. Ķ hesum uppskotiš hevur landsstżriš śtgreinaš nišur ķ allarminstu smįlutir, hvųrjar ķlųgur landsstżriš ętlar at fįa ķ eina langtķšar ķlųguętlan. Og her eru sanniliga alskyns ķlųgur tiknar viš, eisini į samferšsluųkinum. Men ikki eitt orš og ikki ein króna višvķkjandi tunnilsgerš til Tjųrnuvķkar.

Jś, landsstżriš rašfestir, so taš stendur eftir. Men tį iš landsstżriš heldur seg kunna rašfesta ikki bara 2, men 10 įr fram - tvs. 8 įr śt um sķtt egna valskeiš – so kann taš undra, at millum hesar nógvu hundraštals milliónirnar kann landsstżriš ikki finna innivist fyri eini so įtroškandi neyšugari og samstundis so avmarkašari ķlųgu, sum tunnilsgerš til Tjųrnuvķkar.

Taš allar fremsta fyrilitiš fyri eini rašfesting av ķlųgum į samferšslukervinum mį vera at tryggja tęr farleiširnar, har vandi er fyri lķv og heilsu hjį tķ fólki, sum hevur tųrv į hesum farleišum. Farleišin til Tjųrnuvķkar er ein av hesum.

Tķ verša hesir spurningar settir landsstżrismanninum.

Į tingfundi 18. oktober 2000 varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispurningurin skal svarast.

Į tingfundi 15. november 2000 svaraši Bjarni Djurholm, landsstżrismašur, fyrispurninginum soleišis:

Svar:

Til spurning 1 og spurning 2.

Tųrvurin į śtbyggingum av samferšslukervinum er stórur kring alt landiš, tó so, at summi ųki eru verri fyri enn onnur. Ķlųgukarmurin er avmarkašur, og merkir hetta, at um landiš fer undir at fremja eina įvķsa verkętlan, eru ašrar, iš mugu bķša. Varš arbeitt spakuliga viš ųllum verkętlanum ķ senn, hevši hetta fųrt viš sęr, at taš hevši tikiš nógv longri tķš, įšrenn tęr vóršu lidnar, og at arbeišini gjųrdust nógv dżrari enn neyšugt. At rašfesta merkir tķ ikki bert at gera metingar um, hvųrjar ķlųgur eru neyšugar, men eisini, hvųrjar neyšugar ķlųgur skulu fremjast fyrst. Viš einari skilagóšari rašfesting ber til at tryggja, at verkętlanirnar gerast skjótari lidnar, og at skattaborgarin fęr sum mest burturśr teimum pengum, iš nżttir verša til ķlųgur.

Vegurin til Tjųrnuvķkar er sum so mangir ašrir landsvegir her ķ landinum ótķšarhóskandi ķ mun til krųvini ķ nśtķšarsamfelagnum, hóast feršslan į vegnum ikki er tann nógva. Spurningurin um at gera įbųtur į verandi veg ella mųguliga gera ein tunnil er ķ stóran mun ein fķggjarligur spurningur. Ein einbreytašur tunnil hevši sambęrt fyribils metingum hjį landsverkfrųšingsstovninum kostaš uml. 40 mió. kr., og um hendan verkętlanin skal fremjast, er neyšugt at śtseta ašrar verkętlanir, iš ętlanin er at fremja, um ikki Lųgtingiš ger av at jįtta meira til nżggjar landsvegir, enn hildiš veršur rįšiligt ķ uppskotinum til fķggjarlųgtingslóg fyri įr 2001.

Orsųkin til, at ein mųguligur tunnil til Tjųrnuvķkar ikki er viš į uppskotinum til tķggju-įra ķlųguętlan er fyrst og fremst, at tųrvurin į samferšsluśtbyggingum kring landiš er so mikiš stórur, at plįss var ikki fyri ųllum ķlųgum ķ hesum 10-įra skeišnum. Vķsir taš seg, at breiš semja er um, at ein slķkur tunnil skal setast į 10-įra ķlųguętlanina, kann verkętlanin sjįlvandi takast viš, men hetta fer samstundis at merkja, at ašrar verkętlanir mugu verša tiknar av ętlanini, um ikki ķlųgukarmurin hękkar.

Sum spyrjarin eisini ger vart viš ķ višmerkingunum til fyrispurningin, eru 400 tśs. kr. avsettar į fķggjarlųgtingslógini fyri įr 2000 til įbųtur o.a. į Tjųrnuvķkarvegnum, og veršur hesin peningur nżttur til at breiška vegin omanfyri Lundagjógv. Um Lųgtingiš metir, at įbųturnar į vegin ikki eru nųktandi, og at tunnil eigur at verša gjųrdur, kann Lųgtingiš jįtta pening til at fremja hesa verkętlan.

Til spurning 3.

Fyrst ķ 70’unum varš byrjaš uppį at breiška vegin um Enni, og var ętlanin at halda fram viš hesum arbeiši oman gjųgnum Lķšina. Av tķ, at hetta arbeiši var sera kostnašarmikiš, og ikki bųtti stórvegis um hųvušstrupulleikan, varš semja um, at hetta ikki var ein gongd leiš, og arbeišiš varš stešgaš.

Ķ 1975 varš hugt eftir mųguleikanum fyri einum tunnilssambandi til Tjųrnuvķkar, og vóršu tvey uppskot gjųrd. Annaš var ein tunnil į uml. 2950 m millum Vķkanes og Tjųrnuvķk, og hitt ein tunnil į uml. 2150 m millum Marmanskallarį og Tjųrnuvķk.

Sķšani 1975 eru smęrri įbųtur gjųrdar į verandi vegastrekki. M.a. varš vegurin um Lundagjógv ręttašur upp og brśgvin śtbygd ķ 1990, og bųtti hetta nakaš um umstųšurnar hjį eitt nś bussleišini, serliga ķ hįlku.

Sum nevnt omanfyri verša 400 tśs. kr. ķ įr nżttar til at breiška vegin oman fyri Lundagjógv, og er arbeišiš fariš ķ gongd. Hetta bųtir vęl um sżniš ķ Lķšini, men ikki um trupulleikan viš gróti, sum rķšur oman.

Ķ įr er so aftur hugt eftir mųguleikanum fyri einum tunnilssambandi til Tjųrnuvķkar. Landsverkfrųšingsstovnurin hevur gjųrt eitt nżtt uppskot, sum er ein tunnil į uml. 1450 m millum Fjųruglyvrar og Tjųrnuvķk.

Til spurning 4.

Śt frį teimum fyribilskanningum, sum eru gjųrdar av einum mųguligum tunli til Tjųrnuvķkar, veršur mett, at tveir mųguleikar eru įhugaverdir, hóast neyšugt veršur at kanna uppskotini nęrri, um tunnil skal gerast (sķ eisini hjįlagda skjal).

Uppskot 1:
Tunnil millum Marmanskallarį og Tjųrnuvķk. Longdin er 2150 metrar, og halliš umleiš 10 ‰. Sum einbreytašur tunnil viš vķkiplįssum veršur kostnašurin mettur at verša góšar 40 mió. kr. Ķ hesum uppskoti er ikki neyšugt viš vegagerš ella įbótum į verandi veg ķ sambandi viš tunnilin.

Uppskot 2:
Tunnil millum Fjųruglyvrar og Tjųrnuvķk. Longdin er 1450 metrar, og halliš uml. 60 ‰. Sum einbreytašur tunnil viš vķkiplįssum veršur kostnašurin mettur at verša uml. 28 mió. kr. fyri sjįlvan tunnilin, og uml. 9 mió kr. fyri umbygging av vegnum millum Marmanskallarį og Fjųruglyvrar. Samlaši kostnašurin er uml. 37 mió. kr.

Til spurning 5.

Sum nevnt omanfyri er spurningurin um at gera ein tunnil ķ stóran mun ein spurningur um fķgging. Um valt veršur at gera ein tunnil, eru ašrar verkętlanir, iš mugu bķša, um ikki ķlųgukarmurin veršur hękkašur. Um Lųgtingiš ynskir at jįtta neyšuga peningin til tunnil, veršur męlt til at velja uppskot 1, iš er tunnil millum Marmanskallarį og Tjųrnuvķk. Neyšugt veršur tó at gera jaršfrųšiligar kanningar, įšrenn endalig stųša veršur tikin.

 Hjįlagt skjal: kort yvir Tjųrnuvķkarvegin og mųguligir tunlar (ikki teldutųkt)

Mįliš avgreitt.