Fyrispurningur um Toll- og Skattstovuna ķ Rśnavķk

100-41 Fyrispurningur til Karsten Hansen, landsstżrismann, višvķkjandi Toll- og Skattstovuni ķ Runavķk

Oršaskifti

Įr 2000, tżsdagin 5. desember, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Dan Reinert Petersen, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur  

  1. Hvussu stórur partur av avgreišsluni į Toll- og skattstovuni ķ Runavķk višvķkur handli, ķdnaši, avskipingum, tolli, skatti og skrįsetingum ķ Fuglafirši?
  2. Fer landsstżrismašurin śt frį teimum ķ višmerkingunum umrųddu višurskiftum og śt frį sķnum svari til spurning 1 at endurreisa Toll- og skattstovuna ķ Fuglafirši?

Višmerkingar
Ķ 1993 varš tann tįverandi gjaldstovan ķ Fuglafirši nišurlųgd, og virksemiš flutt śt til Runavķkar. Hetta var ein stórur smeitur fyri Fuglafjaršar kommunu, fyri vinnulķviš og fyri borgaran. Samfelagiš var tį ķ svįrari kreppu, og hetta varš mett sum eitt krepputiltak sum so mangt annaš hesi įrini. Śt frį tķ įlvarsomu samfelagsstųšuni varš tiltakiš tolt av borgarunum hóast treyšugt.

Ķ dag er stųšan ein onnur. Vinnulķviš blómar, og fólk forvinna pening sum ongantķš fyrr – og gjalda skatt. Fuglafjaršar kommuna er tann fimta stųrsta ķ landinum viš 15-1600 ķbśgvum. Men ķ framleišsluvirši bęši til śtflutnings og heimamarknaš er hon nr. 1 og teknar seg fyri einum 2-sifrašum %-tali av landsins samlašu framleišslu.

Skal vinnan mennast og stųšast, og fólkiš trķvast į stašnum, eigur landiš at ganga undan og gera karmar og skapa umstųšur. Hjį einki kommunu viš so mongum skattaborgarum og so mongum avskipingum og tollavgreišslum er taš ein stórur meinbogi, at einasta avgreišsla liggur 20 km burtur. Sumt kann sjįlvandi avgreišast viš telefon, faxi ella posti og viš tollkreditti, men nógv skal avgreišast į stašnum į Toll- og skattstovuni, og tollkreditt fįa bara vęl etablerašar og fķggjarliga sterkar fyritųkur og ikki tey, iš fara undir nżtt virksemi, og pengarnir eru smįir.

Śrslitiš av verandi stųšu veršur ein sentralisering ķ ųšrum endanum į Eysturoynni og ein stagnatión ķ hinum. Landsstżriš hevur viš samgonguskjalinum frį 1998 bundiš seg til:

  1. at geva borgarum javnbjóšis mųguleikar
  2. at partar av almenna sektorinum verša lagdir nęrri borgarunum
  3. at vinnulķviš fęr umstųšur at mennast
  4. at dentur veršur lagdur į ųkismenning
  5. at flyta tęnastur nęrri borgaranum

Śt frį hesum fimm lyftunum śr samgonguskjalinum og viš teimum lokalu umstųšunum og tųrvi ķ huga slepst ikki undan hjį landsstżrinum at endurstovna Toll- og skattstovuna ķ Fuglafirši.

Į tingfundi 7. desember 2000 varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispurningurin skal svarast.

Į tingfundi 31. januar 2001 svaraši Karsten Hansen, landsstżrismašur fyrispurninginum soleišis:

S v a r

Til spurning 1

Virksemiš hjį Toll- og skattaųkinum ķ Runavķk higartil ķ 2000:
Fuglafjųršur Runavķk Eysturoy annars Eysturoy ķalt
Tollavgreišslur innflutning 5.007 8.592 3.947 17.546
Tollavgr. av śtflutningi 469 2.123 184 2.776
Tolling av skipum 206 108 94 408
Tal av borgarum 1.497 2.411 5.998 9.906

Til spurning 2
Sum taš sęst av teimum undir spurningi 1 nevndu hagtųlum, eru tųlini fyri Runavķkar Kommunu stųrri enn fyri Fuglafjaršar Kommunu, undantikiš tollavgreišslur av skipum. Hetta var eisini galdandi ķ 1993, tį samanleggingin varš gjųrd, og męr kunnugt var hetta eisini grundgevingin fyri at leggja nżggju deildina ķ Runavķk.

Mķn įskošan er, at fyri at tryggja borgarum landsins tęnastu į hųgum stųši, er taš neyšugt, at uppgįvurnar ķ flestu fųrum verša loystar so nęr borgarunum sum tilber, og veršur taš tķ eisini framhaldandi neyšugt at flyta almennar uppgįvur śt um landiš.

Ķ višmerkingunum til spurningarnar veršur annars sagt, at taš, at Tolldeildin ķ Fuglafirši varš nišurlųgd ķ 1993, var at meta sum eitt krepputiltak.

Hetta er ikki rętt. Taš, sum hendi ķ 1993, var ein umfatandi bygnašarlig rationalisering av ųllum toll- og skattaųkinum. Toll- og skattauppgįvurnar śti um landiš vóru fram til 1993 rųktar av 14 lķkningarrįšs- og tolldeildum, umframt nųkrum tollarum, iš bygnašarliga ikki hoyrdu til nakra deild. Ķ 1993 varš toll- og skattaumsitingin śti um landiš savnaš į 5 ųkisskrivstovum. Nevnast kann ķ hesum sambandi, at kostnašurin av toll- og skattaųkinum ķ 1992 var umleiš 60 mió. kr., ķ dag er kostnašurin slakar 50 mió. kr. Omanfyrinevndu samanleggingar eru ein av orsųkunum til hesa gongd.

Vert er at merkja okkum, at umframt at fįa eina virknari og bķligari umsiting, var mįliš viš rationaliseringini eisini at fįa nakrar sterkar fyrisitingarligar eindir śti um landiš.

Eg eri sjįlvsagt fullkomiliga samdur viš spyrjaranum, tį hann siterar hesi 5 punkt śr samgonguskjalinum:

  1. at geva borgarum javnbjóšis mųguleikar
  2. at partar av almenna sektorinum verša lagdir nęrri borgarunum
  3. at vinnulķviš fęr umstųšur at mennast
  4. at dentur veršur lagdur į ųkismenning
  5. at flyta tęnastur nęrri borgarunum

Mķn įskošan er, at besti mįti at nįa omanfyrinevndu setningum er at hava umsitingarliga sterkar eindir śti um landiš. Veršur fariš undir at taga eindirnar sundur, verša avleišingarnar bara tęr, at deildirnar ikki koma at megna at rųkja stórar partar av sķnum uppgįvunum, og hesar koma tķ at enda aftur ķ Havn.

Ķ hesum sambandi kann eg eisini nevna, at eg, samsvarandi teimum ķ samgonguskjalinum nevndu setningum, fyrr ķ įr havi flutt innkrevjingaruppgįvuna śr Havn og śt į toll- og skattaųkini.

Tollautomatisering
Av višmerkingunum til spurningin haldi eg meg skilja, at ein av hųvušsorsųkunum til, at spyrjarin vil hava sett Toll- og skattstovuųkisskrivstovu į stovn ķ Fuglafirši er, at vinnilķvsfólk ķ Fuglafirši kunnu sleppa undan at fara śt til Runavķkar at tolla sķnar vųrur.

Her kann eg upplżsa, at eg arbeiši viš eini skipan, har góškend vinnuvirki og felųg framyvir fįa mųguleika at tolla sjįlvi. Hetta merkir ķ hųvušsheitum, at ikki veršur neyšugt at fara į Toll- og skattstovuna viš pappķrum fyri at fįa eina vųru tollavgreidda. Tollingin kemur at verša gjųrd av virkinum sjįlvum śti į virkinum. Pappķrini verša tķ eisini verandi į virkinum.

Arbeišiš viš tollautomatiseringini er ķ gongd, men eg kann her upplżsa, at eg havi ętlanir um at seta stųrri orku inn į hesa uppgįvu.

Eg meti tķ, at automatiseringin av tollingini kemur at loysa trupulleikarnar, iš standast av, at eingin ųkisskrivstova hjį toll- og skattstovuni liggur ķ Fuglafirši.

Nišurstųša
Grundaš į omanfyrinevndu frįgreišing kann eg tķ upplżsa, at eg ikki ętli at stovnseta fleiri Toll- og Skattstovusųkisdeildir, men eg ętli męr at kanna, um taš mųguliga eru ašrar uppgįvur, iš kunnu leggjast śt į ųkini.

Mįliš avgreitt.