Fyrispurningur um Sjónvarp Fųroya

100-47 Fyrispurningur til Tórbjųrn Jacobsen, landsstżrismann, višvķkjandi Sjónvarpi Fųroya

Oršaskifti

Įr 2001, mikudagin 14. februar, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frįSįmal Petur ķ Grund, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur

1. Eru ongar reglur fyri, nęr ein politikari kann koma at skermi og mikrofon ķ SVF?

2. Eru allir politikarar likastillašir yvir fyri SVF?

Višmerkingar:

Ķ eitt longri tķšarskeiš er arbeitt viš at tryggja, at almennu fjųlmišlar okkara kunna arbeiša frķtt uttan uppķblanding av politikarum.

Hesin mįlsetningur var taš, sum dreiv arbeiši viš at fįa Sjónvarp Fųroya óheft av fķggjarlógini.

Hóskvųldiš 8. februar upplivdu sjónvarpshyggjarar, at aftanį sendingina "Grannar okkara" trein brįdliga ein av kendu politikarum okkara fram į sjónvarpsskżggjanum, og greiddi frį sķni meining um nakaš, sum sagt var ķ tķšindasendingini "Dagur og Vika".

Var hetta fastur tįttur, at politikarar skiftivķs komu fram at skerminum og kommenterašu eitt ella annaš, so var ikki so nógv at sagt um hetta, men so er ikki.

Helst er hetta eindųmi ķ sųgu sjónvarpsins, tķ veršur hesin fyrispurningur settur.

Į tingfundi 15. februar 2001 varš atkvųšugreišsla um fyrispurningurin skal svarast, samtykt 15-3-9 .

Į tingfundi 28. mars 2001 svaraši Tórbjųrn Jacobsen, landsstżrismašur, fyrispurninginum frį Sįmal Petur ķ Grund (Kįra P. Hųjgaard) soleišis:

Svar 

Eftir ein fund ķ uttanlandsnevnd Lųgtingsins kom undan kavi ein oršadrįttur, ella ręttari ein verbal togtogan um, hvųr iš hevši sagt hvat um, hvussu iš farast skuldi fram frį fųroyskari sķšu ķ mįlinum um mųguligar, komandi, hernašarśtbyggingar hjį NATO her į landi.

Av góšum grundum gjųrdist Sjónvarp Fųroya ein partur av mįlinum. Taš hevši veriš lųgiš annaš, tķ hernašarmįl hava veriš į politisku dagsskrįnni alt sķšani herstųširnar į fyrsta sinni reišrašust į fųroysku fjųllunum, - fyri góšum fżrati įrum sķšani. Mįliš hevur tķ almennan įhuga, og harviš var taš sjįlvsagt, at Sjónvarp Fųroya tók mįliš upp, og lżsti taš fyri fųroyska almenninginum.

Sķšani hendi taš, at Sjónvarpsins lutur ķ mįlinum eisini kom uppķ, ella ręttari gjųrdist ein partur av oršaskiftinum, um hvat iš veršuliga var hent ķ uttanlandsnevndini. Undirritaši hevur onga almenna meining um hetta mįliš, heldur ikki um hvar iš rętturin ella órętturin liggur um okkurt er įfatt, men hinvegin man handfaringin av mįlinum ķ hesum almenna mišili hava falliš onkrum ķ politisku skipanini somikiš fyri bróstiš, at hildiš varš neyšugt at spyrja landsstżrismannin ķ mentamįlum, iš varšar politiskt av almennu fjųlmišlunum, nakrar ķtųkiligar spurningar ķ omanfyrinevnda sambandi.

Hin 15. februar įleggur so  Lųgtingiš landsstżrismanninum ķ mentamįlum at svara einum skrivligum fyrispurningi frį Sįmali Peturi ķ Grund, tįverandi formanni ķ tingbólki Sjįlvstżrisfloksins į tingi.

Spurningarnir eru: 1) Eru ongar reglur fyri, nęr ein politikari kann koma at skermi og mikrofon ķ SVF? og 2) Eru allir politikarar lķkastillašir yvir fyri SVF?

Pressufręlsi, talufręlsi og fręlsir fjųlmišlar yvirhųvur eru nakrar av avgerandi grundsślunum undir fólkaręšinum. Fręlsir fjųlmišlar eiga at virka sum fólksins umboš og kritiska eygaš mótvegis ųllum samfelagsstovnum, - taš veriš seg almennum sum privatum. Eiga į henda hįtt at reinsa samfelagiš įhaldandi, soleišis at rot ikki kemur ķ.

Tķ er alneyšugt at tryggja, at fjųlmišlarnir kunna virka óheftir av politiska valdinum og ųšrum valdi ķ samfelagnum. Samstundis er taš neyšugt at tryggja ręttartrygdina og javnstųšuna hjį ųllum borgarum landsins mótvegis fjųlmišlunum.

Hesi višurskifti verša fyrst og fremst tryggjaš ķ hini komandi fųroysku grundlógini og ķ ašrari lóggįvu um fjųlmišlavirksemi. Annars er revsilógin ręttarverjan móti ęrumeišing og bakbiti.

Eitt uppskot til lóg um fųroyskan fjųlmišlasiš liggur nś ķ tinginum, og har verša bęši pressufręlsiš og ręttartrygdin hjį borgarunum vard ķ einum nżtķmans fjųlmišlaheimi, har iš samskiftiš ķgjųgnum fjųlmišlar alt meiri er ein partur av grundarlagnum ķ gerandisdegnum hjį hvųrjum einstųkum okkara.

Ķ Noršurlondum og ķ flestu londum ķ Europu, sum vit vanliga samanbera okkum viš, hava almennu loftmišlarnir havt ein serligan leiklut. Statsradiofoniir – t.e. bęši śtvarp og sjónvarp – hava veriš sett į stovn sum almennir mentanar- og tķšindaberarar. Ķ hesum sambandi hevur eitt hugtak ment seg, sum veršur rópt "public service", eitt slag av grundarlagi undir virkseminum hjį almennu loftmišlastovnunum. Hetta merkir ķ grundini ikki so nógv annaš enn taš, at teir til eina og hvųrja tķš skula lżsa breiddina ķ samfelagnum og ķ tess mentanarfyribrigdum, hetta ķ mun til privatar fjųlmišlar, iš kunna hava serlig įhugamįl og kanska mega taka vinnulig atlit ķ sķnum politikki.

Hartil hava almennu fjųlmišlarnir treytaleysa skyldu til, at vera óheftir av ųllum partapolitikki og serįhugamįlum og av politisku myndugleikunum.

Ętlanin viš teimum bįšum stovnunum, Śtvarpi og Sjónvarpi Fųroya, hevur frį fyrstu tķš veriš, at teir skuldu virka sum "public-service"-stovnar, soleišis sum lżst er omanfyri. Og flestu fųroyingar muna sita viš tķ kenslu, at soleišis hava teir virkaš til hendan dag. Og ętlanin er eisini, at hetta veršur leisturin frameftir. Eingin ivast ķ, at hesir stovnar hava havt ein ómetaliga stóran tżdning fyri okkara samfelag. Ikki bara mentanarliga, men eisini fyri višgeršina av samfelagsmįlum og politiskum višurskiftum hava almennu loftmišlarnir havt ein ómetandi tżdning, kanska serliga, tķ at vit ķ Fųroyum hava havt eina serliga sišvenju, har iš hųvušsfjųlmišlarnir hava veriš ręttiliga, fyri ikki at siga heilt, bundnir av partapolitikki og/ella peningaligum įhugamįlum.

Ķ lųtuni er eitt uppskot til broytingar ķ kringvarpslógini til višgeršar ķ Lųgtingsins mentanarnevnd. Ein ętlanin viš broytingini er hon, programpolitiskt at loysa stovnin fult og heilt frį hinum politiska valdinum, og kanska serliga frį landsstżrismanninum ķ mentamįlum, sum ķ evsta lagi varšar av stovnunum fķggjarliga, so leingiš teir eru almennir. Ein nevnd veršur kķlaš inn ķ millum stjóran viš programpolitisku įbyrgdini og landsstżrismannin ķ mentamįlum. Hetta skal tryggja vatntętta skottiš harķmillum.

Višvķkjandi fyrispurninginum sjįlvum er annars taš at siga, at hann heilt greitt liggur inni ķ programpolitiska feltinum hjį stovninum, og harviš fari eg ikki at svara honum sum so. Heitt var ķ bręvi į sjónvarpsstjóran, Jógvan Jespersen, um at gera sķnar višmerkingar til spurningarnar, og taš hevur hann gjųrt ķ bręvi dateraš hin 21. februar 2001. Bęši brųvini verša lųgd viš hesum svarinum sum skjal 1 og skjal 2.

Vónandi er hesin fyrispurningurin svarašur so frętt, sum taš nś einaferš letur seg gera, tį iš hann heilt greitt liggur inni ķ einum felti, sum landsstżrismašurin ķ mentamįlum fyri taš fyrsta ikki kann blanda seg uppķ, og fyri taš annaš als onga ętlan hevur um at blanda seg uppķ.