Fyrispurningur um kalda krķggiš

100-50 Fyrispurningur til Tórbjųrn Jacobsen, landsstżrismann, višvķkjandi kanningum eystanfyri av skjųlum frį kalda krķgnum

Oršaskifti

Įr 2001, tżsdagin 20. mars, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Hešin Mortensen, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur

  1. Kann landsstżrismašurin greiša tinginum frį, hvķ fleiri pengar eru latnir at kanna vesturlendska partin av skjųlunum višvķkjandi kalda krķgnum, mešan skjųlini eystanfyri enn hvųrki eru savnaš ella višgjųrd?

Višmerkingar

Mešan Lųgtingiš onga frįgreišing fęr, fręttist ķ blųšunum, at landsstżrismašurin ķ mentamįlum hevur latiš pengar av jįttan sķni at kanna verandi skjųl višvķkjandi lutinum hjį USA og Danmark ķ hernašarmįlum ķ Fųroyum undir kalda krķgnum.

Samstundis hvųrva helst alsamt fleiri skjųl ķ skjalagoymslum eystanfyri. Tann orkan, sum lųgd er ķ at finna skjųl ķ skjalagomslum vestanfyri, er ikki til stašar, tį ręšur um goymslurnar eystanfyri. Taš er at undrast į, hvķs so er? Taš kann lķtil ivi vera um, at gomslurnar eystanfyri eru nógv verri skipašar og ķ vįnaligari standi enn vestanfyri. Hetta kemst av vįna fķggjarstandinum eystanfyri og teimum demokratisku kollveltingum, sum komu illa fyri hjį gomlu makthavarunum.

Vit mugu ikki gloyma, at inntil fyri tķggju įrum sķšani var Warszawa-samgongan til reišar at leypa į vesturheimin til tess at fremja kollvelting viš valdi. Her vestanfyri vóru ikki so fį, sum trśšu upp į haršskap, kollvelting og einaręši fęloysinganna. Taš vóru ikki so fį, sum įttu partisanturriklųš, Maosa Lķtlu Reyšu og hųvdu blóšdįlkašar antidemokratar sum Lenin og Che Guevara į vegginum.

Ķ dag kunnu vit saktans flenna at droymarum, sum hildu Kina, Noršurkorea og Cuba vera fyrimyndir, og smķlast at teimum, sum vóru limir ķ smįum sosialistiskum sektum og cellum undir dekknųvnum sum Rufus og Móses.

Ķ Bretlandi, ķ Danmark og ųšrum av okkara sameindu londum eru fleiri fólk avdśkaš eftir kanningar ķ eystureuropeiskum skjalasųvnum. Eisini eru įlopsętlanir, avlurtingar og rįšageršir komnar fram ķ ljóšsmįla.

Mentamįlarįšharrin, sum hevur so stóran įhuga fyri skjalasųvnum, bókasųvnum og gransking, er tó ikki įhugašur ķ at gera neyšugu grundgranskingina eystanfyri.

Vit hava eina frįgreišing frį kalda krķgum, sum vķsir okkum, at vestanveldini djarvt og trśšsamt vildu verja lķtla land okkara. Vit kunnu helst semjast um, at lųgmenn okkara kundu gjųrt meira viš at kunna og sannfųra fólk um verjutiltųk, men eingin kann ivast ķ, at teir gjųrdu taš, sum ręttast var inna fyri teir mųguleikar, teir hųvdu.

Nś skal trampast meir ķ hesum, helst serliga ķ teimum glųggu eygleišingum, sum amerikanarar og danir gjųrdu višvķkjandi verjufatanini hjį loysingarsinnašum og vinstravendum ķ Fųroyum.

Runublųk skulu kleiggjast saman at tveitast eftir okkara stóru monnum, serliga Peturi Mohr Dam og Christiani Djurhuus, men hvųrjar rįšageršir og hvųrjir samstarvshugašir vinstravendir vóru - taš skal fśna, gulna og hvųrva į stongdum KGB-stovum.

Tķ kann eg hugsa męr, at landsstżrismašurin greišir tinginum frį, hvųrjar ętlanir eru į ųkinum, og av hvųrji jįttan peningurin er komin frį.

Į tingfundi 21. mars 2001 var samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispurningurin skal svarast.

Į tingfundi tann 6. aprķl 2001 svaraši Tórbjųrn Jacobsen, landsstżrismašur, fyrispurninginum soleišis:

Svar

Tį eg lesi fyrispurningin ķ sķni heild – eisini višmerkingarnar – fįi eg ta fatan, at nųkur višurskifti eru samanblandaš.

Taš, sum višvķkur kanningum av skjųlum og sųguligum keldum, iš sum heild kunnu lżsa stųšu Fųroya ķ kalda krķgnum, er eitt mįl, sum Lųgmansskrivstovan tekur sęr av, og sum Lųgmašur ķ seinasta enda hevur įbyrgdina av. Hetta er galdandi, bęši tį taš snżr seg um skjalasųvn ķ Vestur-heiminum, og tį taš snżr seg um skjalasųvn eystanfyri.

Eg vķsi ķ hesum sambandi til svar Lųgmans til fyrispurning frį Edmundi Joensen, lųgtingsmanni, um skjalarannsóknir eystanfyri. Samstundis geri eg vart viš, at hetta hevur Mentamįlastżriš einki viš at gera.

Eitt heilt annaš mįl er, at Mentamįlastżriš hevur latiš stušul til eina privata verkętlan hjį sųgu-frųšingi, sum ętlar at skriva PH-D.-ritgerš um stųšu Fųroya ķ kalda krķgnum. Hetta er ein verk-ętlan, sum Granskingarrįšiš hevur višmęlt. Hetta er trygd fyri, at verkętlanin lżkur faklig og onnur krųv, sum sett verša ķ hesum sambandi. Granskingarįšiš metir, at henda verkętlan hevur rętt til at fįa granskingarstušul.

Eg geri vart viš, at taš er av tżdningi fyri samtķšarsųgu okkara, at ritgeršir um kalda krķggiš og onnur tżšandi fyribrigdi verša skrivašar. Hetta veršur ikki gjųrt fyri at tveita runublųk eftir įvķsum fólki, sum tikiš veršur til ķ fyrispurninginum. Hetta veršur gjųrt fyri at fįa sakligt innlit ķ sųgu okkara og sum heild tey višurskifti, sum hava viš samfelag okkara at gera.

Ašrar tjóšir hava ikki veriš bangnar fyri at gera slķkar kanningar, bęši amerikumenn og danir kunnu nevnast sum dųmi um hetta. Eingin orsųk er til, at vit fųroyingar ikki skulu kanna okkara egnu sųguligu višurskifti. Mentamįlastżriš hevur fullgóšar orsakir til at stušla eini PH.D.-verkętlan, sum fer at ųkja um innlit stųšu okkara ķ tķ įlvarsama og vandamikla sųguliga tķšarskeiši, sum fevnir um kalda krķggiš, og Mentamįlastżrinum er heimilaš at stušla privatum granskingar-verkętlanum.

Mįliš avgreitt.