Fyrispurningur um almenna innkrevjing

100-61 Fyrispurningur til Karsten Hansen, landsstżrismann, višvķkjandi almennu innkrevjingini

 

Įr 2001, frķggjadagin 6. aprķl, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Jóannes Eidesgaard, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur  

  1. Er landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum samdur viš stašfestingunum um almennu innkrevjingina hjį Landsgrannskošaranum ķ seinastu frįgreišingini?
  2. Hvųrji stig ętlar landsstżrismašurin at taka til tess at fįa innkrevjingina meira effektiva?

Višmerkingar:

13. aprķl 2000 svaraši landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum einum fyrispurningi frį męr um DEMM-skipanina og Innkrevjingardeildina. Spurningurin var settur, tķ at politisk avgerš var tikin um at nišurleggja DEMM-skipanina og at seta eina nżggja fųroyska skipan ķstašin og harumframt, at innkrevjingin skuldi flytast frį Gjaldstovuni til Toll- og Skattstovuna, hóast innkrevjingin į Gjaldstovuni og DEMM-skipanin ķ verki hųvdu vķst, at fyri fyrstu ferš kundi vit siga, at vit hųvdu eina effektiva innkrevjing.

Tķ var taš viš įvķsum spenningi, at fariš var undir at lesa frįgreišingina frį Landsgrannskošaranum, sum er fylgiskjal til lųgtingsmįl nr. 62/8 2000: Grannskošan av almennum roknskapum. Har veršur m.a. sagt į sķšu 26 um innkrevjing av vinnulįnum: "Vit hava įšur vķst į, at skrįsetinginav vinnulįnum hevur veriš ófullfķggjaš, og talan hevur veriš um tilvildarliga og sera misjavna višgerš av borgarum. Ķ 1997 var įbyrgdin av innkrevjingini flutt frį Bśskapardeildini til Gjadstovuna, og nś er hon flutt til Toll- og Skattstovu Fųroya. Ķ juli 1999 bošaši landsstżrismašurin frį, at Toll-og Skattstova Fųroya var ķ ferš viš at gjųgnumganga vinnulįnini viš tķ fyri eyga at krevja inn taš, sum ber til. Stešgur kom ķ, tį starvsfólk, sum sat viš viš mįlinum, fór śr starvi. Ķ lųtuni er eingin skipaš mótrokning. Toll- og Skattstova Fųroya ansar eftir, at lįnini ikki fyrnast, men taš veršur tó ikki gjųrt į ein skipašan hįtt. Vandi er fyri, at mįl detta burtur ķmillum. Eitt fólk viš royndum į ųkinum er nś sett at gjųgnumganga vinnulįnini av nżggjum. Ętlanin er eisini, at vinnulįnini, sum frįlišur, skulu leggjast inn ķ nżggju innkrevjingarskipanina."

Į Sķšu 28 bošar stjórnin į Toll- og Skattsovuni frį: "Eisini hava nógvu ivamįlini og roknskapartrupulleikarnir viš nżggju innnkrevjingarskipanini, sum varš tikin ķ nżtslu fyrst ķ 2000, veriš nógv stųrri og meira tķšarkrevjandi at loysa, enn roknaš var viš. Stjórnin hevur eisini vķst į, at taš er nęrum ógjųrligt at fįa hendur į vęl skikkašum roknskaparfólki, iš megna at loysa hesar uppgįvur."

Um tollkredittirnar sigur Landsgrannkošarin: " Eftir okkara tykki liggur her ein stórur tapsvandi, tķ ķ veruleikanum er talan um ein vųkstur ķ ikki skrįsettum eftirstųšum. Um innflytari hevur vaksandi innflutning, kann hann eisini seinka kravinum, um at trygdin skal hękka, viš ikki at lata inn skjųlini til įsettu tķš. Į henda hįtt veksur tapsvandin hjį landskassanum uppaftur meira."

Hesi višurskifti, sum her eru nevnd, verša eisini višmerkt av lųgtingsgrannskošarunum ķ tingmįlinum.

Ķ svarinum til fyrispurning mķn ķ fjųr segši landsstżrimašurin m.a.: "Veršur tikiš samanum, so kann sigast, at tey tiltųk sum nś eru sett ķ verk fyri at fįa eina effektiva innkrevjing, hvar innkrevjingaruppgįvan er įlųgd teimum sum įlķkna millum 95 og 98% av almennu krųvunum, koma sum frįlķšur at muna nakaš. Veršur so ųll innkrevjingarlóggįvan eftirhugt og gjųrd meira tķšarhóskandi, eitt nś soleišis at innkrevjingin sjįlvstųšugt kann gera gjaldsskipanir, herundir akkordir v.m. viš skuldarar, tį taš snżr seg um minni upphęddir, kunnu vit rokna viš, at vit altķš hava tamarhald į eftirstųšunum av almennari skuld."

Śt frį višmerkingunum frį Landsgrannskošaranum og śt frį svari frį landsstżrismanninum ķ fjųrvįr, veršur hesin fyrispurningur settur.

Į tingfundi 6. aprķl 2001 varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispurningurin skal svarast.

Į tingfundi 27. aprķl 2001 svaraši Karsten Hansen, landstżrismašur, fyrispurninginum soleišis:

Svar

Spurningurin um almennu innkrevjingina hevur veriš frammi fyri umleiš einum įri sķšani, og var taš eisini tį Jóannes Eidesgaard, lųgtingsmašur, sum setti męr fleiri nįgreiniligar spurningar um almennu innkrevjingina.

Svariš upp į teir spurningarnar var ręttiliga umfatandi. Grannskošanarfrįgreišingin hjį Grannskošan Landsins, sum lųgtingsgrannskošararnir hava lagt fyri Lųgtingiš, višger stórt sęš sama tilfar og sama tķšarskeiš, sum svarini upp į fyrr nevndu spurningar taka stųši ķ.

Eg eri stórt sęš samdur viš stašfestingunum hjį landsgrannskošaranum ķ seinastu frįgreišingini, og taš er umsitingin eisini, sum sjįlv hevur greitt landsgrannskošaranum frį trupulleikunum, og hvat veršur gjųrt fyri at loysa teir. Ķ so mįta er ongin ósemja her.

Innkrevjingin av skatti og MVG liggur ķ fastari legu, mótrokningar verša gjųrdar automatiskt ķ avlopsskatti og negativum MVG, men sum eisini nevnt ķ višmerkingunum til fyrispurningin, so hevur umsitingin vķst į yvir fyri landsgrannskošaranum, at tį fariš var ķ gongd viš at eftirhyggja alla innheintingarskipanina, vķsti taš seg, at ivamįlini vóru nógv stųrri og meira tķšarkrevjandi at loysa, enn roknaš var viš, tį taš snśši seg um at innheinta ašra almenna skuld enn skatt, MVG og toll.

Toll- og Skattstova Fųroya uppfataši sķna uppgįvu, sum at hon skuldi heinta inn eftirstųšur:

  1. sum eru ógoldin skuld, sum er fallin til gjaldingar,
  2. sum viškomandi stovnur sambęrt lóggįvu kann senda til innheintingar, og
  3. sum viškomandi stovnur ikki sjįlvur kann innheinta viš hjįlp av vanligum mannagongdum.

Taš vķsti seg skjótt, at um henda linja varš fylgd, so kom ein hópur av almennum krųvum ikki at verša innheintaš, tķ fleiri stovnar sjįlvir ikki hava sjįlvstųšugar mannagongdir til innkrevjing.

Śrslitiš er, at Toll- og Skattstovan mį innrętta innkrevjingarskipanina til at móttaka krųv frį almennum stovnum til innheintingar, sum ikki er verulig eftirstųša, men vanlig nišurgjalding av skuld (avlamislįn, sosial gjųld o.a.m.), sum stovnarnir sjįlvir įttu at kravt inn. Hetta hevur havt viš sęr at partar av innheintingini av ymsum gjųldum, sum ķ innkrevjingarskipanini var ętlaš at verša automatisk, ikki enn virka til fulnar.

Landsgrannskošarin hevur fingiš eina statusfrįgreišing pr. 2. aprķl 2001 um innkrevjingarskipanina, sum umsitingin roknar viš at fįa višmerkingar til ein av fyrstu dųgunum. Her kann eisini verša lagt afturat, at stųrsta foršingin alla tķšina hevur veriš og er enn, at sera trupult er at fįa starvsfólk viš roknskaparfųrleika til fleiri av uppgįvunum.

Um innkrevjingina av sokallašum vinnulįnum er at siga, at stórur partur av lįnunum var til partafelųg, sum nś eru farin av knóranum, og tķ eru lįnini heilt avskrivaš. Tey, sum standa eftir ķ dag, eru stórt sęš persónlig lįn hjį persónum, sum ikki hava nakaš vinnuligt virksemi ķ dag. Hesir fįa sjįldan nakaš śtgjald frį tķ almenna, sum kann mótroknast, so skuldin kundi veriš goldin munandi nišur. Advokatur tekur sęr av at krevja eftirstųšur inn.

Har taš letur seg gera, verša gjaldsavtalur gjųrdar, sum kunnu ganga yvir fleiri įr, og ķ tķ sambandi er taš mķn hugsan, at betri er at gongd er ķ nišurgjaldingini av skuldini, enn at onki hendir, og at kravt veršur taš inn, sum ber til at fįa inn. Tó mį asannast, at heilt ógjųrligt veršur hjį fleiri persónum at gjalda skuldina. Veršur fariš haršari fram viš innheintingini, koma fleiri av hesum ķ įlvarsligar fķggjarligar trupulleikar, sum eisini kunnu hava sosialar trupulleikar viš sęr.

Toll- og Skattstova Fųroya heldur taš vera ivasamt, um taš hevur nakaš endamįl at leggja slķka skuld inn ķ sjįlva innheintingarskipanina, sum arbeitt veršur viš ķ lųtuni, tķ mótrokning ķ hesum sambandi gevur lķtla og onga minking ķ skuldini. Fleiri av lįnunum verša trupul, fyri ikki at siga ógjųrlig, at krevja inn viš nśverandi mannagongd.

So leingi innkrevjingarmyndugleikin (Toll- og Skattstova Fųroya, landsstżrismašurin ella annar myndugleiki) ikki fęr myndugleika til gera akkordir v.m. viš skuldarar, nakaš av skuldini kann fįast inn, so kann roknast viš, at meginparturin av hesi skuld ongantķš kemur inn. Nógv mįl eru nś komin har til, at endalig stųša mį takast til, um ognir hjį skuldarum skulu seljast viš tvingsilssųlu, men ivasamt er, um nakaš fęst burturśr tķ, uttan bert taš at skuldarin missir ognina og stendur eftir viš skuldini. Ķ mongum fųrum er als ongin ogn at fara eftir.

Toll- og Skattstova Fųroya hevur fleiri feršir vķst skuldarum į mųguleikan at sųkja um skuldareftirgeving (gęldssanering) gjųgnum ręttarskipanina, men vķsir hetta seg hjį nógvum bert at vera tann loysnin, ein kann tvingast at velja, um ongin annar śtvegur er, tķ slķk "sanering" er almen.

Um tollkredittin er at siga, at saman viš tķ, at Toll- og Skattstova Fųroya hevur strammaš krųvini at lata inn neyšug tollskjųl til tķšina, og at ein nżggj kunngerš kemur at stytta kredittķšina, skuldi tapsvandin hjį tķ almenna framyvir veriš munandi minni.

Landsstżrismašurin hevur regluligar fundir 14. hvųnn dag viš Toll- og Skattstova Fųroya, har hann fęr frįgreišing um arbeišsuppgįvurnar. Eg eri tķ ikki óvitandi um teir spurningar, sum landsgrannskošarin reisir ķ seinastu grannskošanarfrįgreišingini. Eg kann vissa spyrjaran um, at stór orka veršur lųgd ķ at loysa trupulleikarnar. Ongin ivi er um, at arbeitt veršur mišvķst į ųllum ųkisskrivstovum ķ landinum viš at fįa innkrevjingina av allari almennari skuld so effektiva sum til ber.

Til seinast eigur at verša mint į, at almenna skuldin ikki er vaksin. Pr. 31.desember 1999 var skuldin 375 mió. kr. Pr 31. mars 2000, 340 mió. kr., (hetta er upplżst fyrr) og pr. 23. aprķl 2001, 325 mió., harav er skatta- og mvg skuldin 145. mió. kr. Samlaša rentuskuldin er 90 mió. kr. Partur av hesari skuld er taš, sum mį kallast "tung" skuld, og vķsir seg tķ eisini at vera trupul at innheinta. Śtistandandi partafelagsskattur er minkašur nišur ķ 6,6 mió. kr. Pr. 31. desember 1999 var hann 41 mió kr.

Mįliš avgreitt.