Fyrispurningur um fólkaskślan

100-64 Fyrispurningur til Tórbjųrn Jacobsen, landsstżrismann, višvķkjandi fólkaskślanum

 

Įr 2001, frķggjadagin 6. aprķl, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Katrin Dahl Jakobsen, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur     

  1. Hvųr er śtrokningarfrymilin fyri tķmabżtinum ķ fólkaskślanum?
  2. Sķggja vit burtur frį skyldum hjį kommununum, heldur landsstżrismašurin so, at taš viš tillutaša tķmatalinum eftir hesum frymli ber til at hava eins karm um allar fólkaskślar?
  3. Er landsstżrismašurin nųgdur viš stųšuna, ella heldur hann, at broytingar įttu at fariš fram?
  4. Um so er, hvųrjar kundi talan veriš um?
  5. Heldur landsstżrismašurin, taš hevši veriš ręttast at havt ymsar bżtislyklar?

Višmerkingar:

Tį iš fólkaskślin veršur umtalašur, munnu flestu okkara hugsa um fólksins skśla sum ein og sama skśla fyri ųll. Hesa hugsan eiga vit ikki at sleppa, hóast vit, sum umstųšurnar eru voršnar, av rųttum įttu at brśkt oršiš fólkaskślar heldur enn fólkaskślan.

Orsųkin til, at vit hava fingu ein so misjavnan skśla, eru helst fleiri. Kommununnar partur, sum fevnir um hųli og undirvķsingarmišlar,er ein teirra. Men nógv stųrsti trupulleikin og nógv įlvarsligari er tann munur, sum kemur til sjóndar, tį hugt veršur eftir tķmakvotum til einstųku skślarnar. Spurnartekin mį tķ setast viš tann bżtisfrymil, sum Mentamįlastżriš nżtir at rokna seg fram til, hvussu nógvar tķmar, hvųr skśli skal hava. Er hesin frymil trygd ella foršing fyri hugtakinum fólkaskślin?

Munurin er so mikiš stórur, at mešan taš hjį summum skślum mangla tķmar ķ at rųkja lógarįsettu undirvķsingina, ber til hjį ųšrum at bjóša fjųltįttaš undirvķsingartilboš. Dųmi er um framhaldsdeild, sum bara hevur tżskt og alis/evnafrųši umframt nakrar fįar tķmar til heimkunnleika og teldulęru sum vallęrugrein, um somu tķš sum aršir skślar eru so mikiš vęl fyri, at teir enntį bjóša nęmingum lektiuhjįlp. Ringast fyri eru kanska mešalstórir framhaldsskślar viš smįum įrgangum. Hesir kunnu ikki teljast millum valskślar. Tį iš vit eru komin ķ ta stųšu, at tķmar ikki eru til vanligu undirvķsingina, og vit beinleišis sķggja klassamun ķ A og B skślum, er į hęgstu tķš at gera vart viš hesi višurskifti.

Taš er lķtil vón fyri ųkismenning, skal skślin, sum er fremsti mentanar- og menningarstovnurin, vera so illa fyri, at hann styggir heldur enn lokkar ungar familjur at seta bśgv, hvar ķ landinum taš so er.

Į tingfundi 6. aprķl 2001 varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispurningurin skal svarast.

Į tingfundi 2. mai 2001 svaraši Tórbjųrn Jacobsen, landsstżrismašur, fyrispurninginum soleišis:

Svar

Ķ 1989 komu boš frį landsstżrinum um, at frį fķggjarįrinum 1990 varš fariš undir eina ašra skipan ķ sambandi viš jįttan į fķggjarlógini. Fólkaskślin fekk nś eina įvķsa upphędd at rįša yvir, og hevši hetta viš sęr, at finnast mįtti ein annar hįttur at bżta upphęddina til teir ymisku skślarnar. Taš var so sjįlvsagt, at eitt ręttvķst bżti mįtti gerast, tįiš tķmatališ skuldi tillutast skślunum, alt eftir barnatalinum ķ hvųrjum einstųkum fųri.

Eftir drśgvar kanningar var komiš fram til eina skipan, sum javnsetti peningaupphęddina ķ tķmar, og skślarnir fingu sķšani jįttaš eitt įvķst tķmatal ķ mun til nęmingatališ. Nevnast kann eisini, at ein tżšningarmikil spurningur ķ sambandi viš mišfirringina var at fįa eina skipan, sum umframt at vera ręttvķs, eisini var lųtt og einfųld at umsita, - og sum gav skślunum fręlsi til sjįlvir at skipa sķtt virksemi innan fyri teir settu karmarnar.

Gjųrt var av, at tķmarnir skuldu mišfirrast skślunum ķ mun til barnatališ. Gjųrdir vóru tveir frymlar, - ein fyri skślar viš framhaldsdeild og ein fyri įrsbżttar skślar (skślar viš einum nęmingatali oman fyri 70).

At gera ein frymil fyri skślar, har iš nęmingatališ var minni enn 70, vķsti seg ikki at vera so heppiš, og tķskil varš avgjųrt at bżta tķmarnar manuelt til hesar skślarnar.

Verandi skipan sęr soleišis śt:

Framhaldsskślar:
Tķmakvota: nęmingatal skślans (1 – 10. fl.) faldaš viš 1,89 + eitt grundtķmatal upp į 41.

6 og 7 flokkašir skślar:
Tķmakvota: nęmingatal skślans (1 – 7. Fl.) faldaš viš 1,34 + grundtķmatal upp į 51.

Smęrri skślar:
Tķmakvota: veršur įsett manuelt.

Javningartal:
Fyri at gera taš mųguligt at halda fķggjarlógina veršur so eisini nżtt eitt javningartal, ein reguleringsfaktorur, sum ķ skślaįrinum 2000/2001 var 0,918 fyri framhaldsskślar og 0,988 fyri 6-7 flokkašar skślar. Tųlini 1,89 fyri framhaldsskślar og 1,34 fyri 6-7 flokkašar skślar eru mešaltųl fyri vikutķmatališ pr. nęming hjį skślunum.

  1. framhaldsskślar, sum ongan grundskśla hava (Felagsskślin į Oyrarbakka)
  2. skślar, sum fįa nęmingar ķ 8 – 10 fl. frį ųšrum skślum (Stranda-, Vįgs- & Fuglafjaršar Skśli & Eystur- & Kommunuskślin o.a.)
  3. 6 – 7 flokkašir skślar, sum ikki hava 8 – 10. fl. (Hoyvķkar- & St. Frans skśli o.a.)
  4. ikki įrsbżttir skślar viš fęrri enn 70 nęmingum.

Mįliš avgreitt.