Fyrispurningur um skatting pensjónsveitingar

100-71 Fyrispurningur til Karsten Hansen, landsstýrismann, um skatting av pensjónsveitingum

 

Ár 2001, fríggjadagin 6. apríl, bođađi formađurin frá omanfyri nevnda fyrispurningi frá Kristian Magnussen, lřgtingsmanni, sum var soljóđandi:

Fyrispurningur     

  1. Landsstýrismálanevndin og nú eisini Landsgrannskođanin hava sett fram iva um rćttleikan í umsitingini av frádráttinum í skattskyldugu inntřkuni hjá fyritíđarpensjónistum, og spurningurin er tí, um Fíggjarmálastýriđ í hesum sambandi ćtlar at broyta skattskyldugu inntřkuna hjá hesum fyritíđarpensjónistum.
  2. Sum fylgja av tíđindaskrivi um almannapensjónir og broytingar í skattinum fingu ávísir fyritíđarpensjónistar frá 1. mai 2000 og fram eftir střrri part av pensjónini útgoldnan skattafrítt. Hava hesir fingiđ eftirgjald fyri tíđarskeiđiđ januar - apríl 2000? Um ikki, nćr kunnu teir so vćnta eftirgjaldiđ og frá hvřrjum?

Viđmerkingar

Í frágreiđing, dagfest 30. juni 2000, iđ landsstýrismálanevndin hevur sent lřgmanni, verđur sagt, at:

"Nćsti spurningurin er, um landsstýrismađurin í almanna- og heilsumálum hevur heimild til at lćkka ta lógarásettu skattskyldugu pensjónina og í stađin hćkka ta umsitingarligt ásettu skattafríu pensjónina, vísandi til eina áseting í lřgtingslóg um landsskatt og kommunuskatt um frádrátt í skattskyldugu inntřkuni?

Triđi spurningurin er, um landsstýrismađurin í fíggjarmálum hevur heimild til at lata vera viđ at geva hćgstu og miđal fyritíđarpensjónistum tann í lřgtingslóg um landsskatt og kommunuskatt ásetta serliga frádráttin í skattskyldugu inntřkuni vísandi til, at hesi reint teknist og fyri ein part hava fingiđ ein samsvarandi frádrátt í skattskyldugu pensjónini?

Hevur "legalitetsprinsippiđ" og ásetingin í stýrisskipanarlógini, um at "Eingin beinleiđis ella óbeinleiđis skattur má verđa álagdur, broyttur ella avtikin uttan viđ lřgtingslóg.", nakran týdning í sambandi viđ hesar báđar spurningarnar?"

Í frágreiđing frá Landsgrannskođanini, latin lřgtingsgrannskođarunum í mars 2001, verđur víst á, at:

"Í skrivum til landsstýrismannin í juli og í november 2000 gjřrdu vit vart viđ, at viđbótin samsvarar ikki viđ ásetingarlógina, og at skattalógarbroytingin heimilar ikki landsstýrismanninum at áseta ađrar upphćddir enn tćr, sum eru nevndar í pensjónsásetingarlógini. Ongin materiel heimild var at lćkka lógarásettu pensjónsviđbótina, og lógarbroytingin gav heldur ikki landsstýrismanninum heimild at rinda skattafríar veitingar." Víst verđur annars til s. 72 og 73 í frágreiđingini sum heild.

Í vár samtykti Lřgtingiđ broyting í lřgtingslóg um landsskatt og kommunuskatt, iđ ásetti ein frádrátt í skattskyldugu inntřkuni hjá giftum og střkum persónum, iđ fáa hćgstu fyritíđarpensjón, upp á ávikavist kr. 17.900,- og kr. 16.700,- í mesta lagi um áriđ, og hjá giftum og střkum persónum, iđ fáa miđal fyritíđarpensjón, upp á ávikavist kr.15.900,- og kr. 16.200,- í mesta lagi um áriđ. Hesin inntřkufrádráttur verđur umsitin soleiđis viđ vćlsignilsi frá landsstýrismanninum í fíggjarmálum, at Almannastovan rindar út ein stóran part av pensjónsviđbótini, iđ er skattskyldug, skattafrítt. Teir fyritíđarpensjónistar, iđ hava so mikiđ av ađrari inntřku umframt pensjónina, at pensjónsviđbótin fellur burtur, fáa ikki henda frádrátt.

Tađ er ófatiligt, at landsstýrismađurin í fíggjarmálum, iđ hevur ábyrgd av, at ásetingarnar í lógini um landsskatt og kommunuskatt verđa umsitnar lógliga, hevur góđkent, at allir fyritíđarpensjónistar ikki eru líka fyri lógini.

Harumframt er tađ sosialpolitiskt heilt burturviđ, at teir fyritíđarpensjónistar, iđ hava fřrleika og umstřđur at forvinna nakađ umframt pensjónina, á henda hátt kanska hava minni eftir aftan á skatt, enn ein fyritíđarpensjónistur, iđ ikki forvinnur meira enn, at hann hevur rćtt til fulla pensjónsviđbót og fullan frádrátt.

Hesin inntřkufrádráttur, iđ sum sagt verđur umsitin viđ, at pensjónsviđbótin, iđ er skattskyldug, verđur útgoldin partvís uttan um skattalógina, fór at virka viđ pensjónsútgjaldingunum mánađarskiftiđ apríl/mai. Pensjónistar hava ikki fingiđ ágóđan av hesum frádrátti fyri fyrstu 4 mánađirnar í ár, og tí hevur tađ áhuga at fáa at vita, nćr hetta eftirgjaldiđ verđur veitt teimum, iđ hava rćtt til tađ, og hvussu og av hvřrjum tađ fer at verđa útgoldiđ.

Á tingfundi 6. apríl 2001 varđ samtykt uttan atkvřđugreiđslu, at fyrispurningurin skal svarast.

Á tingfundi tann 2. mai 2001 svarađi Karsten Hansen, landsstýrismađur, fyrispurninginum soleiđis:

Svar

1. Hvřnn frádrátt eiga fyritíđarpensjónistar fyri inntřkuáriđ 2000?

Sambćrt avlamispensjónslógini, sum fór úr gildi 1. januar 2000, vóru fleiri viđbřtur; ein pensjónsviđbót, ein avlamisviđbót og ein óarbeiđsfřrisviđbót. Avlamisviđbótin var skattafrí sambćrt § 29, nr.13, í skattalógini.

Sambćrt galdandi avlmispensjónslóg eru allar hesar omanfyrinevndu viđbřtur lagdar saman til eina samlađa viđbót, og verđur hendan viđbótin inntřkuregulerađ. Hetta merkir, at hevur pensjónisturin eina ávísa inntřku umframt pensjónina, verđur viđbótin minkađ ella fellur burtur.Viđbótin er nú řll skattskyldug inntřka.

Veitingar, sum áđur vóru skattafríar, blivu í 2000 skattskyldugar. Teir pensjónistar, sum áđrenn 2000 fingu avlamisviđbót, komu at standa eftir viđ einari třkari upphćdd, sum var minni enn áđrenn lógarbroytingina. Hetta var ikki meiningin, og tí varđ uppskot gjřrt at seta inn í § 33, nr. 15 og 16, í skattalógini, ein frádrátt, sum skuldi kompensera fyri, at partur av viđbótini nú var skattskyldugur.

Frádrátturin í § 33 er settur inn soleiđis, at hann kompenserar fyri tí partinum av viđbótini, sum áđrenn lógarbroytingina var skattafrí. Ćtlanin viđ § 33, nr.15 og 16, var, at frádrátturin skuldi svara til tann partin av viđbótini, sum áđrenn lógarbroytingina var avlamisviđbót, og sum var skattafrí. Hesin parturin av viđbótini verđur tó inntřkuregulerađur saman viđ tí samlađu viđbótini. Fyri at frádrátturin eisini skuldi kunna regulerast samsvarandi hesum, varđ sett inn í ásetingina, at frádrátturin var "í mesta lagi" tćr upphćddir, iđ nevndar eru í § 33, nr.15 og 16.

Ein kann merkja sćr, at orđingin "í mesta lagi" er sett inn viđ broytingaruppskoti frá fíggjarnevndini, og uppskotiđ varđ samtykt viđ 3. viđgerđ 24. mars 2000. Viđ atkvřđunum 23-0-0

Í Áliti sínum sigur Fíggarnevndin:

"Á fundinum viđ Almanna - og Heilsumálastýriđ var heitt á fíggjarnevndina um at seta fram broytingaruppskot í § 1 nr.1, soleiđis at tađ verđur gjřrt heilt greitt, at upphćddirnar, iđ nevndar verđa, kunnu verđa lćkkađar orsakađ av inntřku, og tí eru at rokna sum upphćdir í mesta lagi. Út frá hesum setir ein samd fíggjarnevnd fram soljóđandi broytingaruppskot……. "

Tađ kann sostatt ikki vera nakar ivi um, at frádráttarupphćddirnar kunnu lćkkast orsakađ av inntřku. Fíggjarnevndin útgreinar ikki í áliti sínum, hvussu lćkkingin kann gerast, men Fíggjarmálastýriđ dugir ikki at síggja nakran annan tulkingarmřguleika enn, at frádrátturin skal lćkkast samsvarandi tí, tann parturin av pensjónsviđbótini, iđ svarar til avlamisviđbótina, verđur lćkkađur.

Endaliga tulkingarheimildin
Tađ er tó ikki Fíggjarmálastýriđ, men Toll- og Skattaráđiđ, iđ hevur endaligu fyrisitingarligu tulkingarheimildina í sambandi viđ skattaálíkning.

Inntřkuáriđ 2000 verđur líknađ í lřtuni, og Fíggjarmálastýrinum er upplýst, at spurningurin um frádrátt hjá fyritíđarpensjónistum sambćrt § 33 í skattalógini er á skránni til komandi fund í Toll- og Skattaráđnum.

Fyribilsálíkningin
Sum omanfyri nevnt verđur 2000 áriđ endaliga líknađ í lřtuni, men sum kunnugt er frammanundan gjřrd ein fyribilsálíkning samanber eisini §§ 67 -76 í skattalógini.

Tađ verđur ikki neyvt ásett í lógini, hvussu fyribilsskattaásetingarnar skulu gerast, ella hvussu hesar skulu sendast gjřgnum edv-rokniskipanirnar, men í praksis verđur miđađ ímóti, at fyribilsskatturin kemur at samsvara so vćl sum tilber viđ endaliga skattin.

Í hesum fřri hevur Almannastovan hjálpt Toll- og Skattstovuni at umsiti nevnda frádrátt.

Hetta hevur veriđ gjřrt á tann hátt, at Almannastovan um afturhaldsskipanina hevur ávíst sum skattskylduga inntřku veitingarnar, eftir at frádrátturin er drigin frá pensjónini.

Ella sagt á ein annan hátt. Almannastovan ávísti til Toll- og Skattstovuna "forvunna upphćdd" sum ta upphćdd, iđ veruliga var forvunnin t.v.s uttan frádrátt, og Almannastovan ávísti "skattskyldugu upphćddina" sum upphćddina, tá frádrátturin var tikin av.

Úrslitiđ av hesi mannagongd er samsvar millum fyribils og endaligan skatt.

Samanumtikiđ
Fíggjarmálastýriđ hevur ikki heimild at broyta skattskyldugu inntřkuna hjá einstřkum borgarum. Henda heimild er viđ lóg delegerađ til Toll- og Skattstovu Fřroya og Toll- og Skattaráđ Fřroya.

Hinvegin kann Fíggjarmálastýriđ siga, at tađ er samt viđ tí tulking, Toll- og Skattstova Fřroya hevur gjřrt av § 33, nr.15 og 16, í skattalógini.

2.
Fyrst kann nevnast, at hvřrki Fíggjarmálastýriđ ella Toll- og Skattstova Fřroya hava sent út nakađ tíđindaskriv um almannapensjónir og broytingar í skattinum.

Annars kann nevnast, at Toll- og Skattstova Fřroya upplýsir, at avlamispensjónistar í útroknađa endaliga skattinum fyri 2000, sum er gjřrdur upp í apríl mánađi 2001, hava fingiđ gjřrdar reguleringar fyri mánađirnar januar, februar og mars 2000.

Máliđ avgreitt.