Dżrasjśkulógin

 

48  Uppskot til  lųgtingslóg um fyribyrging og nišurberjing av sjśkum hjį dżrum og um marknaeftirlit viš dżrum og dżraśrdrįttum (dżrasjśkulógin)

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš
C. Oršaskifti viš 1. višgerš
D. Nevndarskjųl
E. Įlit
F. 2. višgerš
G. Oršaskifti viš 2. višgerš
H. 3. višgerš

Įr 2000, 21. desember, legši Bjarni Djurholm, landsstżrismašur, vegna landsstżriš fram soljóšandi

Uppskot

til

lųgtingslóg um fyribyrging og nišurberjing av sjśkum hjį dżrum og um marknaeftirlit viš dżrum og dżraśrdrįttum
(dżrasjśkulógin)

Kapittul 1
Lógarinnar ųki

§ 1. Lógin fevnir um fyribyrging og nišurberjing av sjśkum hjį dżrum, herķmillum zoonosum og ųšrum heilsuskašiligum evnum ķ dżrum, iš kunnu verša flutt til menniskju viš dżraśrdrįttum.

§ 2. Lógin fevnir um allar smittandi sjśkur, zoonosur, arvaligar sjśkur, fóšringstreytašar og umhvųrvistreytašar sjśkur, heruppiķ tęr sjśkur, sum eru tilskilašar ķ skjali 1 og 2 til hesa lóg. Viš sjśku ķ hesi lóg er eisini at skilja eitran og dįlking av dżrum.
Stk. 2. Viš zoonosur er at skilja sjśkur og smitta, iš natśrliga verša fluttar frį dżrum til menniskju. Viš zoonotisk smittuevni eru at skilja smittuevni, iš kunnu elva til zoonosur.
Stk. 3. Landsstżrismašurin kann gera broytingar ķ teimum ķ stk. 1 nevndu skjųlum.

§ 3. Lógin fevnir bęši um dżr, iš menniskju hava ķ varšveitslu, og villdżr, eins og dżraśrdrįttir.
Stk. 2. Viš dżr ķ hesi lóg er at skilja rygg- og ryggleys dżr į ųllum menningarstigum, herķmillum havbśnašardżr og fiskar.
Stk. 3. Viš havbśnašardżr ķ hesi lóg er at skilja fiskar, krabbadżr og lindżr, iš verša havd ķ alibrśkum ķ fesk- ella saltvatni.
Stk. 4. Viš fiskar ķ hesi lóg er at skilja ųll slųg av fiski, krabbadżrum og lindżrum, sum liva ķ fesk- ella saltvatni.
Stk. 5. Viš dżraśrdrįttir ķ hesi lóg er at skilja allir partar av dżrum, heruppiķ sįš, egg, embryonir og mjólk, eins og matvųrur av dżrum, fiskar, fiskaśrdrįttir og dżraburturkast.

Kapittul 2
Skyldur dżraeigarans

§ 4. Dżraeigarin hevur skyldu til at ansa eftir, at dżr hansara ikki gerast sjśk, herķmillum at dżrini ikki verša smittaš viš sjśkum, nevndar ķ fylgiskjali 1 og 2, og at dżrini ikki smitta onnur dżr.
Stk. 2. Hann, sum hevur dżr undir hond vegna dżraeigaran, hevur somu skyldur, sum dżraeigarin hevur eftir hesi lóg.

§ 5. Dżraeigari, sum hevur dżr, sum eru smittaš, ella sum illgruni kann vera um eru smittaš, viš sjśku, nevnd ķ fylgiskjali 1 og 2, skal beinanvegin bošsenda djóralękna. Til illgrunin er avsannašur ella sannašur, skal eigarin seta ķ verk tiltųk móti smittuspjašing til onnur dżr, heruppiķ forša dżrunum ķ at koma ķ samband viš onnur dżr.
Stk. 2. Persónur, iš heldur, at dżrini hjį ųšrum eru ella kunnu vera fongd viš sjśku, nevnd ķ fylgiskjali 1 og 2, skal boša eigaranum ella tķ myndugleika, iš tilnevndur er eftir § 7, frį.
Stk. 3. Persónur, iš kemur fram į villdżr, sum eru ella kunnu vera smittaš ella deyš av sjśku, nevnd ķ fylgiskjali 1 og 2, skal beinanvegin boša tķ myndugleika, iš tilnevndur er eftir § 7, frį.
Stk. 4. Persónur, iš heldur, at dżr ķ hópatali eru deyš, skal beinanvegin boša tķ myndugleika, iš tilnevndur er eftir § 7, frį.
Stk. 5. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um, at djóralękni skal bošsendast, um dżr hava įvķs nęrri tilskilaš sjśkueyškenni.

Kapittul 3
Kanning og stašfesting

§ 6. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um, at dżr og dżrahald skulu kannast fyri sjśkur og heilsuskašilig evni, heruppiķ veterinerar heilivįgsleivdir og dįlking.
Stk. 2. Ķ reglunum kann vera įsett, at royndir skulu takast av dżrum, dżraśrdrįttum, dżratųšum, fóšri, avgrųši og fjósinnbśgvi v.m., og at tęr skulu kannast į starvsstovu. Ķ reglunum kunnu eisini vera įsetingar um avlķving av dżrum viš kanning fyri eyga. Ķ reglunum kann vera įsett, at royndirnar skulu takast ķ dżrahaldinum, ella į matvųruvirkjum, sum taka ķmóti dżrum ella dżraśrdrįttum frį dżrahaldinum.

§ 7. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um, hvųrji tiltųk skulu setast ķ verk, um illgruni er um sjśku, ella tilburšir eru av sjśku, nevnd ķ fylgiskjali 1 og 2.
Stk. 2. Ķ reglunum kunnu vera įsetingar um avlķving av dżrum viš kanning fyri eyga, um royndartųku og innsendan av royndum, starvsstovukanningar og frįbošan til myndugleika, tilnevndur av landsstżrismanninum.

§ 8. Bošsendi djóralęknin, sbr. § 5, skal royna at sanna ella avsanna illgrunan um sjśkuna og royna at stašfesta, hvųr sjśkan er.
Stk. 2. Um djóralękni, eftir at hava gjųrt kanningar sambęrt stk. 1, ella ķ ašramįta ķ sambandi viš sķtt arbeiši, fęr illgruna um sjśku, nevnd ķ fylgiskjali 1, skal djóralęknin įleggja dżraeigaranum at seta ķ verk tey smittuavmarkandi tiltųk, iš eru neyšug, og beinanvegin boša tķ myndugleika, iš tilnevndur er eftir § 7, frį..
Stk. 3. Um djóralęknin, eftir at hava gjųrt kanningar sambęrt stk. 1, ella ķ ašramįta ķ sambandi viš sķtt arbeiši fęr illgruna um sjśku, nevnd ķ fylgiskjali 2, skal djóralęknin gera kanningar, taka royndir, įleggja dżraeigaranum at seta ķ verk tey smittuavmarkandi tiltųk, iš eru neyšug, og boša tķ myndugleika frį, iš tilnevndur er eftir § 7.

Kapittul 4
Fyribyrging og nišurberjing

§ 9. Fyri at beina fyri, hindra, avmarka ella reka aftur vanda fyri spjašing av zoonotiskum smittuevnum og sjśkum, nevndar ķ fylgiskjali 1 og 2, kann landsstżrismašurin įseta reglur og geva boš um, at serstųk tiltųk skulu setast ķ verk, og seta forboš móti nżtslu av dżrum, dżraśrdrįttum, dżratųšum, fóšri, avgrųši og lutum, sum kunnu spjaša sjśkur og zoonotisk smittuevni.
Stk. 2. Tiltųk sambęrt stk. 1 kunnu m.a. fevna um:

  1. Fyri dżr:
    1. serligar kanningar, heruppiķ royndartųku og uppskurš av kroppum fyri at gera av sjśkuna,
    2. umsjón,
    3. merking,
    4. višgerš,
    5. koppseting,
    6. avbyrging,
    7. serligar treytir fyri avhending,
    8. avlķving ella serligt slakt og fyribeining,
    9. nżtslu av dżrum til aling ella natśrligan gitnaš,
    10. gjųrdan gitnaš og eggflutning.
  2. Fyri dżraśrdrįttir, dżratųš, fóšur, avgrųši og lutir, sum kunnu vera smittašir ella dįlkašir:
    1. serligar kanningar,
    2. višgerš,
    3. merking,
    4. serliga nżtslu,
    5. serligar treytir fyri avhending,
    6. sóttreinsan,
    7. tżning,
    8. goymslu og burturbeining,
    9. fyribeining.
  3. Fyri virkir, bygningar, fastar stųšir, śtbśnaš, maskinur, flutningsfųr og brunnbįtar, iš verša nżtt til dżr og dżraśrdrįttir:
    1. serlig krųv um innrętting og rakstur,
    2. reingerš og sóttreinsan,
    3. afturtųku av lųggilding og góškenning,
    4. umsjón,
    5. byrging,
    6. turrlegging og til- og frįrensl av vatni.
  4. Fyri landųki, oyggjar, firšir og havųki:
    1. flutning eftir įvķsum flutningsleišum av dżrum, fóšri og dżraburturkasti, tųšum, bįshįlmi og ųšrum tilfari, sum kann hava viš sęr vanda fyri spjašing av sjśkum ella zoonotiskum smittuevnum,
    2. sigling viš fóšurbįtum ella brunnbįtum eftir įvķsum farleišum til og frį alibrśkum og virkjum, iš slakta alidżr ella veita fóšur,
    3. leysslepping av dżrum og dżrahaldum uttan giršing ella ašra byrging
    4. veišu og fiskiskap ķ ųkjum, har vandi kann vera fyri spjašing av sjśkum ella zoonotiskum smittuevnum.

Stk. 3. Landsstżrismašurin kann gera tilbśgvingarętlanir og seta ķ verk tķšaravmarkaš tiltųk fyri at beina fyri, hindra, avmarka ella reka aftur vanda fyri spjašing av zoonotiskum smittuevnum og sjśkum, nevndar ķ fylgiskjali 1 og 2.

Kapittul 5
Heilsuskipanir

§ 10. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um eftirlit viš heilsustųšuni og um fyribyrging og betring av heilsutrupulleikum hjį dżrum (heilsuskipanir).
Stk. 2. Ķ reglunum kunnu vera įsetingar um regluligt djóralęknaeftirlit og um innsavnan og frįbošan av upplżsingum um heilsu og heilivįgnżtslu.
Stk. 3. Heilsuskipanir kunnu fevna um tęr ķ § 9 įsettu reglurnar.
Stk. 4. Heilsuskipanir kunnu fevna um dżrahald og virkir, iš framleiša ella virka dżraśrdrįttir.

Kapittul 6
Meginskrį fyri sjśkur

§ 11. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um stovnan og rakstur av einari meginskrį fyri dżrahald og sjśkur hjį dżrum (meginskrįin fyri dżrasjśkur). Reglurnar kunnu hava įsetingar um avmarkingar ķ hųvinum at fįa upplżsingar śr skrįnni og um hųviš at lata vķšari stakar upplżsingar ella hópupplżsingar śr skrįnni til einstaklingar ella til ikki nęrri tilskilašar móttakarar.
Stk. 2. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um skyldur dżraeigarans at lata upplżsingar um dżrahald til skrįnna.
Stk. 3. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um skyldu hjį virkjum, sum eru lųggildaš ella góškend sambęrt hesi lóg og matvųrulógini, at lata upplżsingar til skrįnna.
Stk. 4. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um skyldu at frįboša til skrįnna um nżtslu av dżraheilivįgi, kanning av sjśkum hjį dżrum og kanning av smittuevnum, eiturevnum, leivdum av heilivįgi v.m. ķ dżrum og dżraśrdrįttum. Reglurnar kunnu fevna um:

  1. djóralęknar og persónar, iš eru lųggildir ella góškendir sambęrt §§ 2-7 ķ lųgtingslóg nr. 40 frį 23. aprķl 1999 um djóralęknavirksemi v.m.
  2. almennar starvsstovur og starvsstovur, sum eru lųggildar sambęrt § 31 ķ lųgtingslóg nr. 40 frį 23. aprķl 1999 um djóralęknavirksemi v.m.

Stk. 5. Landsstżrismašurin kann eftir samrįšing viš avvaršandi landsstżrismann įseta reglur um, at apoteksverkiš skal lata skrįnni upplżsingar um sųlu av forskriftaskyldugum heilivįgi og heilivįgi ķ handkeypi til dżr.
Stk. 6. Landsstżrismašurin kann eftir samrįšing viš avvaršandi landsstżrismann įseta reglur um skyldu hjį ųšrum almennum stovnum at lata skrįnni upplżsingar um višurskifti, sum višvķkja sjśkum hjį dżrum og zoonotiskum smittuevnum v.m.

Kapittul 7
Dżrahald

§ 12. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um góškenning av dżrahaldi og um djóralęknaeftirlit viš dżrahaldi.
Stk. 2. Viš dżrahald er at skilja dżr eins og bygningar og stųšir, har dżr verša havd varandi ella fyribils.
Stk. 3. Ķ reglunum kann vera įsett, hvųrji dżraslųg loyvt er at hava ķ viškomandi dżrahaldi.

Kapittul 8
Flutningur og handil viš dżrum

§ 13. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um smittuverjandi tiltųk ķ sambandi viš flutning og handil viš dżrum og um djóralęknaeftirlit ķ hesum sambandi.
Stk. 2. Ķ reglunum kann vera įsett, at eigari av dżrahaldi skal skrįseta frįgongd frį og tilgongd til dżrahaldiš og ašrar upplżsingar, sum hava tżdning ķ sambandi viš eftirlit viš sjśkum hjį dżrum.

§ 14. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um, at dżr, iš verša flutt, seld ella latin til slaktingar, skulu vera merkt ella hava skjalprógv, soleišis at uppruni dżranna og identitetur teirra kann verša stašfestur, og metast kann um heilsustųšuna.
Stk. 2. Ķ reglunum kunnu vera nęrri įsetingar um, at įvķst slag av merking ella skjalprógvi skal verša nżtt.

§ 15. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um, at einans dżr, iš koma frį dżrahaldum, iš eru viš ķ einari heilsuskipan, jbr. § 10, kunnu sleppast leys, verša flutt, seld, ella latin til slaktingar.
Stk. 2. Ķ reglunum kann vera įsett, at onnur dżr enn tey, iš eru nevnd ķ stk. 1, kunnu sleppast leys, verša flutt, seld, ella latin til slaktingar, tį ein djóralękni frammanundan hevur stašfest, at dżrini ella upprunaliga dżrahaldiš eingi sjśkueyškenni hava.

§ 16. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um góškenning av fyritųkum, sum flyta livandi dżr, herķmillum reglur fyri lastbilar, brunnbįtar og onnur fųr, iš verša brśkt til flutning av livandi dżrum.
Stk. 2. Ķ reglunum kann vera įsett, hvųrji dżraslųg fyritųkan ella viškomandi flutningsfar kann flyta.

Kapittul 9
Inn- og śtflutningur

§ 17. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um veterinereftirlit viš innflutningi og śtflutningi av dżrum og dżraśrdrįttum, jbr. § 3, og dżrafóšri, dżratųšum, plantuśrdrįttum, og ųšrum śrdrįttum og lutum, iš kunnu spjaša sjśkur og zoonotisk smittuevni.

§ 18. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um stovnan, innrętting og rakstur av veterinerum marknaeftirlitsstųšum. Landsstżrismašurin kann heruppiķ įseta reglur um, at marknaeftirlitiš, ķ sambandi viš umsókn um stovnan av marknaeftirlitsstųšum, uttan śtreišslu fyri landskassan fęr neyšugt śtgjųrd hųli og śtbśnaš at rįša yvir. Landsstżrismašurin kann heruppiķ įseta, at marknaeftirlitsstųš, iš einans veršur nżtt ķ sera avmarkašan mun, skal nišurleggjast sum marknaeftirlitsstųš.
Stk. 2. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um, at um śtreišslurnar ķ sambandi viš rakstur av teimum ķ stk. 1, pkt. 2, nevndu marknaeftirlitsstųšum, iš ikki verša rindašar viš tķ gjaldi, iš veršur kravt sambęrt § 39, stk. 1, heilt ella lutvķst skulu rindast av teimum, iš standa aftanfyri umsóknina um stovnan av marknaeftirlitsstųšini.

Kapittul 10
Aling, gitnašur, ķsįing, eggflutningur og ķlegutųkni

§ 19. Landsstżrismašurin įsetir reglur um góškenning av virkjum, iš hava dżr viš tķ endamįli at fremja natśrligan gitnaš av dżrum hjį ųšrum, ella viš tķ endamįli at savna saman sįš, egg ella embryonir, iš skulu nżtast til gjųrdan gitnaš, ķsįing ella egg- og embryoflutning, og um djóralęknaeftirlit viš hesum virkjum.
Stk. 2. Virkir, jbr. stk. 1, eru eisini virkir, iš klekja egg hjį flogfenaši, og virkir, iš strśka, gita og klekja fiskarogn.
Stk. 3. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um, at felagsskapir, felųg ella onnur samtųk, iš verša rikin viš tķ ķ stk. 1 nevnda endamįli, skulu vera góškend.

§ 20. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um heilsulig krųv til dżr, iš skulu nżtast til aling, og til sįš, egg ella embryonir, iš eru ętlaš til gjųrdan gitnaš, ķsįing, egg- ella embryoflutning.
Stk. 2. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um merking av dżrum, iš verša nżtt sum gevarar og móttakarar av sįš, eggum ella embryonum, eins og av tķ avkomi, sum veršur.
Stk. 3. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um, at dżr og sįš, egg ella embryonir frį dżrum, sum skulu nżtast til gjųrdan sįš- ella eggflutning ķ dżr hjį ųšrum, einans kunnu verša havd ella goymd į virkjum, sum eru góškend til hetta.

§ 21. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um innsavnan, tųku, meting, fyrireiking, eyšmerking, varšveitslu, sending av sįš v.m. og gjųrdan gitnaš, ķsįšing, egg- og embryoflutning.
Stk. 2. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um skylduna hjį virkjum at skriva nišur og geva frįbošan um višurskifti višvķkjandi sjśkutilburšum og eftirliti viš kvidni og buršarfųrleika.

§ 22. Gjųrdur flutningur av sįš, eggum ella embryonum ķ dżr ella tųka av eggum ella embryonum śr dżrum kunnu einans verša gjųrd av lųggildum djóralękna ella av persónum, sum eru lųggildir ella góškendir sambęrt §§ 2-7 ķ lųgtingslóg nr. 40 frį 23. aprķl 1999 um djóralęknavirksemi v.m.

§ 23. Broytingar ķ ķlegunum hjį dżrum kunnu ikki verša gjųrdar, fyrr enn serstųk lóggįva um hetta er sett ķ gildi, jbr. § 1 ķ lųgtingslóg nr. 40 frį 23. aprķl 1999 um djóralęknavirksemi v.m.

Kapittul 11
Dżratųš

§ 24. Dżratųš skulu višgerast, goymast, flytast, spreišast og nżtast į slķkan hįtt, at smittuevni ella onnur skašilig evni ikki verša spjadd. Landsstżrismašurin kann įseta nęrri reglur um hetta.
Stk. 2. Dżratųš fevna um fųst tųš, land og flottųš, eins og bįshįlm og evju frį dżrahaldi.

§ 25. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um góškenning av virkjum, iš savna saman, goyma og višgera tųš undan dżrum viš fyribeining og oyšilegging av smittuevnum fyri eyga, um nżtsluna av tųšunum og um djóralęknaeftirlit.
Stk. 2. Ķ reglunum kunnu vera įsetingar um skyldu hjį virkjum, sum eru góškend eftir stk. 1, at taka ķmóti og višgera dżratųš, sum góškenningin fevnir um.
Stk. 3. Landsstżrismašurin kann įseta reglur fyri lastbilar og onnur fųr, iš verša nżtt til flutning av tųšum.

Kapittul 12
Dżraburturkast

§ 26. Dżraburturkast skal višgerast, goymast, flytast v.m. į slķkan hįtt, at smittuevni ella onnur skašilig evni ikki verša spjadd. Landsstżrismašurin įsetir nęrri reglur um hetta.
Stk. 2. Dżraburturkast fevnir um sjįlvdeyš og avlķvaš dżr, slaktiburturkast og fiskaslógv eins og dżraśrdrįttir, iš eru óegnašir til mannafųši, ella sum ętlanin ikki er at nżta til mannafųši.
Stk. 3. Dżraburturkast kann ikki nżtast til dżrafóšur, uttan so, at landsstżrismašurin hevur giviš loyvi til hetta.

§ 27. Landsstżrismašurin įsetir reglur um lųggilding av virkjum, iš savna saman, goyma, višgera ella bżta śt dżraburturkast viš fyribeining og oyšilegging av smittuevnum fyri eyga ella viš atliti at nżtslu sum dżrafóšur, og um djóralęknaeftirlit.
Stk. 2. Ķ reglunum kunnu vera įsetingar um skyldu hjį virkjum, sum eru lųggild eftir stk. 1, at taka ķmóti og višgera dżraburturkast, sum lųggildingin fevnir um.
Stk. 3. Landsstżrismašurin įsetir reglur fyri skip, lastbilar og onnur flutningsfųr, iš verša nżtt til flutning av dżraburturkasti.

Kapittul 13
Fóšur

§ 28. Fyri at forša smittuspjašing, ella ųšrum heilsuvanda fyri dżr, kann landsstżrismašurin įseta reglur um višgerš, goymslu og nżtslu av śrdrįttum, iš verša nżttir ella ętlandi verša nżttir til dżrafóšur, og um royndartųku av hesum eins og reglur um dżrahald ķ sambandi viš vinnuliga framleišslu av fóšri.

§ 29. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um fóšurblandingar til dżr og um vųrulżsing, heruppiķ:

  1. fóšurvirši, rįprotein og sornbart protein,
  2. feitt og stķvilsi,
  3. tręevni og ųsku,
  4. makro- og mikromineralir,
  5. vitaminir,
  6. tżšandi aminosżrur og ómettašar feittsżrur.

Stk. 2. Ķ reglunum kunnu vera sett boš ella forboš višvķkjandi nżtsluni av įvķsum:

  1. plantu- og dżraśrdrįttum,
  2. lķvrunnum og ólķvrunnum evnum,
  3. ķblandingarevnum og hjįlparevnum,
  4. haldevnum.

Stk. 3. Ķ reglunum kunnu vera įsetingar um hįmarksviršir fyri:

  1. óynskt og skašilig evni, heruppiķ leivdir av skašakyktaeitri, halogentengdum lķvrunnum sambindingum og tungmetallum v.m.
  2. smittuevnum og bakteriueiturevnum v.m.

Stk. 4. Ķ reglunum kann vera įsett forboš móti:

  1. evnum viš hormonlķkari įvirkan,
  2. vakstrarfremjarum,
  3. heilivįgi og evnum viš heilivįglķkari įvirkan.

§ 30. Landsstżrismašurin įsetir reglur um lųggilding av virkjum, iš framleiša, innflyta ella śtflyta dżrafóšur, beinmjųl, fiskamjųl, fiskalżsi o.l., ella sum innflyta ella śtflyta rįvųru og hjįlparevni til framleišslu av hesum vųrum, og um djóralęknaeftirlit.

§ 31. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um skrįseting og rakstur av fyritųkum, iš selja og flyta fóšur til dżr, herķmillum reglur fyri lastbilar, skip og onnur fųr, iš verša brśkt til flutning av fóšri.

Kapittul 14
Veterinerur heilivįgur, fóšurheilivįgur og afturhaldstķšir

§ 32. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um ella banna innflutningi, goymslu, sųlu og nżtslu av veterinerum heilivįgi, heruppiķ koppingarevnum, sera, órininfrųšiligum royndartilbśningi, fóšurheilivįgi og ųšrum tilbśningum, virkašir śr dżraśrdrįttum.
Stk. 2. Ķ reglunum kunnu vera įsetingar um tķšarfreistir (afturhaldstķšir) fyri, nęr aftanį lokna višgerš viš veterinerum heilivįgi og fóšurheilivįgi dżr kunnu verša tikin śr dżrahaldinum,

  1. egg og mjólk frį višgjųrdum dżrum kunnu verša nżtt til fóšur,
  2. dżr kunnu verša slaktaš og nżtt til matvųru ella fóšur.

Stk. 3. Ķ reglum sambęrt stk. 1 kann vera įsett, at djóralęknar skulu gera serstakar skrįsetingar um fyriskipan og śtflżggjan av veterinerum heilivįgi, sum nevndur er ķ stk. 1, og at skrįsetingarnar skulu frįbošast tķ myndugleika, iš er tilnevndur eftir § 7.

§ 33. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um ella forboš móti innflutningi, goymslu, sųlu og nżtslu av evnum, heruppiķ hormonum og hormonlķkum evnum, iš stżra verpingar- og mjólkarevnunum, vųkstrinum ella nųringini hjį dżrum.

§ 34. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um goymslu av veterinerum heilivįgi, fóšurheilivįgi, sóttreinsanarevnum og eiturevnum ķ dżrahaldum og djóralęknaeftirlit viš hesum.

§ 35. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um nżtslu av sóttreinsanarevnum, ųšrum vųrum og hęttum, iš kunnu nżtast til fyribyrging og burturbeining av sjśkuelvandi višurskiftum ķ umhvųrvinum hjį dżrum.

§ 36. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um nżtslu av tilfari, iš kann elva til sjśku, viš granskingar- og royndarendamįli fyri eyga, ella viš tķ fyri eyga at gera lķvfrųšiligar tilbśningar.
Stk. 2. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um inn- og śtflutning av tilfari, iš kann elva til sjśku, og um višgerš, goymslu og sųlu av slķkum tilfari.

§ 37. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um śtsetan, nżtslu, sųlu, innflutning og śtflutning av dżrum, iš eru ķlegutųkniliga framleidd, heruppiķ dżrum, iš eru tillagaš viš organismum, iš eru framleiddar viš ķlegutųkni, og um frįbošan ella góškenning frammanundan.

Kapittul 15
Kjųteftirlit og slįtureftirlit

§ 38. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um lųggilding av virkjum, iš avlķva og slakta dżr, og framleiša dżraśrdrįttir viš sųlu til heilsųlur ella smįsųlur fyri eyga, og um veterinert eftirlit.
Stk. 2. Ķ reglunum kunnu vera įsetingar um avmarkingar ķ ella forboš móti, at dżr verša slaktaš viš hśs viš sųlu til matna fyri eyga um heilsųlur ella smįsųlur.

Kapittul 16
Gjald og endurgjald

§ 39. Gjald fyri tiltųk eftir hesi lóg ella reglum viš heimild ķ hesi lóg liggur į viškomandi dżraeigara ella virki, um ikki landsstżrismašurin įsetir annaš. Landsstżrismašurin įsetir nęrri reglur um hetta.
Stk. 2. Um gjųld sambęrt stk. 1 ikki verša rindaš innkrevjandi myndugleikanum ręttstundis, veršur rindaš renta eftir § 5 ķ rentulógini. Landsstżrismašurin kann įseta gjald fyri įminningarskriv.
Stk. 3. Gjųld sambęrt stk. 1-2 kunnu verša heintaš inn viš panting.

§ 40. Verša dżr, fiskur į ųllum menningarstigum undantikin, avlķvaš eftir bošum frį myndugleikunum, veršur endurgjald, svarandi til viršiš į dżrunum, rindaš av tķ almenna eftir reglum, įsettum av landsstżrismanninum.
Stk. 2. Fķggjarligt tap, iš dżraeigari ella virki hevur, orsakaš av tiltųkum, iš verša įlųgd eftir lógini, og sum ikki kemur undir stk. 1, veršur ikki endurgoldiš av tķ almenna, um ikki landsstżrismašurin įsetir annaš.
Stk. 3. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um, at eigarar av dżrum hava skyldu at tekna trygging móti mųguligum tapi ķ sambandi viš tiltųk, iš verša įlųgd eftir lógini.

Kapittul 17
Eftirlit, latan av upplżsingum, kęrur v.m.

§ 41. Starvsstovukanningar, iš verša gjųrdar viš heimild ķ lógini, skulu verša gjųrdar av:

  1. almennum starvsstovum,
  2. starvsstovum, sum hava altjóša góškenning į viškomandi ųki,
  3. ųšrum starvsstovum, sum eru lųggildar eftir § 31 ķ lųgtingslóg nr. 40 frį 23. aprķl 1999 um djóralęknavirksemi v.m.

Stk. 2. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um kanningarhęttir, analysuhęttir, starvsreglugerš, royndartųku v.m.

§ 42. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um umsjón og eftirlit viš, at lógin ella reglur, įsettar viš heimild ķ lógini, verša hildnar.
Stk. 2. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um eftirlit viš teimum upplżsingum, iš eru neyšugar fyri innkrevjing av gjųldum sambęrt reglum viš heimild ķ hesi grein.
Stk. 3. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um taš bókhald v.m., iš virkir skulu hava ķ sambandi viš innkrevjing av gjaldi sambęrt § 39, stk. 1, ella reglum viš heimild ķ hesi grein.

§ 43. Eigarar av dżrahaldi og virkir skulu eftir įheitan frį eftirlitsmyndugleikanum lata tęr upplżsingar, iš hava tżdning fyri eftirlitiš, heruppiķ serstakliga upplżsingar um keyp og sųlu av dżrum, dżraśrdrįttum og matvųru av dżrum, og uttan kostnaš veita eftirlitsmyndugleikanum neyšuga hjįlp ķ sambandi viš eftirlit, kanningar og royndartųku og onnur tiltųk, iš verša framd sambęrt lógini.

§ 44. Taš įliggur virkjum, iš taka ķmóti dżraśrdrįttum frį landbśnašar- og alibrśkum eftir įheitan at lata upplżsingar um taš dżrahald, sum śrdrįttirnir koma frį. Upplżsingarnar skulu fevna um navn eigarans og bśstaš, eyšmerking av ognini, og slag og samanseting av dżrahaldinum.

§ 45. Um neyšugt, hevur landsstżrismašurin, ella hann, sum landsstżrismašurin hevur heimilaš til tess, nęr taš skal vera, viš hóskandi lógvįttan og uttan ręttarśrskurš atgongd til almenna og privata ogn og ųki fyri at śtinna tęr heimildir, iš givnar eru ķ lógini ella reglum viš heimild ķ lógini.
Stk. 2. Um neyšugt veitir lųgreglan hjįlp. Landsstżrismašurin kann eftir samrįšing viš avvaršandi myndugleika įseta nęrri reglur um hetta.
Stk. 3. Eftirlitsfólk frį Evropeiska Samveldinum hava rętt at gera eftirlit viš tķ endamįli at kanna, um Fųroyar śtinna sķnar skyldur sambęrt reglunum ķ teim fyriskipanum, Fųroyar hava bundiš seg til at seta ķ verk. Eftirlitiš skal verša gjųrt ķ samstarvi viš fųroyskar myndugleikar.

§ 46. Leggur landsstżrismašurin heimildir eftir lógini til stovnar undir Vinnumįlastżrinum, kann landsstżrismašurin įseta reglur um hųvi at kęra avgerširnar hjį hesum stovnum, heruppiķ at avgerširnar ikki kunnu leggjast fyri annan umsitingarligan myndugleika, og um hųvi hjį einum myndugleika at taka uppaftur til višgeršar eitt mįl, sum er kęrt.
Stk. 2. Eftir samrįšing viš avvaršandi landsstżrismann, kann landsstżrismašurin įseta reglur um, at ašrir almennir myndugleikar ella stovnar skulu vera viš til at rųkja uppgįvur eftir lógini. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um hųviš at kęra avgeršir hjį hesum myndugleikum, heruppiķ at avgerširnar ikki kunnu leggjast fyri annan umsitingarligan myndugleika, og um hųviš hjį myndugleikunum at taka uppaftur til višgeršar eitt mįl, sum er kęrt.
Stk. 3. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um, at privatir stovnar skulu vera viš til at rųkja uppgįvur sambęrt lógini ella reglum viš heimild ķ lógini, og um kęru um avgerširnar hjį hesum stovnum.

Kapittul 18
Ašrar įsetingar

§ 47. Landsstżrismašurin kann įseta reglur, sum eru neyšugar, til tess at fremja fyriskipanir, direktiv og avgeršir frį ES, innan fyribyrging og nišurberjing av sjśkum hjį dżrum, sbr. §§ 1-3, sum Fųroyar viš einum av Lųgtinginum góškendum sįttmįla viš ES hava bundiš seg til at seta ķ verk.

Kapittul 19
Revsireglur

§ 48. Um ikki hęgri revsing er uppiborin eftir ašrari lóggįvu, veršur hann revsašur viš bót, sum:

  1. ikki bošsendir djóralękna sambęrt § 5, stk. 1, pkt. 1,
  2. ikki bošar frį sambęrt § 5, stk. 2–4,
  3. brżtur § 4, stk. 1, § 5, stk. 1, pkt. 2, § 8, § 22, § 23, § 24, stk. 1, § 26, stk. 1, og stk. 3,
  4. ikki lżšur bošum ella forbošum sambęrt § 9
  5. ikki veitir hjįlp sambęrt § 43,
  6. ikki letur upplżsingar, nevndar ķ § 43 og § 44.

Stk. 2. Ķ reglum, iš verša givnar viš heimild ķ hesi lóg, kann vera įsett, at brot į reglurnar kunnu verša revsaš viš bót.
Stk. 3. Fyri brot, sum verša framd av lųgfrųšiligum persóni, sum t.d. partafelag ella lutafelag, kann tann lųgfrųšiligi persónurin verša sektašur sum slķkur.

§ 49. Rannsókn ķ mįlum um brot į reglurnar ķ hesi lóg ella į reglur, givnar viš heimild ķ hesi lóg, kann fara fram ķ samsvari viš reglurnar ķ ręttargangslógini um rannsókn ķ mįlum, iš kunnu hava viš sęr fongsulsrevsing.

§ 50. Veršur mett, at eitt brot ikki fer at hava viš sęr hęgri revsing enn bót, kann landsstżrismašurin boša frį, at mįliš kann verša gjųrt av uttan ręttarsókn, um hann, sum hevur framt brotiš, jįttar seg sekan ķ brotinum og vįttar innan eina nęrri įsetta freist, iš eftir umbųn kann verša longd, at rinda eina ķ frįbošanini įsetta bót.
Stk. 2. Ķ teimum ķ stk. 1 nevndu mįlum veršur § 752 ķ ręttargangslógini at nżta samsvarandi. Fyri ta ķ stk. 1 nevndu frįbošan verša įsetingarnar ķ § 931, stk. 2, at nżta samsvarandi.
Stk. 3. Veršur bótin rindaš ręttstundis, ella veršur hon eftir vįttanina heintaš inn ella rindaš, fellur onnur ręttarsókn burtur.

Kapittul 20
Gildiskoma v.m.

§ 51. Henda lųgtingslóg kemur ķ gildi 1. februar 2001, og samstundis fara śr gildi hesar lógir:

  1. Lov nr. 36 af 28. februar 1908 for Fęrųerne om Foranstaltninger mod smitsomme Sygdomme hos Husdyrene m.m.
  2. Lov nr. 245 af 27. mai 1908 om Tilsyn med Udfųrsel af Kųd m.m.
  3. Lov nr. 349 af 23. december 1935 om Indfųrsel af forskellige Dyrearter.
  4. Lųgtingslóg nr. 26 frį 30. aprķl 1987 um sjśkur hjį fiski, skeljadżrum og krabbadżrum.

Fylgiskjal 1. Bólkur A sjśkur
Fylgiskjal 2. Bólkur B sjśkur

Višmerkingar til lųgtingslógaruppskotiš

Kapittul 1
Almennar višmerkingar

Inngangur

Endamįliš viš lógaruppskotinum er fyrst og fremst at įseta hųvušsreglurnar fyri fyribyrging og nišurberjing av sjśkum hjį dżrum viš atliti til at minka um fķggjarliga missin, sum djórasjśkur kunnu elva til ķ hśsdżraframleišsluni, heruppiķ aling av havbśnašardżrum į smolt- og alistųšum.

Lógaruppskotiš skal ķ ųšrum lagi vera viš til at tryggja ein hųgan matvųruheilsustandard fyri dżraśrdrįttir, bęši viš atliti at matvųrutrygdini hjį brśkaranum og viš atliti at śtflutningsįhugamįlunum hjį fyritųkunum.

Ķ trišja lagi skal lógaruppskotiš geva landsstżrismanninum neyšugu heimildirnar til at seta ķ gildi tęr kunngeršir į veterinera ųkinum, sum eru ein avleišing av veterineru avtaluni, iš Fųroyar hava gjųrt viš ES. Veterineravtalan millum Fųroyar og ES merkir, at fiskur, fiskavųrur, havbśnašardżr og havbśnašarvųrur, tį tey verša flutt inn į ES-marknašin, verša mett sum samhandilsvųrur, iš ikki skulu undirleggjast taš marknaeftirlit, iš er galdandi fyri innflutning til ES śr trišjalondum.

At enda skal lógaruppskotiš sķggjast sum ein tiltrongd dagfųring av lóggįvuni į veterinera ųkinum, og harviš sum eitt framhald av gongdini, iš varš sett ķ verk, tį Lųgtingiš samtykti lųgtingslóg nr. 40 frį 23. aprķl 1999 um djóralęknavirksemi.

Galdandi reglurnar um nišurberjing av sjśkum hjį hśsdżrum byggja į Lov nr. 36 af 28. Februar 1908 for Fęrųerne om Foranstaltninger mod smitsomme sygdomme hos husdyrene m.m., sum seinast broytt viš lųgtingslóg nr. 110 frį 29. juni 1995. Lógin er frį eini tķš, tį neytatuberkulosa var "hųvušstrupulleikin" ķ sjśkunišurberjingini hjį djórum, og tį nišurslįtran og avbyrging vóru einastu rįšini, iš til vóru at taka. Sęš burtur frį smęrri broytingum ķ 1936, 1951, 1955, 1958 og 1995 hevur lógin ikki veriš ķ nakrari menning, sķšani hon varš sett ķ gildi ķ 1908. Reglurnar um fyribyrging og nišurberjing av sjśkum hjį fiski eru at finna ķ lųgtingslóg nr. 26 frį 30. aprķl 1987 um sjśkur hjį fiski, skeljadżrum og krabbadżrum, og er lógin ikki broytt, sķšani hon varš sett ķ gildi, sęš burtur frį minni broytingum ķ 1992 og 1996. Bįšar lógirnar nżta nišurslįtran og avbyrging, herundir bann ķmóti innflutningi av djórum v.m., sum hųvušstiltųk viš įvikavist nišurberjing og fyribyrging av sjśkum.

Eingin av hesum lógum gevur landsstżrismanninum nóg vķšar heimildir til at nżta nżggjari tiltųk til eftiransing, fyribyrging og nišurberjing av sjśkum hjį dżrum śt frį eini "frį jųrš og fjųrši – til borš ętlan". Landsstżrismašurin kann ikki viš heimild ķ galdandi lógum seta kunngerširnar, iš eru neyšugar fyri at seta ķ verk ES-reglur sambęrt veterineravtaluni millum Fųroyar og ES, ķ verk.

Į fleiri ųkjum finst, sum er, eingin fųroysk lóggįva (t.d. framleišsla av fóšri til dżr, fiskamjųl, leivdir av veterinerum heilivįgi og óynskt evni ķ fóšri til dżr og ķ dżraśrdrįttum), og į ųšrum ųkjum er lóggįvan, sum nevnt omanfyri, ikki dagfųrd (t.d. lógin um sjśkur hjį dżrum frį 1908) ella ikki fullfķggjaš ķ mun til galdandi ES-reglur (t.d. lógin um fiskasjśkur). Į einstųkum ųkjum er fųroyska lóggįvan meira ella minni beinleišis ósambęrlig viš altjóša avtalur (WTO“s Agreement on the Application of Sanitary and Phytosanitary Measures, SPS-avtalan). Hetta er t.d. galdandi fyri forbošini móti innflutningi av livandi dżrum1 og havbśnašardżrum2, tį ikki ella illa kann prógvast ein hęgri heilsustųša millum dżr ķ Fųroyum, ella ętlanir, iš settar eru ķ verk til tess at nišurberja sjśkur, sum ótti kann vera fyri, verša drignar inn viš innfluttu dżrunum.

Frį jųrš og fjųrši – til borš ętlanin

Veterinera lóggįvan skal įseta hųvušsreglurnar fyri verju av fólkinum móti heilsuvandunum ķ skapi sum mikroorganismur (snultarar, bakteriur og virus) og sum óynsktar evnafrųšiligar bindingar (toksinir, pestisidir, tungmetall, leivdir av veterinerheilivįgi o.s.fr.), iš kunnu fųrast yvir į fólk frį umhvųrvi og dżrum viš matvųrum ella beinleišis frį dżrum.

Eftiransing, fyribyrging og nišurberjing av sjśkum hjį djórum kunnu ikki skošast avbyrgd, men eiga at verša litin at sum ein skipan av ketum, fevnandi um: umhvųrvi, fóšur, dżr, dżraburturkast, matvųrur og fólk, har bindingarnar millum liširnar ķ ketuni eru "smittuvegirnir" fyri mikroorganismur og óynsktar evnasambindingar. Tį onnur lond, heruppiķ ES, leggja dent į eina frį jųrš og fjųrši – til borš ętlan ķ sķnari veterineru lóggįvu, hongur hetta saman viš eini įsannan av hesum samanhangunum ķ framleišsluni av matvųrum. Brśkarunum kann ikki tryggjast sunnar matvųrur viš stųši ķ sjśkum dżrum, óansęš um taš snżr seg um hśsdżr, heruppiķ havbśnašardżr, ella viltlivandi dżr.

Frį jųrš og fjųrši – til borš ętlanin merkir millum annaš:

Lógaruppskotiš og veterineravtalan viš ES

Sum sęst ķ sjįlvum lógaruppskotinum, er taš ķ stóran mun evnaš til sum ein rammulóg. Hetta kemur serliga av, at reglurnar hjį ES į veterinera ųkinum alla tķšina eru ķ menning – alt eftir gongdini ķ sjśkustųšuni hjį dżrum innan fyri ES og ķ restini av heiminum. Ķ sambandi viš WTO avtalurnar er veterinera lóggįvan višvķkjandi dżrum og dżravųrum eisini undir endurskošan so hvųrt. Viš tķ ķ huga hevši taš veriš ein nęstan ómųgulig uppgįva, innan fyri eitt stutt tķšarskeiš, at orša eina veterinera lóggįvu, har staklutirnir eru tiknir viš ķ lógina. Harafturat hevši taš veriš neyšugt, at endurskoša eina slķka lóg viš stuttum millumbilum fyri alla tķšina at vera ķ samsvari viš ES-avtaluna og ašrar altjóša avtalur. Hetta hevši tyngt bęši lóggįvuarbeišiš ķ Lųgtinginum og śtinnandi arbeišiš ķ Landsstżrinum/Vinnumįlastżrinum uttan samstundis at geva borgarunum stųrri ręttartrygd. Afturat hesum fara vķsindaliga menningin, nżggir kanningarhęttir og "nżggjar" sjśkur hjį dżrum, eins og nżggir framleišsluhęttir bęši fyri dżr og dżraśrdrįttir, skjótt at fųra til avolding av eini lóg, har reglurnar eru įsettar nišur ķ smįlutir.

Ķ teimum 4 fylgjandi undirtęttunum veršur givin ein stutt frįgreišing um bakgrundina fyri veterineravtaluni millum ES og Fųroyar, eins og frįgreišing um įvirkan hennara į tilevningina av lógaruppskotinum veršur givin.

Orsųkin til ta heilsufrųšiligu avtaluna viš ES

Vinnan hevur sķšan mišskeišis ķ 1996 vķst į, at tųrvur er į at fįa ķ lag eitt heilsufrųšiligt samstarv viš ES. Hetta, tķ at gongdin seinastu įrini hevur veriš, at reglurnar fyri innflutningi śr londum uttan fyri innmarknašin hjį ES eru herdar, samsvarandi ųktu heilsufrųšiligu krųvunum višvķkjandi matvųrudygd og –trygd. Vinnan hevur tķ seinastu įrini veriš fyri alsamt vaksandi śtflutningstrupulleikum ķ sambandi viš ųkt eftirlitsvirksemi ķ ES.

Undanfarni lųgmašur setti, eftir įheitan frį vinnuni, eina heilsufrųšiliga nevnd, iš var mannaš viš umbošum, iš hųvdu serligt innlit ķ, og sum dagliga hųvdu um hendi, mįl av tżdningi fyri śtflutningin av fųroyskum fiskavųrum til ES.

Į felagsnevndarfundum viš ES varš afturvendandi gjųrt vart viš, at Fųroyar vildu hava hesi, fyri okkara śtflutningsvinnu, sera umrįšandi heilsufrųšiligu višurskifti ķ ręttlag. Ikki fyrr enn ķ undanfarna įri eydnašist taš at fįa hetta įtrokandi mįl realitetsvišgjųrt ķ ES.

Ein ķskoytissįttmįli millum Fųroyar og ES um heilsufrųšilig višurskifti varš soleišis góškendur ķ farna įri. Hesin ķskoytissįttmįli er at meta sum formligi karmurin um heilsufrųšiliga samstarviš millum ES og Fųroyar.

Tį hesin formligi karmur var stašfestur, vóru partarnir til reišar at fara undir samrįšingar um sjįlvt innihaldiš ķ hesum ķskoytissįttmįla. Samrįšingarnar, sum vóru ķ Tinganesi millum Fųroyar og ES ķ dųgunum 14. – 16. mars 2000, gingu vęl, og komu partarnir įsamt um at undirskriva eitt tilmęli um, hvųrjar ES-reglur Fųroyar skulu laga seg til, og hvųrjar treytirnar og tķšarfreistirnar verša fyri broytingum ķ verandi lóggįvu og mannagongdum ķ heilsufrųšiliga eftirlitinum ķ Fųroyum.

Viš ųšrum oršum, so er skjųtil settur į heilsufrųšiliga samstarviš, og veršur hetta samstarv at seta ķ verk ķ februar 2001, tį hjįlagda lógaruppskot viš tilhoyrandi kunngeršum og onnur praktisk višurskifti hesum višvķkjandi ętlandi eru komin upp į plįss.

Eitt slķkt samstarv viš ES fer at bera viš sęr, at heilsufrųšilig krųv og eftirlitsskipanir ķ Fųroyum skulu samsvara teimum ķ ES, soleišis at ikki veršur neyšugt viš heilsufrųšiligum eftirliti viš fiskavųrum śr Fųroyum į markinum til ES-lond.

Veterineru reglurnar hjį ES fyri samhandli millum ES-londini og fyri innflutningi til ES-lond śr trišjalondum

Ķ heilsufrųšiligu avtaluni viš ES eru ymsar meginreglur fyri samstarvinum partanna millum stašfestar, m.a. viš direktivunum 89/662/EŲF og 90/425/EŲF (samhandilsdirektivini), sum įseta meginreglurnar fyri skipanini av heilsufrųšiligum eftirliti viš samhandli millum ES limalond viš livandi dżrum og dżravųrum. Samhandil millum ES lond og lond, sum hava eina veterineravtalu viš ES (sum t.d. Noreg og Ķsland (bert višv. fiski), er eisini umfatašur av nevndu samhandilsdirektivunum.

Reglurnar um veterinera marknaeftirlitiš viš innflutningi śr sonevndum trišjalondum til ES-lond og lond, iš hava gjųrt eina veterineravtalu viš ES, eru įsettar ķ direktivunum 91/496/EŲF og 97/78/EŲF fyri įvikavist livandi dżr og dżraśrdrįttir (trišjalandsdirektivini). Heitiš trišjaland fevnir um tey lond, sum ikki hava gjųrt eina veterineravtalu viš ES um at fremja ES-direktiv ķ teirra tjóšarlóggįvu, men sum ES loyvir innflutningi av įvķsum dżrum og dżraśrdrįttum frį.

Hųvušsendamįliš viš samhandilsdirektivunum er at taka eftirlitiš viš landamųrkini av fyri at bųta um mųguleikan fyri frķum flutningi av dżrum og dżraśrdrįttum landanna millum. Ķ stašin fyri veterinera marknaeftirlitiš eru felags reglur um eftiransing og nišurberjing av sjśkum hjį dżrum og um reinfųri ķ framleišsluni av dżraśrdrįttum.

Endamįliš viš veterinera marknaeftirlitinum, sum fer fram viš stųši ķ reglunum ķ trišjalandsdirektivunum, er at skapa trygd fyri, at livandi dżr og dżraśrdrįttir, sum verša innflutt til ES-lond og lond viš veterinerari avtalu viš ES, minst lśka somu krųv til djóraheilsu og reinfųri, sum sett verša, tį talan er um samhandil millum ES-lond.

Sum partur ķ hesum samstarvi veršur fyri Fųroyar ķ hųvušsheitum talan um fylgjandi reglur višvķkjandi śtflutningi og innflutningi av dżrum og dżraśrdrįttum:

  1. trišjalandsvųrur, iš koma beinleišis til Fųroya śr einum trišjalandi, skulu undir marknaeftirlit (trišjalandseftirlit) ķ Fųroyum, og kunnu sķšani flytast inn til eitt ES-land uttan marknaeftirlit,
  2. trišjalandsvųrur, iš eru fluttar inn ķ eitt ES-land beinleišis śr trišjalandinum, skulu undir marknaeftirlit (trišjalandseftirlit) ķ ES-landinum, og kunnu sķšani flytast inn til Fųroyar uttan marknaeftirlit.

Ķ hesum sambandi skal nevnast, at nišurberjing av sjśkum hjį djórum ķ ES byggir į eina meginreglu um regionalisering viš atliti at įlvarsligum smittandi sjśkum, sum merkir, at forboš er ķmóti śtflutningi av livandi dżrum, sum kunnu verša fongd viš viškomandi sjśkum, frį ųkjum, har sjśkurnar eru įvķstar. Hetta er millum annaš galdandi fyri munn- og kleyvasótt og afrikanska svķnasótt.

Sum sęst omanfyri, so snżr heilsufrųšiliga avtalan viš ES seg ķ hųvušsheitum um fisk og fiskavųrur.

Śtflutningur av landbśnašarvųrum (m.a. seyšaskinni) śr Fųroyum til ES krevur hinvegin stųrri og meiri vķšfevndar broytingar ķ mun til ES reglur, og er tķ ikki ķ fyrstu syftu tikin viš ķ avtaluna viš ES. Hinvegin er einki til hindurs fyri at taka upp samrįšingar viš ES um sokallaša "landbśnašarpakkan", um politiski myndugleikin ynskir at vķška samstarviš viš ES til eisini at fevna um landbśnašin. Ķ lógaruppskotinum er syrgt fyri, at heimildir eru fyri, at ašrar veterinerar ES-reglur verša arbeiddar inn ķ fųroyska lóggįvu, um ynski eftir eina politiska avgerš, er um at vķška veterineravtaluna millum Fųroyar og ES.

ES direktiv og avgeršir, iš veterineravtalan viš ES fevnir um

Tęr reglur, sum Fųroyar sambęrt veterineravtaluni viš ES hava bundiš seg at fremja ķ fųroyskari lóggįvu, fevna um fylgjandi direktiv og avgeršir:

Horisontal direktiv, iš snśgva seg um fleiri veteriner ųki:

Rådets beslutning 92/438/EŲF af 13. juli 1992 om datamatisering af veterinęrprocedurerne ved indfųrsel (SHIFT-projektet), om ęndring af direktiv 90/675/EŲF, 91/496/EŲF og 91/628/EŲF samt beslutning 90/424/EŲF og om ophęvelse af beslutning 88/192/EŲF.

Ķ avgeršini verša reglur įsettar fyri skifti av upplżsingum millum veterineru myndugleikarnar ķ ES-londunum ķ sambandi viš samhandil og innflutning av dżraśrdrįttum.

Kommissionens beslutning 91/398/EŲF af 19. juli 1991 om et edb-baseret kommunikationsnet mellem veterinęrmyndighederne (Animo).

Ķ avgeršini verša reglur įsettar fyri skifti av upplżsingum millum veterineru myndugleikarnar ķ ES-londunum ķ sambandi viš samhandil og innflutning av livandi dżrum og dżraśrdrįttum.

Rådets direktiv 97/78/EF af 18. december 1997 om fastsęttelse af principperne for tilrettelęggelse af veterinęrkontrollen for tredjelandsprodukter, der fųres ind i Fęllesskabet.

Ķ direktivinum verša reglur įsettar um fremjan av frįskildrašum eftirlitsskipanum višv. ES-vųrum

ųšrumegin, og trišjalandsvųrum hinumegin. Forboš ķmóti móttųku av trišjalandsvųrum uttan um eftirlitsstųširnar. Stovnsetan av marknaeftirlitsstųšum, MES.

Mųguleiki hjį ES at seta śr gildi eina avtalu viš trišjaland eftir grein 24, stk. 3.

Rådets direktiv 90/425/EŲF af 26. juni 1990 om veterinęrkontrol og zooteknisk kontrol i samhandelen med visse levende dyr og produkter inden for Fęllesskabet med henblik på gennemfųrelse af det indre marked.

Ķ direktivinum verša reglur įsettar fyri veterinerum eftirliti viš livandi dżrum ella vųrum. Eftirlitiš skal ikki longur fara fram viš landamųrkini, men ķ sendaralandinum. Skjalprógv skal fylgja sendingini til fyrsta ętlanarstaš.

Rådets direktiv 89/662/EŲF af 11. december 1989 om veterinęrkontrol i samhandelen i Fęllesskabet med henblik på gennemfųrelse af det indre marked.

Ķ direktivinum verša reglur įsettar um, at eftirlit viš dżravųrum skal fara fram ķ sendaralandinum. Skjalprógv skal fylgja sendingini til fyrsta virkiš.

Rådets direktiv 89/608/EŲF af 21. november 1989 om gensidig bistand mellem medlemsstaternes administrative myndigheder og om samarbejde mellem disse og Kommissionen med henblik på at sikre den rette anvendelse af de veterinęre og zootekniske bestemmelser.

Ķ direktivinum verša reglur įsettar fyri sķnįmillum hjįlp millum umsitingarligu myndugleikarnar ķ limastatunum og um samarbeiši millum hesar myndugleikar og Kommissiónina viš atliti til at tryggja rųttu nżtsluna av veterineru og zooteknisku įsetingunum.

Rådets direktiv 85/73/EŲF af 29. januar 1985 om finansiering af sundhedsmęssig undersųgelse og kontrol af fersk kųd og fjerkrękųd.

Ķ direktivinum verša reglur įsettar um, at fķgging av veterinerkanningum og –eftirliti fer fram viš at limastatirnir krevja eitt ES-gjald til at svara śtreišslunum til kanning og eftirlit. Gjaldiš fer til lųnir, umsiting og at gera viškomandi kanningar og eftirlit, men taš mį ikki fara upp um veruliga kostnašin.

Veteriner direktiv višvķkjandi handli:

Rådets direktiv 90/667/EŲF af 27. november 1990 om sundhedsmęssige bestemmelser for bortskaffelse, forarbejdning og afsętning af animalsk affald og for beskyttelse mod forekomst af patogener i foder fremstillet af dyr, herunder fisk, og om ęndring af direktiv 90/425/EŲF.

Ķ direktivinum verša m.a. reglur įsettar fyri burturbeining, virking og sųlu av dżraburturkasti, eins og um verju ķmóti at patogenir koma fyri ķ fóšri, iš er framleitt śr dżrum, heruppiķ fiski.
Sundurgreining av dżraburturkasti ķ hį- og lįg-vandaevni.

Rådets direktiv 91/67/EŲF af 28. januar 1991 om dyresundhedsmęssige betingelser for afsętning af akvakulturdyr og –produkter

Ķ direktivinum verša reglur įsettar um dżraheilsuligar treytir fyri sųlu av havbśnašardżrum og
-vųrum.

Rådets direktiv 91/492/EŲF af 15. juli 1991 om sundhedsmęssige betingelser for produktion og afsętning af levende toskallede blųddyr.

Ķ direktivinum verša reglur įsettar um heilsuligar treytir fyri framleišslu og sųlu (innflutningur og śtflutningur) av livandi tvķskeljašum lindżrum, ętlaš til matna ella vķšari virking, įšrenn tey verša nżtt til matna.

Rådets direktiv 91/493/EŲF af 22. juli 1991 om sundhedsmęssige betingelser for produktion og afsętning af fiskerivarer.

Ķ direktivinum verša reglur įsettar um heilsuligar treytir fyri framleišslu og sųlu (innflutningur og śtflutningur) av fiskavųrum til matna.

Rådets direktiv 92/118/EŲF af 17. december 1992 om dyresundhedsmęssige og sundhedsmęssige betingelser for samhandel med og indfųrsel til Fęllesskabet af produkter, der for så vidt angår disse betingelser ikke er underlagt specifikke fęllesskabsbestemmelser, som omhandlet i bilag A, kapitel I, i direktiv 89/662/EOEF, og for så vidt angår patogener, i direktiv 90/425/EŲF.

Ķ direktivinum verša reglur įsettar um dżraheilsuligar og heilsuligar treytir fyri samhandli viš og innflutningi til felagsskapin av dżraśrdrįttum, iš ikki eru umfatašir av 89/662/EŲF ella 90/425/EŲF. Ikki er loyvt limastatunum at banna ella avmarka samhandilin av dżraśrdrįttum av ųšrum orsųkum enn teimum, iš fylgja av hesum og ųšrum felagsskapsdirektivum.

Veteriner direktiv višvķkjandi sjśkueftirliti:

Rådets direktiv 82/894/EŲF af 21. december 1982 om anmeldelse af dyresygdomme inden for Fęllesskabet.

Ķ direktivinum verša reglur įsettar um frįbošan av sjśkum innan fyri felagsskapin eins og um avtųku av avmarkingum, iš eru settar ķ verk ķ sambandi viš, at hesar sjśkur eru komnar fyri.

Rådets direktiv 93/53/EŲF af 24. juni 1993 om minimumsfęllesskabsforanstaltninger til bekęmpelse af visse fiskesygdomme.

Ķ direktivinum verša reglur įsettar um tiltųk, sum ķ minsta lagi skulu setast ķ verk til tess at nišurberja tęr fiskasjśkur, iš kunnu spjaša smittu. Įsetingar um karantenu av sjśkuraktum brśkum og stųšum, ella brśkum og stųšum, iš eru undir illgruna fyri at vera sjśkurakt.

Rådets direktiv 92/48/EŲF af 16. juni 1992 om fastsęttelse af minimumshygiejneregler for fiskerivarer fremstillet om bord på visse fartųjer i overensstemmelse med artikel 3, stk. 1, litra a), nr. i), i direktiv 91/493/EŲF.

Ķ direktivinum verša reglur įsettar um reinfųri umborš į skipum.

Rådets direktiv 96/22/EF af 29. april 1996 om forbud mod anvendelse af visse stoffer med hormonal og thyreostatisk virkning og af ß-agonister i husdyrbrug og om ophęvelse af direktiv 81/602/EŲF, 88/146/EŲF og 88/299/EŲF.

Ķ direktivinum verša reglur įsettar um forboš ķmóti nżtslu av įvķsum evnum viš hormonalum og thyreostatiskum virknaši, eins og ķmóti beta-agonistum ķ hśsdżrahaldum. Tó kunnu įvķs evni viš terapeutiskum ella zootekniskum virknaši verša loyvd.

Rådets direktiv 96/23/EF af 29. april 1996 om de kontrolforanstaltninger, der skal ivęrksęttes for visse stoffer og restkoncentrationer heraf i levende dyr og produkter heraf og om ophęvelse af direktiv 85/358/EŲF og 86/469/EŲF og beslutning 89/187/EŲF og 91/664/EŲF.

Ķ direktivinum verša reglur įsettar um eftirlitstiltųk višv. evnum viš hormonalum ella thyreostatiskum virknaši, heruppiķ forboš ķmóti nżtslu av hesum. Įlagt veršur limastatunum at seta ķ verk kanningarętlanir til dżr. Eftirlitiš kann bęši fara fram sum innaneftirlit og alment eftirlit. Evsta avleišingin av eftirlitinum er forboš ķmóti vķšari sųlu og nišurslįtran.

Veteriner direktiv višvķkjandi fóšurheilivįgi:

Rådets direktiv 90/167/EŲF af 26. marts 1990 om fastsęttelse af betingelserne for tilberedning, markedsfųring og anvendelse af foderlęgemidler i Fęllesskabet

Ķ direktivinum verša reglur įsettar um treytirnar fyri tilgerš, marknašarfųrslu og nżtslu av fóšurheilivįgi ķ felagsskapinum.

Lógaruppskotiš samanboriš viš ašra fųroyska lóggįvu

Lógaruppskotiš skal saman viš lųgtingslóg nr. 46 frį 21. juni 1985 um matvųrur v.m. fevna um alla framleišsluketuna "frį jųrš og fjųrši – til borš". Markiš millum lógaruppskotiš og matvųrulógina er har, sum slįtraš dżr, heruppiķ havbśnašardżr, eru góškend sum egnaš til mannafųši. Matvųrulógin fevnir um teir partar av framleišsluketuni, sum byrja viš virkingini av góškendum slįturdżrum til matvųrur. Lógaruppskotiš fevnir um teir partar av framleišsluketuni, sum eru undan hesum, tvs. livandi dżr, slįtraš dżr, fóšur, fóšurheilivįg og dżraburturkast v.m.

Lógaruppskotiš hevur eisini višberaflatu ķ mun til lųgtingslóg nr. 104 frį 5. september 1988 um apoteksverkiš og heilivįg, sum seinast broytt viš kunngerš nr. 17 frį 28. mai 1996 (fóšurheilivįgur, sbr. §§ 32-37) eins og ķ mun til lųgtingslóg nr. 134 frį 29. oktober 1988 um umhvųrvisvernd (dżratųš og dżraburturkast sbr. §§ 24-27).

Galdandi lóggįva

Galdandi lóggįva, sum skotiš veršur upp at seta śr gildi, fevnir um nišanfyri nevndu lųgtingslógir og kunngeršir:

Lov nr. 36 af 28. Februar 1908 for Fęrųerne om Foranstaltninger mod Smitsomme sygdomme hos Husdyrene m.m., sum seinast broytt viš lųgtingslóg nr. 110 af 29.06.1995.

Kunngerš nr. 55 frį 26. mai 1983 um innflutning av djórum og smittuberandi lutum, seinast broytt viš K.nr. 31 frį 12.04.1996.

Kunngerš nr. 83 frį 7. september 1984 um fyribyrging av ridluskriša.

Kunngerš nr. 141 frį 10. desember 1990 um fyribyrging av ridluskriša, sum seinast broytt viš K.nr. 178 frį 21.09.1993.

Lov nr. 245 af 27. Maj 1908 om Tilsyn med Udfųrsel af Kųd m.m., som ęndret ved lov nr. 127 af 15. april 1930.

Lov nr. 349 af 23. December 1935 om Indfųrsel af forskellige Dyrearter.

Lųgtingslóg nr. 26 frį 30. aprķl 1987 um sjśkur hjį fiski, skeljadżrum og krabbadżrum, sum seinast broytt viš lųgtingslóg nr. 87 frį 28.05.1996.

Kunngerš nr. 96 frį 12. november 1991 um sóttreinsan av lķvrunnum burturkasti, skolivatni og blóšvatni fra alivinnuni.

Kunngerš nr. 51 frį 7. aprķl 2000 um sjśkur hjį fiski, skeljadżrum og krabbadżrum.

Kapittul 2
Avleišingarnar av uppskotinum

Avleišingarnar av lógaruppskotinum kunnu ikki verša skošašar einsamallar, men eiga fyrst og fremst at verša sęddar ķ sambandi viš avleišingarnar, sum veterineravtalan millum Fųroyar og ES fųrir viš sęr. Avleišingarnar av lógini og teimum kunngeršum, iš setast skulu ķ gildi sambęrt veterineravtaluni eru hesar:

 Śtflutningur

Śtflutningur av fiski, fiskavųrum, havbśnašardżrum og havbśnašarvųrum til ES-lond fer at fara fram uttan marknaeftirlit. Hetta fer at merkja bęši skjóta levering (eingin bķšitķš į veterinera marknaeftirlitsstašnum) og ein bśskaparlig sparing (eingi avgjųld til veterinera marknaeftirlitiš).

Śtflutningur av ųšrum dżraśrdrįttum enn fiski v.m. viš fųroyskum uppruna fer framvegis ikki at vera mųguligur til ES-lond og lond viš veterineravtalu viš ES.

Enn er ikki roynt at rokna śt viršiš av fyrimununum fyri śtflutningsvinnuna, men taš hevur leingi veriš eitt ynski hjį vinnulķvinum at fįa lęttari atgongd til ES, sbr. višmerkingarnar um veterineravtaluna.

 Innflutningur

Fyri innflytarar av dżraśrdrįttum fer lógaruppskotiš at merkja, at śrdrįttir śr ES-londum kunnu verša innfluttir uttan veterinert marknaeftirlit ķ Fųroyum (galdandi fyri samhandil). Sambęrt galdandi reglum4 kunnu matvųrur av dżrauppruna innflytast śr noršurlondum uttan umsókn, mešan matvųrur av dżrauppruna śr ikki-noršurlondum bert kunnu innflytast eftir umsókn til Landsdjóralęknaembętiš.

Dżraśrdrįttir śr trišjalondum kunnu frameftir bert verša fluttir inn, tį viškomandi trišjaland ella trišjalandsvirki er viš į listanum hjį ES yvir trišjalond fyri viškomandi vųru. Dżraśrdrįttirnir śr trišjalondum skulu leggjast undir veterinert marknaeftirlit, tį teir koma til Fųroya.

Innflutningur av eggum śr Ķslandi og av lambakjųti frį ķslendskum slįturvirkjum, iš ikki eru ES-góškend (į trišjalandslistanum hjį ES) fer ikki at kunna halda fram. Innflutningur af fiskavųrum frį russiskum fiskiskipum, iš ikki eru tikin viš į listanum hjį ES viš góškendum skipum, fer heldur ikki at kunna halda fram sum higartil.

Livandi dżr fara framyvir at kunna verša innflutt til Fųroya śr ES-londum undir somu treytum, sum eru galdandi fyri samhandil viš livandi dżrum innan fyri ES.

Mųguligu fķggjarligu tapini hjį virkjum, iš innflyta dżraśrdrįttir śr londum og frį virkjum, iš ikki eru į trišjalandslistanum hjį ES, eru ikki gjųrd upp. Hjį virkjum, iš innflyta t.d. egg og lambakjųt śr Ķslandi, fer taš neyvan at verša trupult at finna nżggj śtvegaravirki, iš eru į trišjalandslistanum.

Hjį innflytarum av m.ų. fiski frį ikki-góškendum russiskum fiskiskipum slepst neyvan undan, at ES-avtalan og lógaruppskotiš og kunngerširnar, iš hoyra til lógaruppskotiš, fųra viš sęr negativar fķggjarligar avleišingar. Hetta er tó ikki ein serstakur fųroyskur trupulleiki, men ein trupulleiki, iš eisini er galdandi ķ Noregi, Ķslandi og Danmark. Nżliga gjųrd kanningarumfųr, gjųrd av umsjónarfólki frį ES5 og EFTA6 į marknaeftirlitsstųšunum ķ nevndu londunum, hava įvķst trupulleikan viš "russarafiski" og įlagt londunum, beinanvegin at stešga innflutninginum frį ikki góškendum fiskiskipum.

 Alivinnan

Havbśnašardżr (t.d. rogn) fara framyvir at kunna verša śtflutt til ES-lond undir somu treytum, sum galdandi eru fyri samhandil millum ES-lond. Av tķ at fųroysk havbśnašarbrśk ikki fyrr enn um 2 įr fara at hava mųguleika fyri at nįa eina stųšu sum góškent sjśkufrķtt havbśnašarbrśk ķ ikki-góškendari sjśkufrķari sonu, kunnu fųroysk havbśnašardżr einans śtflytast til havbśnašarbrśk ķ ikki-góškendum sjśkufrķum sonum ķ ES.

Havbśnašardżr frį ES-londum kunnu samsvarandi flytast inn til Fųroya. Hetta er eisini galdandi fyri havbśnašardżr frį ikki-góškendum sjśkufrķum sonum, so leingi sum Fųroyar ikki hava sett eina heilsuskipan ķ verk, iš kann skjalprógva, at ES-lista I sjśkurnar7 hjį havbśnašardżrum ikki koma fyri, ella eru viš at vera nišurbardar ķ Fųroyum.

Śtvegan av stųšu sum góškent sjśkufrķtt havbśnašarbrśk ķ ikki-góškendum sjśkufrķum ųki krevur, at ein skipaš sjśkueftiransing millum ųll fųroysk havbśnašarbrśk (heilsuskipan) veršur sett ķ verk. Eftir eitt 2 įra eftiransingartķšarskeiš og uttan śtbrot av IHN og VHS kunnu Fųroyar sųkja um góškenning av stųšu sum góškent sjśkufrķtt havbśnašarbrśk ķ ikki-góškendari sonu.

Havbśnašarvinnan mį rokna viš, at taš ķ sambandi viš at fremja eina heilsuskipan, kann gerast talan um eina ųking ķ śtreišslunum. Heilsuskipanir og mųgulig tap ķ sambandi viš nišurberjing av sjśkum skulu sum meginregla fķggjast av vinnuni sjįlvari, mųguliga viš eini tryggingarskipan eins og ķ Noregi. Ųktu śtreišslurnar til sjśkueftiransing skuldu tó ķ longdini gjųrst "sjįlvfķggjandi" viš eini betri heilsustųšu.

Landbśnašarvinnan

Fyri hśsdżrahald merkir veterineravtalan viš ES og lógaruppskotiš viš hartil hoyrandi kunngeršum, at livandi dżr kunnu flytast inn til Fųroya śr ES-londum undir somu heilsuligu treytunum, sum galdandi eru fyri samhandil innan fyri ES. Hetta fųrir viš sęr, at dżr, iš ętlanin er at flyta śr einum ES-landi til eitt annaš ES-land ella til Fųroya, skulu stava frį einum fenaši, iš ikki hevur sjśkur, sum eru umfatašar av felagsreglunum hjį ES um sjśkunišurberjing. Regionaliseringin av nišurberjingarskipanunum hjį ES fųrir viš sęr eitt bann ķmóti śtflutningi av dżrum śr sjśkuraktum ųkjum.

Livandi hśsdżr (hestar, neyt, seyšur v.m.) og dżraśrdrįttir (kjųt, mjólk, egg v.m.) kunnu framvegis ikki verša śtflutt til ES-lond, av tķ at veterineravtalan viš ES ikki bindur Fųroyar til at seta ųll veterinerdirektivini hjį ES ķ gildi ķ fųroyskari lóggįvu.

Lógaruppskotiš gevur eisini mųguleika fyri at seta ķ verk heilsuskipanir fyri neyt og seyš. Ķ tann mun heilsuskipanir verša settar ķ verk innan vanliga hśsdżrahaldiš, mugu ųktar śtreišslur vęntast, men śtreišslurnar skuldu ķ longdini veršiš vigašur upp av fyrimununum, iš standast av betri heilsustųšu og ųktari framleišslu.

Starvandi djóralęknar

Starvandi djóralęknarnir skulu sambęrt lógaruppskotinum framvegis hava ein tżšandi leiklut ķ fyribyrging og nišurberjing av sjśkum hjį dżrum, men uppgįvurnar fįa mųguliga ein annan dįm. Tęr meira "tęnastukendu" veterineru uppgįvurnar: diagnostisering og višgerš av skurš- og medisinskum sjśkum hjį dżrum, eins og vįttan og avsannan av illgruna um įlvarsligar smittandi sjśkur, skulu framvegis loysast į fakligan og fullgóšan hįtt fyri dżraeigaran og dżriš.

Lógaruppskotiš mišar ķmóti, at stųrri dentur veršur lagdur į virkna fyribyrging og eftiransing av sjśkum hjį dżrum, har screening og heilsuskipanir fįa eina meira tżšandi stųšu. Ķ galdandi lóggįvu um sjśkur hjį hśsdżrum og fiski eru ongar greišar heimildir til at seta ķ verk virkna sjśkufyribyrging (t.d. koppsetingar- ella heilsuskipanir), ella til at seta ķ verk landsumfevnandi kanningar (screening) viš tķ endamįli, at skjalprógva sjśkustųšuna ķ sambandi viš śtflutning ella fyri at fįa greišu į tųrvinum į heilsuskipaninum.

Śtihżst kann tó ikki vera, at taš, at lógaruppskotiš leggur dent į uppgįvur, sum bera viš sęr, at starvandi djóralęknar verša drignir meira uppķ, kann fųra til vaksandi śtreišslur til eftiransing, fyribyrging og nišurberjing av sjśkum hjį dżrum komandi įrini. Tiltųk, sum verša sett ķ verk viš heimild ķ lógaruppskotinum, skulu sum meginregla fķggjast av dżraeigarunum. Mett veršur tķ, at upphęddin upp į 3 milliónir krónur, sum sett er av į fķggjarlógini fyri fķggjarįriš 2001 til starvandi djóralęknar, rśmar uppskotnu uppprioriteringini.

 Almenna umsitingin

Sum eina óbeinleišis avleišing av lógaruppskotinum og fyri į skynsaman hįtt at kunna fremja "frį jųrš og fjųrši – til borš" ętlanina hevur Vinnumįlastżriš gjųrt av at umskipa uppgįvubżtiš millum Heilsufrųšiligu Starvsstovuna og Landsdjóralęknaembętiš. Frį 1. januar 2001 verša operationellu uppgįvurnar, sum higartil hava veriš śtintar av Landsdjóralęknaembętinum fluttar til Heilsufrųšiligu Starvsstovuna. "Departementalu" uppgįvurnar, sum higartil hava veriš śtintar av Heilsufrųšiligu Starvsstovuni, verša fluttar til Landsdjóralęknaembętiš, sum samstundis veršur flutt inn undir Vinnumįlastżriš sum ein Veterinerdeild, iš skal vera bindilišur millum landsstżrismannin og Heilsufrųšiligu Starvsstovuna. Umskipanin skal eisini tryggja eitt einshįttaš bżti av įbyrgd og uppgįvum į veterinera ųkinum, herķmillum at fyriskipanarligi bygnašurin og fųrleikin eru afturkennandi hjį śtlendskum veterinerum myndugleikum.

Veterineravtalan viš ES fer at merkja, at brśk veršur fyri eini styrkjan av veterinera fųrleikanum og manning av stųrvunum, bęši į Veterinerdeildini og į Heilsufrųšiligu Starvsstovuni.

Sum ein beinleišis avleišing av veterineravtaluni eru Fųroyar bundnar til at seta į stovn eina veterinera marknaeftirlitsstųš til eftirlit av dżraśrdrįttum, heruppiķ fiskir, sum verša innfluttir til Fųroya śr trišjalondum. Fųroyar fara eftir 1. februar at vera ein partur av ES-markinum mótvegis trišjalondum į veterinera ųkinum. Heilsufrųšiligu Starvsstovuni er įlagt įbyrgdina av veterinera eftirlitinum, sum sambęrt ES-direktivunum skal fremjast undir įbyrgd av einum djóralękna (sbr. direktiv…). Į Heilsufrųšiligu Starvsstovuni skal eisini, sambęrt veterineravtaluni, innan fyri eitt stutt tķšarskeiš setast į stovn ein fiskapatologisk kanningarstova, sum skal vera ein aktivur lišur ķ sambandi viš sjśkueftiransing og heilsuskipanir fyri havbśnašardżr.

Veterinerdeildin ķ Vinnumįlastżrinum hevur um hendi meginuppgįvurnar višvķkjandi eftiransing og nišurberjing av sjśkum hjį dżrum, heruppiķ frįgreišing so hvųrt av upplżsingum višvķkjandi sjśkustųšuni til ES-Kommissiónina og ašrar veterinerar felagsskapir (O.I.E.). Veterinerdeildin fęr eisini sum uppgįvu at rųkja uppgįvurnar viš dagfųring og menning av reglunum višvķkjandi dżrum og dżraśrdrįttum, sum standast av veterineravtaluni viš ES.

Lógaruppskotiš hevur veriš til ummęlis hjį: Fiskimįlastżrinum, Fųroya Reišarafelag, Tollbśšini, Menningarstovuni, TK Stovuni, Vinnuhśsinum, Fiskiveišieftirlitinum, Fiskasjśkutęnastuni, Djóralęknastęnastuni, Andrasi Strųm, djóralękna, Landsapotekaranum, Bśnašardeplinum og Bóndafelagnum.

Tķšarfreistin, hesi fingu, var stutt ķ mun til rśgvsimikla tilfariš, iš var sent til ummęlis, og er hetta helst orsųkin til at bert fįa ummęli eru send Vinnumįlastżrinum. Menningarstovan hevši nakrar smęrri višmerkingar av einamest lógartekniskum slag, og er uppskotiš ķ fleiri fųrum broytt samsvarandi višmerkingunum. Harumframt hava Bóndafelagiš og Landsapotekarin ummęlt lógaruppskotiš. Avrit av teirra ummęli eru hjįlųgd sum skjųl.

  Fyri landiš/lands-
myndugleikar
Fyri kommunalar myndugleikar Fyri plįss/ųki ķ landinum Fyri įvķsar samfelagsbólkar/
felagsskapir
Fyri vinnuna
Fķggjarligar/ bśskaparligar avleišingar Ja

Śtreišslur til trišjalandseftirlit og styrkjan av veterineru tilbśgvingini.

Nei Nei Ja

Marknaeftirlits-stųš(ir):

Śtreišslur til stovnsetan.

Dżraburturkast:

Śtreišslur til vųkstur av orkufųri til višgerš.

Ja

Łtflutningur til ES:

Śtreišslur til marknaeftirlit fella burtur.

Innflutningur śr trišjalondum:

Śtreišslur til marknaeftirlit.

Alivinnan:

Śtreišslur til heilsuskipanir, sum verša mótsvarašar av betri heilsustųšu.

Landbśnašar-vinnan:

Śtreišslur til heilsuskipanir, sum verša mótsvarašar av betri heilsustųšu.

Umsitingarligar avleišingar Ja

Landsdjóralękna- embętiš og Heilsufrųšiliga Starvsstovan:

Umbżti av uppgįvunum.

Nei Nei Nei Nei
Umhvųrvisligar avleišingar Ja

Dżraburturkast og veterinerur heili-vįgur:

Betri eftirlit viš śtlįtum.

Nei Nei Nei Nei
Avleišingar ķ mun til altjóša avtalur og reglur Ja

ES-direktiv og WTO/SPS-avtalurnar:

Lógin gevur heimild til at śtinna avtalurnar.

Nei Nei Nei Ja

Innflutningur av dżrum og dżraśrdrįttum:

ES-avtalan og WTO/SPS-avtalurnar merkja, at forboš ķmóti innflutningi ikki skal gera mismun og skal vera vķsindaliga skjalprógvaš.

Sosialar avleišingar Nei

 Kapittul 3
Serligar višmerkingar

Til kapittul 1
Lógarinnar ųki

Til § 1
Oršingin lżsir lógarinnar primera ųki. Til tess at fyribyrgja og nišurberja sjśkum hjį dżrum, herķmillum zoonosum og ųšrum heilsuskašiligum evnum ķ dżrum, kunnu sambęrt uppskotinum tiltųk verša sett ķ verk viš atliti at fyribyrging, eftiransing, eftirliti og nišurberjing av sjśkum og zoonosum hjį dżrum. Tiltųkini eru ętlaš at forša ella minka um, at sjśkuelvandi agens (snultarar, bakteriur, virus, prionir og lķknandi) og heilsuskašilig evni (leivdir av veterinerum heilivįgi, tungmetall, dįlking og tķlķkt) koma fyri ķ dżraśrdrįttum og matvųrum av dżrauppruna. Matvųrur av dżrauppruna stavandi frį villini dżrum (sum t.d. grind, fugli og fiski) er ein ikki tżdningarleysur partur av matinum hjį fųroyska fólkinum, og hetta er orsųkin til, at lógin ikki bert fevnir um hśsdżr, men eisini um villini dżr, sbr. § 3.

Til § 2
Lógaruppskotiš fevnir sum meginregla um allar sjśkur, sum kunnu koma fyri hjį djórum. Taš hevur ongan tżdning, hvussu sjśkan er komin fyri. Taš vil siga, at umframt tęr smittandi sjśkurnar eru eisini arvaligar, umhvųrvis- og framleišslutreytašar sjśkur, sjśkur, iš eru orsakašar av toksiskum evnum (eitranir) ella snultarum, eins og sjśkur, orsakašar av t.d. ķleguskoyting, umfatašar. Harafturat er sjśka, orsakaš av radioaktivari dįlking, umfataš. Til sķšst eru zoonosir umfatašar, tvs. sjśkur og smittur, iš kunnu verša bornar frį dżri til menniskju antin viš sambandssmittu (t.d. rabies) ella gjųgnum matvųrur, sum t.d. tuberklar (mjólk og kjųt) og salmonellosa (egg og kjųt).

Taš hevur ongan tżdning, hvussu sjśkan vķsir seg. Lógin veitir sostatt eisini heimild til atgeršir mótvegis sjśkum, sum einans kunnu stašfestast į starvsstovum. Orsųk kann vera til at gera atgeršir mótvegis slķkum sjśkum, m.a. tķ at slķkar starvsstovureaktiónir kunnu vera óynsktar ķ śtflutningshųpi, ella tķ smittuevniš, iš er orsųkin til starvsstovureaktiónirnar, kann menna seg į ein óhepnan hįtt og soleišis fįa ein meira įlvarsligan dįm viš einum broyttum sjśkumynstri. Tį talan er um ašrar sjśkur, sum vanliga hava viš sęr klinisk symptom, kann taš koma fyri, at smittan hjį nųkrum dżrum fer so óansaš fram, at hon bert kann stašfestast į eini starvsstovu. Eisini ķ hesum fųrunum mį mųguleiki vera fyri at gera inntriv, tķ hesi dżrini (frķskir smittuberarir) kunnu hśsa smittuevninum, og fųra tey vķšari til onnur dżr, ella hvat zoonosum višvķkur, til menniskju.

Ķ fylgiskjali 1 og 2, sum hoyra til lógina, eru tęr sjśkur hjį djórum nevndar, sum veterinera arbeišiš framyvir vęntandi ķ hųvušsheitum fer at snśgva seg um. Sjśkurnar į listanum verša bżttar upp ķ A og B sjśkur.

Bżtiš ķ A og B sjśkur vķsir eina meting av m.a. einum tendensi hjį sjśkuni til at spjaša seg og tżdning hennara ķ altjóša handli, eins og hvųrji tiltųk, iš, longu tį illgruni er, eiga at verša sett ķ verk viš atliti til at stešga framhaldandi smittuspjašing. Hetta kemur m.a. til sjóndar ķ įsetingunum ķ § 8 um skyldurnar hjį djóralęknanum.

Sjśkurnar ķ fylgiskjali 1 og 2 eru fyri at lętta um hjį lesaranum nevndar undir djóraslagnum, har tęr eru vanligast, men dentur skal leggjast į, at įvķsar sjśkur eisini kunnu vķsa seg millum onnur dżraslųg, og at tęr eru undirlagdar įsetingunum ķ lógaruppskotinum, heruppiķ frįbošanarskylda sambęrt § 8, lķka mikiš hvųrjum dżraslagi sjśkan er undir illgruna ella er stašfest hjį. Nevnast kann t.d. at neytasótt, iš er nevnd sum ein neytasjśka, kann hava eina milda gongd hjį seyši og uttan klinisk symptom hjį svķnum, soleišis at seyšur og svķn kunnu hava ein leiklut ķ smittuspjašingini. Į sama hįtt kunnu fleiri įlvarsligar virussjśkur hjį hųsnum og dunnum verša fluttar frį villini fuglum. Hetta er m.a. galdandi fyri Newcastle disease og Avian influensu.

Bólkur A sjśkur (fylgiskjal 1) fevnir um partvķst tęr sjśkur, iš eru nevndar į lista A hjį Office International des Epizooties (O.I.E.), partvķs einstakar ašrar sjśkur, har ein skjót frįbošan av illgruna eftir fųroyskum višurskiftum veršur mett at vera tżdningarmikil fyri eini munagóšari nišurberjing. O.I.E. er ein altjóša felagsskapur, sum fevnir um 151 lond, hvųrs tżdningarmesta endamįl er at savna inn og bera fram upplżsingar višvķkjandi įvķsum smittandi sjśkum hjį djórum, serliga viš atliti til at forša sjśkum ķ at breiša seg frį landi til lands viš handli viš livandi dżrum ella dżraśrdrįttum. Eitt tżdningarmikiš grundarlag fyri hesum er skyldan hjį limalondunum til at boša frį, tį sjśka kemur fyri. Tķšarskeišiš, sum frįbošanin skal gevast innanfyri, er treytaš av slagnum av sjśku. Lista A sjśkur skulu bošast frį til O.I.E. įšrenn 24 tķmar eru farnir og eru allżstar sum smittandi sjśkur, iš hava mųguleika fyri ógvuliga įlvarsligari og skjótari spjašing uttan atlit til landamųrk, hava įlvarsligar fylgjur fyri samfelagsbśskap ella almenna heilsu, og sum eru av stórum tżdningi fyri altjóša handil viš livandi dżrum og dżraśrdrįttum.

Bólkur B sjśkur (fylgiskjal 2) fevnir um tęr sjśkur, iš eru nevndar į lista B hjį O.I.E. Lista B sjśkur verša frįbošašar eina ferš um įriš, og verša allżstar sum sjśkur, iš kunnu flytast, iš verša mettar at vera av tżdningi fyri samfelagsbśskapin og almenna samhandilin ķ einstųku londunum, og sum eru av tżdningi fyri altjóša handil viš livandi dżrum og dżraśrdrįttum.

Landsstżrismašurin kann lata bólk A og B fevna um ašrar sjśkur hjį dżrum enn lista A og B sjśkurnar hjį O.I.E., tį umstųšurnar ķ Fųroyum gera hetta neyšugt fyri at varšveita eina hųga heilsustųšu hjį fųroyskum dżrum og fųroyskum dżraśrdrįttum. Landstżrismašurin kann heruppiķ flyta sjśkur av lista B hjį O.I.E. til listan viš A sjśkum.

Bęši į lista A og B hjį O.I.E. eru nevndar nakrar eksotiskar dżrasjśkur, sum eru tiknar viš ķ fylgiskjal 1 og 2, hóast tęr ikki beinleišis hava nakran tżdning fyri Fųroyar. Viš globaliseringini, sum kemur fram m.a. ķ WTO avtaluni8, mį vęntast ein vaksandi samhandil viš livandi dżrum og dżraśrdrįttum og herviš ein ųktur vandi fyri at eksotiskar djórasjśkur koma fyri. Tķ er taš av tżdningi, at lóggįvan og diagnostiska tilbśgvingin koma upp į plįss.

Bżtiš ķ A og B sjśkur fer at vera fatanargrundarlag fyri fleiri kunngeršum og ųšrum forskriftum um nišurberjingar- og fyribyrgingartiltųk.

Til § 3
Įsetingin ger av, at lógin fevnir um ųll dżr, heruppiķ sśgdjór, fuglar, skrišdżr, paddur, fisk og geislaleys dżr, óansęš um dżrini eru undir mannavaršveitslu ella liva frķtt ķ nįttśruni. Lógin fevnir somuleišis um allar dżraśrdrįttir, heruppiķ matvųrur, sum hava ķ sęr partar viš dżrauppruna, eins og sonevndir "non-food" dżraśrdrįttir. Hugtakiš "non-food" dżraśrdrįttir og hjįvųrur viš dżrauppruna (animal by-products) verša m.a. nżtt ķ ES-direktivum sum samliheiti fyri dżraśrdrįttir, iš ikki eru egnašir ella ętlašir til matna hjį fólki, t.d. ull, hįr, hśšir og dżraburturkast frį slįtran av dżrum (slįturburturkast og fiskaburturkast). Tį annaš ikki nįgreiniliga er nevnt ķ lógartekstinum kunnu dżraśrdrįttir fevna um ein ella fleiri ella allar vųrubólkar viš dżrauppruna.

Ķ mun til galdandi lóggįvu um sjśkur hjį dżrum9, sum serliga mišar ķmóti sjśkum hjį framleišsludżrum, įvķkavist hśsdżr og havbśnašardżr, er talan um eina vķškan av ųki lógaruppskotsins. Vanliga verša hśsdżr mett at vera dżr, sum verša havd viš atliti til framleišslu av matvųrum, ull ella skinni, ella dżr, iš verša nżtt sum dragaradżr og rķšidżr ella til vaktarhald. Ķ hesum partinum av heiminum fevna vanlig hśsdżr um m.o. hestar, neyt, seyš og geitir, svķn, hųsn og kalkunir, dunnur og gęs, dśgvur, eins og hundar og kettur, uttan at uppreksanin skal lįtast at vera fullfķggjaš. "Nżggjari" hśsdżr fevna um lošskinsdżr (minkar og revar), og seinastu įrini eru ymisk havbśnašardżr (laksur, sķl og ųšudżr) eisini komin upp ķ henda bólkin. Afturat hesum eru meira eksotisk dżraslųg voršin ald sum hśsdżr ķ fleiri londum uttan fyri teirra vanliga zoogeografiska śtbreišsluumhvųrvi.

Tį ųki lógarinnar er vķškaš til eisini at fevna um ųll dżr, heruppiķ eisini villini dżr, er orsųkin tann, at villini dżr kunnu virka sum "goymslur" hjį sjśkum og smittuevnum, iš kunnu verša fųrdar bęši til "hśsdżr" og menniskju.

Av tķ at matvųrur viš dżrauppruna, stavandi frį villini dżrum (sum t.d. grind, fugli og fiski) er ein stórur partur av fųšini hjį fųroyska fólkinum, kunnu tiltųkini ķ lógini eisini fevna um nišurberjing av teimum sjśkum hjį viltlivandi dżrum, sum einamest hava tżdning fyri varšveitsluna av einum sunnum stovni av villini dżrum.

Til kapittul 2
Skyldur eigarans

Til § 4
Įsetingin ger av, at taš fyrst og fremst eru dżraeigararnir, iš hava įbyrgdina av, at dżr teirra ikki eru smittaš og viš hesum koma dżrum, iš onnur eiga, ķ smittuvanda. Įsetingin er galdandi fyri allar sjśkur, men mišar serliga ķmóti smittandi sjśkum. Fyri sjśkur, sum eru nevndar ķ fylgiskjali 1 og 2, hava djóraeigararnir eina herda skyldu til at vera varir viš sjśkutekin hjį dżrum sķnum, sbr. § 5. Djóraeigararnir halda hesa umsjónarskyldu, tį teir hava regluliga umsjón viš dżrum sķnum. Tį taš snżr seg um dżr, sum verša havd ķ stalli ella stiki (t.d. hestar, neyt, seyšur og flogfenašur) og havbśnašardżr (t.d. smoltstųšir og alistųšir), skal umsjónin fara fram ķ minsta lagi eina ferš um dagin. Įsetingin skal annars skošast ķ sambandi viš įsetingarnar um sųmiliga višferš av dżrum ķ djóraverndarlógini10.

Tęr skyldur, sum eftir lógini liggja į dżraeigarunum, fevna eisini um fyristųšufólk, hjįlparfólk ella ašrar persónar, sum vegna djóraeigaran hava umsjón viš djórunum ella passa tey.

Til § 5
Įsetingin ger av, at dżraeigarirnir hava skyldu til beinanvegin at boša einum djóralękna frį, um so er, at teir hava illgruna um, at dżr teirra eru voršin fongd viš ella kunnu vera undir illgruna fyri at vera fongd viš eini av sjśkunum, iš eru nevndar ķ fylgiskjali 1 og 2 (bólkur A og B sjśkur). Inntil djóralęknin hevur avsannaš ella vįttaš illgrunan, hevur dżraeigarin skyldu til at halda sjśkurakta dżriš ella sjśkuraktu dżrini avbyrgd frį ųšrum dżrum, fyri at forša fyri smittuspjašing til onnur dżr. Ķ havbśnašarbrśkum mugu dżraeigararnir seta tiltųk ķ verk til tess at avmarka smittuspjašingina gjųgnum fóšur- og brunnbįtar v.m.

Frįbošanarskyldan er galdandi fyri ųll, iš sum eigarar ella sum fyristųšufólk, hjįlparfólk, ella annars vegna dżraeigaran, hava umsjón viš ella ansa eftir dżrum, sum kunnu verša fongd viš eini av teimum ķ fylgiskjali 1 og 2 nevndu sjśkunum.

Įsetingarnar ķ stk. 2 og 3 merkja, at eisini persónar uttan serligar fortreytir višvķkjandi dżrum og dżrasjśkum skulu gera veterineru myndugleikarnar varar viš taš, um hópdeyši millum dżr kemur fyri. Taš kann vera av tżdningi fyri uppklįringina og fyri at smittuavmarkandi tiltųk verša sett ķ verk, at veterineru myndugleikarnir tķšliga fįa boš, um villini dżr (t.d. flytifuglar) verša funnin deyš ķ hópatali, tķ hetta kann verša orsakaš av Newcastle disease ella Avian influensu, iš kunnu smitta taman flogfenaš. Įsetingin kann eisini hava tżdning fyri uppklįringina og avmarkingina av fylgjunum av dįlking, hvųrt hon er "nįtturu-" ella menniskjaskapt, t.d. algublóman ella olju- og kemikaliulekar.

Įsetingin ķ § 5 merkir, at landstżrismašurin kann įseta reglur um hvųrji sjśkueyškenni hjį dżrum skulu fųra viš sęr, at dżraeigarin skal senda boš eftir einum djóralękna. Ętlanin viš reglunum er at tryggja, at persónar uttan veterinerfakligt innlit fįa mųguleika fyri at meta um, nęr bošast skal einum djóralękna frį eftir įsetingunum.

Til kapittul 3
Kanning og stašfesting

Til § 6
Įsetingin mišar ķmóti at reglur um kanningar av dżrahaldi, t.d. fyri at kortleggja śtbreišsluna av sjśkum, zoonosum ella leivdum av veterinerum heilivįgi og ųšrum óynsktum evnum ķ dżrum og dżraśrdrįttum (screeningskanningar), kunnu verša įsettar. Vitan um śtbreišsluna hevur alstóran tżdning fyri skjalfestingina av dżraheilsustųšuni ķ Fųroyum samanboriš viš onnur lond. Dżraheilsustųšan er avgerandi fyri hvųrjar innflutnings- og śtflutningsavmarkingar fųroyskir dżraśrdrįttir (fiskur og havbśnašardżr) kunnu verša lagdir undir sambęrt altjóša avtalum ella sambęrt lógunum ķ sjįlvum innflutningslandinum. Vitan um śtbreišslu av sjśkum v.m. frammanundan hjį dżrum er ein fortreyt fyri, at skynsamasta nišurberjingar- og eftiransingarętlanin, heruppiķ spurningurin um ein dżrasjśka įtti at veriš ein partur av eini heilsuskipan, sbr. § 10, kann verša vald.

Tį hentleikagrundir tala fyri tķ, kunnu screeningskanningar av dżrum verša gjųrdar antin viš at kanna dżrini į dżrahaldinum ella viš at kanna dżr og dżraśrdrįttir į virkingarfyritųkuni (slįturvirki, flakavirki, mjólkarvirki og eggjapakkarķ).

Kortleggingin av, um fjųlmótstųšufųrar (multiresistentar) Salmonella typhimurium DT 104 og mastitis bakteriur hjį neytum koma fyri, kann fevna um tųku av royndum, tį slįturkroppar og lķvgųgn eins og mjólk verša latin įvikavist slįturvirki og mjólkarvirki. Kortleggingin av, um ein fiskasjśka kemur fyri, eftir at fyrsti tilburšurin er stašfestur ķ landinum (t.d. Infektiųs laksaanęmi, ILA), kann fara fram į smolt- og alistųšum.

Til § 7
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann įseta reglur fyri hvųrjar kanningar og royndir skulu takast ella gerast, tį illgruni stendst um bólk A og B sjśkur hjį dżrum. Nęrri reglur um frįbošan frį djóralęknum og diagnostiskum starvsstovum eins og um tiltųkini, sum djóralęknarnir skulu įleggja dżraeigarunum, kunnu įsetast viš heimild ķ hesi grein.

Til § 8
Įsetingin ger av, at ein djóralękni hevur skyldu til at syrgja fyri, at diagnosa veršur gjųrd og/ella til at taka neyšugu royndirnar, iš eru įsettar viš heimild ķ § 7, tį boš verš send eftir honum av einum dżraeigara, orsakaš av illgruna um, at eitt dżr kann verša įlopiš av eini av sjśkunum, iš eru nevndar ķ fylgiskjali 1 og 2.

Gevur kanningin hjį djóralęknanum grundašan illgruna um, at talan er um eina bólk A sjśku (fylgiskjal 1), skal djóralęknin beinanvegin geva veterineru myndugleikunum boš og įleggja dżraeigaranum sjśkuavmarkandi tiltųkini, iš eru įsett viš heimild ķ § 7.

Fęr djóralęknin grundašan illgruna um, at talan er um eina bólk B sjśku, skal djóralęknin įleggja dżraeigaranum smittuavmarkandi tiltųkini og boša veterineru myndugleikunum frį. Hetta kann t.d. verša gjųrt ķ sambandi viš mįnašarligar frįbošanir ella frįbošanir hvųnn įrsfjóršing.

Endamįliš viš frįbošanarskipanini fyri sjśkurnar ķ fylgiskjali 1 og 2 er fyrst og fremst at tryggja mųguleikan fyri skjótari uppķlegging, tį sjśkur koma fyri. Umframt hetta skal hon virka sum grundarlag fyri, at įlķtandi vįttanir verša śtflżggjašar ķ sambandi viš śtflutning av livandi dżrum og dżraśrdrįttum, eins og hon skal vera viš til, at Fųroyar rųkja frįbošanarskylduna mótvegis O.I.E. og ES.

Sjśkurnar ķ fylgiskjali 1 og 2 hoyra til tęr sjśkur, har smittuvandin er stųrstur, og har śtflutningsumhugsni ella annaš fyrilit tala fyri, at skjótt veršur boriš at av veterineru myndugleikunum. Fyri sjśkur ķ bólki B ķ fylgiskjali 2 kunnu ymsar reglur vera galdandi, alt eftir hvussu vandamikil sjśkan er, um hon ķ roynd og veru kemur fyri ķ Fųroyum og tżdningur hennara ķ śtflutningshųpi.

Skyldan til at boša veterinermyndugleikanum frį er ikki bert galdandi fyri djóralęknan, iš boš verša send eftir til at gera sjśkuna av. Djóralęknar, iš t.d. sum partur av fremjanini av kjųteftirliti, ųšrum veterinerum matvųrueftirliti, ella ķ sambandi viš arbeišiš į einum undirvķsingar- ella granskingarstovni, verša varir viš ella fįa illgruna um eina frįbošanarskylduga sjśku, skulu eisini boša frį.

Til kapittul 4
Fyribyrging og nišurberjing

Til § 9
Įsetingin gevur landsstżrismanninum mųguleika fyri at seta ķ gildi generellar reglur og ķtųkilig boš og forboš viš atliti at fyribyrging og nišurberjing av sjśkum, iš eru umfatašar av fylgiskjali 1 og 2, men įsetingin skal eisini virka sum stųši fyri generellum reglum um nišurberjingartiltųk og tiltųk, sum kunnu verša sett ķ verk til tess at avmarka śtbreišsluna av zoonotiskum smittuevnum. Tiltųkini kunnu hugsast at verša sett ķ verk ķ eini śtbrotsstųšu ella eini stųšu, tį grundašur illgruni er um śtbrot, og eru serliga vend ķmóti sjśkum, sum eru nevndar ķ fylgiskjali 1 og 2, men kunnu eisini verša sett ķ verk ķ sambandi viš heilsuskipanir, iš fevna um ašrar sjśkur, sbr. § 10.

Tiltųkini, iš nevnd eru į listanum ķ stk. 2 eru einans dųmi, og hugsast kunnu onnur enn tey nevndu. Tiltųk višvķkjandi dżrum og vųrum viš dżrauppruna, fóšri, evju og tųšum v.m. eins og ognum, śtbśnaši til havbśnašardżr, brunnbįtum v.m. kunnu verša nżtt til dżr, iš ikki sjįlv eru sjśk, men sum eru til heilsuvanda fyri onnur dżr ella menniskju. Tiltųk ķ dżrahaldum kunnu m.a. fevna um uppbżti av fenašinum ķ epidemiologiskar eindir, krųv til belegningsstig (lķvfrųšiligt tilfeingi/m³), serlig krųv til heilsustųšuna hjį dżrum, sum verša fųrd til dżrahaldiš, innseting av dżrum eftir "alt inn – alt śt – meginregluni", krav um serligar innręttingar og framferšarhęttir ķ sambandi viš heintan av dżrum, mjólk, eggum og ųšrum vųrum ella levering av t.d. fóšri.

Įsetingarnar fųra viš sęr, at taš sum partur av nišurberjing av sjśkum, iš eru nevndar ķ fylgiskjali 1 og 2, kann verša sett ķ verk nišurslįtran av dżrum (stamping out), sum eru stašfest at vera ella kunnu vera undir illgruna fyri at vera rakt av eini av viškomandi sjśkum. Nišurslįtran kann harafturat verša framd, tį hetta er neyšugt fyri at gera eina sjśku av, sbr § 7. Nišurslįtran kemur vanliga bert upp į tal ķ sambandi viš tęr ķ fylgiskjali 1 nevndu sjśkurnar.

Taš veldst um eina veterinerfakliga meting, nęr eitt dżr kann koma undir illgruna fyri at vera rakt av eini sjśku. T.d. kann verša kravt, at eitt dżr veršur nišurslįtraš, um so er, at taš vķsir relevant sjśkueyškenni, uttan at taš tó kann avgerast viš vissu, um dżriš hevur viškomandi sjśku. Sama er galdandi, tį samband hevur veriš millum frķskan og sjśkuraktan fenaš, soleišis at sannlķkindini eru stór fyri, at frķski fenašurin er voršin smittašur.

Harafturat kann nišurberjing av villini dżrum ella minkan av stovninum av villini dżrum verša sett ķ verk, um grundašur illgruni er um, at dżrini eru smittuberarar ella smittugoymarar av teimum ķ fylgiskjali 1 og 2 nevndu sjśkunum.

Ķ metingini av, um nišurslįtran skal setast ķ verk, veršur dentur lagdur į, um munagóš nišurberjing veršur mett at kunna fara fram į annan hįtt, t.d. viš avbyrging av įlopnum dżrum. Ķ metingini veršur dentur eisini lagdur į, um nišurslįtran er neyšug til tess at verja menniskju móti smittu ella til tess at varšveita dżrastovnin. Afturat hesum kunnu onnur tżdningarmikil samfelagslig fyrilit gera nišurslįtran ķ stundini neyšuga, sum t.d. śtflutningsfyrilit.

Įsetingin bindur ikki landsstżrismannin til at seta nišurslįtran ķ verk, um eitt av omanfyri nevndu fyrilitum talar fyri tķ, men gevur einans landsstżrismanninum mųguleika til at įleggja nišurslįtran. Ķ metingini av, um nišurslįtran skal fara fram, skulu omanfyri nevndu fyrilit vigast mótvegis śtreišslunum, iš standast av nišurslįtran av fongdu dżrunum. Ein slķk vigan kann fųra viš sęr, at valt veršur ķ stašin at kanna ella nišurberja sjśkuna į annan hįtt, t.d. viš koppseting. Ķ eini ķtųkiligari śtbrotsstųšu, tį sjśkan breišir seg uttan at tamarhald er į henni, hóast nišurslįtran av dżrunum, tį sjśkan av fyrstan tķš varš stašfest, kann talan gerast um at broyta nišurberjingarstrategi, til t.d. nišurberjing viš avbyrging, koppseting og višgerš.

Mųguleikin fyri at krevja ognir, land- og havųki v.m. avbyrgd, kann fųra viš sęr, at atgongd til og frį viškomandi staši ella ųki veršur hindraš, heruppiķ at avmarkingar vera įlagdar višvķkjandi dżrum, sum ganga leys, neytum, sum ganga frķtt į beiti, seyši og hestum, ella avmarkingar višvķkjandi fuglaveišu, veišu, stuttleikaveišu av fiski, grindadrįpi og vinnuligum fiskiskapi. Eisini avmarkingar višvķkjandi flutningi av dżrum, dżraśrdrįttum, dżraburturkasti og fóšri viš lastbilum, brunn- og fóšurbįtum, kunnu setast ķ verk.

Fyri fjós og śtbśnaš til havbśnašardżr (smolt- og alistųšir) kann reinsan og sóttreinsan, eftir at dżrini eru tikin burtur, verša įlųgd, og eisini kann verša įlagt, at fjósini skulu vera tóm, og at havbśnašarśtbśnašurin skal vera tómur ķ eitt įvķst tķšarskeiš, įšrenn dżrini verša slept innaftur.

Ķ įsetingunum kunnu krųv verša sett um avbyrging ella reinsan av til- og frįrensluvatni frį fjósum, virkisbygningum og havbśnašarbrśkum į landi.

Til kapittul 5
Heilsuskipanir

Til § 10
Įsetingin um heilsuskipanir mišar ķmóti, at landsstżrismašurin kann įseta reglur um mišvķsa eftiransing, fyribyrging og nišurberjing av sjśkum hjį dżrum, heruppiķ havbśnašardżr. Heilsuskipanirnar kunnu fevna um eina ella fleiri bólk A og B sjśkur, men kunnu eisini fevna um sjśkur, iš ikki eru viš ķ fylgiskjali 1 og 2, tį eftiransing og fyribyrging av hesum sjśkum hevur vinnuligan ella matvųrureinfųrisligan tżdning.

Heilsuskipanir fevna um regluliga djóralęknaumsjón, har fariš veršur gjųgnum heilsustųšuna hjį dżrunum saman viš dżraeigaranum. Ķ sambandi viš hetta kunnu, alt eftir hvat heilsuskipanirnar įseta, royndir vera tiknar av dżrum og upplżsingar višvķkjandi heilivįgsnżtslu, og višvķkjandi hvųrt sjśka kemur fyri ella ikki, verša savnašar inn fyri at verša sendar meginsjśkuskrįnni, sbr. § 11.

Vęntast mį, at starvandi djóralęknar fara at hava ein tżšandi leiklut ķ heilsuskipanum bęši ķ sambandi viš vanlig hśsdżr og ķ sambandi viš havbśnašardżr, orsakaš av innlitinum, iš teir hava viš fenašunum, og sum teir hava fingiš viš at virka sum starvandi djóralękni hjį dżrahaldinum. Heilsuskipanir fara ofta at verša settar ķ verk ķ tųttum samarbeiši millum veterineru myndugleikarnar, dżraeigararnar og felagsskapir teirra (t.d. Fųroya Havbśnašarfelag, Bóndafelag Fųroya og Meginfelag Bśnašarmanna). Royndarstųšin, Fiskaaling o.o. kunnu verša tikin viš ķ heilsuskipanir viš rįšgeving um aling og fóšring.

Heilsuskipanir eru saman viš screeningkanningum (sbr. § 6) og frįbošanarskyldu fyri bólk A og B sjśkur (sbr. § 8) undirstųšiš undir sjśkueftiransing, og harviš fyri at veterineru myndugleikarnir hava eina nóg stóra vitan um sjśkustųšuna til at vera fųrir fyri at skriva śt vįttanir ķ sambandi viš śtflutning av dżrum, og til at vera fųrir fyri at seta heilsufrųšilig krųv til dżr, sum ętlanin er at innflyta til Fųroya.

Landsumfatandi heilsuskipanir skulu vera góškendar av Fųstu Veterinernevndini hjį ES, um strangari reglur enn minstureglurnar hjį ES skulu vera galdandi fyri innflutning av livandi dżrum til Fųroya. Sambęrt veterineravtaluni millum ES og Fųroyar kunnu livandi dżr (hestar, neyt, seyšur, svķn, flogfenašur og havbśnašardżr v.m.) flytast inn til Fųroya śr ES-londum eftir 1. februar 2001, tį minstukrųvini hjį ES višvķkjandi dżraheilsu eru lokin (sbr. direktivini 90/425/EŲF og 91/67/EŲF). Livandi dżr śr trišjalondum, iš eru at finna į trišjalandslistanum hjį ES fyri viškomandi djóraslag, kunnu somuleišis verša innflutt til Fųroya, tį tey verša innflutt um eina marknaeftirlitsstųš ķ einum ES-landi, įšrenn tey koma til Fųroya.

Sambęrt WTO avtalunum į zoosanitera ųkinum11 hava WTO limalondini bundiš seg til at nżta veterinerar innflutningsavmarkingar į ein ikki mismungerandi hįtt. Strangari heilsukrųv til innflutt dżr og dżraśrdrįttir enn sett veršur til innflytaralandsins egnu dżr og dżraśrdrįttir, kunnu ikki verša sett. Dżraheilsuligu krųvini skulu vera vķsindaliga grundgivin og grundaš į risikoanalysu. Vitanin, iš so hvųrt veršur savnaš inn og veršur frįbošaš frį heilsuskipanunum til meginsjśkuskrįnna sbr. § 11, er neyšug fyri at fremja eina risikoanalysu og harviš fyri at seta heilsulig krųv til dżr og dżraśrdrįttir, sum ętlanin er at flyta inn til Fųroya.

Ķ lųgtingslóg nr. 40 frį 23. aprķl 1999 um djóralęknavirksemi v.m. veršur ķ § 23 nżtt hugtakiš "heilsuętlan". Ķ hesi lóg veršur oršiš "heilsuskipanir" nżtt til sama hugtak, av tķ at hetta veršur mett betur at fevna um hugtakiš. Vendingin fevnir um veterinera hugtakiš, iš į donskum og enskum veršur nevnt įvikavist "sundhedsprogrammer for dyr" og "animal health programs".

Til kapittul 6
Meginskrį fyri sjśkur

Til § 11
Įsetingin ger av, at landsstżrismašurin kann seta į stovn eina meginskrį fyri dżrahald og sjśkur hjį dżrum (meginskrįin fyri dżrasjśkur). Landsstżrismašurin kann įseta reglur um, hvųr iš hevur atgongd til at fįa upplżsingar śr skrįnni, og hvųr kann verša undirlagdur skyldu til at lata skrįnni upplżsingar.

Endamįliš viš skrįnni er sentralt at savna inn og handfara upplżsingar, sum skulu nżtast til at įseta, og so hvųrt rętta, strategiir um eftiransing, fyribyrging og nišurberjing av sjśkum hjį dżrum.

Ein fortreyt fyri munagóšari eftiransing, fyribyrging og nišurberjing av sjśkum hjį dżrum er, at neyšugu upplżsingarnar um nųgd av dżrahaldum, nųgd og slag av dżrum ķ teimum einstųku dżrahaldunum, eins og upplżsingar um at sjśkur (sbr. fylgiskjal 1 og 2) eru komnar fyri, śrslit av starvsstovukanningum og nżtsla av heilivįgi į dżr ķ teimum einstųku dżrahaldunum eru skjótt atkomandi. Tżdningurin av hesum skal sķggjast saman viš tżdninginum, sum upplżsingarnar hava fyri at gevast kunnu įlķtandi heilsuvįttanir til śtflutnings av livandi dżrum (t.d. rogn) bęši til ES-lond og lond uttan fyri ES (t.d. hevur Chile innflutt laksarogn śr Fųroyum ķ 1999/2000). Įlķtandi sjśkuhagtųl eru eisini av alstórum tżdningi fyri frįbošanina til ES og O.I.E., eins og fyri hvųrji heilsulig krųv Fųroyar kunnu seta innflutningi av livandi dżrum śr ES-londum, sbr. višmerkingarnar til §§ 10 og 17.

Til kapittul 7
Dżrahald

Til § 12
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann įseta reglur um góškenning av dżrahaldi og djóralęknaumsjón viš dżrahaldunum. Ķ reglunum kann verša įsett hvųrji dżraslųg, viškomandi dżrahald kann hava.

Dżrahald fevnir um "framleišsludżr": landbśnaš viš "traditionellum" hśsdżrum (t.d. hestum, neytum, seyši, svķnum, lošskinsdżrum, kaninum, flogfenaši og bżflugum), iš verša havd viš sųlu av dżrum ella dżraśrdrįttum (t.d. kjųti, eggum, mjólk, hunangi og skinnum) fyri eyga, eins og havbśnašarbrśk (t.d. smoltstųšir og alistųšir). Dżrahald fevnir eisini um ašrar varandi ella meiri fyribils samlingar av dżrum, sum t.d. rķšiskślar, hundaalistųšir, dżrahandilsmenn, dżragaršar og dżrasamlingar, marknašir, savningarfjós, dżrasżningar eins og "ótraditionell" hśsdżr (sum t.d. hjartir, strussar, sniglar, reyšmaškar o.s.fr.). Harafturat er tųka og aling av villini dżrum viš atliti til at seta śt aftur og til aling av royndardżrum umfataš av įsetingunum ķ lógini.

Taš at hava "familjudżr" (hund, kettu, stovufugl, akvariufiskar og onnur samverudżr) ķ vanligum hśsarhaldum veršur ikki roknaš sum dżrahald ķ lógarinnar merking, uttan so at serlig dżrasjśkulig višurskifti gera seg galdandi. Ķ lógini er ikki įsett nakaš įvķst mark millum at hava "familjudżr" og at hava "framleišsludżr", hvųrki viš atliti at slųgum ella mongd.

Endamįliš viš įsetingini er, at sjśkufyribyrgjandi og smittuavmarkandi krųv til rakstur og innrętting av dżrahaldi, heruppiķ krųv til teir bygningar og tann śtbśnaš, iš verša nżtt til dżrahald, skulu kunna verša sett. Harumframt er ein skrįseting av dżrahaldi ein neyšug fortreyt fyri eini munagóšari umsjón av sjśkum hjį dżrum, sbr. višmerkingarnar til § 11.

Til kapittul 8
Flutningur og handil viš dżrum

Til § 13
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann įseta reglur viš atliti til at forša fyri, at sjśkur og smittur spjaša seg, tį handlaš veršur viš dżrum, ella tey verša flutt frį einum dżrahaldi til eitt annaš, ella tį slįtraš veršur. Įsetingin kann eisini nżtast til at forša fyri ella seta serlig krųv ķ sambandi viš flutning og tyrving av dįlkašum dżrum, til tess at sleppast kann undan spjašing av dįlkingini, t.d. oljudįlkašir sjófuglar ella havsśgdjór.

Ķ reglunum um flutning kunnu krųv um djóralęknaumsjón, įšrenn flutningurin fer fram, t.d. viš atliti at śtskriving av eini heilsuvįttan (sbr. § 14), verša įsett. Reglur um djóralęknaumsjón įšrenn flutning av dżrum kunnu m.a. fevna um umsjón, įšrenn smolt veršur sett śt, ella įšrenn laksur og sķl verša flutt til laksaslįturvirki.

Ķ reglunum um flutning og sųlu kunnu reglur verša įsettar um, at dżraeigarin skal skrįseta keyp og sųlu (til- og frįgongd) av dżrum til dżrahaldiš. Ķ sambandi viš sporing av mųguligari spjašing av sjśku og smittu frį dżrahaldum eftir at sjśkuśtbrot er stašfest, heruppiķ śtbrot av eini av teimum ķ fylgiskjali 1 og 2 nevndu sjśkunum, hevur taš alstóran tżdning, at įlagt kann verša eigaranum skyldu til at skrįseta, hvųrjum viškomandi hevur selt dżr ella keypt dżr frį. Ķ reglunum kann nęrri verša įsett hvussu leingi upplżsingarnir um keyp og sųlu skulu goymast av dżraeigaranum.

Til § 14
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann įseta reglur um merking av dżrum, sum skulu seljast ella slįtrast, og at heilsuvįttan skal fylgja dżrunum, so at gjųrligt veršur at spora dżrahaldiš, sum dżrini stava frį, um taš vķsir seg, at tey eru fongd viš eini smittandi sjśku.

Til § 15
Landsstżrismašurin kann eftir hesi grein įseta reglur um, at einans dżr, sum eru umfataš av eini heilsuskipan, kunnu verša flutt, seld ella slįtraš. Ķ reglunum kann somuleišis verša įsett, at t.d. hestar, neyt, seyšur og gęs ikki mugu setast į beiti ķ fjųllunum, uttan so at tey stava frį einum dżrahaldi, iš er umfataš av eini heilsuskipan. Reglan kann eisini nżtast til t.d. yngul og smolt, sum verša sett śt į vųtn og ķ įir.

Ķ reglunum kann verša įsett, at dżr frį einum minni dżrahaldi, sum ikki eru umfataš av eini heilsuskipan, kunnu verša sett śt, um so er, at ein djóralękni frammanundan hevur kannaš dżrini og dżrahaldiš og ikki hevur funniš nakra av teimum sjśkunum, ein heilsuskipan annars hevši fevnt um. Kanningin hjį djóralęknanum kann fevna um tųku av royndum til starvsstovukanningar.

Til § 16
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann įseta reglur um góškenning av fyritųkum, sum flyta dżr. Eftir įsetingini kann landsstżrismašurin įseta reglur fyri tey flutningsgųgn (brunnbįtar, lastbilar v.m.), sum verša nżtt til flutning av dżrum. Reglurnar kunnu innihalda krųv um reinfųra innrętting, heruppiķ um reinsan og sóttreinsan og onnur smittufyribyrgjandi tiltųk. Reglurnar kunnu eisini fevna um smittureinfųrisligar reglur fyri persónar, heruppiķ nżtsla av yvirklęšum v.m.

Til kapittul 9
Inn- og śtflutningur

Til § 17
Įsetingin gevur landsstżrismanninum mųguleika fyri at įseta reglur um inn- og śtflutning av dżrum og dżraśrdrįttum v.m., sum kunnu verša fongd viš mikroorganismum ella innihalda leivdir av veterinerum heilivįgi og ašrar dįlkingar. Innflutningur av dżrum og dżraśrdrįttum kann ķgjųgnum hesi vera ein heilsuvandi fyri dżr og menniskju ķ Fųroyum. Dżraśrdrįttir fevna ķ lógarinnar hųpi eisini um partar av dżrum (t.d. hśšir, skinn, sįš, egg, embryonir og mjólk), matvųrur viš dżrauppruna (t.d. krov, kjųt og kjųtvųrur), fisk og fiskavųrur og dżraburturkast, sbr. § 3. Dżraburturkast skal ķ hesum hųpi skiljast sum sjįlvdeyš og avlķvaš dżr, slįturburturkast og fiskaburturkast eins og matvųrur viš dżrauppruna, iš ikki eru egnašar til matna, sbr. § 26. Įsetingin fevnir eisini um dżrafóšur, dżratųš, planturunnar vųrur og ašrar vųrur og lutir, sum sjśkur og zoonotisk smittuevni kunnu verša drigin inn viš.

Djóraheilsuligu krųvini, sum Fųroyar kunnu seta, fara ķ stóran mun at vera treytaš av, hvųrja dżraheilsuliga stųšu Fųroyar kunnu skjóta seg undir viš įvķsing til heilsuumsjón og heilsuskipanir fyri dżr. Sambęrt veterineravtaluni viš ES og WTO reglum12 kunnu ikki hęgri krųv verša sett innfluttum dżrum og dżraśrdrįttum, enn krųvini, sett verša innflytaralandsins egnu dżrum og dżraśrdrįttum (sbr. višmerkingarnar til § 10).

Innflutningur av dżrum og dżraśrdrįttum til Fųroya fer eftir 1. februar 2001, tį veterineravtalan viš ES kemur ķ gildi, at vera umfatašur av įsetingunum ķ ES-direktivunum um samhandil (89/662/EŲF og 90/425/EŲF) og um innflutning śr trišjalondum (91/496/EŲF og 97/78/EŲF). Hetta merkir ķ prinsippinum, at Fųroyar mótvegis trišjalondum gerast ein partur av ytra ES-markinum, og at markiš millum Fųroyar og ES veršur tikiš av. Tó er tann undantųkan, at markiš bert er strikaš fyri śtflutning śr Fųroyum av fiski og fiskavųrum, heruppiķ havbśnašardżr og havbśnašarvųrur. Vanligar landbśnašarvųrur viš dżrauppruna (kjųt, mjólk, egg og skinn) kunnu framvegis ikki verša fluttar til ES-lond, tķ Fųroyar ikki eru į einum sonevndum trišjalandslista, og hava ikki avtalaš at fremja tey neyšugu ES-direktivini.

Til § 18
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann įseta reglur um at marknaeftirlitsstųšir verša settar į stovn. Įsetingin er ein beinleišis avleišing av veterineru avtaluni millum Fųroyar og ES, sum fųrir viš sęr, at dżraśrdrįttir, heruppiķ fiskur og fiskavųrur, śr trišjalondum skulu undirleggjast veterinert marknaeftirlit, įšrenn tęr kunnu flytast inn til Fųroya. Tį dżraśrdrįttir eru innfluttir til Fųroya um marknaeftirlitsstųšina, kunnu teir frķtt verša seldir innan fyri ES. Livandi dżr śr trišjalondum, sum ętlanin er at innflyta til Fųroya, skulu flytast inn um eina marknaeftirlitsstųš ķ einum ES-landi, įšrenn tey kunnu koma til Fųroya, tķ Fųroyar ikki hava bundiš seg til at seta ķ verk taš neyšuga lógarverki.

Sambęrt įsetingini kann landsstżrismašurin įseta reglur um at virki, vinnufelagsskapir ella stašbundnir įhugabólkar kunnu sųkja um at seta eina marknaeftirlitsstųš į stovn uttan śtreišslur fyri taš almenna. Taš almenna skal sambęrt ES-reglum syrgja fyri manningini av marknaeftirlitsstųšini, og krevja inn gjald fyri śtreišslurnar av rakstrinum.

Ķ veterineravtaluni viš ES er įsett, at ein marknaeftirlitsstųš til dżraśrdrįttir veršur sett į stovn ķ Tórshavn. Tórshavnar Havn er farin ķ gongd viš prosjektering av marknaeftirlitsstųšini fyri egna rokning.

Til kapittul 10
Aling, gitnašur, ķsįing, eggflutningur og ķlegutųkni

Įsetingarnar ķ §§ 19-22 gera av reglur um smittuavmarkandi tiltųk ķ sambandi viš gjųrdan gitnaš, ķsįing, egg- og embryoflutning. Reglurnar verša eisini nżttar til virki, iš klekja egg, iš fremja gjųrda kleking av flogfenašseggum, eins og til virki, iš savna inn sil og rogn, fremja giting av rognum og kleking av yngli į havbśnašarbrśkum.

Til § 19
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin skal įseta reglur um góškenning av virkjum, iš hava dżr viš tķ endamįli at fremja natśrligan gitnaš av dżrum hjį ųšrum, enn tķ, iš eigur kalldżriš. Virki, iš hava kalldżr viš tķ endamįli at savna saman sįš, iš skal nżtast til gjųrdan gitnaš (viš ķsįing), ella hava kvenndżr viš tķ endamįli at savna inn egg og embryonir, sum skulu nżtast til eggja- ella embryoflutning, skulu eisini góškennast.

Reglur skulu įsetast fyri góškenning av klekingarvirkjum, sum fremja kleking av flogfenašseggum ķ klekingarmaskinum, eins og av lķvfiskastųšum, klekingar- og smoltstųšum, har sįš og rogn veršur savnaš inn frį havbśnašardżrum og nżtt til gjųrdan gitnaš, og har havbśnašardżr verša klakt.

Sambęrt įsetingini kunnu vešrasamtųk, ormamišstųšir og tķlķkir felagsskapir, iš hava kalldżr viš tķ endamįli at frukta kvenndżr hjį limum felagsskapsins, verša góškendir eftir somu reglum.

Reglurnar miša ķmóti at avmarka ella hindra spjašingini av smittandi ella arvaligum sjśkum frį ęttarliši til ęttarliš, tį talan er um natśrligan ella gjųrdan gitnaš, heruppiķ ķsįing, eggja- og embryoflutning.

Til § 20
Landsstżrismašurin kann sambęrt įsetingini įseta reglur um heilsuligu krųvini, sum setast kunnu dżrum, sįši, eggum og embryonum, iš verša nżtt til aling, sbr. § 19. Ķ tķ sambandi kunnu reglur įsetast um merking, heruppiķ um merking av avkominum, eins og um, at viškomandi dżr, sįš, egg og embryon einans mį verša havt ella hildiš į góškendum virkjum, sbr. § 19.

Til § 21
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann įseta reglur um hvussu sįš, egg og embryonir skulu savnast inn, goymast v.m., eins og um hvųrt fyritųkurnar skrįseta og boša frį um višurskifti, sum kunnu vera av tżdningi fyri at sleppa undan spjašing av sjśkum og smittum.

Til § 22
Įsetingin samsvarar įsetingini ķ § 1, 4. petti, ķ lógini um djóralęknavirksemi13, sum įsetir, at śttųka av sįši, eggum og embryonum, eins og ķsįing, eggja- og embryoflutningur, einans mį vera framd av djóralęknum ella persónum, iš eru lųggildir ella góškendir eftir §§ 2-7 ķ somu lóg. Endamįliš viš įsetingunum ķ bįšum lógunum er at tryggja, at persónar viš ašrari fakligari bakgrund enn veterinerprógv hava neyšugu fakligu fortreytirnar, heruppiķ eisini grundleggjandi kunnleika til smittufyribyrgjandi tiltųk.

Til § 23
Įsetingin samsvarar įsetingini ķ § 1, 4. petti ķ lógini um djóralęknavirksemi14, sum įsetir at ķleguskoyting einans mį vera framd av djóralęknum, tį serlig lóg um hetta er samtykt av lųgtinginum.

Til kapittul 11
Dżratųš

Įsetingarnar ķ §§ 24-25 miša ķmóti generelt at fyribyrgja og hindra spjašing av smittuevnum og ųšrum skašiligum evnum viš dżratųšum. Sambęrt § 9 kann landsstżrismašurin įseta reglur um smittuavmarkandi tiltųk ķ sambandi viš sjśkuśtbrot, heruppiķ at dżratųš frį sjśkufongdum dżrahaldum skulu višgerast ella tyrvast į serligan hįtt.

Til § 24
Ķ įsetingini veršur sligiš fast, at višgerš, goymsla, flutningur og spreišing av dżratųšum skal fara fram į ein slķkan hįtt, at smittuevni og onnur skašilig evni ikki verša spjadd og fųra til sjśku hjį dżrum. Landsstżrismašurin kann įseta nęrri reglur til tess at fyribyrgja hesum. Dżratųš fevna um fųst tųš, neytaland og flottųš, eins og bįshįlm og evju frį dżrahaldum, herķmillum evja og móra undan alibrśkum.

Til § 25
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann įseta reglur um góškenning av virkjum, iš savna saman og višgera dżratųš og um djóralęknaumsjón viš hesum virkjum. Įsetingin kann verša nżtt til t.d. biogass-, sóptųšs- og brenningarvirki, iš savna inn dżratųš viš tķ endamįli at tyrva og gera smittuevni og onnur skašilig evni óskašilig. Virkjum, iš eru góškend sambęrt reglunum, kann verša įlagt at taka ķmóti og višgera dżratųš, iš er umfataš av góškenningini viš tyrving fyri eyga. Endamįliš viš mųguleikanum fyri at kunna įleggja virkjunum eina skyldu til at taka ķmóti og višgera dżratųš er, at kunna nżta virkini til at gera smittuevni ķ dżratųš, stavandi frį sjśkuśtbroti, óskašilig.

Til kapittul 12
Dżraburturkast

Til § 26
Įsetingin slęr fast, at dżraburturkast sum heild skal višgerast, goymast og flytast soleišis, at smittuevni og onnur skašilig evni ikki verša spjadd, og at landsstżrismašurin kann įseta nęrri reglur um hetta. Dżraburturkast fevnir um sjįlvdeyš og avlķvaš dżr, slįtur- og fiskiburturkast, eins og dżraśrdrįttir, iš ikki eru egnaš til mannafųši.

Įsetingin um at dżraburturkast ikki mį verša nżtt sum fóšur til dżr uttan loyvi frį landsstżrismanninum, skal sķggjast saman viš trupulleikunum, sum seinastu įrini eru stašfestir ķ sambandi viš BSE (bovine spongifrom encephalopathy, neytaųši) hjį neytum, eftir at tey eru fóšraš viš kraftfóšri viš kjųtbeinamjųli ķ. Til at framleiša kjųtbeinamjųl hevur dżraburturkast, heruppiķ sjįlvdeyš dżr, tey seinastu umleiš 100 įrini veriš nżtt.

Til § 27
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin skal įseta reglur um lųggilding av virkjum, iš savna saman og višgera dżraburturkast og um djóralęknaumsjón viš virkjunum. Įsetingin kann nżtast bęši til virki, iš brenna dżraburturkast, og til virki, iš upparbeiša og góšska dżraburturkast (t.d. ķdnašarfisk) til dżrafóšur, ella vinna śt vųrur (t.d. fiskaolju), ętlašar til tųkniliga nżtslu ella til matna. Tį virki skulu lųggildast, skal skiljast millum hvųrji vųruslųg, virkiš kann framleiša, so at ein óhóskandi samanblanding av tyrving og góšsking av dżraburturkasti ikki kemur fyri. Annars veršur vķst til višmerkingarnar til § 30.

Lųggildum virkjum kann sambęrt įsetingini verša įlagt at taka ķmóti og višgera taš slagiš av dżraburturkasti, iš er umfataš av lųggildingini, viš atliti at fyribeining av smittuevnum ķ dżraburturkasti, stavandi frį sjśkuśtbroti.

Til kapittul 13
Fóšur

Til § 28
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann įseta reglur um višgerš og goymslu v.m. viš tķ endamįli at fyribyrgja spjašing av smittuevnum v.m. viš fóšri. Reglurnar kunnu eisini fevna um krųv um śttųku av fóšurroyndum til kanningar. At t.d. salmonellabakteriur koma fyri hjį flogfenaši, kann vera orsakaš av fóšri, iš hevur veriš dįlkaš viš salmonellabakterium.

Til § 29
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann įseta reglur um fóšurblandingar til dżr og um upplżsingarnar, sum skulu standa į upplżsingarsešlinum į fóšurblandingum. Taš er ein fortreyt fyri ręttari fóšring av dżrum, at dżraeigarin kann sķggja og leggja fóšringina til ręttis eftir mongdini og slagnum av innihaldsevnunum ķ fóšrinum.

Til § 30
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann įseta reglur fyri virki, iš framleiša, innflyta ella śtflyta dżrafóšur, kjųtbeinamjųl, fiskamjųl og fiskaolju, og um djóralęknaumsjón viš virkjunum. Įsetingin skal tryggja, at smittuevni og onnur skašilig evni ikki verša spjadd viš dżrafóšri, sbr. annars įsetingarnar ķ § 27. Munurin millum framleišslu av dżrafóšri sambęrt § 27 og § 30 er, at framleišslan sambęrt § 27 tekur stųši ķ dżraburturkasti, tvs. kontaminerašum rįvųrum. Framleišslan av fóšri sambęrt § 30 tekur stųši ķ "reinum" rįvųrum, tvs. rįvųrum, iš hava veriš gjųgnum eina dekontamineringsgongd (t.d. upphiting).

Til § 31
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann įseta reglur um góškenning av virkjum, iš selja og flyta fóšur til dżr, heruppiķ reglur fyri skip og lastbilar v.m. sum flyta fóšur. Fóšurbįtar og fóšurbilar kunnu flyta smittu frį einum havbśnašarbrśki ella frį einum dżrahaldi til eitt annaš. Tķ er taš tżdningarmikiš at kunna įleggja virkjunum generell smittufyribyrgjandi tiltųk.

Til kapittul 14
Veterinerur heilivįgur, fóšurheilivįgur og afturhaldstķšir

Til § 32
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann įseta reglur um veterineran heilivįg v.m., heruppiķ forboš móti nżtslu og innflutningi. Generella skrįsetingin og góškenningin av veterinerum heilivįgi fer fram eftir įsetingunum ķ lųgtingslóg nr. 104 frį 5. september 1988 um apoteksverkiš og heilivįg, sum seinast broytt viš Kunngerš nr. 17 frį 28 mai 1996 (sbr. m.a. §§ 37, 38, 40 og 41 ķ hesi lógini). Sambęrt § 13, stk. 2, ķ lųgtingslóg nr. 40 frį 23. aprķl 1999 um djóralęknavirksemi v.m. kann landsstżrismašurin banna, at djóralęknar nżta įvķsan heilivįg v.m. til dżr. Ķ somu lóg er įsett, at einans djóralęknar kunnu taka dżr til višgeršar viš at nżta reseptskyldugan heilivįg (sbr. § 1, 7. petti), og at djóralęknar, tį teir śtflżggja heilivįg, skulu upplżsa dżraeigaran um afturhaldstķširnar hjį heilivįginum ( sbr. § 21).

Įsetingin ķ hesi grein skal sķggjast sum eitt ķskoyti til omanfyri nevndu reglur, og kann verša nżtt mótvegis evnum viš farmakologiskum virknaši, iš ikki eru skrįsett ella ikki kunnu skrįsetast sum heilivįgur til dżr, orsakaš av heilsuskašiliga virknaši teirra į dżr ella į menniskju umvegis matvųrur. Įsetingin mišar ķmóti at regulera nżtsluna av veterinerum heilivįgi v.m. sum t.d. koppingarevni, sera, immunologiskar royndarevnablandingar v.m., eins og nżtsluna av įvķsum ųšrum evnablandingum, eitt nś skolilųgir og onnur veterinermedisinsk hjįlpievni og –evnablandingar. Įsetingin gevur eisini mųguleika fyri at regulera nżtsluna av ųšrum veterinerum heilivįgi. Śtbošiš av veterinerum heilivįgi er alsamt vaksandi, og taš er tķ neyšugt viš einum generellum mųguleika fyri at įseta umsitingarligar reglur fyri nżtsluni av veterinerum heilivįgi bęši generelt og fyri einstakar vųrur. Reglur um nżtsluna av veterinerum heilivįgi verša justerašar so hvųrt viš atliti at nżggjari vitan um einstakar evnablandingar ella bólkar av evnablandingum.

Bann móti nżtslu av einum veterinerum heilivįgi kann – umframt ynskiš um at sleppa undan heilivįgsleivdum ķ matvųrum – t.d. vera aktuelt ķ stųšum, tį taš viš heilsu ella śtflutningi fyri eyga ikki er ynskjandi at nżta koppseting, iš kann fųra viš sęr, at dżr kunnu vera smittuberarar ella reagera positivt ķ blóšserumi, uttan at sjśkan brżtur śt. Sama kann vera galdandi fyri įvķs antibiotika ella kemoterapeutika, iš kunnu linna ella stytta eina sjśkugongd ķ ein slķkan mun, at trupult kann vera at gera av sjśkuna. Įsetingin kann eisini vera nżtt til antibiotika og kemoterapeutika, iš verša nżtt sum vakstrarfremjarir, tį vandi er fyri menning av mótstųšufųri hjį bakterium, iš kunnu flytast.

Eftir įsetingini kann landsstżrismašurin įseta afturhaldstķšir fyri flutning og slįtran av dżrum eins og fyri latan av mjólk.

Djóralęknum kann verša įlagt at skrįseta fyriskipan og śtflżggjan av fóšurheilivįgi og at boša myndugleikunum frį.

Til § 33
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann įseta reglur um hormonir og hormonlķknandi evni, iš t.d. kunnu nżtast til įvirkan av evnisskiftinum, heruppiķ ųking av vųkstri, mjólkarveiting og eggjaveiting ella til at regulera endurframleišslu hjį dżrum.

Kynshormonir, iš kunnu nżtast bęši sum heilivįgur og sum evni til at fremja vųkstur hjį dżrum, hava ķ fleiri įr veriš nżtt bęši til sjśkuvišgerš og til brundsynkronisering. Tey veruligu vakstrarhormonini, bovint og porcint somatotropin, verša nś framleidd syntetiskt, og hetta ger taš mųguligt at framleiša heilt stórar mongdir. Hugsaš veršur ikki um hesi vakstrarhormonini, sum ętlaš til nżtslu viš atliti at višgerš av sjśkum, og tķ er ikki rįšiligt at regulera nżtsluna av teimum ķ lųgtingslóg nr. 104 frį 5. september 1988 um apoteksverkiš og heilivįg, sum seinast broytt viš Kunngerš nr. 17 frį 28. mai 1996. Nżtslan av vakstrarfremjandi evnum gevur neyvan hųvi til umhugsni ķ sambandi viš heilsuna hjį menniskjum, men nżtslan kann hava ašrar trupulleikar viš sęr, t.d. av alitekniskum og marknašarpolitiskum slagi. Nżtslan av bovinum somatotropin (BST, vakstrarhormon neytanna) er ikki loyvd ķ ES-londum, men er loyvd ķ ųšrum londum, sum t.d. USA. Nżtslan kann ųkja um vandan fyri framleišslutreytašum sjśkum hjį neytum. Lķknandi trupulleikar kunnu standast av, at onnur evni viš samsvarandi nżtsluųki koma fram og verša nżtt.

Įsetingin kann nżtast til at banna nżtsluni av stilbenum15 og thyreostatika16 eins og til at banna nżtsluni av bovinum somatotropin og beta-agonistum til at fremja vųkstur og ųkja um verpingar- ella mjólkarevnini hjį dżrum.

Til § 34
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann įseta reglur um hvussu veterinerur heilivįgur, fóšurheilivįgur og sóttreinsingarevni skulu goymast ķ dżrahaldum. Reglurnar kunnu t.d. įseta krav um lęsandi skįp til heilivįg, so óviškomandi ikki hava atgongd til nevndu evnini. Sambęrt įsetingini kunnu reglur um djóralęknaumsjón, sbr. višmerkingarnar til § 10 um heilsuskipanir og skrįseting av nżtsluni av veterinerum heilivįgi ķ dżrahaldum, eisini įsetast.

Til § 35
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann įseta reglur um sóttreinsingarevni v.m., iš verša nżtt ķ dżrahaldum. Įsetingin kann t.d. nżtast til at banna sóttreinsingarevnum, iš eru uttan skjalprógvaša sóttreinsingareffekt ella sóttreinsingarevni, iš kunnu geva atsmakk ķ dżraśrdrįttum, t.d. mjólk og egg.

Sambęrt įsetingunum ķ §§ 7 og 9 kann landsstżrismašurin įseta reglur um nżtslu av įvķsum sóttreinsingarevnum, tį illgruni er um śtbrot av smittandi sjśkum, ella tį tęr eru śtbrotnar.

Til § 36
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann įseta reglur um nżtslu av smittuevnum ķ sambandi viš granskingar- og royndarvirksemi. Spjašing av įvķsum smittuevnum, iš kunnu fįa fram sjśku hjį dżrum, kann hava stórar avleišingar fyri śtflutningin, og tķ hevur landsstżrismašurin heimild til at įseta reglur um arbeišiš viš tķlķkum evnum. Įsetingin ger taš mųguligt at įseta reglur um nżtslu av humanpatogenum tilfari ķ gransking v.m., iš hava nżtslu av dżrum viš sęr, eins og reglur um ķlegumanipulatión į mikroorganismur, iš kunnu elva til sjśku hjį dżrum.

Til § 37
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann įseta reglur um ķlegutųkniliga framleidd (genmodifiseraš) dżr, heruppiķ um inn- og śtflutning av tķlķkum dżrum. Sambęrt § 23 ķ hesi lóg og § 1, 4. petti ķ Lųgtingslóg nr. 40 frį 23. aprķl 1999 um djóralęknavirksemi v.m. kann ķlegutųknilig framleišsla av dżrum einans verša framd av djóralęknum eftir lóg, iš nęrri įsetir hesi višurskifti. Įsetingin skal fyrst og fremst sķggjast ķ sambandi viš, at ongar ašrar reglur finnast, iš t.d. regulera innflutning av ķlegutųkniliga framleiddum dżrum, og harnęst ķ sambandi viš at nżggja biotųknin, heruppiķ serliga ķlegutųknin, fųrir viš sęr nżggjar mųguleikar fyri meira mišvķst at trķva inn ķ ęttarbregšiš hjį organismum. Ein tżšandi partur av granskingini į ųkinum mišar ķmóti nżtslu innan plantualing, men śrslitini av gransking innan ķlegutųknina fer vęntandi ķ framtķšini at fįa stóran tżdning fyri hśsdżraaling, heruppiķ eisini aling av havbśnašardżrum.

Višvķkjandi hśsdżrum og havbśnašardżrum er vęntandi, at śrslitini av at nżta ķlegutųkni innan fyri nęstu įrini fer at fįa tżdning į veterinermedisinska ųkinum. Vęntaš veršur į henda hįtt, at bęši framleišslan og nżtslan av koppsetingum fara at kunna vera framdar uttan samstundis vanda fyri smittuspjašing, eins og koppseting vęntandi fer at gerast bķligari. Harafturat fer ķleguskoytingartųknin at gera taš mųguligt at framleiša hjįlparamboš, iš kunnu lętta um diagnostisering og fyribyrging av sjśkum hjį dżrum. Heilivįgur og onnur hjįlparamboš, sum t.d. vitaminir, ensymir, vambabakteriur v.m., fara vęntandi eisini at kunna verša framleidd viš hjįlp frį ķleguskoyttum mikroorganismum.

Dżraaling viš beinleišis nżtslu av ķleguskoyting er serstakliga kompliseraš. Ķ longdini veršur vęntandi mųguligt at betra serligar eginleikar hjį dżrum, sum t.d. buršarmagn, vųkstur, kjųtfyllu, fóšurśrnżtslu og sjśkumótstųšufųri.

Uppskotna įsetingin gevur mųguleika fyri at įseta reglur um, at ųll ķlegutųkniliga framleidd dżr skulu metast śt frį teimum fyrilitunum, iš lógin skal rųkja, įšrenn dżrini kunnu verša sett śt, nżtt, innflutt ella śtflutt. Sama er galdandi fyri dżr, iš hava fingiš ķlegutųkniliga framleiddar organismur lagdar afturat. Taš er tó ein treyt, at talan kann gerast um eina frįbošanar- og góškenningarskipan. Vęntandi er, at taš ķ sakunum į ųkinum fer at verša talan um eina avgerš frį sak til sak og eina heilt individuella višgerš. Um ķleguskoyting skal fara fram į dżr ķ Fųroyum, kann hetta, sum įšur nevnt, ikki fara fram, fyrr enn ein serlig lóg um hetta er samtykt av Lųgtinginum.

At enda skal uppskotna įsetingin sķggjast viš stųši ķ, at taš ikki frammanundan kann noktast, at taš kunnu vera óynsktir virknašir av dżraheilsuligum slagi tengdir at nżtsluni av ķlegutųkni į dżr. Mįliš er sostatt at fįa innlit ķ ųll ķlegutųkniliga framleidd dżr viš tķ endamįli, at varšveita taš heilsuliga hųga stųšiš millum dżr ķ Fųroym.

Til kapittul 15
Kjųteftirlit og slįtureftirlit

Til § 38
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann įseta reglur um lųggilding av virkjum, iš slįtra dżr og framleiša matvųrur, eins og um veterinereftirlit į virkjunum. Ķ reglunum kann bann verša sett ķmóti, at heimaslįtraš dżr verša seld heil- og smįsųluhandlum.

Endamįliš viš įsetingini er fyrst og fremst at forša fyri, at sjśk dżr, heruppiķ eisini havbśnašardżr, verša slįtraš og nżtt til framleišslu av matvųrum. Harafturat skal veterinereftirlitiš viš slįtrašum dżrum vera ein integrerašur partur av "frį jųrš og fjųrši – til borš ętlanini" og av eftiransingini av sjśkustųšuni hjį dżrum, sum įšur nevnt ķ almennu višmerkingunum til lógaruppskotiš, eins og ķ višmerkingunum til heilsuskipanirnar (sbr. § 10)

Ķ reglunum um slįtran av "traditionellum hśsdżrum" kunnu krųv setast um, at taš į slįturvirkjunum veršur framt veterinereftirlit av dżrunum, įšrenn og eftir slįtranina (ante og post mortem eftirlit) fyri at tryggja, at sjśk dżr ikki verša slįtraš, og at tekin til sjśku ikki eru į slįturkroppinum ella į innaru gųgnunum hjį slįtrašu dżrunum.

Tį havbśnašardżr verša slįtraš, kunnu krųv verša sett um veterinereftirlit, įšrenn dżrini verša flutt til eitt laksaslįturvirki, og um stakroyndarligt veterinereftirlit į virkinum ("slįturdeildareftirlit"), iš skal leggjast afturat virkisins innaneftirliti.

Til kapittul 16
Gjald og endurgjald

Til § 39
Greinin įsetur, at dżraeigarir og fyritųkur sjįlvi skulu bera kostnašin av tiltųkunum, iš verša įlųgd teimum sambęrt lógini, umframt at tiltųk ķ sambandi viš heilsuskipanir, um landsstżrismašurin ikki įsetur annaš, skulu gjaldast av dżraeigaranum.

Henda meginreglan um gjald av śtreišslum til eftiransing, fyribyrging og nišurberjing av sjśkum hjį dżrum merkir ikki, at landsstżrismašurin ikki kann įseta reglur um heila ella partvķsa almenna fķgging av śtreišslunum, um tżdningarmikil samfelagsįhugamįl eru blandaš uppķ.

Til § 40
Taš almenna rindar endurgjald, um dżr verša kravd avlķvaš. Fiskur į ųllum menningarstigum er tó undantikin, og merkir hetta, at eigarir av t.d. alibrśkum ikki fįa endurgjald frį tķ almenna, um kravt veršur, at fiskurin skal avlķvast, t.d. orsakaš av, at sjśkur ķ fylgiskjali 1 og 2 eru stašfestar.

Endurgjald eftir stk. 1 fevnir bert um virši į teim avlķvašu dżrunum, men ikki um avleitt tap. Eftir stk. 2 kann landsstżrismašurin tó avgera, at endurgjald veršur rinda fyri annan fķggjarligan miss enn miss ķ samband viš avlķving. Hugsaš veršur her serliga um miss, orsakašur av ųšrum tiltųkum enn avlķving, sum eru įlųgd dżraeigara.

Landsstżrismašurin kann įleggja dżraeigarunum at tryggja seg ķmóti mųguligum tapi, sum kann standast av tiltųkum, iš verša sett ķ verk viš heimild ķ lógini.

Til kapittul 17
Eftirlit, latan av upplżsingum, kęrur v.m.

Til § 41
Greinin įsetur, at starvsstovukanningar av royndum frį dżrum v.m., iš verša gjųrdar ķ sambandi viš tiltųk, iš verša sett ķ verk viš heimild ķ lógini, skulu gerast į eini almennari starvsstovu ella į eini altjóša góškendari starvsstovu (t.d. eini ES-tilvķsingarstarvsstovu, ("EF-referencelaboratorium")). Kanningarnar kunnu eisini verša gjųrdar av eini veterinerstarvsstovu, iš er lųggild sambęrt § 31 ķ djóralęknalógini17, tį annaš ikki er įsett (sbr. §§ 6, 9 og 10). Landsstżrismašurin kann įseta reglur um kanningarhęttir v.m.

Ķ sambandi viš sjśkueftiransing v.m., iš skal mynda stųšiš fyri śtskriving av heilsuvįttanum, frįbošan til altjóša myndugleikar og felagsskapir (ES og O.I.E.) ella fyri avgerš myndugleikanna um avlķving av dżrum, er taš tżdningarmikiš fyri trśleikan, at starvsstovukanningar er gjųrdar į įsetta hįttin.

Til § 42
Greinin gevur landsstżrismanninum atgongd til at įseta reglur um eftirlit viš at lógin veršur hildin, heruppiķ eftirlit viš upplżsingunum, iš eru neyšugar fyri at krevja gjųldini inn. Greinin gevur heimild til, at fremja roknskaparligt og annaš eftirlit, iš kundi veriš neyšugt ķ sambandi viš innkrevjingina av nevndu gjųldunum.

Til § 43
Greinin slęr fast, at eigarir av dżrahaldum og virki hava skyldu til uttan rokning at hjįlpa myndugleikunum viš kanningum og eftirliti, iš verša framd viš heimild ķ lógini.

Til § 44
Greinin įleggur, at virki, iš taka ķmóti dżrum og dżraśrdrįttum frį dżrahaldum, heruppiķ havbśnašarbrśk, skulu lata myndugleikunum upplżsingar eftir įheitan. Upplżsingarnir kunnu fevna um navn og bśstaš eigarans, slag av dżrahaldi eins og nųgdina av dżrum ķ dżrahaldinum.

Til § 45
Greinin įsetur, at landsstżrismašurin, ella hann, iš landsstżrismašurin hevur heimilaš til tess, hevur atgongd til almennar og privatar ognir fyri at śtinna tęr uppgįvur, iš eru heimilašar ķ lógini. Um neyšugt veitir lųgreglan hjįlp.

Taš at rųkja umsitingina av lógini krevur av og į atgongd til ognir og virki. Til tess at vera fųrir fyri at fųra eitt munagott eftirlit viš, um lógarinnar įsetingar ella reglur, iš eru įsettar viš heimild ķ lógini, verša hildnar, mugu myndugleikarnir hava mųguleika fyri at fremja óbošaša umsjón og tķ hava atgongd til stųš, har dżr eru, og har vųrur frį dżrum eins og lutir, iš verša nżttir til at ansa eftir dżrum viš, eitt nś fóšur, bįshįlmur v.m., sum kunnu fųra viš sęr vanda fyri spjašing av smittuevnum eins og veterinerur heilivįgur, verša goymdar.

Av tķ at nišurberjing og fyribyrging av hśsdżrasjśkum eisini er eitt įhugamįl hjį einstaka dżraeigaranum, fara aloftast ikki trupulleikar at standast av at fįa atgongd til viškomandi stųš. Taš kann tó ikki śtihżsast, at taš, fyri at endamįliš ikki skal spillast, kann gerast neyšugt beinanvegin at śtvega sęr atgongd til privata ogn ķmóti eigarans ynski, t.d. ķ sambandi viš nišurberjing av sjśkuśtbroti, iš hóttir ikki bert dżr eigarans, men eisini dżr, sum onnur eiga.

Tķ er neyšugt at hava mųguleika fyri at fremja óbošaš eftirlit į almennum og privatum ognum og stųšum fyri at kunna fųra eitt munagott eftirlit viš, um lógin og įsetingar viš heimild ķ lógini verša hildin, soleišis at tryggjast kann ein munagóš sjśkufyribyrging og nišurberjing. Fyri įvķs virki, heruppiķ jaršarbrśk, er taš eyškent, at vinnuligi parturin er nęr tengdur at privata partinum hjį rakstrarleišaranum. Vinnuliga sķšan og privata sķšan eru tķšum ein eind. Tķ er taš ein fortreyt fyri at kunna fųra eitt munagott eftirlit eisini at hava atgongd til privat stųš.

Um ķtųkiligur illgruni er um ella prógv er fyri broti į lógina, veršur sakin send lųgregluni, iš ger vķšari kanningar og eftirkanningar.

Til § 46
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann leggja heimildir til stovnar undir Vinnumįlastżrinum, og įseta reglur um mųguleika fyri at kęra višgeršina ella avgeršina, sum viškomandi stovnur hevur gjųrt, og um avmarking ķ kęruatgongdini. Landsstżrismašurin kann į sama hįtt flyta heimildir eftir lógini til ašrar almennar stovnar eftir samrįšingar viš landsstżrismannin, iš umsitur viškomandi stovn. Landsstżrismašurin kann įseta reglur um, at privat virki skulu vera viš til at loysa uppgįvur viš heimild ķ lógini.

Til kapittul 18
Ašrar įsetingar

Til § 47
Įsetingin merkir, at landsstżrismašurin kann įseta reglur innan lógarinnar ųki, hóast stašilig heimild ikki er fyri reglunum ķ ųšrum greinum ķ uppskotinum. Taš er tó ein treyt, at hetta veršur gjųrt fyri at seta ķ verk fyriskipanir, direktiv og avgeršir frį ES, sum eru ein fylgja av einum av Lųgtinginum góškendum sįttmįla millum Fųroyar og ES.

Regluverkiš, sum Fųroyar hava bundiš seg til at seta ķ verk viš įšurnevndu heilsufrųšiligu avtalu viš ES, er ķ mongum fųrum so samansett, at taš kann vera ivamįl, um nóg greiš lógarheimild er fyri ųllum įsetingunum ķ eini ętlašari kunngerš, sum skal seta ķ verk reglur ķ t.d. einum direktivi. Fyri at tryggja, at formlig heimild er fyri at seta ķ gildi allar įsetingarnar ķ ųllum teim fyriskipanum, direktivum v.m., iš heilsufrųšiliga avtalan fevnir um, veršur mett, at hetta uppskot til heimildargrundarlag er neyšugt.

Til Kapittul 1
Revsireglur

Til § 48
Haršasta mųguliga revsing er bót, um ikki haršari revsing er įsett ķ ašrari lóggįvu.

Til § 49
Ķ greinini veršur įsett, at rannsókn ķ mįlum um brot į reglurnar fer fram ķ samsvari viš reglurnar ķ ręttargangslógini um rannsókn ķ mįlum, sum kunnu fųra viš sęr fongsulsrevsing.

Til § 50
Greinin snżr seg um umsitingarliga vištųku av bótum. Mųguleiki er einans at nżta umsitingarliga sektaruppskotiš ķ brotsmįlum, har mįliš er greitt bęši viš atliti at innihaldinum av brotinum og viš atliti at ręttarreglunum, iš eru brotnar, eins og stųddin į bótini skal vera ķ samsvari viš fųst stevnumiš. Harafturat er taš sum nevnt ķ įsetingini ein fortreyt, at viškomandi jįttar seg sekan ķ brotinum og tekur undir viš, at mįliš veršur avgreitt viš einum sektaruppskoti.

Ętlanin er bert at nżta umsitingarligt sektaruppskot ķ tżšiliga avmarkašum mįlsbólkum. Ętlanin er sostatt eisini at nżta įsetingina ķ mįlum, sum snśgva seg um at lata upplżsingar til meginskrįnna fyri dżrasjśkur, sum t.d. at ein nżstovnan av eini dżraskipan ikki veršur frįbošaš meginskrįnni, eins og įsetingin eisini kann verša nżtt ķ mųguligum ųšrum einklum og greišum brotsmįlum innan fyri ųki lógarinnar. Ķ slķkum og lķknandi fųrum veršur taš mett at verša rįšiligt, at geva landsstżrismanninum heimild til umsitingarliga framlųgu av sektaruppskotum.

Ętlanin er, at tilevningin av og framferšarhįtturin viš nżtsluni av umsitingarligum sektaruppskotum verša nęrri įsett ķ eini fyriskipan.

Įvķsingin til § 752 ķ ręttargangslógini višvķkur reglunum ķ ręttargangslógini um avhoyring av einum skuldsettum. Ręttartrygdargarantiini, sum eru ķ hesum reglum, eru viš įvķsingini eisini galdandi ķ mįlum, sum eftir hesi lóg kunnu verša avgreidd viš sektaruppskoti.

Sektaruppskot fer ofta at verša fataš sum ein einfaldur og minni tyngjandi avgeršarhįttur enn ein innanręttarlig avgerš, sum bęši dregur lųgreglu og ręttarverk uppķ, og tķskil veršur taš hildiš at vera hóskandi, at borgarin ķ toluliga ókompliserašum mįlum hevur mųguleika fyri at velja ķmillum teir bįšar mųguleikarnar.

Til § 51
Gildiskomuįseting.

Hjįlųgd skjųl:
Skjal 1. Skriv frį Hera Mųrkųre, landsapotekara, dagfest 12. desember 2000.
Skjal 2. Skriv frį Bóndafelag Fųroya, dagfeset 11. desember 2000.

1 Sbr. § 1 ķ Lov nr. 36 af 28. Februar 1908 for Fęrųerne om Foranstaltninger mod Smitsomme sygdomme hos Husdyrene m.m., sum seinast broytt viš lųgtingslóg. nr. 110 frį 29. juni 1995, eins og § 1 ķ Kunngerš nr. 55 frį 26. mai 1983 um innflutning av djórum og smittuberandi lutum, seinast broytt viš K. nr. 32 frį 12. aprķl 1996.

2 Sbr. § 4 ķ lųgtingslóg nr. 26 frį 30. aprķl 1987 um sjśkur hjį fiski, skeljadżrum og krabbadżrum, sum seinast broytt viš lųgtingslóg. nr. 87 frį 28. mai 1996.

3 Livandi sżn, tvs. eftirlit viš livandi dżrum beint įšrenn slįtran, veršur nevnt ante mortem eftirlit, og eftirlit viš slįtrašu dżrunum veršur nevnt post mortem eftirlit.

4 Kunngerš nr. 55 frį 26. mai 1983 um innflutning av djórum og smittuberandi lutum, seinast broytt viš K. nr. 31 frį 12. aprķl 1996.

5 Europa-Kommissionen (DG Sanco): Udkast til rapport om et kontrolbesųg i Danmark 3.-14. juli 2000 vedrųrende gręnsekontrol.

6 EFTA Surveilance Authority: Final report on a mission to Norway from 31. January 2000 to 25. February 2000 concerning border inspection posts.
EFTA Surveilance Authority: Final report on a mission to Iceland from 31. January 2000 to 18. February 2000 concerning border inspection posts.

7 Lista I sjśkurnar hjį ES fevna um: Infectious henatopoetic necrosis (IHN) og Viral hemorrhagic septicemia (VHS), sbr. direktiv 91/67/EŲF.

8 Agreement on the Application of Sanitary and Phytosanitary Measure, SPS-avtalan

9 Lov nr. 36 af 28. Februar 1908 for Fęrųerne om Foranstaltninger mod Smitsomme sygdomme hos Husdyrene m.m., sum seinast broytt viš lųgtingslóg. nr. 110 frį 29.06.1995 og lųgtingslóg nr. 26 frį 30. aprķl 1987 um sjśkur hjį fiski, skeljadżrum og krabbadżrum, sum seinast broytt viš lųgtingslóg nr. 87 frį 28. mai 1996.

10 Lųgtingslóg. nr. 9 frį 14. mars 1985 um vernd av dżrum.

11 Agreement on the Application of Sanitary and Phytosanitary Measure, SPS-avtalan.

12 Agreement on the Application of Sanitary and Phytosanitary Measure, SPS-avtalan.

13 Lųgtingslóg nr. 40 frį 23. aprķl 1999 um djóralęknavirksemi v.m.

14 Lųgtingslóg nr. 40 frį 23. aprķl 1999 um djóralęknavirksemi v.m.

15 Syntetisk ella natśrlig ikki-stereoid evni viš kvennkynjahormonvirknaši

16 Syntetisk ella natśrlig evni, iš minka um framleišsluna av hormonum hjį skjaldkertlinum

17 Lųgtingslóg nr. 40 frį 23. aprķl 1999 um djóralęknavirksemi v.m.

1. višgerš 17. januar 2001. Mįliš beint ķ vinnunevndina, sum tann 7. februar 2001 legši fram soljóšandi

Į l i t

Landsstżriš hevur lagt mįliš fram tann 21. desember 2000, og eftir 1. višgerš tann 17. januar 2001 er taš beint vinnunevndini.

Nevndin hevur višgjųrt mįliš į fundum tann 25. januar 2001, 1. og 2. februar 2001.

Undir višgeršini hevur nevndin havt fund viš umboš fyri bóndafelagiš, Djóralęknatęnastuna og viš landsstżrismannin ķ vinnumįlum.

Nevndin hevur fingiš skriv viš višmerkingum til uppskotiš frį Bóndafelagnum, dagfest 1. februar 2001, og frį Djóralęknatęnastuni, dagfest 24. januar 2001.

Djóralęknatęnastan upplżsir, at hóast sjśkurnar, sum eru nevndar ķ fylgiskjųlum 1 og 2 kunnu tykjast at vera nógvar, so eru kortini ašrar sjśkur, sum ikki eru nevndar. Taš eru endemiskar sjśkur, sum ikki eru ķ nakrari skipašari skrį um frįbošan ella nišurberjing. Upplżst veršur, at nógvar av hesum sjśkum hava vit ongantķš stašfest ķ Fųroyum, og vandi er fyri at bera slķkar sjśkur inn į okkum, sjįlvt um vįttan fęst fyri, at sjśkurnar, sum nevndar eru ķ fylgiskjųlunum 1 og 2, ikki eru ķ avsendaralandinum, og um vįttan fęst fyri, at djórini eru frķsk. Nevndar verša tęr sjśkur, iš man viš vissu veit eru ķ Fųroyum, herķmillum garnasótt og ridluskriši.

Djóralęknatęnastan vķsir į, at man įšur hevur tikiš taš sum giviš, at tęr sjśkur, sum vit ikki hava stašfest her, tęr eru ikki ķ Fųroyum, og teir kenna taš tķ lųgiš at fįa at vita, at tį eingin próvfųrsla er til skjals fyri, at ein sjśka ikki er stašfest ķ Fųroyum, so mį man ganga śt frį at sjśkan er her. Teir męla tķ til, at stešgur veršur settur fyri innflutningi av livandi djórum, til upplżsingar eru fingnar til vega um heilsustųšuna hjį okkara hśsdjórum. Bóndafelagiš męlir til taš sama.

Landsstżrismašurin hevur į nevndarfundi upplżst, at taš vil taka eitt knapt įr, at gera eina skrį yvir djórasjśkur ķ Fųroyum. Tį ikki ber til, undir samrįšingum viš ES, at avmarka omanfyrinevndu avleišingar av gjųrdu avtalunum, leggur nevndin stóran dent į, at landsstżrismašurin tekur stig til, at nevndu skrįir verša gjųrdar skjótast gjųrligt. Fyri at fįa hetta ķ ręttlag skjótast gjųrligt, vil nevndin skjóta upp at broyta § 40, stk. 2, soleišis, at taš almenna veitir endurgjald, tį stašfestast kann, at sjśkan kann vera komin frį innfluttum djórum. Nevndin heldur, at ein mųguleiki ķ framtķšini tó kundi veriš at umhugsa mųguleikarnar fyri at stovna ein trygdargrunn, iš kann avloysa hesa nżggju reglu.

Landsstżrismašurin ķ vinnumįlum hevur heitt į nevndina um at gera eina broyting ķ lógaruppskotinum, sum gevur landsstżrismanninum heimild til at įseta reglur um lųggilding ella góškenning av virkjum, flutningsfųrum o.ų. rśmun, sum verša nżtt til fiskaarbeiši, goymslu, flutning, frysting, konservering, pakking ella ašra virking av fiski og fiskaśrdrįtti til matna ella til djórafóšur, fiskamjųl, fiskaolju o.a. Eisini hevur hann nevnt, hvat hesar reglur kunnu fevna um, og grundgiviš fyri, hvķ hann metir, at hendan broyting er neyšug.

Landsstżrismašurin hevur harumframt męlt til, at § 49 ķ uppskotinum veršur strikaš soleišis, at spurningurin um rannsókn heldur beinleišis kemur at fylja reglunum ķ ręttargangslógini.

Ein samd nevnd tekur undir viš mįlinum, men vķsandi til omanfyristandandi višmerkingar męlir nevndin Lųgtinginum til at samtykkja uppskotiš viš hesum

broytingaruppskoti

  1. Heitiš į lógaruppskotinum veršur oršaš soleišis: "Uppskot til lųgtingslóg um dżrasjśkur (um fyribyrging og nišurberjing av sjśkum hjį dżrum og um marknaeftirlit viš dżrum og dżraśrdrįttum)
  2. Oršiš "hestur" ķ ųllum bendingum og vendingum, veršur broytt til "ross" ķ ųllum bendingum og vendingum
  3. Oršiš "dżr" ķ ųllum bendingum og vendingum, veršur broytt til "djór" ķ ųllum bendingum og vendingum
  4. § 2, stk. 3, veršur oršaš soleišis: "Landsstżrismašurin kann ķ serligum fųrum gera broytingar ķ teimum ķ stk. 1 nevndu skjųlum soleišis, at skjųlini eisini koma at fevna um ašrar sjśkur, ella at sjśkur verša fluttar frį einum skjali ella bólki til annaš skjal ella bólk."
  5. Aftanį § 38, veršur sett inn nżggj § 38a, iš veršur soljóšandi: "Landsstżrismašurin kann įseta reglur um lųggilding ella góškenning av virkjum, flutningsfųrum o.ų. rśmun, sum verša nżtt til fiskaarbeiši, goymslu, flutning, frysting, konservering, pakking ella ašra virking av fiski og fiskaśrdrįtti til matna ella til djórafóšur, fiskamjųl, fiskaolju o.a. Stk. 2. Reglurnar kunnu t.d. fevna um:
    1. góškenning av etablering og innrętting av virkjum,
    2. heilsufrųšilig góšsku- og flokkingarkrųv til fisk og fiskaśrdrįtt og krųv um merking av fiskaśrdrįtti,
    3. heilsufrųšilig krųv til rakstur og til hųli og śtgerš į virkjum, herundir krųv um višlķkahald og heilsufrųšilig krųv til fiskakassar og pakkitilfar,
    4. krav um innaneftirlit og um alment eftirlit,
    5. krųv um heilsueftirlit og reinfųrisvišurskifti hjį fólki, sum fįast viš tey ķ stk. 1 nevndu arbeiši.
  6. Ķ § 40, stk. 2, veršur sett inn nżtt pkt. 2, iš veršur soljóšandi: "Fķggjarligt tap, iš eigari hevur orsakaš av, at seyšur ella neyt verša avlķvaš orsakaš av sjśku, iš kann stašfestast er komin frį innfluttum livandi djórum, veršur tó endurgoldiš av tķ almenna."
  7. Ķ § 46 verša oršini "undir Vinnumįlastżrinum" broytt til "iš eru skipašir undir honum".
  8. § 49 veršur strikaš.

Višmerkingar til einstųku broytingarnar:
Ad. 1: Hųvušsheitiš į eini lóg eigur at vera stutt og greitt, og męlt veršur tķ til, at heitiš, iš er sett ķ klombrur, veršur hųvušsheitiš, mešan upprunaliga uppskotna hųvušsheitiš veršur sett ķ klombrur.

Ad. 2: Ross er rętta felagsheiti fyri bęši hest og ryssu.

Ad. 3: Oršiš djór er vanligari nżtt į fólkamunni.

Ad. 4: Tį dentur veršur lagdur į at lóggeva fyri, hvųrjar sjśkur fylgiskjųlini skulu fevna um, eigur landsstżrismašurin ikki at hava óavmarkašar heimildir til at broyta fylgiskjųlini. Taš kunnu tó verša višurskifti, iš gera, at taš ķ brįšskundi veršur neyšugt, at ein sjśka veršur fevnd at einum fylgiskjali. Eisini veršur mett at landsstżrismašurin eigur at kunna flyta sjśkur millum fylgiskjųlini og bólkarnar.

Ad. 5: Ivasamt er, um fyriliggjandi uppskot til djórasjśkulóg, saman viš ašrari lóggįvu, gevur fullgóša heimild til at seta ķ verk allar tęr reglur, sum veterinerlóggįvan viš ES įleggur fųroyingum. Fyriliggjandi broytingaruppskot er gjųrt, fyri at hetta heimildargrundarlag kann fįast upp į plįss.
Taš er serliga ķ sambandi viš reglurnar ķ direktivunum 91/493/EŲF "um heilsufrųšiligar treytir fyri framleišslu, keypi og sųlu av fiskavųrum" og 91/492/EŲF "um heilsufrųšiligar treytir fyri framleišslu, keypi og sųlu av livandi tvķskeljašum lindjórum", at heimildartrupulleikar eru.
Ašalmįliš viš reglunum er at tryggja brśkaranum so góša vųru, sum til ber. Um taš skal verša gjųrligt hjį fųroyingum at lśka tęr treytir, direktivini įleggja okkum og harviš eisini veterineravtaluna, sum gjųrd er viš ES, er taš neyšugt at fįa heimildargrundarlagiš ķ § 38 a viš ķ lógina.

Ad. 6: Viš įsetingini įtekur landiš sęr įbyrgdina at fyribyrgja, at sjśkur koma til landiš viš innfluttum livandi djórum. Eydnast taš ikki at fyribyrgja hesum, rindar landskassin endurgjald fyri eitthvųrt tap, iš eigari av neytum ella seyši kann skjalprógva, at hann hevur havt ķ sambandiš viš, at hesi djór verša avlķvaš orsakaš av sjśku, iš viškomandi kann stašfesta er komin frį innfluttum livandi djórum.

Ad. 7: Stk. 1 ķ hesi grein snżr seg um stovnar undir avvaršandi landsstżrismanni, mešan stk. 2 snżr seg um ašrar almennir myndugleikar ella stovnar. Um mįlsųki, iš lógin fevnir um, veršur flutt til t.d. Fiskimįlastżriš, er taš ręttast, at stk. 1 ikki er oršaš soleišis, at įsetingin er avmarkaš til Vinnumįlastżriš, men heldur er galdandi fyri teir stovnar, iš til eina og hvųrja tķš eru skipašir undir avvaršandi landsstżrismanni.

Ad. 8: Spurningurin um rannsókn kemur viš hesi broyting beinleišis at fylja reglunum ķ ręttargangslógini.

2. višgerš 13. februar 2001. Broytingaruppskot frį samdari vinnunevnd til heitiš, oršini "hestur" og "dżr", §§ 2, 38, 40, 46 og 49 samtykt 25-1-0. Uppskotiš soleišis broytt samtykt 25-0-1. Uppskotiš fer soleišis samtykt til 3. višgerš.

3. višgerš 15. februar 2001. Uppskotiš, sum samtykt viš 2. višgerš, endaliga samtykt 27-0-1. Mįliš avgreitt.

J.nr. 524-0037/2000
Ll. nr. 16 frį 23.02.2001