Śtjašaragrunnur

 

60  Uppskot til  samtyktar um śtjašaragrunn

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš
C. Oršaskifti viš 1. višgerš
D. Įlit
E. 2. višgerš
F. Oršaskifti viš 2. višgerš

Įr 2001, 15. februar, legši Jóannes Eidesgaard, lųgtingsmašur, vegna Javnašarflokkin fram soljóšandi

Uppskot

til

samtyktar

Heitt veršur į landsstżriš um at leggja fram lųgtingslógaruppskot um ein śtjašaragrunn, sum skal kunna įtaka sęr ķskoytisfķggingina av tķ ójavna, sum kann vera millum fķggingina av vinnuligum framtųkum ķ śtjašaranum og ķ mišstašarųkinum.

Višmerkingar:
Tann skeiva gongdin hjį śtjašaranum ķ okkara samfelag er voršin alt meira viškomandi og sjónsk seinastu tķšina. Sterka mišsavningin ger, at śtjašarin mį dragast viš sera stórar bygnašarligar trupulleikar, har nįttśrligi fólkavųksturin er voršin til eina fólkaminking, har taš serliga eru tey ungu viš śtbśgvingum, sum ķ stašin velja sęr bśstaš ķ mišstašarųkinum ella uttanlands. Hóast ein mišsavning altķš vil vera ķ įvķsan mun, so er nógv, sum bendir į, at tann skeiva gongdin nś fyri įvķs ųki er so sterk, at politikarar eiga at taka beinleišis lut ķ at fįa vent gongdini.

Men taš er sjįlvsagt eisini ein spurningur, um politiskur vilji er til tess, ella at politikarar velja at lata standa til og lata marknašarkreftirnar sjįlvar rįša sęr.

Eitt stórt framstig hevši veriš, um nakaš av almennu umsitingini varš lagt ķ śtjašaranum, sum hevši sett krųv til stųrv viš fųrleika. Kunningartųknin og tann menning, har er, įtti at gjųrt taš mųguligt, at umsiting ķ ein įvķsan mun kundi veriš rųkt frį śtjašaranum. Serliga hevši taš veriš so sjįlvsagt, at nżggj umsiting, sum enn ikki hevur fest rųtur, varš lųgd śt ķ śtjašaran.

Liberalistiska rįkiš, sum ķ dag eyškennir okkara samfelag, ger, at eisini vinnulig framtųk hava munandi truplari viš at fóta sęr ķ śtjašaranum enn ķ mišstašarųkinum.

Komiš er fram į rįšstevnum, sum granskingarverkętlanin fyri ųkismenning hevur skipaš fyri, at jśst fķggingin er voršin ein alt stųrri trupulleiki fyri virksemiš ķ śtjašaranum.

Fķggingarstovnarnir siga bart śt, at ikki ber til at veita somu fķgging ķ śtjašaranum, tķ vįšin er stųrri fyri trygdini ķ einum lįni til virksemi ķ śtjašaranum enn ķ mišstašarųkinum. Og vit hava havt talandi dųmi um hetta sama, eitt nś viš Injector Doors ķ Vįgi og viš snikkaraverkstašnum ķ Dali.

Sjįlvandi eru śtjašaratrupulleikarnir ein politiskur trupulleiki, um vit vilja taš ella ei. Vilja vit politikarar, at taš skal verša liviligari ķ śtjašaranum soleišis, at fųroyingar eisini bśsetast uttan fyri mišstašarųkiš, so mugu vit eisini medvirka til at fremja politisk tiltųk, sum muna fyri śtjašaran. Hetta kemur tķverri ikki alt av sęr sjįlvum. Og fyrsta treyt fyri trivnaši er, at vinnuliga menningin kann fara fram. Oljśtgeršarhavnin hevur veriš nevnd sum ein upplagdur mųguleiki, sum tķverri av politiskum įvum glapp śtjašaranum av hendi. Men tį so vinnulig framtųk eisini hava taš truplari enn kappingarneytarnir ķ mišstašarųkinum at fįa fķgging til vega, so eru fótonglarnir so nógvir, at ilt kann vera at fįa nakra menning ķ lag.

Ein gongd leiš er, at tann ójavni, sum politikkurin hjį fķggingarstovnunum ger, veršur śtjavnašur. Ķ ųšrum londum eitt nś ķ Ķslandi er ein śtjašaragrunnur, sum burturav skal įtaka sęr at hjįlpa til viš at fįa fķgging av vinnuligum framtųkum ķ śtjašaranum til at hanga saman.

Ein slķkur grunnur kann so verša medfķggjari saman viš vanligu fķggingarstovnunum viš vįšafśsum kapitali sum lįni, partapeningi ella ųšrum. Umsitingin av einum slķkum grunni kundi hóskandi ligiš hjį einum fķggingarstovni, sum frammanundan ger tęr neyšugu projektmetingarnar.

Tķ veršur męlt til, at landsstżriš fer undir at gera eitt uppskot til ein slķkan grunn, sum sķšan veršur lagt fyri tingiš, og at ein hóskandi upphędd, kanska einar 25 mió. kr, veršur sett ķ grunnin.

1. višgerš 22. februar 2001. Mįliš beint ķ vinnunevndina, sum tann 19. aprķl 2001 legši fram soljóšandi

Į l i t

Javnašarflokkurin hevur lagt mįliš fram tann 15. februar 2001, og eftir 1. višgerš tann 22. februar 2001 er taš beint vinnunevndini.

Nevndin hevur višgjųrt mįliš į fundum tann 19. og 22. mars, 5. og 10. aprķl 2001.

Undir višgeršini hevur nevndin havt fund viš lųgmann, umboš fyri śtoyggjanevndina og umboš fyri granskingarverkętlanina fyri ųkismenning.

Nevndin hevur fingiš śtflżggjaš brot śr śtoyggjaįlitinum, iš śtoyggjanevndin lat frį sęr tann 18. aprķl 2001.

Har veršur undir pkt. 8.1., iš ber heitiš "fķggjargrunnur", męlt til "at taš alt fyri eitt veršur fariš undir at fyrireika eitt forum, iš fķggjarliga kann stušla undir, at vinnuligt virksemi veršur sett į stovn į smįu oyggjunum".

Endamįliš viš einum slķkum grunni skal verša "at stušla undir og fķggja vinnuligt virksemi ķ śtjašaranum, herundir śtoyggjunum", og "at stušla eitt virkis- og samfelagsbśskaparligt lųnandi vinnulķv ķ smįu oyggjunum".

Grunnurin skal "virka fyri, at śtbyggja, nżmótansgera og skapa eitt vinnulķv śti ķ smįu oyggjunum, sum ber ķ sęr eitt varandi og lųnandi vinnulķv", "leggja dent į at stušla nżskapan og kreativum ętlanum", "veita kunning og professionella rįšgeving til ųll, sum hava hugskot og ętlanir" og so skal grunnurin "skipa sķtt virksemi į tann hįtt, at fólk kemur śt til oyggjarnar at veita rįšgeving".

Grunnurin skal "spesialisera seg ķ at meta um og vegleiša ķ virksemi, sum er egnaš til smįu oyggjarnar og śtjašaran", men "ikki gerast ein fķggjarstovnur, iš loftar vįnaligum verkętlanum śr fķggjarheiminum annars".

Grunnurin skal "bert fķggja vinnulig tiltųk, iš mugu vęntast at verša buršardygg" og er taš avgerandi, at hann er "skipašur so, at hann kann taka upp į seg tann vįšan, iš fķggingarstovnarnir ikki taka upp į seg orsakaš av ov lįgari fastognartrygd".

Ķ samgonguskjalinum stendur eisini skriva:

Višvķkjandi śtjašaranum, at "Besta grundarlagiš undir samfelagnum er virksemi og trivnašur į ųllum plįssum ķ landinum. Śtjašarin er ķ eini serligari stųšu. Samgongan er samd um, at neyšugt er at fremja verulig tiltųk, um śtoyggjum og smįplįssum skal vera lķv lagaš."

Og višvķkjandi framtaksgrunninum, at "vištųkurnar fyri Framtaksgrunnin verša endurskošašar viš tķ endamįli, at grunnurin ķ stųrri mun skal menna nżggjar vinnur og fremja ųkismenning eftir handilsligum fortreytum."

Nevndin heldur, at fyriliggjandi uppskot til samtyktar er ķ góšum samsvari viš tilmęliš ķ śtoyggjaįlitinum umframt viš samgonguskjališ, og tekur ein samd nevnd undir viš mįlinum og męlir sostatt Lųgtinginum til at samtykkja uppskotiš.

Kįri P. Hųjgaard višmerkir harumframt, at taš ķ sambandi viš hetta mįl um śtjašaragrunn er rętt at gera vart viš, at vit longu frammanundan hava ein grunn "Framtaksgrunnurin", sum įtti at virkaš į tann hįtt, at hann var fśsur at taka tann eyka vįšan upp į seg, sum taš kann vera at seta vinnuligt virksemi ķ gongd ķ śtjašaraųkjum. Hesa uppgįvu hevur Framtaksgrunnurin als ikki tikiš upp į seg.

Ķ samgonguskjalinum er avtalaš, at vištųkurnar fyri Framtaksgrunnin skulu endurskošast, og var ętlanin viš hesum at fįa grunnin meiri virknan ķ veruligum framtųkum. Higartil hevur Framtaksgrunnurin at kalla bara loftaš fųroyskum fyritųkum, sum hava veriš ķ vanda fyri at fara į hśsagang, og stórur partur av stovnsfęnum er farin til hesi endamįl. Kįri P. Hųjgaard heldur taš hava skund at fįa endurskoša regluverkiš fyri Framtaksgrunnin, til tess at fįa hann at virka eftir ętlan, og at samskipa taš arbeišiš viš mųguliga ętlan um at skapa nżtt og betri grundarlag fyri fķgging av vinnuligum framtųkum ķ teimum ymsu ųkjunum ķ Fųroyum.

2. višgerš 24. aprķl 2001. Uppskot til samtyktar samtykt 29-0-0. Mįliš avgreitt.