Endurgjaldsgrunnur - kreppa

 

68  Uppskot til  lųgtingslóg um endurgjald til kreppuraktar sethśsaeigarar

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš
C. Oršaskifti viš 1. višgerš
D. Nevndarskjųl
E. Įlit
F. 2. višgerš
G. Oršaskifti viš 2. višgerš

Įr 2001, 3. mars, legši Jenis av Rana, lųgtingsmašur, vegna Mišflokkin fram soljóšandi

U p p s k o t

til

lųgtingslóg um endurgjald til kreppuraktar sethśsaeigarar 

§ 1. Landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum setir į stovn endurgjaldsgrunn viš heitinum "Endurgjaldsgrunnur fyri kreppuraktar sethśsaeigarar".
Stk. 2. Sum stovnsfę ķ grunnin veršur flutt 10% av tķ skatti, sum P/F Fųroya Banki hevur goldiš inn ķ landskassan sķšani 1995, og 10% av tķ skatti, sum P/F Fųroya Banki veršur at gjalda nęstu 3 įrini.

§ 2. Endamįl grunsins er eftir skrivligari umsókn at veita endurgjald til sethśsaeigarar, sum heilt ella lutvķst mistu sethśs sķni ķ kreppuįrunum og komu at sita viš skuld, uttan at ogn var aftanfyri.

§ 3. Treytir fyri endurgjaldi eftir hesari lóg eru:

  1. at umsųkjarin er fevndur av reglunum um fulla skattskyldu ķ Fųroyum sambęrt § 1 ķ skattalógini,
  2. at umsųkjarin letur nevnd grunsins ųll skjųl, iš nevndin metir eru neyšug og bišur um ķ sambandi viš višgeršina av umsóknini.

§ 4. Veitast kann endurgjald, svarandi til tann av nevndini stašfesta missin, iš umsųkjarin hevši av teimum višurskiftum, iš nevnd eru ķ §§ 1 og 2.

§ 5. Landsstżrismašurin velur eina 3-manna nevnd at sita fyri og hava įbyrgdina av grunninum og virksemi hansara.
Stk. 2. Nevndarlimirnir skulu hava kunnleika til fķggjarlig višurskifti, kunnu ikki vera lųgtingsmenn og kunnu ikki samstundis vera nevndarlimir ella stjórnarlimir ķ peningastovnum ella felųgum, sum nevndin hevur fķggjarligt samskifti viš.
Stk. 3. Nevndin fęr heimild at gera avtalu viš Hśsalįnsgrunnin um at hava um hendi skrivstovu- og roknskaparhald grunsins.

§ 6. Grunnurin ger įrsroknskap og įrsfrįgreišing um virki grunsins
Stk. 2. Roknskapurin skal grannskošast av lųggildum grannskošara og góškennast av Lųgtinginum.

§ 7. Heldur nevndin, at endamįl grunsins ikki er til longur, ger nevndin tilmęli til landsstżrismannin um at taka grunnin av.

§ 8. Landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum hevur umsjón og fķggjarligt eftirlit viš grunninum
Stk. 2. Landsstżrismašurin ķ fķggjarmįlum ger annars neyšugar vištųkur fyri grunnin ķ samsvari viš omanfyristandandi.

§ 9. Hendan lųgtingslóg fęr gildi dagin eftir, at hon er kunngjųrd.

Višmerkingar til uppskotiš

Fyrst ķ nķti-įrunum rakti svįr fķggjarkreppa land okkara, ein kreppa, sum vit tó eru komin śr skjótari, enn nakar hevši toraš at vónaš, alt sum eit śrslit av at Guš himins og jaršar hoyrdi bųnir okkara, sendi fisk inn į grunnarnar og signaši land okkara.

Bankarnir, sum vóru mišdepil ķ kreppuni, vóršu bjargašir viš milliardainnskoti śr landskassanum, sum tók peningin inn frį skattaborgaranum og harafturat fekk endurgjald frį danska statinum. Ętlanin viš peningainnskotinum var at geva bankanum fķggjarliga styrki at klįra tęr risastóru burturleggingarnar, sum neyšugar vóru, ikki minst vegna vįnaligu stųšuna, sum mangir sethśsaeigarar vóru komnir ķ. Ein stųša ķkomin fyrst og fremst, tķ fķggareftirlitiš eftir einari nįtt minkaši viršiš į ųllum sethśsum her į landi viš stórt sęš eini helvt.

Nś kreppan er av, og tey flestu tykjast at hava funniš steviš aftur, er taš ein bólkur, sum ongar sųmdir fekk, tį alt annaš varš fingiš aftur į fųtur. Hesin bólkur er teir sethśsaeigarar, sum ikki megnašu at sita ķ egnum hśsum, teir mistu hśsini og sótu eftir viš risaskuld uttan virši aftanfyri, mešan onnur fingu hśs teirra fyri ķ onkrum fųrum heilt nišur ķ helvtarprķs. Peningin, sum bankin fekk frį landskassanum viš tķ greiša endamįli at avskriva skuld hjį m.a. kreppuraktum sethśsaeigarum, hevur bankin ķ stašin ķ stóran mun inntųkufųrt seinnu helvt av nķti-įrunum soleišis, at yvirskotini lutfalsliga hava veriš stųrri enn ķ nųkrum ųšrum peningastovni ķ danska kongarķkinum. Hetta kann hann m.a. gera eftir at hava "knokkroytt" mong av teimum, sum komu ķ vanlukkustųšuna at missa hśs sķni.

So hóast vit ķ dag skriva įr 2001, eru taš mong ķ okkara landi, sum framvegis ikki eru komin śr kreppuni. Tey blųša framvegis fyri, at samfelagiš kollsigldi, og fingu ikki hjįlp at koma aftur į fųtur. Hvķ skal landskassin bjarga eini heilari bankaverš og stóru peningainnskotum teirra vęlbjargašu, samstundis sum hesi omanfyrinevndu verša gloymd. So stór er mótsųgnin, at enntį tey, sum mistu hśsini, fingu įlagdan kreppuskatt, fyri at landskassin kundi halda tey skašaleys, sum kanska įttu tjśkkar bankabųkur – ein sjįldsom hugsjón.

Fyri 2 įrum sķšani setti tingmašur Mišfloksins landsstżrismanninum ķ fķggjarmįlum fyrispurning višvķkjandi omanfyrinevndu "fyrrverandi" sethśsaeigarum. Ķ svari sķnum endar landsstżrismašurin m.a. viš at bjóša tingmanninum at vera vęlkomin viš mųguligum uppskoti, sum hann hevur višvķkjandi tķ, iš eigur at verša gjųrt fyri at veita hjįlp.

Viš hesum uppskoti vónar Mišflokkurin, at hesi "gloymdu" kunnu fįa mųguleika at koma aftur į fųtur. Taš er jś skylda landsstżrisins og Lųgtingsins at virka fyri ręttvķsi og ręttartrygd. Hetta uppskotiš er ętlaš sum ein roynd at rętta tann ójavna og órętt, sum framdir vóršu móti kreppuraktu sethśsaeigarunum.

Įsannandi, at Fųroya Banki ikki livdi upp til politisku ętlanirnar viš landskassainngjaldinum, og įsannandi, at hann av hesi orsųk hevur havt órķmiliga stóran vinning av afturvunnum avskrivingum, meta vit, at stovnsfęiš ķ grunninum, som skotin veršur upp at seta į stovn, skal koma frį tķ skatti, sum Fųroya Banki hevur goldiš ķ landskassan seinastu nógvu įrini, og av tķ skatti, sum hann vęntandi kemur at gjald nųkur įr frameftir. At bankans skattakrónur rinda fyri tapiš hjį įšurnevndu sethśsaeigarum, er eftir okkara tykki nįttśrligasti hįttur at bera peningin aftur hagar, hann upprunaliga varš tikin frį.

Višmerkingar til teir einstųku greinarnar

§ 1:
Stk. 1. Stašfest veršur, at talan er um endurgjald til sethśsaeigarar, iš vóršu meinast raktir ķ kreppuįrunum.
Stk. 2. Ein partur av tķ stóra yvirskoti, sum Fųroya Banki hevur havt, partvķst sum beinleišis śrslit av bjargingartiltųkum ķ kreppuįrum, endaši sum skattur ķ landskassanum. Nįttśrligt er, at partur av hesum veršur settur ķ endurgjaldsgrunnin

§ 2:
Umsókn um endurgjald kann skrivliga verša send grunninum av teimum, sum meta, at tey vegna kreppuna mistu virši – ķ hesum fųrinum sethśs - men tó sita eftir viš skuld av hesum.

§ 3:
Stk. 1 og 2. Treyt fyri endurgjaldi śr grunninum er, at umsųkjarin hevur fulla skattskyldu ķ Fųroyum, og at hann eftir įheitan letur nevndini ųll tey skjųl, iš nevndin metir eru neyšug fyri at kunna višgera umsóknina.

§ 4:
Nevndin višger śt frį skjųlum umsųkjarans umsóknina og tekur stųšu til upphęddina, iš endurgjaldast skal.

§ 5:
Stk. 1 og 2. Nevndin veršur mannaš av trimum limum, hesir skulu hava hollan fķggjarligan kunnleika og mugu į ongan hįtt kunna illteinkjast fyri at vera ógegnigir.
Stk. 3. Til dagliga skrivstovuhaldiš fęr nevndin heimild at gera samstarvsavtalu viš Hśsalįnsgrunnin.

§ 6:
Stk. 1 og 2. Grunnurin er įlagdur somu skyldur og er undir sama eftirliti sum ašrir almennir grunnar.

§ 7:
Tį virksemi grunsins veršur mett lokiš, ger nevndin tilmęli til landsstżrismannin um at taka av grunnin.

1. višgerš 14. mars 2001. Mįliš beint ķ fķggjarnevndina, sum tann 4. aprķl 2001 legši fram soljóšandi

Į l i t 

Mišflokkurin hevur lagt mįliš fram tann 3. mars 2001, og eftir 1. višgerš tann 14. mars 2001 er mįliš beint fķggjarnevndini.

Nevndin hevur višgjųrt mįliš į fundum tann 21. og 28. mars 2001 og hevur undir višgeršini havt fund viš Sįmal Petur į Grund, landsstżrismann, Hśsalįnsgrunnin og Fųroya Sparikassa. Eisini hevur nevndin fingiš eina skrivliga frįgreišing frį Fųroya Banka. Frįgreišingin frį Fųroya Banka veršur lųgd viš įlitinum sum fylgiskjal.

Eftir at hava višgjųrt mįliš, har eisini spurningar um neyva dagfesting, avmarkingar, ašrar umsitingarmųguleikar og mųguleikar fyri persónligari sanering vóru umrųddir, er nevndin komin til ta nišurstųšu, at taš er ógjųrligt at gera eina skipan, har allir sethśsaeigarar, sum komu ķ fķggjarligar trupulleikar undir kreppuni, koma at fįa eins og ręttvķsa višgerš. Ein samd nevnd męlir tķ Lųgtinginum frį at samtykkja uppskot Mišfloksins.

+ skjal.

2. višgerš 6. aprķl 2001. §§ 1-9 fullu. Uppskotiš sostatt falliš. Mįliš avgreitt.