Landsverkfrųšingurin og Strandfaraskip Landsins

 

71  Uppskot til  samtyktar um bygnašarbroytingar/śtlisiteringar į Landsverkfrųšingsstovninum og Strandfaraskipum Landsins

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš
C. Oršaskifti viš 1. višgerš
D. Įlit
E. 2. višgerš

Įr 2001, 3. mars, legši Edmund Joensen, lųgtingsmašur, vegna Sambandsflokkin fram soljóšandi

Uppskot

til

samtyktar

 

Lųgtingiš heitir į landsstżriš um at leggja fyri Lųgtingiš lógaruppskot um bygnašarbroytingar og privatiseringar/śtlisiteringar į Landsverkfrųšingsstovninum og Strandfaraskipum Landsins soleišis, at 

  1. undir Vinnumįlastżrinum veršur skipaš deild, sum skal taka sęr av ųllum virkseminum, sum nś er hjį Landsverkfrųšingsstovninum og hjį Strandfaraskipum Landsins.
  2. so nógv sum gjųrligt av tķ virkseminum, sum nś hoyrir undir hesar stovnar, veršur privatiseraš og śtlisiteraš til privat at rųkja. Uppgįvurnar hjį nżggju deildini skulu ķ hųvušsheitum vera rįšgeving, śtbjóšingar og at vera eftirlitsstovnur fyri Fųroya Landsstżri.

Višmerkingar:

Ķ hesum uppskotinum veršur lagt upp til eina heildarloysn, sum fevnir um bįšar stovnarnar, umframt at taš ger bygnašarbroytingar ķ landsstżrinum. Hetta uppskotiš veršur nś lagt fram av nżggjum, av tķ at landsstżrismašurin ķ vinnumįlum hevur lagt eitt uppskot fram, sum einans fevnir um Strandfaraskip Landsins.

Alla tķšina eigur at verša strembaš eftir at reka samfelagiš so bķliga og so effektivt sum gjųrligt. Hetta, fyri at tey, sum nżta tęnasturnar, og skattgjaldarin skulu fįa eina so góša tęnastu sum mųguligt fyri lęgst mųguligan kostnaš.

Higartil hevur Landsverkfrųšingurin ķ hųvušsheitum stašiš fyri ųllum almennum infraskipanaruppgįvum her į landi. Nevnast kunnu vegir, tunlar, havnir, tyrlupallar, ferjulegur og mangar ašrar uppgįvur, bęši fyri kommunur og landsstżriš.

Strandfaraskip Landsins hava stašiš fyri sjóvegis flutninginum ķ millum oyggjarnar og hava gjųrt royndir viš uttanlandasigling. Harumframt rekur stovnurin eisini farmaflutning viš lastbilum og treylarum, feršafólkaflutning viš bussum, bilverkstaš og annaš. Eisini hevur stovnurin fyrr havt tyrluflśgvingina um hendur.

Politiskt hevur verandi skipan veriš trupul at umsitiš og hevur mangan giviš bęši landsstżrismonnum og lųgtingsmonnum grį hįr ķ hųvdiš. Skipanin hevur eisini onkuntķš veriš beinleišis orsųkin til samgonguslit.

Flestu munnu įsanna, at skipanin hevur fingiš loyvi at vaksa į ein hįtt, sum ikki gevur borgarunum bestu og bķligastu tęnastuna.

Tķ veršur skotiš upp, at landsstżrismašurin ķ vinnumįlum setir eina skjóttarbeišandi nevnd at koma viš einum fullfķggjašum uppskoti um, hvussu hetta best kann gerast, so endamįliš viš eini bygnašarbroyting, privatiseringar-/śtlisiteringarętlan av nevndu stovnum samlaš kann verša rokkiš.

Tęnastan, sum kemur at avloysa ta verandi, skal hava sum mįl at śtvega borgarunum eina betri og ódżrari tęnastu.

1. višgerš tann 28. mars 2001. Mįliš beint ķ vinnunevndina, sum tann 2. mai 2001 legši fram soljóšandi

Į l i t

Sambandsflokkurin hevur lagt mįliš fram tann 3. mars 2001, og eftir 1. višgerš tann 28. mars 2001 er taš beint vinnunevndini.

Nevndin hevur višgjųrt mįliš į fundum tann 10. og 19. aprķl og tann 1. mai 2001.

Nevndin hevur undir višgeršini bżtt seg ķ 4 minnilutar.

Ein minnilutin (Jógvan į Lakjuni, Jįkup Suni Joensen og Kįri P. Hųjgaard) tekur ikki undir viš mįlinum og męlir Lųgtinginum frį at samtykkja uppskotiš. Hesin minnilutin vķsir til sķnar višmerkingar ķ samsvarandi lųgtingsmįli ķ fjųr nr. 96/1999.

Ein annar minniluti (Henrik Old og Dan R. Petersen) tekur heldur ikki undir viš mįlinum og męlir eisini Lųgtinginum frį at samtykkja uppskotiš.

Hesin minnilutin ger vart viš, at teir ikki eru ķ ivi um, at neyušugt er at hava ein umsitingarstovn, sum hevur tamarhald į teimum teknisku śtbyggingunum, sum skulu fara fram ķ fųroyska samfelagnum.

Tķverri hevur landsstżrissamgongan av Tjóšveldisflokkinum, Fólkaflokkinum og Sjįlvstżrisflokkinum gjųrt so grundleggjandi įlop į Landsverksfrųšingsstovnin, at hesin fęr trupult viš at fóta sęr aftur.

Minnilutans stųša er greiš, tį talan er um at hava ein eftirlitsstovn og ein tekniskan hjįlparstovn, sum bęši landsstżriš og fųroysku kommunurnar (serliga kommunurnar viš lķtlari umsiting) kunnu venda sęr til, tį stųrri broytingar skulu gerast bęši į veganet og havnaśtbyggingar. Tķ er minnilutans stųša, at heldur enn at bróta nišur, sum hendan samgongan hevur gjųrt, so heldur at hjśkla um stovnin sum eftirlits- og tekniskan hjįlparstovn.

Uppskot Sambandsfloksins, sum stķlar eftir at samanleggja Landsverkfrųšingsstovnin og Strandferšsluna, tekur hesin minnilutin ikki undir viš.

Ein triši minniluti (Heini O. Heinesen) fųrir fram:

Taš, sum uppskot Sambandsfloksins leggur upp til, er at taka av Landsverkfrųšingsstovnin sum stovn og leggja ein nżggjan stovn (deild) undir Vinnumįlastżriš. Hesin skal taka sęr av tķ sama, sum Landsverkfrųšingurin ger ķ dag. Hetta er so teirra privatisering. Men hetta hevur ķ veruleikanum einki sum helst viš privatisering at gera. Taš, at vit hava ein stovn, sum kennir taš fųroyska samfelagiš śt og inn, tį iš talan er um śtbygging av veganeti, tunnils- og havnagerš, er ķ veruleikanum ein stórur fongur, sum hevur tikiš 50 įr at byggja upp. Stovnurin kennir hvųrja lending og hvųnn vegastubba ķ hvųrji bygd ķ landinum soleišis, at um bygdarįšini hava nakaš at tosa viš landsmyndugleikarnar um, kunnu teir altķš venda sęr til Landsverkfrųšingin og fįa ta rįšgeving, sum er neyšug. Taš sama er galdandi, um landsstżrismašurin vil hava innlit ķ tey mįl, sum hann skal taka avgerš ķ, tį kann hann altķš venda sęr til Landsverkfrųšingin, sum kennir mįliš innanķfrį.

Hetta er taš, sum Sambandsflokkurin viš hesum uppskoti vil bróta nišur.

Taš fer at taka nógv įr at byggja upp ein nżggjan stovn (deild), sum hevur somu vitan (ekspertisu), sum Landsverkfrųšingsstovnurin hevur ķ dag.

Seinastu įrini hava fleiri snišįlop veriš gjųrd į stovnin av politikarum, sum ikki vita, hvat teir tosa um. Sambandsflokkurin tosar um at śtlisitera almenn arbeiši. Taš er ķ sjįlvum sęr einki nżtt ķ hesum. Skal hetta kunna lata seg gera, hava vit nettup brśk fyri einum slķkum stovni.

Landsverkfrųšingurin hevur śtlisiteraš eitt stórt tal av arbeišum gjųgnum įrini, bęši fyri kommunur og landsumsitingina. Stovnurin hevur eisini stašiš fyri tunnilsboringum, sum eru vęl kappingarfųrar viš tęr śtlendsku monopolfyritųkurnar, sum hava veriš ķ Fųroyum.

Strandfaraskip Landsins hevur virkaš ķ meira enn 30 įr og hevur sjįlvandi alla ta vitan, sum er neyšug til at stżra samferšsluni ķ Fųroyum.

Strandferšslan hevur eitt samanhangandi net, sum virkar śt ķ hvųnn krók ķ landinum į sama hįtt, sum t.d. telefonnetiš og SEV-netiš. Hetta net eigur ikki at slķtast sundur. Men skulu tęnastur į hesum neti bjóšast śt (śtlisiterast) til privatar at rųkja, er taš sjįlvandi Strandferšslan, sum skal skipa fyri hesum. Hetta hevur veriš galdandi ķ nógv įr, eitt nś koyringin hjį Bygdaleišum.

Taš, sum hetta uppskotiš leggur upp til, er at seta ųll tey, sum hava umsitiš hesar stovnar, ķ eitt sera ringt ljós. Landsverkfrųšingurin hevur virkaš ķ okkara samfelag ķ meira enn 50 įr og Strandfaraskip Landsins ķ meira enn 30 įr.

Uppskotiš er ķ 2 punktum, sum eru soljóšandi:

Taš er ein stórur spurningur, um uppskot Sambandsfloksins ikki er ķ strķš viš stżrisskipanarlógina. Tķ uppskotiš leggur upp til, at Lųgtingiš skal heita į landsstżriš um at sleppa at lóggeva um ein stóran part av landsumstingini.

Hvussu kundi so Sambandflokkurin og hansara samgonga gera so grundleggjandi peningakrevjandi broytingar ķ landsumsitingini, sum taš at stovnmseta ašalstżrini, uttan at hetta varš lagt fyri Lųgtingiš? Minnist meg rętt, so var tann fyrsta peningajįttanin til hetta arbeišiš veitt viš einum fķggjarnevndarskjali.

Tį sagt veršur, at uppskotiš vil fųra sparingar viš sęr, so er hetta beinleišis ķ strķš viš veruleikan.

Ķ višmerkingunum til uppskotiš veršur sagt:

"Politiskt hevur verandi skipan veriš trupul at umsita og hevur mangan giviš landsstżrismonnum og lųgtingsmonnum grį hįr ķ hųvdiš."

Taš, sum hevur skapt hesar trupulleikar, eru tęr bygnašarbroytingar, sum Sambandsflokkurin stóš į odda fyri at seta ķ verk ķ undanfarna valskeiši. Hesar hava kostaš vęl oman fyri 150 mió.kr. higartil, um vit taka flytingar og annaš viš.

Skulu almennar tęnastur śtlisiterast, er taš umrįšandi, at taš eru fyritųkur ķ landinum, sum eru fųrar fyri at bjóša upp į tey arbeišir, sum talan kann verša um. Taš er ikki nokk, at taš eru ein og tvęr fyritųkur, sum bjóša. Taš skulu helst vera fleiri. Annars endar taš viš, sum so ofta fyrr, at vit fįa nųkur privat/almenn monopol. Helst verša hesi śtlendsk. Hetta er so vęl kent ķ Fųroyum, serliga ķ sambandi viš stórarbeišir.

Ein fjórši minniluti (Alfred Olsen) tekur undir viš mįlinum og męlir Lųgtinginum til at samtykkja uppskotiš.

2. višgerš 4. mai 2001. Uppskot til samtyktar fall 4-2-22. Uppskotiš sostatt falliš. Mįliš avgreitt.