Fyrispurningur um fosturtųku

100-1 Fyrispurningur til Sįmal Petur ķ Grund, landsstżrismann, um fosturtųku

Oršaskifti

Įr 2001, tżsdagin 7. august, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Jenisi av Rana, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:


Fyrispurningur

  1. Hvussu nógvar fosturtųkur eru framdar ķ sjśkrahśsverkinum hvųrt av farnu 5 įrunum?
  2. Hvussu er įheitan Lųgtingsins frį aprķl 1999 um styrkta rįšgeving ķ sambandi viš barnsburš praktisera?
  3. Veit landsstżrismašurin at siga, um hendan styrkta rįšgevingin hevur havt tilętlašu avmarkingina - tvs. eina minking ķ fosturtųkum?
  4. Hvussu stórur %-partur av fosturtųkuumsóknunum vóršu framdar?
  5. Hevur landsstżriš ętlanir, sum kunnu vęntast at višfųra eina minking av fosturtųkutķttleikanum og harviš bjargan av mannalķvum?

Višmerkingar:
Ķ sambandi viš višgeršina į Lųgtingi av uppskoti frį undirritaša og trimum ųšrum tingmonnum um tiltųk ķ sambandi viš barnsburš (lųgtingsmįl nr 80/1998: Uppskot til rķkislógartilmęli um broyting ķ rķkislógini um tiltųk ķ sambandi viš barnsburš, afturtikiš av uppskotssetarunum 9. aprķl 1999), heitti trivnašarnevndin į landsstżriš um at styrkja tann rįšgevandi partin ķ sambandi viš barnsburš. Nś góš 2 įr eru lišin sķšani hesa įheitan skuldi veriš gjųrligt at fingiš eina frįgreišing frį
landsstżrinum um, hvussu fariš er fram, og hvųrji śrslit/hvųrjar royndir eru av broyttu/styrktu rįšgevingini.

 
Į lųgtingsfundi 8. august 2001 varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispuringurin skal svarast.

Į lųgtingsfundi 5. september 2001 svaraši Sįmal Petur ķ Grund, landsstżrismašur, fyrispurninginum soleišis:

Svar:

  1. Seinastu fimm įrini vóršu hesar fosturtųkur framdar į teimum trimum sjśkrahśsunum.
  Landssjśkrah. Klaksv. sjśkrah. Sušur. sjśkrah. Ķalt
1996 37 0 0 37
1997 22 0 0 22
1998 38 0 7 45
1999 47 0 1 48
2000 41 0 5 46

     

  1. Landsstżrismašurin ķ almanna-og heilsumįlum noyšist tķverri at stašfesta, at landsstżriš enn ikki hevur višgjųrt spurningin um at koma viš einum ķtųkiligum uppskoti um at styrkja tann rįšgevandi partin ķ sambandi viš barnsburš.
  2. Av omanfyri nevndu orsųk ber taš tķ ikki til at svara spurninginum, um hendan styrkta rįšgevingin hevur havt tilętlašu avmarkingina – tvs. eina minking ķ fosturtųkum.
  3. Skrįsetingin ķ sjśkrahśsverkinum sigur bara frį framdum fosturtųkum, ikki frį umsóknum. Taš ber tķ ikki til at siga, hvussu stórur % partur av fosturtųkuumsóknunum vóršu framdar. Sum skipanin er ķ dag, so letur taš seg ikki gera at fįa hetta upplżst.
  4. Eg ivist onga lųtu ķ, at allir politikarar eru į einum mįli um, at vit eiga at gera alt, sum stendur ķ okkara makt, fyri at minka um tķttleikan av fosturtųkum. Hetta ikki bert fyri at bjarga mannalķvum men eisini viš atliti til onnur fyribrigdi, sum gera seg galdandi, herundir teir sįlarligu trupulleikar sum kunnu vera ein fylgja fyri tey, sum koma soleišis fyri, at tey ikki sķggja nakran annan śtveg enn at fįa fosturtųku framda.

Hetta sęst eisini aftur ķ įheitanini frį 1999 į landsstżriš frį eini samdari trivnašarnevnd, um at koma viš ķtųkiligum uppskoti um at styrkja tann rįšgevandi partin ķ sambandi viš barnsburš. Eg mį tķverri įsanna, at ķtųkiligar ętlanir hesum višvķkjandi ikki liggja į boršinum hjį landsstżrinum.

 Til samanberingar av fosturtųkutķttleikunum ķ hinum noršanlondum eru nišanfyri nevndu tųl, sum eru frį Nomesco įrbókini "Helsestatestik fra nordiske lande 1999":

Tal į fosturtųkum ķ noršanlondum

  Tal į fostur tųkum Fosturtųkur pr1000 livandi fųdd
Danmark 1999 16.271 245,7
Fųroyar 1996-1999 * 152 57,5
Grųnland 1991-1995 949 821,4
Finland 1999 10.819 187,9
Įland 1991-1995 61 194,4
Ķsland 1999 947 231,0
Noreg 1999 14.251 240,3
Svųrķki 1999 30.712 348,3

* Ķ hesum tķšarskeiši vóru 2.644 bųrn fųdd ķ Fųroyum.

Mįliš avgreitt.