Fyrispurningur um rentur til landskassan

100-10 Fyrispurningur til Karsten Hansen, landsstżrismann, višvķkjandi rentu av falnari skuld til landskassan og mótvegis landskassanum

Oršaskifti

Įr 2001, mikudagin 5. september, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Jógvan viš Keldu, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur

  1. Heldur landsstżrismašurin hesa ódįmligu framferš millum landskassans fyritųkur į ašrari sķšuni og privatar fyritųkur og privatpersónar į hinari vera haldbara og ręttvķsa?
  2. Um landsstżrismašurin metir hesa framferš at vera į ręttari leiš, fari eg vinarligast at bišja hann um at śtgreina ręttleikan?
  3. Um landsstżrimašurin metir, at hetta įtti at veriš ųšrvķsi, hvat fer hann so at gera fyri at broyta hesa lųgnu og ódįmligu framferš?

Višmerkingar:
Ķdag eins og seinastu mongu įrini hevur landskassin tikiš sęr rentu av skuld, sum višskiftafólk ikki hava goldiš ręttstundis, taš veri seg fyri skatt, toll, innflutningsgjųld v.m.

Hetta hevur eisini veriš vanlig sišvenja hjį fyritųkum, og privatum arbeišstakarum eitt nś innan handil, tęnastur, byggivirksemi, ķdnaš o.ų at tilskriva rentu av faldnari skuld.

Fųroyskar fyritųkur eru - eins og ķ londunum kring okkum - noyddar at gjalda rentu av ov seint goldnari skuld til fyritųkur bęši innan- og uttanlendis, sum hesar hava višskifti viš.

Av og į hevur veriš lųgfrųšiliga havt į lofti, hvussu hųg ein tķlķk renta eigur at vera, og um heimildir til at krevja eina tķlķka rentu.

Taš stutta og taš langa ķ hesum er, at hevur ein fųroysk fyritųka ella privatpersónur skuld til landskassan, sum fevnir um skatt, toll, innflutningsgjųld v.m., og ikki rindar hesa skuld ręttstundis, veršur renta kravd saman viš ómaksgjųldum, og višskiftafólk landskassans sleppa ikki undan hesum kostnaši, hóast hetta kanska bert kann snśgva seg um gjald fyri nakrar fįar dagar ov seint.

Fyritųkur og privatpersónar hava hinvegin eisini višskifti viš landskassan, t.d. fyri arbeiši, tęnastur, sųlu til almennar fyritųkur og senda sjįlvandi rokningar fyri taš.

Taš hendir tķšum, at hesar rokningar ikki verša goldnar fyrrenn 1, 2 og 3 mįnašir og enntį seinni, eftir at skuldin er fallin til gjaldingar.

Fyritųkur og privatpersónar hava ķ teirra roknskaparskipan eina rentutilskriving eftir gjaldkomudag og tilskriva rentur til landsins almennu fyritųkur eins og til ašrar kundar, tį goldiš veršur ov seint.

Tį peningurin langt um lķšur kemur frį gjaldstovuni, er hetta nettoupphęddin uttan tilskrivašar rentur.

Spyr fyritųkan ella privatpersónurin, hvussu taš ber til, at peningurin veršur goldin uttan tilskrivašu rentuna, er svariš, at "landskassans fyritųkur gjalda ikki rentur fyri falna skuld".

Tķ veršur hesin fyrispurningur settur landsstżrismanninum.

Į lųgtingsfundi 11. september 2001 varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispuringurin skal svarast.

Į tingfundi 18. oktober 2001 svaraši Karsten Hansen, landsstżrismašur fyrispurninginum soleišis:

S v a r

Spurningur 1.

Ķ višmerkingunum til fyrispurningin veršur umrųtt:

"Fyritųkur og privatpersónar hava hinvegin eisini višurskifti viš landskassan t.d. fyri arbeiši, tęnastur, sųlu til almennar fyritųkur og senda sjįlvandi rokningar fyri taš. Taš hendur tķšum, at hesar rokningar ikki verša goldnar fyrrenn 1, 2 og 3 mįnašir og enntį seinni eftir, at skuldin er fallin til gjaldingar. Fyritųkur og privatpersónar hava ķ teirra roknskaparskipan eina rentutilskriving eftir gjaldkomudag og tilsrkva rentur til landsins almennu fyritųkur og til ašrar kundar, tį goldiš veršur. Tį peningurin langt um lķšur kemur frį gjaldstovuni, er hetta nettoupphęddin uttan tilskrivašar rentur. Spyr fyritųkan ella privatpersónurin, hvussu taš ber ti, at peningurin veršur goldin uttan tilskrivašu rentuna er svariš, at "landskassans fyritųkur ikki gjalda rentur fyri falna skuld"."

Landsstżrismašurin veršur ķ sjįlvum fyrispurninginum spurdur, um hann heldur hesa ódįmligu framferš millum landskassans fyritųkur į ašrari sķšuni og privatar fyritųkur og privatpersónar į hinari vera haldbara og ręttvķsa?

Taš fara nógvar hundraš śtgjaldingar um landskassan um dagin, so sjįlvandi hendir taš, at goldiš veršur eftir gjaldsfreistina. Taš er sjįlvandi ikki nakar almennur politikkur, at almennir stovnar ikki skulu rinda rentu sambęrt rentulógini, um stovnurin er orsųk til, at taš ikki veršur goldiš til tķšina.

Tann stųrri parturin av śtgjaldingum veršur skrįsettur śti į stovnunum. Tann minni parturin veršur skrįsettur į gjaldstovuni; ķ lųtuni liggja skjųlini ķ mišal 5 arbeišsdagar frį tķ gjaldstovan hevur tey ķ hendi, til tey verša śtgoldin. Taš er heldur ikki óvanligt, at landskassin rindar vęl frammanundan seinasta gjaldsdag.

Spurningurin um, hvat er formligt rętt er įsett ķ L. nr. 638 af 21.12.1977 om renter ved forsinket betaling m.v., som sat i kraft ved A. nr. 588 af 04.11.1982 og ęndret ved A. nr. 107 af 27.12.1996", sum įsetur reglur um rentur v.m., tį goldiš veršur ov seint.

Hųvušsreglan ķ lógini er, at hon er galdandi fyri krųv um gjald av peningi "på formuerettens område". Tį metast skal um, hvųrt eitt krav er fevnt av lógini, verša tey ręttarųki, sum ikki hava viš fķggjarlig ella handilslig krųv at gera, skild frį. Er talan um onnur krųv enn tey, sum eru fevnd av lógini, heimilar rentulógin ķ śtgangsstųšinum ikki rentur.

Sum dųmi um krųv, sum ikki eru fevnd av lógini, kunnu nevnast krųv um skattir og avgjųld, almannaveitingar og ognartųka.

Virksemiš hjį tķ almenna, sum veršur framt į ųkjum, har taš eisini veršur rikin privat vinna, kemur undir rentulógina. Avtalur millum almennar myndugleikar og privatpersónar, eins og avtalur millum almennar myndugleikar og privatar fyritųkur, koma undir rentulógina, um talan er um vanligar handilsligar avtalur, eitt nś avtalur um keyp og leigu.

Įsetingarnar ķ rentulógini eru bert galdandi, um annaš ikki er avtalaš partanna millum. Rentulógin er heldur ikki galdandi, um annaš fylgir av handilssišvenju ella ašrari sišvenju, ella um annaš er įsett sambęrt lóg ella viš heimild ķ lóg.

Rentulógin įsetir, at renta skal gjaldast frį gjaldkomudegi, um hesin er įsettur frammanundan. Gjaldkomudagurin kann m.a. verša įsettur viš avtalu partanna millum. Gjaldkomudagurin kann tó eisini fylgja av sišvenju į einum įvķsum ųki.

Gjaldkomudagurin er vanliga tann dagurin, tį kravįnarin kann krevja, at goldiš veršur. Gjaldkomudagurin mį metast at vera įsettur frammanundan, um hann er įsettur til ein įvķsan dag ella til eitt įvķst tķšarskeiš eftir eina įvķsa hending, t.d. 20 dagar eftir, at kravįnarin hevur sett fram krav um gjald.

Er ķ einum keypi avtalaš, nęr taš selda skal latast keyparanum, veršur vanliga mett, at avtala eisini er gjųrd um gjaldkomudagin. Orsųkin til hetta er, at hųvušsreglan sambęrt keypilógini er, at veitingarnar frį seljara og keypara skulu latast samstundis.

Skuldarin skal rinda rentu frį gjaldkomudegnum, um taš sambęrt avtalu ella sambęrt vanligum reglum mį vera skuldaranum greitt, nęr gjaldast skal. Er eitt nś įsett ķ rokningini ella fakturanum, at vųran skal gjaldast "viš levering", "eftir leypandi mįnaš plus 30 dagar" ella lķknandi, skal renta rindast frį tķ degi, sum er įsettur ķ rokningini ella fakturanum. Ķ hesum sambandi er taš tżdningarmikiš, at gjaldstreytirnar ķ rokningini ella fakturanum frį seljaranum eru neyvt oršašar.

Ein skuldari veršur hinvegin ikki vanliga bundin at rinda eina rentu, sum er hęgri enn rentulegan sambęrt rentulógini, um skuldarin ikki mótmęlir einari rentu, sum er įsett ķ einum skjali, sum kravįnarin einsęris hevur gjųrt ella sendir eftir, at avtala varš gjųrd partanna millum. Talan kann eitt nś vera um ein faktura ella eitt kontoavrit. Eisini kann taš hugsast, at ein seljari eftir, at avtala er gjųrd, sendir keyparanum avrit av vanligu handilstreytunum hjį seljaranum.

Veršur hinvegin komiš til, at gjaldkomudagurin ikki er įsettur frammanundan, skal renta sambęrt rentulógini gjaldast, tį ein mįnašur er farin frį tķ degi, tį kravįnarin hevur sent ella sett fram krav um gjald. Taš er ein treyt, at kravįnarin ķ uppkravi sķnum hevur vķst į, at renta veršur kravd, um ikki goldiš veršur. Slķkt uppkrav veršur vanliga sent sum rokning ella faktura.

Ķ uppkravinum skal sum nevnt vera bošaš frį, at renta skal gjaldast. Hinvegin er taš ikki neyšugt, at upphęddin, sum skal gjaldast, er nevnd ķ uppkravinum. Taš er heldur ikki neyšugt, at rentulegan ella dagurin, tį rentan byrjar at renna, eru įsett ķ uppkravinum. Taš er nóg mikiš, at kravįnarin hevur nevnt, at hann fer at rokna sęr rentu.

Renta skal tó ikki gjaldast fyrr enn ķ fyrsta lagi ein mįnaša eftir dagin, tį skuldarin var fųrur fyri at savna saman upplżsingar, sum mugu metast neyšugar fyri, at hann skal kunna meta um, hvųrt kraviš og stųddin į kravinum vóru ķ lagi.

Rentan, sum skal gjaldast eftir gjaldkomudagin, er tann til hvųrja tķš įsetta diskonto plus 6%.

Um kravįnarin į ųšrum grundarlagi kann krevja eina hęgri rentu varšveitir hann hendan rętt. Hetta merkir, at um kravįnarin hevur krav um eina rentu, iš er hęgri enn diskonto plus 6 %, įšrenn skuldarin er komin ķ mishald, kann kravįnarin eisini krevja hesa rentu eftir tann dag, tį skuldarin kom ķ mishald. Slķkt grundarlag kann eitt nś vera, at kravįnarin ķ samrįšingum partanna millum hevur bošaš frį, at hann tekur hęgri rentu enn rentuna sambęrt rentulógini. Hevur skuldarin ikki mótmęlt hesum kann skuldarin tį verša bundin at rinda ta rentu, sum kravįnarin krevur.

Spurningur 2.

Spurningur 3.

Landsstżrismašurin fer ķ rundskrivi at minna almennar stovnar į at halda įsetingarnar ķ rentulógini, og eisini at halda gjaldfreistir. Taš er eingin orsųk til, at almennir stovnar draga gjaldsdagin śt og sostatt rinda hųga rentu, tį iš landskassin frammanundan hevur rķkiligt gjaldfųri!

Hetta setir tó krųv til mannagongdirnar ķ ymsu almennu stovnunum. Eitt nś veršur taš helst neyšugt, at bókhaldini, taš veri seg śti į stovnununum ella į gjaldstovuni, fįa neyšugu skjųlini ikki seinni enn 5 arbeišsdagar fyri gjaldkomudag. Hetta fer at seta krųv til, at rokningar verša góškendar uttan drįl į sjįlvum stovninum, og at stovnarnir hava neyšugt eftirlit viš, hvųrjar innkomnar rokningar eru óavgreiddar. Er stovnurin orsųk til, at goldiš ikki veršur til tķšina, so skal hann rinda rentu frį gjaldkomudegi.

Landsstżrismašurin fer eisini ķ rundskrivinum at įleggja stovnum at avtala gjaldstreytirnar frammanundan, um talan er um stųrri upphęddir. Į hendan hįtt slepst undan iva partanna millum um, hvųrjar treytir višvķkljandi gjaldkomudegi, rentu o.ų. eru galdandi. Samstundis mį taš verša eitt krav, at gjaldfreistin er so mikiš rśmlig, at almennu stovnarnir hava mųguleika fyri at fylgja góškenningar- įvķsingar-, skrįsetingar- og śtgjaldsmannagongdum.

Męlt fer eisini at verša til, at stųrru stovnarnir fįa slķkar avtalur ķ lag, sum hóska til teirra mannagongdir. Ķ slķkum avtalum skulu stovnarnir ikki góškenna eina įrliga rentu, sum er hęgri enn hon, sum er įsett sambęrt § 5 ķ rentulógini, t. e. diskontan + 6%.

Hinvegin, so er śtgangsstųšiš sjįlvsagt, at almennir stovnar skulu rinda til tķšina!

Mįliš avgreitt.