Fyrispurningur um uttanlandsfrįdrįtt hjį handverkarum

100-21 Fyrispurningur til Karsten Hansen, landsstżrismann, višvķkjandi uttanlandsfrįdrįtti hjį handverkarum

Oršaskifti

Įr 2001, hósdagin 11. oktober, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Hergeir Nielsen, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur

  1. Hvųrji bśskapar- og samfelagslig atlit tekur landsstżrismašurin, įšrenn hann enn eina ferš ger skattlig inntriv hjį handverkarum
  1. Hvussu nógv er skattliga inntųkan frį handverksvinnuni vaksin seinastu 5 įrini, og
    hvussu bżtir henda inntųka seg śt į tey ymsu ųkini ķ landinum mįlt ķ stųrvum og krónum, og
    hvussu stórt er skattliga virši, iš kemur inn ķ fųroyska bśskapin frį handverksvinnu uttaneftir?
  2. Tį landsstżrismašurin ętlar at taka politisk stig til at fįa hesar handverkarar heimaftur, veršur hann spurdur, hvussu stóran hann metir tųrvin į handverkarum ķ Sušuroyarųkinum vera?
  3. Hvųrji ųkismenningarlig atlit tekur landsstżrismašurin ķ politikki sķnum?
  4. Hvųrji bśstašar- og ansingartilboš hevur landsstżrismašurin til handverkararnar og familjur teirra ķ Havn, har eini 700 fólk standa į bķšilista at fįa grundųki?
  5. Havandi ķ huga, at fųroyskt handverk er ein eftirspurd vųra ķ śtlandinum, veršur landsstżrismašurin spurdur, hvųrji bśskaparlig atlit verša tikin millum śtflutt handverksvirši, tilevnaš ķ Fųroyum, og handverksvirši, tilevnaš av fųroyingum ķ śtlandinum.
    (ķ bįšum fųrum av handverkarum viš skattligum tilhaldi ķ Fųroyum)?
  1. Kann landsstżrismašurin kunna Lųgtingiš um frįdrįttarskipanirnar fyri handverkarar ķ grannalondum okkara?
  2. Kann landsstżrismašurin seta upp eina greiša mynd av skattligu višurskiftunum hjį einum fųroyskum handverkara
    a) bśsitandi ķ Danmark, og
    b) bśsitandi ķ Fųroyum, men starvandi ķ Danmark?
  3. Kann landsstżrismašurin kunnaš Lųgtingiš um, hvat avkast handverksvinnan ķ śtlondum gevur okkum, og hvussu hon įvirkar handils- og gjaldsjavna okkara?

Višmerkingar:

Taš liggur į ljóši, at ętlanin aftur er at skerja uttanlandsfrįdrįttin hjį handverkarum.

Sum er, so tųrvar samfelagnum handverkarar har haršast leikar į, serliga ķ mišstašarųkinum, og har oljuvinnan tekur seg upp.

Hóast handverkarar eru fluttir av landinum ķ arbeišsųrindum, hava teir ķ stóran mun veriš skattsettir, har familjan hevur bśleikast.

Hildiš veršur, at eitt nś ķ Sušuroynni eru einir 100 handverkarar bśsettir, men starvast uttanlands.

Sum skilst, so er mišvķsa ętlan landsstżrismansins at tvinga teir handverkarar, iš eru stašbundnir at śtjašaranum heimaftur śr śtlondum. Ikki heim til śtjašaran, har teir hava skattligt tilhald, men til mišstašarųkiš.

Koma teir heimaftur, so er kós teirra sett hagar, bśskaparferšin er stųrst, og har taš er dżrast og torfųrast hjį teimum og familjum teirra at seta bśgv nummar 2.

Ymsar meiningar eru, um nś hesin politikkur lokkar nakran mann heim til landa. Hildiš veršur, at hann kann hava beint ųvugtu įvirkan. Hesin politikkur kann styggja familjurnar hjį hesum monnum av landinum, og śtjašarin, har flest allir bśgva, fer at missa enn fleiri fólk og enn fleiri inntųkur.

Ymsar studningsskipanir til handverkarar eru galdandi ķ grannalondum okkara. Eitt nś fęr handverkari, sum feršast yvir sundini ķ Danmark, oman fyri 500 kr. um dagin afturat koyripeningi.

Fųroysk vinna hevur ķ eitt įramįl trįaš eftir at fįa fleiri bein at standa į, og taš liggur į ljóši, at fleiri fyritųkur hava fingiš fótin fyri seg. Fleiri fųroyskar handverksfyritųkur viš fųroyskum handverkarum eru virkandi ķ śtlondum, og leggja hesar fyritųkur sjįlvsagt virši eftir seg.

Į tingfundi 16. oktober 2001 varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispurningurin skal svarast.

Į tingfundi 19. desember 2001 svaraši Karsten Hansen, landsstżrismašur, fyrispurninginum soleišis

S v a r 

Lųgtingsmašurin hjį Tjóšveldisflokkinum ķ Sušuroynni, Hergeir Nielsen, hevur sett męr ein fyrispurning um endurskošanina av uttanlandsfrįdrįttinum hjį fųroyskum handverkarum. Frįdrįtturin veršur eisini ofta nevndur samdųgursfrįdrįtturin. Ķ fyrispurninginum eru nķggju undirspurningar, og eg skal so vęl taš letur seg gera viš okkara hagfrųšiliga tilbśnaši og śt frį mķni stųšu til evniš royna at svara spurningunum.

Spurningur nr. 1:
Spurt veršur ķ fyrsta spurninginum, hvųrji bśskaparlig og samfelagslig atlit eg taki viš hesi broytingini. Tį eg sigi "broytingini", so er taš fyri at seta taš upp ķ móti oršavalinum hjį spyrjaranum, sum er, at landsstżrismašurin enn eina ferš ger "skattlig inntriv" hjį handverkarum.

Eg eri ikki samdur viš spyrjaran ķ, at hetta er eitt "inntriv" ķ tķ tżdningi, sum oršiš vanliga veršur nżtt ķ, tķ samdųgursfrįdrįtturin er upprunaliga ein skipan frį kreppuįrunum, sum ętlanin allatķšina hevur veriš at endurskošaš. Fųroyskir handverkarar og fiskimenn hųvdu tį fyri neyšini at leita sęr uttanlands eftir arbeiši, og taš var fyri at lętta fķggjarliga um hjį teimum, at frįdrįtturin varš settur ķ gildi. Frį fyrsta degi hevur tó alla tķšina veriš vķst į, at frįdrįtturin fór ikki at verša varandi, men fór at verša endurskošašur į hvųrjum įri. Hesa stųšu hava allir partar tķskil veriš vitandi um.

At samdųgursfrįdrįtturin nś veršur minkašur viš tveimum trišingum er eitt fķggjarpolitiskt tiltak ella atlit, iš beinleišis er tengt at bśskaparstųšu landsins og harviš ųllum samfelagnum. Samfelagshjólini ķ Fųroyum mala nś so skjótt, sum tey ikki hava gjųrt ķ langa tķš. Byggivirksemiš er ķ hęddini, og vit hava ķ langa tķš veriš vitandi um, at sera stórur tųrvur er į handverkarum ķ fųroysku byggivinnuni. Tųrvurin ger seg ikki minst galdandi fyri tey stųrru plįssini; kanska serliga Havnina, og fųroyskir handverksmeistarar hava fleiri feršir alment gjųrt vart viš hetta, eins og eg skrivliga og į fundum eri gjųrdur varugur viš hetta.

Hendan vitanin og vitanin um, at jś fęrri handverkarar eru til taks, jś dżrari gerst taš at śtvega sęr handverkarar, hevur fingiš meg at taka stųšu til enn einaferš at dagfųra samdųgursfrįdrįttin. Uttan sovoršin neyšug fķggjarpolitisk tiltųk kunnu fylgjurnar verša hękkandi hśsaprķsir og munandi seinking og dżrking av verandi og komandi byggjarķum.

Spurningur nr. 2:
Spyrjarin spyr her, hvussu nógv skattliga inntųkan frį handverksvinnuni er vaksin seinastu 5 įrini, og hvussu henda inntųka bżtir seg śt į tey ymsu ųkini ķ landinum mįlt ķ stųrvum og krónum. Spurt veršur haraftrat, hvussu stórt skattliga viršiš er, iš kemur inn ķ fųroyska bśskapin frį handverksvinnuni uttaneftir.

At byrja viš mį eg siga, at taš ikki er eins einfalt at svara hesum spurninginum, sum taš er at seta hann, tķ nevnda vinnugreinin "handverksvinna" finst ikki ķ vinnuskrįunum hjį Toll- og Skattstovu Fųroya og Hagstovu Fųroya sum sjįlvstųšug vinnugrein. Heldur ikki ber til grundaš į tęr almennu skrįsetingarnar ķ samtķšarskattaskipanini at siga, hvussu nógvar lųnir renna um samtķšarskattaskipanina fyri arbeiši hjį fųroyskum handverkarum uttanlands. Hųvušsorsųkin til hetta er, at virki, sum fųroyingar eiga – ķ śtlondum og/ella her heima – og sum gjalda lųn um eitt virkistal ķ samtķšarskattaskipanini, ikki skrįseta, um lųnin er fyri arbeiši gjųrt uttanlands.

Harumframt hevši taš veriš stórarbeiši at śtgreina handverkarainntųkur, sum verša vunnar ķ t.d. Danmark, tķ tį skal skiljast ķmillum fiskimanna- og handverkarainntųkur, iš gera nżtslu av samdųgursfrįdrįttinum. Eg mį ķ hesum sambandi eisini taka atlit at arbeišsorku Fķggjarmįlastżrisins og rašfesting av arbeišsuppgįvum.

Taš ber tó til śt frį vinnuskrįsetingarskipanini hjį Hagstovuni at sķggja allar vinnugreinar, sum hava samband viš bygging. Yvirlitiš er sett upp ķ hjįlagdari talvu nr. 1 (skjal nr. 1), og har sķggjast lųnargjaldingarnar og broytingarnar ķ % seinastu fimm įrini frį 1996 til 2000 fyri skrįnumrini 451100 til 454420. Ķ eini ašrari talvu (nr. 2, skjal nr. 1), sum eisini er lųgd viš, sęst gongdin hjį bólkunum, iš serliga hava viš hśsasmķš at gera. Taš eru bólkarnir Byggivirki (452110) og Timbur- og snikkaravirki (454200); eg hugsi, taš man vera hesir bólkarnir, spyrjarin fyrst og fremst hugsar um. Ķ talvunum sęst tżšuliga, at vųksturin ķ lųnśtgjaldingunum frį 1996 til 2000 hevur veriš ovurstórur: Ķ krónum meira enn 100 milliónir og ķ prosentum knųpp 250, tvs. nęrum ein fżrafalding av virkseminum. Višmerkjast skal tó, at hetta eru lųngjaldingarnar hjį virkjunum samanlagt til ųll, sum knżtt eru at virkjunum: skrivstovufólk og fyrisiting annars, arkitektar, verkfrųšingar, ųll slųg av handverkarum, maskinfųrarar, byggiarbeišarar o.s.fr.

Spurningurin um tal į stųrvum kann ikki svarast nįgreiniliga, tķ taš veršur hvųrki ķ vinnuskrįunum hjį Hagstovuni ella hjį Toll- og Skattstovu Fųroya fariš so nógv nišur ķ smįlutir, at til ber at sķggja hetta.

Spurningur nr. 3:
Sum vit sķggja ķ talvunum til svariš upp į spurning nr. 2, so er byggivirksemiš ķ landinum vaksiš serstakliga nógv seinastu fimm įrini. Og hóast Sušuroyggin kanska ikki fęr eins stóran įgóša av ųkta virkseminum og t.d. Havnin og Skįlafjųršurin, so bendir alt į, at eisini ķ Sušuroynni ųkist byggivirksemiš. Nevnast kann t.d., at bara į Tvųroyri hevur nęrum einki nżtt sethśs veriš bygt seinastu 10 įrini, men bara hetta seinasta įriš eru 3 sethśs ķ gerš. Į hinum stórplįssinum ķ Sušuroynni, Vįgi, er vinnuvirksemiš vaksiš munandi hesi seinastu įrini, og taš er einki at ivast ķ, at hetta merkist aftur ķ ųktum byggivirksemi.

Spurningur nr. 4:
Spurt veršur her, hvųrji ųkismenningarlig tiltųk, eg taki ķ mķnum politikki, og eg loyvi męr at ganga śt frį, at spyrjarin meinar viš ųkismenningarlig tiltųk ķ sambandi viš endurskošanini av samdųgursfrįdrįttinum. Hesin spurningurin er nęr tengdur at spurningi nr. 3.

Sum spyrjarin nevnir ķ višmerkingunum, bendir nógv į, at nógvir av fųroysku handverkarunum uttanlands eru ęttašir śr Sušuroynni. Um so veršur, at endurskošanin av frįdrįttinum hevur viš sęr, at handverkararnir śr Sušuroynni flyta heim aftur til Sušuroyar, veršur śtbošiš av handverkarum sjįlvandi stųrri har. Og veršur taš ov stórt, ber eisini til hjį nųkrum av hesum handverkarunum at taka lut ķ ovurstóra byggivirkseminum ķ m.ų. mišstašarųkinum. Skuldi taš hent, at taš ikki veršur arbeiši til allar handverkararnar ķ Sušuroynni, so er taš tó stórliga at fegnast um, at feršasambandiš millum Sušuroynna og mišstašarųkiš um nųkur fį įr viš nżggja sušuroyarskipinum veršur av tķ allarbesta.

Spurningur nr. 5:
Spyrjarin spyr her, hvųrji bśstašur- og ansingartilboš, eg havi til handverkararnar og familjur teirra ķ Havn, har eini 700 fólk standa į bķšilista at fįa grundųki. Til hendan spurningin mį eg fyrst av ųllum siga, at ķbśšar- og barnaansingarmįl ikki eru mįlsųki hjį męr. Men taš įliggur sjįlvsagt tķ samlaša landsstżrinum at rašfesta hesi umrįši so frammalaga sum gjųrligt. Og nś olja er funnin ķ fųroysku undirgrundini, mį roknast viš upp aftur stųrri eftirspurningi eftir bśstųšum į stórplįssunum og kanska serliga ķ hųvušsstašnum.

Eg havi tķ fregnast um hetta hjį Tórshavnar kommununu og havi fingiš at vita, at man stųšugt kżtir seg fyri at loysa ansingar- og bśstašarspurningarnar. Kommunan byggir t.d. ķ lųtuni tveir barnaansingarstovnar, ein ķ Hoyvķk og ein į Argjum. Į hvųrjum av hesum stovnum verša 36 barnagaršs- og 24 vųggustųvuplįss; taš vil siga 60 ansingarplįss į hvųrjum stovni ella ķalt 120 ansingarplįss. Vęntandi verša hesir stovnar lidnir um 1-2 įr. Kommunan upplżsir eisini, at nżggjar ętlanir eru um at śtvega fleiri ansingarplįss, og eg eri vitandi um virki og stovnar, sum arbeiša viš ętlanum um at gera ansingarstovnar til bųrn hjį teirra starvsfólkum.

Sum spyrjarin vķsir į, so er almenni bķšilistin til grundstykkir ķ Havnini umleiš 700. Tį eg sigi "tann almenni bķšilistin", so er taš tķ, at havast mį ķ huga, at taš ķ Hoyvķkshaganum jśst eru bošin śt 200 grundstykkir og sambęrt kommununi fara flest ųll, iš hava fingiš hesi tilboš, at taka av tilbošnum. Royndir vķsa annars, at bķšilistin oftast ķ veruleikanum bert er umleiš helvtina av tķ, hann ljóšar upp į. Taš er tķ, at nógv skriva seg upp į listan, so skjótt tey fylla 18 įr og taka sķšani ofta ikki av tilbošnum, tį iš tey fįa taš. Stundum kemur eisini fyri, at ógift pųr ella samlivandi skriva seg upp į bķšilistan undir tveimum nųvnum, og tį iš so annar fęr bošiš eitt grundstykki, styttist bķšilistin viš tveimum umsųkjarum.

Umframt hetta ger kommunan seg ķ lųtuni śt til at bjóša śt 300 grundstykkir aftrat ķ 2002 og 2003, og eg eri vitandi um tvey onnur byggiprosjektir, sum eru um at fara ķ gongd. Kommunan arbeišir viš einum prosjekti ķ Berjabrekku, sum fevnir um 60 leiguķbśšir, og tveir privatir byggiharrar fara vęntandi ķ gongd viš at byggja įvikavist 80 eigaraķbśšir ķ Berjabrekku og 100 hśs ķ Hoyvķkshaganum.

Višvķkjandi prosjektinum hjį kommununi ķ Berjabrekku, so sųkir kommunan her landsstżriš um, at sloppiš veršur undan at rinda mvg av arbeišslųnini, eins og rentustušul veršur veittur į sama hįtt sum til hśsaeigarar. Eg skal her siga frį, at eg prinsipielt eri fyri, at leigarar verša javnsettir viš eigarar. Men fyri at hetta kann lata seg gera er neyšugt, at landsstżriš semist um at gera hetta ķ einum breišari hųpi.

Ķ hesum sambandi skal eg eisini nevna, at eitt lógaruppskot er boriš ķ tingiš, har męlt veršur til at fólkapensjonistar verša skattafrķr av inntųkum av śtleigu av egnum ķbśšum ella partar av egnum ķbśšum. Vęntandi fer hetta tiltak at ųkja vęl um śtbošiš av bśstųšum.

Spurningur nr. 6:
Įšrenn eg gjųrdi av at lękka samdųgursfrįdrįttin, kallaši eg allar viškomandi partar til fundar ķ Fķggjarmįlastżrinum. Her varš av umbošum fyri handverksmeistararnar boriš upp į mįl, at taš kann vera óheppiš, um frįdrįtturin veršur lękkašur hjį tķ partinum av fųroysku framleišsluvinnuni, iš flytir śt og setir upp (monterar) fųroyska framleišslu ķ śtlandinum.

Mķn stųša til hetta er, at um man vil veita fķggjarligan stušul til fųroyskar fyritųkur at fara ķ śtlondini at seta upp ella montera fųroyska framleišslu, so eigur man at veita hendan stušulin beinleišis til arbeišsgevaran og ikki óbeinleišis umvegis skattingina av arbeišstakarunum. Eg havi sagt umbošunum fyri vinnuna frį mķni stųšu, og samgongufelagarnir kenna eisini mķna stųšu.

Spurningur nr. 7:
Spurt veršur her um frįdrįttarskipanirnar fyri handverkarar ķ grannalondum okkara. Her havi eg - fyri at svariš av fyrispurninginum ikki gerst alt ov drśgt – loyvt męr ķ hjįlųgdum skjali at lżsa skipanirnar fyri frįdrįtt, skatting og endurgjald av ferša- og dagpengum ķ Noregi og Svųrķki, Danmark. Į sama skjali havi eg eisini greitt frį teimum fųroysku reglunum fyri endurgjųld og frįdrįttir ķ sambandi viš feršing ķ arbeišsgevaraųrindum. Samanumtikiš kann sigast um hesar śtlendsku skipanirnar, at tęr allar hava bęši mųguleika fyri frįdrįtti og endurgjaldi ķ sambandi viš feršing ķ arbeišsgevaraųrindum. Taš ber tó ikki til at siga jśst, hvųr skipan er tann mest rętta ella ręttvķsa, tķ havast mį ķ huga, at talan er um trż ymisk lond, bęši hvat višvķkur landafrųši og arbeišsmarknaši. Ķ grannalondunum hevur man eftir ųllum at dųma valt at veita ein įvķsan frįdrįtt til arbeišstakarar, soleišis at taš ikki skal merkjast ov vęl, um lang frįstųša er millum heim og arbeišsplįss. Til taš er tó at siga, at man ķ Fųroyum ķ dag veitir feršastušul og stušul til dupult hśsarhald. Og feršastušulin hękkaši ķ fjųr śr 9 oyru upp ķ 37 oyru pr. koyrdan kilometur omanfyri 15. Ein kann so mųguliga siga, at fųroysku stušulsupphęddirnar eru nakaš vęl lęgri enn tęr ķ grannalondunum, og at tęr treingja til eina endurskošan aftrat. Men enn einaferš mį eg minna į, at landafrųšin og arbeišsmarknašurin ķ grannalondunum langt frį altķš kunnu samanberast viš fųroysku višurskiftini. Og man mį heldur ikki gloyma, at byggivirksemiš ķ Fųroyum er ķ topp ķ lųtuni og fer uttan iva at verša taš langa tķš frameftir.

Spurningur nr. 8:

Sum svar upp į spurning 8 havi eg sett upp eitt dųmi, sum sęst nišanfyri. Fyrst skal eg tó višmerkja, at taš ikki letur seg gera hjį męr at svara fullgott upp į spurning 8a, tķ her er talan um ein handverkara, iš er bśsitandi ķ Danmark og tķskil bert veršur umfatašur av donskum skattareglum. Dųmi er tķ sett upp fyri ein fųroying, sum er fult skattskyldugur ķ Fųroym, men sum arbeišir ķ Danmark, og eg skilji spyrjaran soleišis, at taš er hetta, sum sipaš veršur til ķ 8b. Arbeišir handverkarin fyri danskan arbeišsgevara, veršur hann avmarkaš ella fult skattskyldugur til Danmark, treytaš av um uppihaldiš ķ Danmark varir styttri ella longur enn seks mįnašir.

Er hann alt įriš ķ tęnastu hjį donskum arbeišsgevara, veršur hann skattašur ķ Fųroyum av hesi inntųkuni viš frįdrįtti kr. 300 pr. samdųgur (frį 1. januar komandi įr 100 kr. pr. samdųgur) fyri arbeišsdagarnar. Allur skatturin ķ Fųroyum veršur tį strikašur sambęrt reglurnar ķ noršurlendska tvķskattasįttmįlanum. Er hann bert ķ tęnastu hjį donskum arbeišsgevara ķ t.d. 150 dagar og har vinnur kr. 200.000 brutto og arbeišir restina av tķšini ķ Fųroyum og vinnur har ašrar kr. 200.000, sęr roknistykkiš soleišis śt:

Inntųka ķ Danmark 200.000  
Samdųgursfrįdrįttur 150 x kr. 300 45.000 155.000
Inntųka ķ Fųroyum   200.000
Skattskyldug inntųka   355.000
Skatturin ķ Fųroyum veršur (įr 2001, kommunuskattur 20%)   165.640
Av hesum skulu vit sambęrt tvķskattasįttmįlan strika soleišis:
155.000/355.000 x 165.640
  72.321
Eftir at gjalda ķ Fųroyum   93.319

Skattgjaldarin skal harumframt rinda skatt av kr. 200.000 ķ Danmark.

Spurningur nr. 9:
Sum nevnt omanfyri, so veršur ikki ķ okkara vinnu- ella skattaskrįum frįmerkt, at lųn veršur goldin til fųroyskan handverkara fyri arbeiši uttanlands. Taš ber heldur ikki til at sķggja ķ skrįunum, hvussu stórur partur av virkseminum hjį einum fųroyskum felag mųguliga liggur uttanlands. Veršur hugt at tķ einstaka arbeišstakaranum, so ger taš sama seg galdandi her skilt į tann hįtt, at taš ikki uttan vķšari ber til ķ skattaskrįunum at sķggja, um inntųkan stavar śr Fųroyum ella śr t.d. Danmark. Hetta tķ fųroysk felųg, iš rinda śt lųnir til handverkarar bśsitandi ķ Fųroyum og arbeišandi ķ t.d. Danmark, ofta rinda lųnina gjųgnum ein fųroyskan peningastovn og inn į eina fųroyska kontu.

Ein kundi sķšani spurt, um taš ikki ber til at sķggja ķ skattaskrįunum, hvussu nógvir handverkarar fįa samdųgursfrįdrįtt. Toll- og Skattstova Fųroya sigur seg ikki kunna svara hesum, uttan at taš hevši veriš neyšugt at brśkt nógva arbeišsorku at gingiš ķgjųgnum allar teir arbeišstakararnar, sum eru skrįsettir viš samdųgursfrįdrįtti. Havast skal her ķ huga, at fiskimenn, iš sigla uttanlands og fįa frįdrįttin, eisini eru viš ķ tķ samlaša talinum. Harumframt hevši veriš neyšugt at skilt ķmillum inntųku, iš var vunnin ķ śtlandinum og inntųku, sum var vunnin ķ Fųroyum.

Taš ber tķ ikki til at geva eitt nįgreiniligt svar upp į hendan partin av fyrispurninginum, men ķ besta lagi at gera eina ręttiliga leysliga meting. Eina sovoršna leysliga meting hevur Toll- og Skattstovan gjųrt, tį iš hon ķ juni mįnaša ķ įr upplżsti fyri einum fųroyskum tķšindablaši, at tališ av fųroyskum handverkarum uttanlands kundi vera į leiš 250.

Eg skal at enda ķ mķnum svari upp į fyrispurningin višmerkja, at eg neyvan fari skeivur, tį eg sigi, at fųroyskir handverkarar, iš arbeiša uttanlands, uttan iva leggja eins nógv eftir seg ķ Fųroyum og ašrir hartarbeišandi fųroyskir handverkarar. Og allar inntųkur śr śtlandinum muna į gjalds- og handilsjavnanum.

 

Višlagt skjal 1 og 2  

Skjal 1 til svar upp į fyrispurning nr. 100-21 til Karsten Hansen, landsstżrismann, frį Hergeir Nielsen, lųgtingsmanni, višvķkjandi uttanlandsfrįdrįtti hjį handverkarum

Talva 1.

Lųnargjaldingar ķ 1.000 krónum

1996

1997

1998

1999

2000

451100 Nišurrķvingar- og jųršarbeišstakarar

648

1.293

1.795

3.658

6.721

452110 Byggivirki (undantikiš nišurrķvingar- og jųršarbeišstak.)

19.763

42.790

65.143

74.000

87.427

452120 Alment byggivirksemi (Landsverkfrųšingurin)

34.536

35.664

33.276

35.657

41.142

452510 Mśraravirki

1.173

1.439

1.617

1.967

2.900

452520 Steinseting

0

0

0

55

88

452590 Byggivirki, har annar serkunnleiki krevst

2.097

2.396

2.958

3.443

4.118

453100 El-innleggingarvirki

15.418

19.675

24.033

31.147

34.049

453300 HVS-innlegging og blikksmķš

10.934

12.944

14.842

17.439

19.623

454200 Timbur- og snikkaravirki

23.062

29.977

37.243

45.968

60.880

454310 Gólvįleggingar- og veggjaklęšingarvirki

417

310

665

883

1.087

454410 Mįlaravirki

3.838

4.740

5.872

6.026

6.648

454420 Glarmeistaravirki

0

0

13

48

412

Samanlagt

111.886

151.228

187.457

220.291

265.095

Indeks 1996 = 100

100

135

168

197

237

Prosentbroyting

35

24

18

20

Talva 2.

1996

1997

1998

1999

2000

Lųnargjaldingar ķ 1.000 krónum
452110 Byggivirki (undantikiš nišurrķvingar- og jųršarbeišstak.)

19.763

42.790

65.143

74.000

87.427

454200 Timbur- og snikkaravirki

23.062

29.977

37.243

45.968

60.880

Samanlagt

42.825

72.767

102.386

119.968

148.307

Index 1996 =100

1996

1997

1998

1999

2000

452540 Byggivirki (undantikiš nišurrķvingar- og jųršarbeišstak.)

100

217

330

374

442

501010 Timbur- og snikkaravirki

100

130

161

199

264

Samanlagt

100

170

239

280

346

Prosentbroyting

1996/1997

1997/1998

1998/1999

1999/2000

454410 Byggivirki (undantikiš nišurrķvingar- og jųršarbeišstak.)

117

52

14

18

503020 Timbur- og snikkaravirki

30

24

23

32

Samanlagt

70

41

17

24

 

Skjal 2 til svar upp į fyrispurning nr. 100-21 til Karsten Hansen, landsstżrismann, frį Hergeir Nielsen, lųgtingsmanni, višvķkjandi uttanlandsfrįdrįtti hjį handverkarum

Frįdrįttar- og endurgjaldsskipanir fyri handverkarar ķ grannalondum og ķ Fųroyum: 

Noreg

Frįdrįttirnir ķ Noregi fyri feršing innanlands eru 380 NKR pr. samdųgur fyri kost, tį gist veršur į hotelli, og morgunmatur er viš ķ prķsinum. Er morgunmatur ikki viš ķ prķsinum, er frįdrįtturin 440 NKR. Veršur gist į pensjonati, er frįdrįtturin fyri kost 240 NKR um samdųgriš, og veršur gist į annan hįtt, er frįdrįtturin fyri kost 158 NKR. Frįdrįttur fyri gisting uttanfyri heimiš veršur latin sambęrt skjalprógvašan kostnaš. Treytin er, at bśstašurin heima ikki er śtleigašur og fyri stakar persónar, at hesir gjalda fyri sjįlvstųšugan bśstaš heima.

Endurgjald frį arbeišsgevara fyri kostnaš av gisting er somu upphęddir, sum eru nevndar omanfyri. Haraftrat fįa langtśrabilstjórar 300 NKR um samdųgriš, tį koyrt veršur uttanlands. Og endurgjald fyri gisting į tęnastuferš er 400 NKR um samdųgriš teir fyrstu 28 dagarnar. Hesi endurgjųld verša mett at javnviga viš kostnašin, tvs. endurgjaldiš er skattafrķtt, men veršur so eingin frįdrįttur loyvdur. Lųntakari veršur ikki mettur at bśgva uttanfyri heimiš, um dvųliš į arbeišsplįssinum uttan ķslit varir minni enn tvey samdųgur (48 tķmar), tį hetta er lišur ķ vanligari arbeišsskipan .

Fyri feršing uttanlands hevur norski staturin įsett fastar satsir, eins og Fųroya Landsstżri hevur gjųrt fyri embętisfólk tess. Til dųmis er upphęddin fyri feršing til Danmark og Fųroyar 1.080 NKR fyri gisting og 630 NKR fyri kost pr. samdųgur. Satsurin veršur skerdur viš 25% frį og viš 29’nda degi. Um arbeišsgevarin endurrindar lųntakaranum śtreišslur til innivist og kost, tį feršast veršur uttanlands, eru upphęddir, sum ikki eru stųrri enn satsirnir įsettir av statinum, skattafrķir.

Svųrķki

Vanliga fęr lųntakarin endurgjald fyri ferša- og vistarhaldsśtreišslur frį arbeišsgevaranum. Hesi endurgjųld eru skattskyldug inntųka. Lųntakarin fęr samstundis frįdrįtt bęši fyri feršakostnaš og fyri ųktan livikostnaš, sum stendst av tęnastuni. Feršin skal tó fevna um gisting uttanfyri vanliga arbeišsstašiš. Ųkti livikostnašurin kann vera fyri gisting į gistingarhśsi, meirkostnaš fyri mįltķšir og įvķsar ašrar minni śtreišslur, sum til dųmis fyri telefonsamrųšur. Frįdrįttur veršur ikki latin fyri livikostnaš, tį taš snżr seg um feršing, sum bert varar ein dag. Vanliga arbeišsstašiš veršur roknaš at vera innanfyri 50 km. frį vanliga tęnastustašnum ella bśstaši hjį lųntakaranum.

Hevur arbeišsgevarin goldiš lųntakaranum fyri mįltķšir og ašrar minni śtreišslur, og lųntakarin ikki kann skjalprógva, at hann hevur havt stųrri meirkostnaš, fęr hann frįdrįtt fyri kostnašin av mįltķšum, tó ķ mesta lagi 180 SKR um dagin. Um lųntakarin kann skjalprógva, at hann hevur haft stųrri meirśtreišslur til mįltķšir enn taš, sum hann fęr endurgoldiš frį arbeišsgevaranum, fęr hann frįdrįtt fyri munin. Fyri innivist į t.d. hotelli er frįdrįtturin įjavnur viš kostnašin, sum lųntakarin hevur havt. Hann skal tó skjalprógva kostnašin viš kvittan. Um hann ikki kann skjalprógva kostnašin, men taš tó er sannlķkt, at hann hevur gist uttanfyri vanliga arbeišsstašiš, fęr hann ein frįdrįtt uppį 90 SKR fyri hvųrja nįtt.

Danmark

Frįdrįtturin ķ inntųku fyri kost er 361 kr. pr. dag, treytaš av at tś ert foršašur ķ at verša į tķnum vanliga bśstaši eina nįtt. Frįdrįtturin, sum er uttan skjalprógv, kann varšveitast ķ eitt įr og er treytašur av, at arbeišsgevarin ikki rindar arbeišstakaranum dietir, sum annars eru skattafrķar. Um so er, veršur frįdrįtturin skerdur viš 15% fyri morgunmat, 30% fyri frokost og 30% fyri dųgurša.

Frįdrįtturin ķ inntųku fyri innivist er veruligar śtreišslur eftir skjalprógvi, treytaš av at arbeišsgevarin ikki rindar fyri innivist. Ein treyt er tó, at arbeišstakarin hevur ein fastan bśstaš, sum višfųrir ta primeru śtreišsluna til innivist. Ert tś "leysarbeišari" ella svevur ķ bili, telti ella hjį familju, er frįdrįtturin ķ inntųku 150 kr. fyri hvųrja nįtt uttan skjalprógv. Hesir frįdrįttir eru galdandi fyri arbeiši ķ Danmark og uttanlands. Tó eru onkrir hęgri frįdrįttir fyri onkur fjarskotin lond. 

Fųroyar

Ķ Fųroyum kann man fįa stušul til feršaśtreišslur ella til dupult hśsarhald. Velur man stušul til dupult hśsarhald eru upphęddirnar fyri leigu av hųli 488 kr. um mįnašin, fyri eykaśtreišslur til kost kr. 20,50 fyri hvųnn arbeišsdag og fyri feršing aftur og fram eina ferš um vikuna śtroknaš eftir lóg um kunngerš um stušul til feršaśtreišslur. Velur man stušulin til feršaśtreišslur kann verša talan um bęši feršing eftir landi og sjóvegis. Fyri feršing į landi er stušulin 37 oyru pr. koyrdan kilometur omanfyri 15 km. um dagin og sjóvegis 15 kr. pr. tśr, um talan er um Sušuroyarleišina. Fyri ašrar sjóvegis leišir er stušulin 5 kr. pr. tśr. Sķšstnevndu upphęddir kunnu tykjast lęgri enn stušuls- og frįdrįttarupphęddirnar ķ śtlondunum, men skulu sķggjast viš atliti til, at talan ofta er um vęl minni fjarstųšur ķ Fųroyum, eins og stušulin til feršaśtreišslur ķ fjųr varš hękkašur śr 9 oyru upp ķ 37 oyru pr. kilometur omanfyri 48.

Lųntakarin kann eisini gera nżtslu av einum alternativum frįdrįttarhįtti; taš er samdųgursfrįdrįtturin ella uttanlandsfrįdrįtturin, sum hesin fyrispurningurin snżr seg um. Hesin er fram til nżggjįrs 300 kr. pr. samdųgur, men veršur eftir nżggjįr 100 kr. pr. samdųgur Lógarheimildin fyri frįdrįttin finst ķ § 33, nr. 12 ķ skattalógini, og upphęddin veršur įsett viš kunngerš. Lųntakarin kann eftir hesum, um hann lżkur įvķsar lógarįsettar treytir, fįa frįdrįtt ķ skattskyldugu inntųkuni fyri at arbeiša į landi uttanlands ella umborš į śtlendskum skipi. Ein treyt er t.d., at arbeišiš skal vara ķ 2 mįnašir uttan slit innan fyri eitt 12 mįnaša skeiš ella ķ 100 samdųgur innan fyri eitt 12 mįnaša skeiš.

Ķ § 33, nr. 14 ķ skattalógini er ein onnur įseting, sum er eitt undantak frį įsetingunum ķ § 33, nr. 12. Hendan er galdandi fyri persónar, sum arbeiša hjį fųroyskum virki, har meginparturin av arbeišinum veršur gjųrt ķ Fųroyum fyri sķšani at verša latiš og sett upp uttanlands. Ķ slķkum fųrum eru dagaavmarkingarnar ķ § 33 nr. 12 ikki galdandi, men samdųgursfrįdrįttur veršur veittur fyri tann partin av arbeišinum, sum veršur gjųrdur uttanlands.

Harumframt kann arbeišsgevarin sbrt. § 29, stk. 7 ķ skattalógini rinda arbeišstakaranum skattafrķa samsżning fyri eykaśtreišslur, sum standast av, at hesin veršur sendur śt frį sķnum vanliga arbeišs- ella bśstašarplįssi at arbeiša fyri arbeišsgevarin. Samsżningin er bert skattafrķ, um hon ikki inniheldur nakra samsżning fyri vinnu. Ķ semju millum Tęnastumannafelag Landsins og Fķggjarmįlastżriš eru tęr skattafrķu upphęddirnar įsettar. Dagpeningurin fyri kost, um uppihaldiš er t.d. ķ Danmark er 360 kr. Veršur hesin samsżningarhįttur nżttur, nżtist ikki at skjalprógva tęr śtreišslur, sum tķma- og dagpeningurin skal rinda. Skattafrķa samsżningin fyri gisting ķ t.d. Danmark er ķ mesta lagi 700 kr og er hetta móti skjalprógvi. Arbeišsgevarin kann tó sbrt. § 31, stk. 1 ķ skattalógini ķ stašin fyri omanfyri nevnda endurgjaldshįtt velja at rinda veruligu śtreišslurnar, sum standast av arbeišinum. Tį snżr taš seg um endurgjald av śtreišslum eftir rokning. Upphęddin er ikki skattskyldug hjį lųntakaranum, og arbeišsgevarin kann draga śtreišslurnar frį sum rakstrarkostnaš.

Mįliš avgreitt.