Fyrispurningur um dįlking

100-24 Fyrispurningur til Jųrgen Niclasen, landsstżrismann, višvķkjandi fyribyrging av vanlukkum, iš kunnu elva til dįlking ķ sjónum

Oršaskifti

Įr 2001, hósdagin 18. oktober, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Eyšun Viderų, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur 

  1. Hvat ętlar landsstżrismašurin at gera, til tess at fyribyrgja, at vanlukkur, iš kunnu elva til stóra dįlking, henda ķ fųroyskum sjógvi ?
  2. Eru ętlanir um at įseta lošsskyldu fyri śtlendsk skip viš vandamiklum farmi ?

Višmerkingar
Vit eru ein fiskivinnutjóš, sum livir av tilfeinginum ķ sjónum. Vųrur okkara eru hųgt ķ metum og verša marknašarfųrdar sum vųra viš hųgari góšsku, m.a. tķ at fiskurin svimur ķ reinum sjógvi. Eitt reint havumhvųrvi er ein av hornasteinunum undir vęlferš okkara, og tķ eiga vit at verja okkara havumhvųrviš so vęl sum yvirhųvur mųguligt.

Oljudįlkingar eru stųrsta hóttanin móti havinum. Vit hoyra javnan um oljudįlkingar ķ grannalondum okkara. 29. mars ķ įr rendu tvey skip saman viš Gedser, og 2.700 tons av fuelolju streymašu śt ķ haviš. Vit minnast eisini tķ stóru oljuvanlukkuna ķ Hetlandi, tį taš norskt-amerikanska skipiš "Braer" rendi į land, og 85.000 tons endašu ķ havinum.

Oljuvanlukkur kostaš 100-tals milliónir, skaša nįttśruna og umdųmiš. Taš er tķ neyšugt, at taka neyšug stig til tess at fyribyrgja, at slķkt ikki eisini rakar okkum.

Umveldisųkiš ķ Fųroyum er 3 fjóršingar frį grundlinjunum sambęrt anordning nr. 599 frį 21.12.1976, mešan taš er 12 fjóršingar ķ Danmark. Umveldisųkiš er bżtt upp ķ uttara og innara ųkiš, har markiš fyri taš uttara ųkiš er įvikavist 3 og12 fjóršingar ķ Fųroyum og Danmark, mešan taš innara ųkiš er ųkiš innan fyri grundlinjurnar.

Strandarlandiš (kyststaten) hevur fult yvirharradųmi į umveldisųkinum, tvs. at ųll fųroysk lóggįva er galdandi į umveldisųkinum. Taš hevur sostatt stóran tżdning fyri okkum at fįa ųkiš vķškaš frį 3 til 12 fjóršingar. Ein vķškan av markinum hevur serliga tżdning fyri lóggįvu um nįttśruvernd, frišing av fuglum, įseting av tollfrķšum ųki og reglur fyri havųkiš.

Havumhvųrviš er danskt mįlsųki, so atlit skulu takast til hetta, tį lógir og įsetingar skulu gerast fyri taš fųroyska havųkiš. 23. januar ķ įr bleiv rķkislógartilmęli um at seta ķ gildi fyri Fųroyar lóg um marknaseting av sjóumveldinum samtykt. Rķkislógartilmęliš, sum įsetti markiš til 12 fjóršingar, eins og taš er ķ Danmak, er tó ikki sett ķ gildi ķ Fųroyum, tķ ov nógvar broytingar vóršu gjųrdar frį fųroyskari sķšu, til at Fólkatingiš kundi samtykkja tilmęliš.

Ķ Danmark hevur nógv umrųša veriš, um lošsskylda skal vera eitt krav hjį skipum, sum sigla ķ donskum sjógvi og pųrtum av altjóša Eystursjónum. Dansk Navigatųrforening, Foreningen for Danske Lodser og Noršurlendsku nįtturšuverndarfelagskapirnir hava heitt į donsku myndugleikarnar um at seta lošsskyldu ķ gildi fyri įvķs havųki.

Ķ Fųroyum eru eingi serlig krųv til skip, sum sigla ķ fųroyskum sjógvi. Skip, sum ętla sęr ķ fųroyska havn, boša vanliga móttųkuhavnini frį, at tey eru į veg inn, og hvųnn farm tey hava. Eingi krųv eru til skip, sum sigla fram viš Fųroyum ella enntį inni į fųroyskum firšum į gjųgnumferš. Lošsskylda fyri fremmand skip, sum koma inn ķ fųroyskt umveldisųki, fer ķ ųllum fųrum at ųkja um trygdina munandi, tį hugsaš veršur um at fyribyrgja dįlkingarvanlukkur. Ķ tķ innara umveldisųkinum hava strandarlond rętt til at seta treytir, ella nokta atgongd, fyri skip viš vandamiklum farmi so sum olju-, kemikaliu- ella kjarnorkufarmi.

Nųkur av grannalondum okkara hava lošsskyldu undir įvķsum treytum og fyri įvķs ųki. Talan kann vera um įvķsar firšir ella lošsskyldu, tį skiparar ikki eru nóg kunnugir viš farleišina. Fleiri lond hava ynskt, at serlig krųv verša sett oljuskipum o.l. skipum, iš hava vandamiklan farm. Ynski eru frammi um, at skipssķšan skal vera dupult fyri at minka um vandan fyri leka. Taš er eisini ein vaksandi trupulleiki ķ fleiri londum, at alsamt fleiri skip sigla undir hentleikaflaggi, har trygdarkrųvini eru lagaligari enn hjį okkum.

Vit mugu verja okkara havumhvųrviš og harviš land okkara. Stųša eigur tķ at verša tikin til, hvat gerast kann til tess at fyribyrgja, at dįlkivanlukkur henda ķ havinum kring Fųroyar.

Hóast flestu įsetingar fyri havųki eru globalar, eiga vit at taka stųšu til, hvųrjar treytir skulu vera fyri fųroyskt havųki og um neyšugt taka samrįšingar upp viš onnur lond. Sum eitt fyrsta stig eigur umveldismarkiš at verša įsett til 12 fjóršingar.

Tķ veršur hesin fyrispurningur nś settur landsstżrismanninum.

Į lųgtingsfundi 23. oktober 2001 varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispuringurin skal svarast.

Į lųgtingsfundi 29. november 2001 svaraši Jųrgen Niclasen, landsstżrismašur fyrispurninginum soleišis:

Svar

Ad. 1:
Ųll handilsskip yvir eina įvķsa stųdd ķ altjóša sigling skulu ķ minsta lagi lśka tey teknisku krųvini ķ IMO sįttmįlum (International Maritime Organisation), t.d. SOLAS-74/78 sįttmįlin viš seinni broytingum, havumhvųrvissįttmįlin MARPOL-73/78 viš seinni broytingum og lastalinju-sįttmįlin LL frį 1966. Fųrleikakrųvini til manningina eru įsett ķ STCW-78/95 sįttmįlanum.

Er talan um skip, sum fųra vandamiklan farm, t.d. olju, eru tęr altjóša reglurnar eisini galdandi fyri tey minnu skipini.

Reglurnar ķ Kap. 5 ķ SOLAS-sįttmįlanum um trygga skipaferšslu (sjóreglur v.m.) eru galdandi fyri ųll skip.
Tį talan er um fyribyrging fyri dįlking frį skipum, eru reglurnar grundašar į havumhvųrvis-sįttmįlan MARPOL. Įsetingarnar ķ MARPOL-sįttmįlanum eru tiknar upp ķ fųroyska lóggįvu soleišis, at tęr reglur um havdįlking, sum višvķkja višurskiftum innanborša, eru įsettar ķ lógini um trygd į sjónum, mešan onnur višurskifti eru įsett ķ havumhvųrvislógini. Taš er sostatt skipssķšan, iš er avgerandi fyri, ķ hvųrjari lóg reglurnar eru at finna.

Sambęrt MARPOL-sįttmįlanum eru reglur fyri, hvussu skipini skulu innręttast, og hvųrja śtgerš tey skulu hava umborš viš atliti at fyribyrging av havdįlking.

Reglurnar um dįlking fevna um oljudįlking, kloakkdįlking, dįlking frį burturkasti, dįlking frį kemiskum evnum, luftdįlking v.m. Fyri tey stųrru skipini (yvir 400 tons) er eisini galdandi, at tey skulu fųra oljujournal og journal yvir burturkast. Krųvini eru eisini treytaš av, hvussu umhvųrvisvišbrekiš havųkiš er, streymvišurskifti og frįstųša frį landi.

Viš heimild ķ tķ komandi lógini um trygd į sjónum og viš tilvķsing til nevndu altjóša sįttmįlar, kann tann fųroyski sjóvinnumyndugleikin fara umborš į eitthvųrt fremmant skip, sum kemur inn į fųroyskt sjóųki (umveldisųki) ella ķ fųroyska havn, fyri at kanna eftir, um skipiš lżkur altjóša reglur, undir hesum kanna eftir, um skipiš tekniskt lżkur treytirnar vit atliti at umhvųrvisvernd og kanna eftir, um manningin lżkur śtbśgvingartreytirnar.

Sjóvinnumyndugleikin hevur skyldu til at gera stakroyndir og royndir, tį illgruni er um, at eitt skip ikki lżkur altjóša reglur.

Tį talan hevur veriš um oljudįlking frį oljutangaskipum, hevur oftani veriš komiš inn į spurningin um einkult-dupultskrokkaš tangaskip.

IMO hevur arbeitt viš spurninginum ķ nųkur įr. Semja er nś fingin um at broyta MARPOL- sįttmįlan soleišis, at tey einkultskrokkašu tangaskipini verša śtfasaši. Nżggju reglurnar verša sannlķkt galdandi frį september 2002. Skiftistķšin byrjar 1. januar 2003 og gongur fram til 1. januar 2015. Skiftistķšin er ķ hųvušsheitum skipaš soleišis, at tey elstu einkultskrokkašu tangaskipini verša fyrst śtfasaši og tey nżggjastu seinast.

Eftir, at avtala er fingin ķ lag viš donsku myndugleikarnar um yvirtųku av skipaeftirlitinum, og uppskot um trygd į sjónum er lagt fyri Lųgtingiš, er įbyrgdin av skipatryggleikanum lųgd til fųroysku myndugleikarnar at umsita. Yvirtųkusamrįšingarnar hava ķ fyrsta umfari veriš um tann partin, sum hevur viš skipatryggleikan at gera, mešan yvirtųkusamrįšingarnar um sigling og sjóferšslu koma at halda fram, so skjótt sum danir eru til reišar, eftir vališ ķ įr. Tį kann so spurningurin um, hvat kann gerast fyri sigling ķ fųroyskum sjóųki takast upp, og um neyšugt kunnu siglingareglurnar fyri fųroyskt sjóųki heršast uppaftur meira enn umrųtt oman fyri eftir altjóša trygdarreglum.

Ad. 2:
Reglurnar um lošsskyldu og skipan av lošstęnastu, sum eru galdandi ķ Fųroyum, eru įsettar ķ einari gamlari rķkislóg frį 1916. Lógin, sum er gjųrd til donsk višurskifti, er ótķšarhóskandi. Reglurnar um skipan av lošstęnastuni kunnu vit ikki brśka her. Vit mugu tķ įsanna, at vit neyvan kunnu brśka lógina til lošsskyldu, tį eingin skipaš lošstęnasta er her.

Danir hava dagfųrt lógina fleiri feršir, seinast viš lógarkunngerš ķ 1989, uttan at reglurnar eru lżstar at koma ķ gildi her.
Ķ Danmark liggur hetta ųkiš undir verjumįlarįšharranum og er tķ ikki umfataš av nżggju avtaluni millum Fųroyar og Danmark um yvirtųku av skipasżninum.

Nevnast kann, at tann danska lošslógin hevur almennar reglur um lošsskyldu (hvųrji skip hava lošsskyldu, um tey hava vandamiklan farm v.m.) og reglur um skipan av lošstęnastuni.

Ķ donsku lógini um trygd į sjónum og tilsvarandi komandi fųroysku lógini um trygd į sjónum, sum įvikavist Sųfartsstyrelsen umsitur, og Skipaeftirlitiš kemur at umsita, eru reglur um įseting av lošsskyldu. Višmerkjast skal, at hesar reglur eru galdandi fyri tęr innastu faršleiširnar, t.d. sigling į firšum og inn/śr einari havn.

Vit hava ikki havt spurningin til višgeršar hjį vinnuni, um vit eiga at gera broytingar og dagfųringar ķ lošsvišurskiftunum. Eg vil kanna, um tųrvur er į at gera meira viš hetta ųkiš. Um broytingar skulu gerast, mugu hesar gerast ķ samrįš viš verjumįlarįšharran, soleišis at lošslógin veršur dagfųrd og tillagaš til fųroysk višurskifti. Hetta eigur helst at gerast, įšrenn vit kunnu įseta nęrri reglur fyri tęr innastu leiširnar.
Sum įšur nevnt undir 1 koma samrįšingarnar um sigling, herundir lošsreglurnar, og um sjóferšslu at halda fram, so skjótt sum danir eru til reišar eftir vališ ķ įr.

Umveldisųkiš kring Fųroyar er 3 fjóršingar frį grundlinjunum, mešan taš er 12 fjóršingar ķ Danmark. Lųgtingiš samtykti 23. januar 2001 rķkislógartilmęli um at vķška umveldisųkiš frį 3 til 12 fjóršingar, t.v.s. at seta "Anordning om ikrafttrędelse for Fęrųerne af lov nr. 200 af 7. april 1999 om afgręnsning af sųterritoriet" og "Bekendtgųrelse om afgręnsning af sųterritoriet ved Fęrųerne" ķ gildi fyri Fųroyar, eftir uppskoti frį landsstżrinum. Vegna at ov nógvar broytingar vóršu gjųrdar frį fųroyskari sķšu, varš hetta ikki samtykt į Fólkatingi, og er hetta tķ ikki galdandi ķ Fųroyum.

Fiskimįlastżriš hevur 13. august 2001 męlt Uttanlandsdeildini į Lųgmansskrivstovuni til, at fįa oman fyri nevnda lógargrundarlag sett ķ gildi fyri Fųroyar, og at fųroyska sjóumveldismarkiš veršur broytt til 12 fjóršingar, so skjótt sum til ber.

Heilt at fyribyrgja umhvųrvisvanlukkum į sjónum er ikki mųguligt. Best er at gera fyribyrgjandi arbeiši. Sambęrt Fiskiveišieftirlitinum hevur fyribyrgingararbeišiš ķmóti vanlukkum og dįlkingum į sjónum bestu umstųšur, um skylda er hjį skipum at boša frį, bęši tį komiš veršur ķ fųroyskt sjóųki, og tį fariš veršur śr fųroyskum sjóųki.

Er frįbošanarskylda, kann ein skipan gerast at fyribyrgja vanlukkum, sambęrt oman fyri nevndu sįttmįlum. Eitt nś at:

Haraftrat eru reglur ķ "Anordning om ikrafttręden for Fęrųerne af lov om beskyttelse af havmiljųet ", sum heimilaš landsstżrismanninum ķ havumhvųrvismįlum at įseta reglur hesum višvķkjandi.

Mįliš avgreitt.