Fyrispurningur um almennu fyrisitingina

100-26 Fyrispurningur til Anfinn Kallsberg, lųgmann, višvķkjandi almennu fyrisitingini

Oršaskifti

Įr 2001, hósdagin 18. oktober, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Annitu į Frķšriksmųrk, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur 

  1. Er almenna umsitingin og lųnarvųksturin seinastu trż įrini innan taš almenna ķ trįš viš almenna umsitingarpolitikk lųgmans?
  2. Um ikki, hvųrjar ętlanir hevur lųgmašur so til broytingar innan ųkiš?
  3. Er neyšugt at broyta stżrisskipanina til tess, at ynski lųgmans gerst veruleiki?
  4. Um so er, hvat ķ stżrisskipanini er neyšugt at broyta?

    Višmerkingar:
    Taš mį eingin ivi valda um, at neyšugt er viš eini góšari og sterkari landsumsiting. Ein av atfinningunum ķ "frįgreišing um 80-įrini" var, at "Landsumsitingin var veik. Henni vantaši arbeišsmegi, og į fleiri ųkjum vantaši fųrleiki" Hetta var nokk eisini orsųkin til, at man longu frammanundan var farin ķ holt viš at endurskoša almennu fyrisitingina og hevši sett eina radikala broyting ķ verk innan ųkiš. Nś eru nųkur įr lišin, sķšan henda skipan varš sett ķ verk.

    Viš nżggju skipanini er umsitingin voršin sterkari, tķ vit hava fleiri sera dugnalig embętisfólk ķ mišfyrisitingini, lat ongan iva vera um taš!

    Men tį iš taš er sagt, so mį eisini undirstrikast, at mišfyrisitingin hevur veriš fyri einum ųgiligum vųkstri seinastu įrini. Men trupulleikin viš vųkstrinum er ikki vųksturin einsamallur, men at man einki ger til tess at mišsavna serfrųšina, Man letur hinvegin standa til, mešan vit eygleiša eina servitan, sum veršur spjųdd runt į ašalstżrini og į ašrar almennar stovnar. Soleišis hava vit eitt sindur av vitan alla mųguliga stašni, ķ stašin fyri at hava eina stóra og sterka servitan einastašni.

    Vit noyšast at įsanna, at vit eru ein tjóš viš 47.000 fólkum. Og taš sigur seg sjįlvt, at tį er avmarkaš, hvussu nógvar dugnaligar bśskaparfrųšingar, hvussu nógvar dugnaligar lųgfrųšingar og hvussu nógv dugnalig EDV fólk vit hava mųguleika fyri at fįa fatur į. Og tį vit so fįa fatur į einum parti av teimum, sum vit eiga, so spjaša vit tey runt į ymsar deildir innan taš almenna og lata fleiri gera taš sama arbeiši į teimum ymsu deildunum. Sótu hesi fólkini saman ķ hvųr sķnum fakbólkum, so hevši umsitingin ķ fleiri fųrum fingiš eina sokallaši synergieffekt. Og starvsfólkini hųvdu tį arbeitt ķ einum umhvųrvi, sum var teirra fakųki.

    Lųgmašur segši ķ einum svari til undirritaša fyri uml. einum įri sķšani, at: "Lųgmašur ętlar at virka fyri, at arbeišiš, sum lųgfrųšingar og bśskaparfrųšingar gera, veršur samskipaš soleišis, at:

    Sķšani svariš kom, er er einki hent į hesum ųki, og nś ½ įr er eftir av tķš lųgmans ķ tinganesi į hesum sinni, vil undirritaša gera enn eina roynd til at sannfųra lųgmann um, at hansara mįlsųki - tann almenna umsitingin - hevur tųrv į stórum įbótum til tess at gerast effektivari.

Į lųgtingsfundi 23. oktober 2001 varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispuringurin skal svarast.

Į lųgtingsfundi 30. november 2001 svaraši Anfinn Kallsberg, lųgmašur, fyrispurninginum soleišis:

Svar

Į lųgtingsfundi 23. oktober 2001 varš samtykt, at lųgmašur skuldi svara soljóšandi fyrispurningi frį Annitu į Frķšriksmųrk, lųgtingsmanni:

Til nr. 1.
Spurningurin kann bżtast ķ tvey og valt veršur fyrst at svara uppį umsitingarspurningin.

Almenna umsitingin varš umskipaš ķ sambandi viš, at nżggja stżrisskipanin varš sett ķ gildi. Sum kunnugt varš lógin um įbyrgd landsstżrismanna sett ķ gildi um sama mundi. Hetta hevši m.a. viš sęr, at avgjųrt varš, at hvųr landsstżrismašur skuldi hava egnu fyrisiting. Vķšari hevur hetta merkt, at landsstżrismenninir nś hava fakkunnleikan ķ egnu fyrisiting innan lųgfrųši, bśskaparfrųši, samfelagsfrųši o.s.fr. jśst fyri at landsstżrismašurin kann fyrisita mįlsųkiš sķtt į lógligan og fullgóšan hįtt.

Undir višmerkingunum sigur lųgtingsmašurin, at onki veršur gjųrt fyri at mišsavna serfrųšina, og at man letur standa til. Hetta er ikki rętt. Til dųmis kann eg nevna, at byggifrųšin nś er savnaš undir landsstżrismanninum ķ vinnumįlum, og lųgd Landsverkfrųšingsstovninum at umsita.

Harumframt hevur lųgmašur heitt į landsstżrismannin ķ vinnumįlum um at taka stig til at seta eitt tvųrstżriligt KT-forum, sum m.a. skal seta dagsskrį fyri eini framkomnari nżtslu av KT innan almennu umsitingina. KT-forum skal gera uppskot til almennan KT-politikk ķroknaš KT-trygdarpolitikk, fremja tiltųk sum virka fyri, at hetta veršur framt ķ verki og tryggja samstarv um felags greišsluevnir. Arbeišiš skal eisini fevna um sķnįmillum lęran av royndum og uppskot til felags loysnir, har hetta er ein fyrimunur.

Viš galdandi skipan veršur ikki mett at vera rętt at mišsavna lųgfrųšina, bśskaparfrųšina og ašra frųši undir einum landsstżrismanni, tķ trupulleikar kunnu tį koma at standast av įbyrgdarspurningum og loyaliteti. Fakųkini eru sera breiš, og nógvar av lógunum eru heilt serligar. Skulu t.d. allir lųgfrųšingar arbeiša viš ųllum fakųkjum er sera stórur vandi fyri, at allir gerast generalistar og bert hava ein fęrra av vitan innan einstųku ųkini.

Hinvegin er einki, sum foršar fyri, at ųkini samstarva. Og taš fįa tey uttan iva gagn av, tį tosaš veršur um t.d. lógarpolitikk, lógarteknikk, fyrisitingarmannagongdir og lķknandi yvirskipaši višurskifti, sum eru galdandi tvųrstżrisliga. Tį tosaš veršu um EDV, er taš mųguligt, at fleiri višurskifti kunnu broytast į hesum ųki. Sum nevnt omanfyri veršur arbeitt tvųrstżrisliga innan KT.

Hin spurningurin er um lųnarvųksturin. Lųnarvųksturin avspeglar samfelagsvišurskiftini og tann hįkonjunktur, sum samfelagiš hevur veriš ķ seinastu įrini. Ein tįtturin ķ lųnarvųkstrinum stavar frį sįttmįlaįsetingunum, ein annar tįttur stavar sum sagt frį, at virksemiš ķ samfelagnum sum heild er ųkt seinnu įrini, og trżstiš į fyrisitingina er voršiš stųrri. Ein triši tįttur, iš eisini hevur havt viš sęr, at arbeišstrżstiš ķ fyrisitingini er ųkt, eru nógvu altjóša krųvini į fleiri lóggįvuųkjum.

Til nr. 2.
Sum nevnt omanfyri ętlar lųgmašur ikki at fremja bygnašarbroytingar alt fyri eitt. Verandi skipan er framvegis nżggj, og mųguleiki eigur at vera fyri at royna hana ķ nųkur įr, įšrenn grundleggjandi broytingar verša framdar. Hinvegin verša tillagingar ķ bygnašinum stųšugt framdar, jśst fyri at gera hann betur. Lųgmašur ętlar at seta ķ verk eftirmetingar av fyrisitingini, sum skulu lżsa į hvųrjum ųkjum įbųtur eiga at verša gjųrdar.

Til nr. 3.
Śrslitini av einari eftirmeting fara at vķsa, um neyšugt veršur at broyta stżrisskipanarlógina.

Til nr. 4.
Sum nevnt omanfyri fara śrslitini av einari eftirmeting at vķsa, um hetta er neyšugt.

Mįliš avgreitt.