Fyrispurningur um Dagpeningaskipanina

100-44 Fyrispurningur til Sįmal Petur ķ Grund, landsstżrismann, višvķkjandi Dagpeningaskipanini

Oršaskifti

Įr 2002, hósdagin 17. januar, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Annitu į Frķšriksmųrk, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur

  1. Hvussu nógv fólk (umleiš) hava fingiš boš um, at tey eru koyrd śt śr dagpeningaskipanini, sķšani lųgtingslóg nr. 74 frį 8. mai 2001 um dagpening vegna sjśku v.m. kom ķ gildi?
  2. Hvųr er orsųkin til, at hesi fólk eru koyrd śr skipanini?
  3. Hvussu er hesum fólkum, sum seinasta įriš eru koyrd śr skipanini, tryggjaš inntųka, um tey av einhvųrji orsųk gerast sjśk?.
  4. Hevur landsstżrismašurin oršaš tęr reglur og tęr kunngeršir, sum ķ lógini standa at skula koma ķ gildi?
    Um ikki, nęr vęntar landsstżrismašurin, at hetta veršur gjųrt?

Višmerkingar
Undirritaša vil fegin vita, hvķ fólk, sum ķ longri tķšarskeiš hava veriš limir ķ dagpeningaskipanini, eru koyrd śr skipanini hesar seinastu 8 mįnaširnar. Eftir hvat undirritaša hevur fingiš upplżst, er serliga talan um fólk, sum eru sjįlvstųšugt vinnurekandi, og sum hava eitt lķtiš virki.

At vera knżtt at dagpeningaskipanini hevur stóran tżdning fyri hesi fólk, tķ tey standa į berum, um tey av einhvųrji orsųk gerast sjśk og ikki kunnu forvinna til lķvsins uppihald hetta tķšarskeiš. Tey eru so fį – og er taš sjįlvstųšugt vinnurekandi, so er oftast talan um einstaklingar- og tķ er tųrvurin so mikiš stųrri hjį hesum at vera knżtt at eini skipan, sum kann tryggja teimum lųn undir sjśku.

Taš var ein tryggleiki hjį hesum at vera limir ķ skipanini, sum tey rindašu til mįnašarliga. Samgongan eigur eisini at gera alt fyri at birta upp undir mųguleikan hjį smįum virkjum og sjįlvstųšugum vinnurekandi at vera verandi virkin ķ sķnum arbeiši. Hesi eru tey klķpini ķ samfelagnum, sum hvųr ķ sķnum lagi eru viš til at menna og byggja upp okkara vinnufųrleika og samleika. Oftast er taš įhugin, sum drķvur verkiš hjį hesum smįu fyritųkum kring um ķ landinum, og tķ er taš stórt spell, um hesi ikki hava mųguleika fyri at tryggja sķtt lķtla virksemi fyri sjśkradagar, sum av og į kunnu stinga seg upp.

Hesi hava, sum er, ongan annan mųguleika at tryggja seg tį sjśka berst į, og tķ er taš sera óheppiš, um hesi verša koyrd śr tķ skipan, sum tey sjįlvi annars hava rindaš til, og sum virkar sum ein trygd hjį teimum.

Tį višgeršin var ķ tinginum um broytingarnar ķ dagpeningaskipanini, var eingin ivi um, at politiski viljin var at betra um umstųšurnar hjį teimum, sum vóru knżtt at hesi skipan. Men sķšani er so taš hent, at fleiri fólk, sum vóru limir ķ skipanini, eru koyrd śt. Og taš er at undrast yvir, tį hugsaš veršur um, at hesi onga ašra skipan hava at tryggja sķtt virksemi fyri frįveru vegna sjśku.

Ķ lógini er ķ sjey greinum oršaš, at landsstżrismašurin skal gera reglur og kunngeršir. Og hesar eru eisini avgerandi fyri, hvussu lógin sum heild kann umsitast. Undirritaša vil tķ eisini fegin vita, hvat rųkist fyri hesum reglum og kunngeršum.

Į tingfundi 18. januar 2002 varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispurningurin skal svarast.

Į tingfundi 7. februar 2002 svaraši Sįmal Petur ķ Grund, landsstżrismašur, fyrispurninginum soleišis:

Svar 

  1. 121 persónar eru ikki longur fevndir av įsetingunum ķ kap. 7 ķ lógini. Fleiri av hesum persónum eru tó fevndir av § 2 sum vanligir lųnmóttakarar.
  2. 109 persónar eru dotnir śr skipanini, tķ tey hava A-inntųku, og tķ ikki lśka treytirnar til ta sjįlvbodnu tryggingina. Sambęrt višmerkingunum til grein 15 ķ lógini um dagpening stendur:
  3. "Fyri at kunna tekna sjįlvbodna trygging krevst, at tryggingartakarin burturav ella ķ mestan mun er sjįlvstųšugur vinnurekandi. Hetta skal skiljast soleišis, at hesin skal virka sum sjįlvstųšugur ķ so stóran mun, at eitt mųguligt vanligt lųntakaraarbeiši viš sķšuna av, bert er at meta sum ein višfįningur. Vegleišandi kann sigast, at umleiš 75% av inntųkuni seinasta inntųkuįriš skal stavaš frį sjįlvstųšuga virkseminum, fyri at tryggingartakarin kann tekna trygging."

    Fyri teir 109 persónarnar er A-inntųkan farin upp um tey vegleišandi 25%, sum įsett eru ķ višmerkingunum, og eru hesi koyrd śr sjįlvbodnu skipanini, tķ tey lśka ikki treytirnar longur.

    12 persónar eru koyrdir śr, tķ hesir onga inntųku hava.

  4. 52 persónar eru beinleišis fevndir av § 2 og 3 ķ dagpeningalógini, tķ teir eru lųntakarar og hava ongan rętt til lųn undir sjśku. Hetta merkir, at hesir hava rętt til dagpening sambęrt dagpeningalógini.
  5. 33 persónar eru starvsmenn og hava tķ rętt til lųn undir sjśku frį arbeišsgevaranum. Hesir persónar hava ikki rętt til śtgjald śr dagpeningaskipanini, tķ smb. § 2, stk. 3 so veršur dagpeningur ikki veittur ķ tann mun viškomandi sambęrt lóg, trygging ella sįttmįla frį arbeišsgevara ella ųšrum hevur rętt til lųn undir sjśku v.m. ella ašrar veitingar, sum eru endurgjald fyri mista inntųku vegna sjśku v.m.

    11 persónar, sum frammanundan hųvdu hįlva trygging, hava ikki ynskt at tekna fulla trygging.

    Višvķkjandi teimum eftirverandi 25 persónunum mį farast nęrri inn ķ hvųrt einkult mįl fyri at avgera, um arbeišsgevarin skal gjalda lųn undir sjśku, ella um tey eru fevnd av dagpeningalógini, herundir mųguliga § 3, stk. 2, nr. 2.

  6. Nei, landsstżrismašurin hevur ikki oršaš tęr reglur og tęr kunngeršir, sum sambęrt lógini skulu koma ķ gildi. Landsstżrismašurin er ķ fer viš at broyta dagpeningalógina, og ķ hesum sambandi er ętlanina at gera tęr reglur og kunngeršir, sum dagpeningalógin įsetur. Vęntandi veršur hetta arbeišiš lišugt medio 2002.

Mįliš avgreitt.