Fyrispurningur um hoyrilķkindir ķ fųroyskum sjóųki

100-48 Fyrispurningur til Bjarna Djurholm, landsstżrismann, višvķkjandi hoyrilķkindunum hjį bįtum ķ fųroyskum sjóųki

Oršaskifti

Įr 2002, hósdagin 31. januar, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Rśnu Sivertsen, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur

  1. Į hvųrjum ųkjum rųkkur VHF-sendinetiš ikki?
  2. Eru kanningar gjųrdar, sum siga, hvar VHF-sendinetiš ikki rųkkur?
  3. Hvat kostar at śtbyggja VHF-sendinetiš, so ųll ųkir verša rokkin?
  4. Nęr veršur VHF-sendinetiš śtbygt, soleišis taš rųkkur ųllum leišum į fųroyskum sjóųki?
  5. Er lógarfest, at bįtar, fevndir av lųgtingslóg nr. 72 frį 13. mai 1992, skulu lurta į neyš- og kallibylgjuni (kanal 16)?

Višmerkingar:
Sum fiskivinnutjóš hava vit nógvar śtróšrarmenn, sum fiska į leišunum nęr landi. Vešriš er óstųšugt og śtróšrarlķviš ikki vandaleyst. Taš er av alstórum tżdningi, at bįtar altķš hava mųguleika at geva boš frį sęr.

Ķ lųgtingslóg nr. 72 frį 13. mai 1992 um bjargingarśtgerš į opnum bįtum og į fųrum undir 20 tons (brt/gt) er įsett ķ grein 2, at į opnum bįtum frį įttamannafari (24 fót/7,44m) og uppeftir og deksfųrum undir 20 tons (brt/gt) skal m.a. "vera neyšsendari av VHF slagi, ikki berbarur, men fastgjųrdur um borš". Hóast henda įseting er ein vķškan ķ mun til altjóša įseting, er hetta ikki nóg mikiš, tķ VHF hoyrist ikki į fleiri ųkjum.

Hóast menn lśka nevndu treytir, er trygdin ikki altķš nóg góš umborš į bįtunum. Taš er nevniliga ein trupulleiki, at hoyrilķkindini į VHF eru so vįnalig į fleiri stųšum, at taš er ómųguligt at fįa samband viš Tórshavnar Radio. Menn siga, at hoyrilķkindini ikki eru nóg góš; noršanfyri, ķ Djśpunum, Kalsoyarfirši, Eišisflógva umframt ķ Vestmannasundi.

Ein annar trupulleiki er, at menn ikki eru nóg raskir at lurta į neyš- og kallibylgjuni. Fleiri orsųkir kunnu vera til taš, t.d. at teir gloyma at skifta į kanal 16, tį teir hava tosaš į ašrari kanal. Ein onnur orsųk er, at menn eru farnir at nżta fartelefon. Fartelefonin kann vera hent, men er sum kunnugt ikki góškend trygdarśtgerš.

Taš er illgruni um, at menn eru burturgingnir, tķ eingin hevur hoyrt neyšarkalliš frį teimum. Taš kann ikki prógvast, at teir hava sent śt neyšarkall, tķ teir bóru ikki boš ķ bż.

Ķ einum oyggjalandi sum okkara, viš nógv stųrri hav- enn landųki, eru taš sjįlvsagt nógvir, iš hava sķtt dagliga yrki į sjónum. Taš eru fį her į landi, sum ikki feršast millum oyggjarnar, antin til arbeišis, ķ ųrindum ella fyri at njóta vųkru nįttśruna. Taš er óskiljandi, at hoyrilķkindini ikki eru nóg góš, og at sendinetiš, nś vit skriva 2002, ikki er forsvarligt.

Hesi višurskifti, sum fevna um trygd į sjónum, mugu fįast ķ ręttlag, ongantķš ov skjótt. Skip og bįtar skulu altķš hava mųguleika at senda śt neyšarkall, sum Tórshavnar Radio og ašrir bįtar hoyra, so hjįlpin kann veitast skjótast gjųrligt. Krónur og oyru mugu ikki vera ein foršing fyri einum forsvarligum VHF-sendineti ķ einum landi, har fiski- og śtróšrarvinnan er ein so tżšandi partur ķ samfelagnum.

Nś mįlsųkiš "Radiogrundaša neyš- og trygdartęnastan į havinum" veršur yvirtikiš, verša hesir fyrispurningar settir landsstżrismanninum.

Į tingfundi 5. februar 2002 varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispurningurin skal svarast.

Į tingfundi 5. mars 2002 svaraši Bjarni Djurholm, landsstżrismašur, fyrispurninginum soleišis:

Svar:

Spurningur 1 og 2

Ongar nįgreiniligar kanningar eru gjųrdar yvir, hvar VHF-tęnastan rųkkur į innaru fųroysku landleišini.

Vķsast skal til svar frį Telefonverk Fųroya Lųgtings til Fųroya landsstżri, dagfest 21. august 1990, har vķst veršur į, at ongar nįgreiniligar kanningar eru gjųrdar, men hevur manningin į vaktarskipinum Tjaldrinum gjųrt eina upptekning ķ 1983. Upptekningin vķsir, at taš serliga er trupult at fįa samband viš Tórshavn Radio yvir VHF-radioskipanina, um skip og bįtar eru stųdd noršanfyri inni undir landi, eitt nś ķ Vestmannasundi, Djśpunum (noršast) og į įvķsum stųšum ķ Kallsoyarfirši. Mešan upptekningin ķ sunnara partinum av Fųroyum ikki vķsir į hesar trupulleikar.

Eisini skal verša vķst til įvegis notat um VHF-dekning ķ Fųroyum frį Fųroya Tele til landsstżrismannin ķ vinnumįlum, dagfest 24. januar 2002, har endurtikiš veršur, at ongar ręttiligar kanningar hava veriš gjųrdar til tess at meta um kostnašin av at śtbyggja VHF-sendinetiš soleišis, at allar tęr innaru leiširnar verša dekkašar. Fųroya Tele męlir til, at gjųrd veršur ein forkanning. 

Spurningur 3 og 4

Ķ sambandi viš, at radiogrundaša neyš- og trygdartęnastan į havinum er yvirtikin 1. februar 2002, hevur landsstżrismašurin sett eina forkanning ķ verk. Endamįliš viš kanningini er at klįrleggja VHF-śtbreišsluvišurskiftini ķ Fųroyum og at gera eitt uppskot til śtbyggingarętlan viš kostnašarętlan. At leggja tilręttis og at gera eftirlitsmįtingar kring oyggjarnar og at gera eitt tilmęli til stųšutakan.

Arbeišsętlanin ķ uppskotinum er hendan:

  1. Teoretisk forkanning, harundir at klįrleggja śtbreišsluvišurskiftini viš 150 - 170 MHz.
  2. Beinleišis sikt śtbreišsla, refleksiónir, umframt hvussu radiosignalini brótast um fjallarųšir ķ fųroyska lendinum.

  3. Uppskot til śtbyggingarętlan viš kostnašarętlan.
    Tilręttalegging av- og eftirlitsmįting kring oyggjarnar, herundur fįa stašfest stųddina av refleksiónskoefficientinum (t.e. hvussu stórur partur av radiosignalinum, sum rakar eina fjallasķšu ķ fųroyska lendinum, veršur kastašur aftur) viš 150 - 170 MHz ķ fųroyska lendinum.
  4.  

  5. Tilmęli til stųšutakan.
  6.  

Mett veršur, at forkanningin kann verša lišug uml. 1. juni 2002. Forkanningin skal sostatt m.a. koma fram til, hvat taš kostar at śtbyggja VHF-sendinetiš. Nęr VHF-sendinetiš veršur śtbygt velst um mųguliga jįttan til śtbygging av VHF-sendinetinum.

Vert at gera sęr greitt, at tį taš snżr seg um radiosignalir, serstakliga tį talan er um signalir, sum eru afturkastaš (reflektera) frį fjallasķšum, og signal, sum eru bend/brotin (diffraktera) um fjallarųšir, er talan um sannlķkindi fyri, at taš hoyrist ella ikki. Talan veršur sostatt ongantķš um 100 % radiodekning, men til ber at koma ógvuliga tętt til 100 % radiodekning, t.d. 99,5 % av stųšunum og 99 % av tķšini ķ einum įvķsum ųki. Somu višurskifti gera seg galdandi, tį ein kemur langt til havs. Tį er orsųkin til broytingarnar ķ radiosignalinum ymisk višurskifti ķ atmosferuni (t.d. hvussu bżti av vętu og regni er ķ mun til hęddina yvir havinum o.s.fr.).

Hóast stutt er komiš įvegis viš kanningini, eru įvķsar įbendingar um, at tvęr til trżggjar VHF-stųšir afturat fara at geva nųktandi radiodekning ķ mun til umstųšurnar. Hvųr VHF-stųš kann vęntast at kosta uml. 1-1,5 mió kr. Landsstżrismašurin ķ vinnnumįlum hevur męlt landsstżrinum til at śtbyggja VHF-sendinetiš, og hevur eitt samt landsstżriš tikiš undir viš hesum.

Spurningur 5

Til ķtųkiliga spurningin um skylduna at lurta umborš į skipum og bįtum fevnd av Ll. nr. 72 frį 13. mai 1992 um bjargingarśtgerš og į fųrum undir 20 tons į opnum bįtum og eftirlit viš tķ, so er taš mįlsųkiš hjį Fiskimįlastżrinum.

Undir mįlsųkinum fjarskifti, iš landstżrismašurin ķ vinnumįlum varir av, er umsiting av loyvi til at nżta frekvensir og neyšug prógv ķ hesum sambandi.

Ųll skip og allir bįtar, iš eru fevnd av Ll. nr. 72 frį 13. mai 1992 um bjargingarśtgerš į opnum bįtum og į fųrum undir 20 tons (BRT/GT), sum hava VHF-tól umborš ķ brśki, skulu hava fólk umborš, sum passa tóliš. Hetta fólkiš skal, vķsandi til fjarskiftislógina (t.e. Ll. nr. 79 frį 23. mai 1997 um fjarskifti viš seinni broyting ķ Ll. nr. 176 frį 21. desember 2001) kapittul 5.A, hava loyvi til at nżta VHF frekvensir (tķddir), og til hetta krevst, at viškomandi hevur lokiš prógv til tess. Treytirnar fyri at standa royndina eru įsettar av ITU ķ altjóša radiofyriskipani (radio reglulations). Fjarskiftiseftirlitiš er próvdómari til hesar próvtųkur.

Sambęrt IMO GMDSS Masterplan 1995 er altjóša vištikiš, at 1. febr. 2005 heldur tann kravda lurtivaktin į rįs 16 uppat, men at hendan įsetingin mųguliga veršur śtskotin ķ nųkur įr. Ķstašin kemur so GMDSS VHF-DSC skipanin ķ gildi. Tórshavn Radio er śtgjųrt viš hesi skipan og eisini fleiri fųroysk skip og bįtar. DSC-skipanin merkir, at lurtivaktin er digital (talgild) į VHF-rįs 70. Einki er tó, sum foršar fyri, at fųroyskir myndugleikar taka avgerš um, at lurtivaktin skal halda įfram į rįs 16 viš atliti til fųroysk višuskifti.

Tann nżggja VHF-DSC-skipanin, sum longu er sett į stovn hjį Tórshavn Radio, virkar umborš į bįtum į tann hįtt, at tį bįturin trżstir į ein neyšknųtt į tólinum, fįa Tórshavn Radio og bįtar, sum eru śtgjųrdur viš VHF-DSC-tóli, boš um neyšstųšuna beinanvegin. Er VHF-DSC-tóliš ķbundiš eitt GPS (positiónssiglingatól) umborš, fįa Tórshavn Radio og ašrir bįtar viš somu tólum boš um neyšstųšuna beinanvegin viš positión. At positiónin beinanvegin er stašfest ķ neyšstųšuni er sera tķdningarmikiš, tķ so kunnu bjargingarfųr (V&B, tyrlur, skip og bįtar) sigla ella flśgva til neyšstašiš beinanvegin. Eftirfylgjandi samskiftiš veršur so tį sum įšur at fara fram į VHF-rįs 16. Til samskifti viš GMDSS VHF-DSC krevst somuleišis prógv. Umleiš 4.200 fųroyingar hava prógv, iš gevur loyvi til at brśka VHF śtgerš.

Mįliš avgreitt.