Fyrispurningur um heildarveiting og NATO

100-53 Fyrispurningur til Anfinn Kallsberg, lųgmann, višvķkjandi heildarveitingini og NATO

Oršaskifti

Įr 2002, tżsdagin 26. februar, bošaši formašurin frį omanfyri nevnda fyrispurningi frį Jenis av Rana, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi:

Fyrispurningur

Lųgmašur veršur bišin greiša Lųgtinginum frį nęr, hvar og hvussu ynski fųroyinga um eina nįgreiniliga fķggjarliga uppgerš viš danir, um m.a. heildarveitingina og višurskiftini viš NATO, hava veriš borin donskum myndugleikum.

Bišiš veršur um, at mųguligar skrivligar frįgreišingar, spurningar og fundarfrįsųgnir verša lųgd viš svarinum.

Višmerkingar:
Fleiri feršir, m.a. ķ sambandi viš višgeršir į Lųgtingi um einvķsu minkan landsstżrisins av heildarveitingini, og hetta var eisini frammi undir višgeršini av uppskoti Mišfloksins um at senda hesa ętlan landsstżrisins śt til fólkaatkvųšu, hevur landstżriš fųrt fram, at teir śrslitaleyst hava roynt at fingiš danir at višgera fķggjarligu višurskiftunum millum fųroyingar og danir. Sjįlvt hevur landsstżriš gjųrt uppgerš, sum sigst at vķsa, at danir į hvųrjum įri hava stóran fķggjarligan fyrimun av Fųroyum. Men undir vitjan danska forsętisrįšharrans, Anders Fogh Rasmussen, eydnašist at streingja hann at gera ta višmerking, at taš vóru Fųroyar, sum hųvdu stóran fķggjarligan įgóša av sambandinum, hetta gjųrdi hann tó uttan at leggja skjalprógv į boršiš.

Mišflokkurin metir rętt fųroyinga at standa į egnum beinum vera sjįlvsagdan. Flokkurin ivast heldur onga lųtu ķ, at vit frį Skaparans hond hava fingiš rķkar mųguleikar og fųrleika til hetta, her hugsa vit um fiskirķkidųmiš, Hann hevur giviš okkum, mųguligt oljurķkidųmi og plaseringina her śti ķ Noršuratlantshavi. At danir mųguliga. fįa įgóšan av plasering oyggjanna og vķšarisenda okkum ein part sum "gįvu", meta vit ikki vera rętt. At teir nokta at tosa um hesi višurskifti, er óhoyrt og einki minni enn fólkaręttsligur įgangur, sum vit ikki eiga at lata okkum lynda.

Hinvegin er stig landsstżrisins einvķst at minka heildarveitingina heldur enn at krevja samrįšingar ikki rętt, hvųrki einkultstandandi ella um vit hugsa um allan tann samfelagsliga tųrvin, vit dagliga kunnu stašfesta, og sum hesin peningur heldur įtti at veriš nżttur at nųkta. Her skal višmerkjast, at Mišflokkurin metir teir tųrvir, iš eru, t.d. innan heilsuverkiš og barnaansingarųkiš v.m., ikki primert at vera vegna manglandi tilfeingi, men eina og aleina vegna skeiva rašfesting (prioritering).

Mišflokkurin fer framhaldandi at virka fyri at fįa hetta tżšandi mįl lżst til fulnar, kanska hetta ikki eydnast tęr vikur, iš eftir eru til vališ, men tųrvurin er eins įtreingjandi eftir valdagin. At fįa svar lųgmans/ landsstżrisins er ein lišur ķ loysnini av hesum mįli, ein loysn, sum mį koma.

Į tingfundi 27. februar varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispurningurin skal svarast.

Į tingfundi 14. mars 2002 svaraši Anfinn Kallsberg, lųgmašur, fyrispurninginum soleišis:

Svar:

Ķ avtaluni millum landsstżriš og donsku stjórnina frį 10. juni 1998 varš ķ grein 9 oršaš semja um at fara undir samrįšingar partanna millum viš stųši ķ ętlan landsstżrisins um at skipa Fųroyar sum sjįlvstųšugt land ķ kongsfelagsskapi viš Danmark. Serliga varš nevnt, at samrįšingar ķ hesum sambandi skuldu verša um at skipa ein sjįlvberandi fųroyskan bśskap.

Seinni sama įriš heitti landsstżriš į fundi ķ Tinganesi į danska forsętisrįšharran Poul Nyrup Rasmussen um at lata danska embętisverkiš hjįlpa landsstżrinum viš upplżsingum ķ sambandi viš tęr śtgreiningar, sum landsstżriš hevši ķ umbśna ķ sambandi viš sjįlvstżrisętlanina.

Danski forsętisrįšharrin eftirlķkaši ikki hesum ynski landsstżrisins. Landsstżriš hevši ķ hesum sambandi eisini ętlaš at kanna sambandiš millum danska verjupolitikkin og fķggjarlig višurskifti millum Fųroya og Danmarkar. Uttan luttųku frį danskari sķšu kundi hesin spurningur ikki greinast nęrri, og tķ var hesin parturin ikki viš ķ bśskaparligu metingunum ķ Hvķtubók.  

Undan hesum hevši taš eisini veriš ętlanin viš frįgreišingini Fųroyar ķ kalda krķgnum, eisini nevnd Svartabók, at greina, um Danmark į einhvųnn hįtt hevši havt vinning av at lata herstųšir hjį NATO og USA vera į fųroyskum ųki. Taš eydnašist ikki sųgufrųšingunum at finna skjųl, iš greitt višgera henda spurning.

Tį iš landsstżriš samrįddist viš donsku stjórnina um ein fullveldissįttmįla varš heitt į donsku stjórnina um undirtųku fyri, at partarnir fóru undir at greina ųll fķggjarlig višurskifti landanna millum, eisini viš atliti at trygdarpolitiskum mįlum. Hetta vildi danska stjórnin ikki. Tį iš landsstżriš undir samrįšingunum setti fram ynski um at verša kunnaš um verjumįlsligu stųšu Fųroya, eisini višvķkjandi fķggjarligu višurskiftunum ķ sambandi viš verjumįl ķ Fųroyum, fekk landsstżriš eitt upprit frį stjórnini, iš sera stutt lżsti, hvat iš er ķ Fųroyum av verjuśtbśnaši, og hvussu hetta veršur goldiš. Tó er einki ķ uppritinum, sum kann nżtast til slķka fķggjarliga uppgerš, sum lųgtingsmašurin spyr um ķ hesum fyrispurningi.

Nišurstųšan mį tķ fyribils vera, at taš hevur ikki eydnast landsstżrinum, hóast fleiri royndir, at greina spurningin, um Danmark hevur havt vinning av at lata fųroyskt ųki til hernašarliga nżtslu. Taš er ei heldur eydnast at fįa ķ lag eina fķggjarliga uppgerš landanna millum, vegna tess, at danska stjórnin pśra einfalt hevur bošaš frį, at heildaveitingin fellur burtur, so hvųrt sum vit yvirtaka tey mįlsųkir, iš eru fevnd av heildarveitingini. Ašra fķggjarliga uppgerš millum Fųroya og Danmarkar hevur danska stjórnin ikki veriš sinnaš at samrįšast um.

Mįliš avgreitt.