Feršaętlan Leirvķksfjųrš

 

100-12  Fyrispurningur til Finnboga Arge, landsstżrismann, višvķkjandi feršaętlanini um Leirvķksfjųrš

Įr 1998, 3. december, bošaši formašurin frį omanfyrinevnda fyrispurningi frį Rśnu Sivertsen, lųgtingsmanni, sum var soljóšandi

Fyrispurningur

  1. Hvussu ętlar Landstżriš at tryggja, at feršaętlanin į Leiš 50 hóskar til og nųktar altsamt vaksandi feršafólka- og farmaflutningin um Leirvķksfjųrš?

Višmerkingar:

Sķšani taš į fyrsta sinni varš mųguligt at flyta bilar inn į meginųkiš, tveir bilar ķ senn viš Gardar, er feršafólkatališ vaksiš ógvusligt. Tį Ternan I byrjaši at sigla ķ 1974, varš mett, at teir 14 bilarnir, iš plįss var fyri, fóru at nųkta tųrvin nógv įr fram ķ tķšina. Tó gingu bara 6 įr, til taš gjųrdist neyšugt viš stųrri skipi. Tį so nżggja Ternan, sum tók 30 bilar, varš sett ķ sigling, varš mett, at tųrvurin endaliga var nųktašur. Men longu ķ 9o’unum mįtti enn stųrri kapasitetur setast inn į rutuna, og Dśgvan byrjaši at avloysa nżggju Ternuna.

Viš hesi sųguligu gongd ķ huga er góš grund at meta, at eitt ųkt tśratal fer at fųra ųkta feršslu viš sęr.

Taš er av tżdningi, at hugburšurin til samskifti millum Noršoyggjar og restina av landinum flytur seg frį sparing til tęnastu. T.v.s. at stųši ikki skal verša ein spurningur um, hvussu nógv taš kostar, og hvussu nógv kann sparast, men um hvųr tęnasta er neyšug.

Ķ hesum liggur tann mųguleiki, at um tęnastan gerst betri, viš at tśratali ųkist, og taš harviš gerst neyšugt at brśka meiri pening til rutuna, so fara inntųkurnar helst eisini at ųkjast, tį fólk og vinnulķv hava fingiš įlit į ųktu tęnastuni.

Orsakaš av ov lķtlum tśratali, er vinnan ķ Noršoyggjum verri fyri enn ašrastašni ķ landinum. Fyrst og fremst veršur hugsaš um feskfiskaframleišsluna. Fesku vųrurnar eru sįrbęrar og krevja tķ eina skjótari og meiri įlķtandi avgreišslu. Stųšugi ivin hjį vinnuni um mųguleikan fyri at flyta vųruna av oynni kann ikki longur góštakast. Taš er ķ heilum neyšugt hjį vinnuni at halda seg aftur ķ at framleiša, tķ mųguleikin fyri at flyta vųruna vķšari er śtilokašur. Roknast kann viš, at hetta kostar noršingum og samfelagnum sum heild milliónir krónur įrliga ķ mistum inntųkum.

Tį hugsaš veršur um skśla, skeišvirksemi, fundavirksemi og annaš, tarnar ólagaliga feršaętlanin noršingum ķ neyšuga samskiftinum viš meginųkiš. Noršingar hava ikki hųvi at luttaka ķ mentunartiltųkum, skeišvirksemi, kvųldskśla og ųšrum, sum neyšugt er fyri framburšin ķ nśtķmanssamfelagnum.

Hóast ta sannroynd, at tiltųk bęši til gaman og įlvara verša lųgd ķ vikuskiftunum, veršur feršaętlanin nógv skerd ķ vikuskiftunum. Hetta er sera óheppiš, tķ taš er ķ vikuskiftunum, at fólk vanliga hava stųrsta feršatųrvin. Av tķ at ov fįir tśrar eru ķ vikuskiftunum, mugu ķtróttarfólk oftast bķša ķ fleiri tķmar, annašhvųrt fyri ella eftir dystirnar. Tķ samlast ofta ein hópur av feršafólki til ein tśr, oftast til stóran ampa fyri farleišina. Serliga ringt er vetrarhįlvuna, tį stongt veršur fyri allari feršslu til og śr Noršoyggjum klokkan sjey į kvųldi.

Noršingar og tey, sum javnan feršast um Leirvķksfjųrš, fegnast um, at Dśgvan nś er sett ķ fasta rutu um Leirvķksfjųrš. Men hóast taš, so uppliva vit javnt og samt ein ov lķtlan kapasitet į rutuni, einamest viš ov lķtlum tśratali. Vitandi um, at Leiš 50 hvųrt įr vinnur Strandferšsluni fleiri milliónir krónur, er torfųrt at skilja orsųkina til, at feršasambandiš į hesi leiš ikki veršur betur rųkt. Samanbera vit ruturnar eftir sjónum viš landsvegirnar, er munurin stórur. Uttan mun til vešriš verša landsvegirnir hildnir soleišis, at altķš er komandi fram. Ķ kavavešri veršur griviš hvųnn einasta dag frį tķšliga į morgni og śt į nįttina. Sjįlvsagt er hetta kappingaravlagandi og eigur ķ so stóran mun, til ber, at verša bųtt um.

Um Noršoyggjar skulu hava mųguleikan fyri at mennast og vera viš, er taš av alstórum tżdningi, at vit fįa eitt opiš samband viš meginųkiš. Tķ er neyšugt viš eini feršaętlan, iš ikki veršur broytt įrliga. Tśratališ mį ųkjast, so taš eisini slepst aftur til Noršoyggjar allar dagar. Taš er av tżdningi fyri mentunarlķviš og trivnašin ķ Noršoyggjum, at vitjandi sleppa avstaš aftur um kvųldarnar. At enda er taš av alstórum tżdningi fyri Noršoyggjar, at feršaętlanin veršur soleišis skipaš, at hon ikki er kappingaravlagandi fyri vinnuna.

Taš er hugaligt hjį noršingum og feršandi į Leiš 50 at sķggja, at roynt veršur at gera įbųtur į hesi farleiš. Strandferšslan mį frameftir arbeiša soleišis, at tęnastan kemur fram um tųrvin og ikki stųšugt haltar aftanį.

Į tingfundi 4. december 1998 varš samtykt uttan atkvųšugreišslu, at fyrispurningurin skuldi svarast.

Į tingfundi 5. februar 1999 svaraši Finnbogi Arge, landsstżrismašur, fyrispurninginum soleišis:

Svar:

Stųšiš fyri samlašu tęnastuframleišsluni hjį SL veršur lagt ķ feršaętlanini. Taš er feršaętlanin, sum samskipar feršsluna į ųllum farleišum, og feršaętlanin er sum so ein mynd av tķ stignum, sum tęnastustųšiš er į. Taš eru tveir hųvušsspurningar ķ hesum sambandi:

1. veruligi flutningstųrvurin (eftirspurningur eftir flutningi) og

2. fķggjarligar avleišingar.

Į Leirvķksfjaršarleišini er tęnastustųšiš hękkaš munandi seinastu įrini, t.d. er meira sigling um summariš, og eitt stórt framstig er, at Dśgvan nś er sett ķ fasta sigling alt įriš. Ķ hesum sambandi veršur Leirvķkar havn dżpd.

Ynski hava veriš frammi frį noršoyingum, at siglast skal eins nógv um veturin sum um summariš, og at siglast skal longri śt į kvųldiš og um nįttina (fiskaflutningur). Einasti hįttur at meta, um hetta er skilagott ella ikki, er at kanna, hvųr veruligi tųrvurin er, og hvųrjar fķggjarligar avleišingar ųkt sigling hevur viš sęr.

Um siglast skal viš hęgsta tķttleika alt įriš, metir SL, at bruttośtreišslan (olja, lųn, slit o.g.) ųkist viš 2 mió. kr., mešan inntųkurnar - leysliga mett - hękka viš uml. 3-400 tśs. kr. SL vķsir eisini į, at ųktur tķttleiki ofta hevur viš sęr, at flutningsmynstriš broytist, mešan samlaša śrslitiš ikki veršur stórvegis feršslulop.

SL arbeišir ķ lųtuni viš komandi feršaętlan, og fer - viš stųši ķ nżggjum flutningshagtųlum į farleišini - at tryggja eitt so skilagott tęnastustųši sum gjųrligt.

Mįliš avgreitt.