Fólkaskślin

 

104  Uppskot til  lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um fólkaskślan

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš
C. Įlit
D. 2. višgerš
E. 3. višgerš

Įr 1999, 5. mars, legši Hųgni Hoydal, vegna Signar į Brśnni, landsstżrismann, vegna landsstżriš fram soljóšandi

Uppskot
til
lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um fólkaskślan

§ 1

Ķ lųgtingslóg nr. 125 frį 20. juni 1997 um fólkaskślar verša gjųrdar hesar broytingar:

  1. Ķ § 7 veršur sett sum nżtt stk. 3:
  2. "Stk. 3. Landsstżrismašurin kann ķ serligum fųrum loyva, at nęmingar ķ 10. flokki fįa undirvķsing ķ alis/evnafrųši og fara til próvtųku ķ frįfaringarroynd fólkaskślans ķ alis/evnafrųši."
    Stk. 3 og 4 verša hereftir stk. 4 og 5.

  3. § 16, stk. 1 veršur strikaš, og stk. 2-10 verša hereftir stk. 1-9.
  4. Ķ kapitli 3 veršur yvirskriftin: "Skipanin av skślaverkinum" broytt til: "Skipanin".
  5. Ķ § 31 veršur stk. 2 oršaš soleišis: "Stk. 2. Greiniligari reglur um samarbeiši og um val av felagsskślastżri og um, hvųrt og hvussu teir einstųku skślamyndugleikarnir skulu kunna fara burtur śr felagsskapinum, verša at seta ķ ein sįttmįla, sum landsstżrismašurin góškennir, smbr. § 57, stk. 5."
  6. Ķ § 36 verša oršini "til at rųkja undirvķsing ķ frķtķšini eftir § 4, 5. stk." broytt til: "til at rųkja undirvķsing ķ frķtķšini eftir § 4, stk. 6".
  7. Ķ kapitli 7 veršur yvirskriftin: "Yvirleišsla og yvirumsjón" broytt til: "Meginfyrisiting og yvirumsjón".
  8. Ķ § 57, stk. 1 verša oršini: "Landsstżrismašurin hevur ta yvirskipašu leišsluna og yvirumsjónina av fólkaskślanum" broytt til: "Landsstżrismašurin hevur meginfyrisitingina og yvirumsjónina av fólkaskślanum".
  9. § 67, stk. 3, veršur oršaš soleišis:
  10. "Stk. 3 Įsetingin ķ § 5, stk. 2, nr. 2, višvķkjandi lęrugreinini nįttśru/tųkni ķ 4.-6. flokki veršur sett ķ gildi eftir trimum įrum soleišis, at byrjaš veršur ķ 4. flokki, 5. flokki og 6. flokki įvikavist 1. august 1999, 1. august 2000 og 1. august 2001."

  11. Ķ § 67 veršur sett sum nżtt stk. 6:
  12. "Stk. 6. Teir ķ § 31, stk. 2 nevndu sįttmįlar eru ķ gildi til 1. januar 2001, tį nżggir sįttmįlar verša settir ķ gildi".
    Stk. 6, 7 og 8 verša hereftir įvikavist stk. 7, 8 og 9.

§ 2.

Henda lóg kemur ķ gildi dagin eftir, at hon er kunngjųrd.

Almennar višmerkingar
Talan er um broytingar ķ sambandi viš eftirmeting viš endan av 7. flokki, alis-/evnafrųši ķ 10. fl. og nattśr/tųkni ķ 4. - 6. fl. Tęr broytingar, iš skotiš er upp at gera ķ omanfyri nevndu lųgtingslóg, hava avmarkašan tżdning fyri heildina ķ lógini.

Taš er ikki ķ trįš viš tey sjónarmiš, sum eru grundarlag undir lógini sum heild, at serstųk eftirmeting skal verša gjųrd av śrtųku nęminganna viš endan į 7. skślaįri, samstundis sum undirvķsingarskyldan er longd til 9 skślaįr. Tį iš undirvķsingarskyldan er lokin, veršur frįfaringarroynd skipaš. Harumframt skal śrtųka nęminganna javnan verša eftirmett (samanber § 14). Vķst veršur til višmerkingarnar til uppskotiš um at strika § 16, stk. 1, ķ lógini.

Ķ verandi lóg, samanboriš viš gomlu fólkaskślalógina, hava nęmingar ķ 10. flokki, sum ikki hava havt alis/evnafrųši ķ 8. og 9. fl., ikki mųguleika at fįa undirvķsing ķ hesi lęrugrein ķ 10. flokki. Lógaruppskotiš gevur landsstżrismanninum mųguleika til at geva undantaksloyvi til undirvķsing ķ alis/evnafrųši ķ 10. flokki og til at lata nęmingarnar fara til frįfaringarroynd fólkaskślans ķ hesi lęrugrein. Henda lógarbroyting styrkir mųguleikarnar hjį nęmingunum ķ 10. fl. at sųkja sęr śtbśgving og arbeiši eftir lokna skślagongd.

Męlt veršur til, at undirvķsingin ķ nįttśr/tųkni ķ 4. – 6. fl. veršur sett ķ verk eftir trimum įrum soleišis, at bara 4. fl. fer undir hesa undirvķsing 1. august 1999.

Orsųkin til, at undirvķsingin stigvķst veršur sett ķ verk, er, at fakliga grundarlagiš undir lęrugreinini mį leggjast viš byrjanarundirvķsingini ķ 4. fl.

Įvķsar tekniskar villur eru ķ verandi fólkaskślalóg. Her veršur sipaš til, at ųll tųl į §§ og stk. standa framman fyri heitini og ikki aftanfyri, sum vanligt er. Hetta hevur ikki tżdning fyri innihaldiš ķ lógini, og eftir samrįš viš lógardeildina er gjųrt av ikki at broyta hetta.

Tęr broytingar, sum her verša skotnar upp at gera, koma ikki at hava ųktar fķggjarligar śtreišslur fyri landskassan.  

Višmerkingar til tęr ymisku lógargreinirnar

Ad. § 1

1). Eftir fólkaskślalógini Ll nr. 21 frį 22.03.1979 hava nęmingar ķ 10. flokki havt hųvi til at fingiš 1 įra undirvķsing ķ alis/ evnafrųši og at fariš til frįfaringarroynd fólkaskślans. Taš er óheppiš at skerja hendan valmųguleikan hjį nęmingunum ķ 10. flokki, samstundis sum nżggja lógin leggur įheršslu į at menna nęmingarnar ķ 10. fl., so at teir verša betur fųrir fyri at velja sęr śtbśgving og arbeiši aftan į lokna skślagongd ķ fólkaskślanum, tķ veršur skotiš upp, at lógarheimild veršur fyri, at nęmingar ķ 10. flokki hava hųvi til at velja alis/evnafrųši treytaš av, at skślin fęr skipaš hesa undirvķsing viš tillutaša pultstķmatalinum. 

2) Skotiš veršur upp, at § 16, stk. 1 veršur strikaš śr lógini.

Fólkaskślalógin įsetir, at śrtųka nęminganna skal javnan verša eftirmett (samanber § 14).

Grundgevingarnar ķ įlitinum til lógina eru m.a. hesar: "Tķlķk eftirmeting hevur til endamįls at upplżsa lęrarar, nęmingar og foreldur um, hvųrt undirvķsingarśrslitiš samsvarar viš taš, mišaš var eftir, og hvussu tann komandi undirvķsing skal verša rįšlųgd og framd ķ verki. Taš er viš stųši ķ hesari eftirmeting, at hvųr einstakur nęmingur kann verša leišbeindur. Tķlķk eftirmeting, iš somuleišis er neyšug til tess at fyrireika og fremja eina nóg góša nęmingalagaša undirvķsing, kann t.d. verša gjųrd viš royndum, spurnarblųšum, eygleišingum, samrųšum o.a."

Nżggja grein 3 ķ lógini sigur: "Innan fyri settar karmar hevur tann einstaki skślin įbyrgdina av undirvķsingardygdini …."

Undirvķsingarskyldan er sum kunnugt longd, so at hon nś er 9 įr ķstašin fyri 7 įr, og samsvarandi hesum er įsett ķ § 4, at: "Fólkaskślin er ein 9 įra grundskśli og ein 1 įrs 10. flokkur."

Ķ lųgtingslógaruppskotinum sigur meirilutin ķ lųgtingsins mentanarnevnd: " Meirilutin er ikki sannfųrdur um, at gamla 13-įrsroyndin var tann besta, og męlir tķ til, at eftirmetingin veršur lagaš til broyttu undirvķsingarmųguleikarnar ķ fólkaskślanum. Meirilutin er av teirri fatan, at gagniš, skślaverkiš fęr av, at kunnleikastųšiš veršur stašfest viš endan į grunddeildini, veršur fólkaskślanum at frama."

Veršur omanfyri nevnda grundgeving meirilutans ķ lųgtinginum tikin bókstavliga, so hevur skślin, sum nś er, frįfaringarroynd, tį iš grundskślin, t. e. tį iš 9 įra undirvķsingarskyldan, endar. Andin ķ lógini višvķkjandi frįfaringarroyndunum er tann, at taš er nęmingurin, sum ķ samrįš viš foreldrini og skślan, iš tekur avgerš um, hvųrt hann skrivar seg inn til hesar royndir ella ikki. Hetta hevur stašiš nęmingunum ķ boši sķšan 1979.

Tį iš skślin ķ sķni tķš hevši sokallašu 13-įrsroyndina, var taš viš tķ endamįli, at tį iš 7 įra skślagongdin var lišug, endaši undirvķsingarskyldan samstundis. Fyri at kanna, hvųrjum stųši nęmingarnir vóru į eftir lokna skślagongd, skipašu myndugleikarnir fyri eini og somu roynd fyri ųllum hesum nęmingunum ķ skrivligum fųroyskum, donskum og skrivligari rokning.

Hetta kundi hava sķna meining tį, av tķ at 7 įra kravda undirvķsingarskyldan tį var lišug. Men meiningin viš hesum fall burtur, tį iš flest allir nęmingarnir sjįlvkravdir ynsktu at halda fram viš skślagongdini ķ 8., 9. og 10. flokki.

At halda eina roynd, tį iš nęmingarnir hava gingiš 7 įr ķ skśla, er ikki ķ samsvari viš tęr nįmsfrųšiligu hugsanirnar ķ galdandi fólkaskślalóg. Nęmingarnir kunnu ikki fara śr skślanum, fyrr enn 9 įra undirvķsingarskylda teirra er endaš, og tį veršur skipaš fyri frįfaringarroynd, men viš tķ nįmsliga ašalsjónarmiši, at taš er nęmingurin, sum saman viš foreldrunum ger av, um hann skrivar seg inn til royndina.

Henda frįfaringarroynd fólkaskślans hevur til endamįls at geva nęmingunum mųguleika at fįa eina kannaša meting um, ķ hvųrjum vavi teir hava nomiš sęr kunnleika, fimi, arbeišshęttir og mįlbering, iš sett er sum mįl fyri undirvķsingini.

Lógarbroytingarnar fįa gildi dagin eftir, tęr eru lżstar. Hetta hevur viš sęr, at eftirmetingin ķ 7. flokki ķ skślaįrinum 1998/99 ikki veršur sambęrt įsetingunum ķ verandi § 16, stk. 1.

3) Ķ kapittul 3 veršur yvirskriftin: "Skipanin av skślaverkinum" broytt til: "Skipanin"

Orsųkin til hesa broyting er tann, at hugtakiš skślaverk, sum er śr lųgtingslógini um skślafyrisiting, fevnir vanliga um allar skślar ķ undirvķsingarskipanini og ikki bert um fólkaskślan, sum meiningin er ķ hesum fųrinum.

4). Viš heimild ķ § 31, stk. 2 ķ fyrrverandi fólkaskślalógum og galdandi fólkaskślalóg hava tveir ella fleiri skślamyndugleikar į stašnum kunnaš gingiš saman ķ eitt skślasamband til heilt ella lutvķst at skipa sķni skślavišurskifti felags ķ ųki skślamyndugleikanna.

Samsvarandi hesum hava fleiri skślasambond veriš skipaš ymsastašni ķ landinum, har serliga hevur veriš mišaš eftir, at so at siga allir teir nęmingar, iš įhuga hava havt fyri tķ, hava kunnaš fariš upp til preliminer-/realpróvtųku og nś frįfaringarroyndir fólkaskślans og kortini veršiš bśgvandi heima. Ķ nųkrum fųrum fevna tķlķk skślasambond eisini um nęmingarnar ķ teimum yngru flokkum fólkaskślans.

Felags fyri mestsum ųll hesi skślasambond er, at tey eru sett į stovn, uttan at nakar skrivligur sįttmįli tykist at hava veriš gjųrdur, soleišis sum bęši fyrrverandi fólkaskślalógir og verandi og komandi fólkaskślalóg allar hava įsett.

Orsųkin til tess er m.a. helst tann, at tį į dųgum var so umrįšandi at fįa sum mest av nęmingum til tęr nżggju framhaldsdeildirnar, sum komu um taš mundiš, og tķ vóru allir nęmingar "uttanķfrį" sera vęl komnir, og lķtiš og einki var hugsaš um tann formliga partin, t.e. skrivligar sįttmįlar, tį iš nęmingar fóru yvir um kommunumarkiš at ganga ķ skśla.

Taš var tķ ikki, fyrr enn vit fingu tveir av teimum sķšstu felagsskślunum, Sandoyar Meginskśla og Felagsskślan į Oyrarbakka, at sįttmįlar vóršu gjųrdir, so sum 62-lógin eisini įsetti.

Taš mį įsannast, at komandi fólkaskślalóg, sum ķ § 31, stk. 2 eisini stašfestir, at ein sįttmįli skal verša gjųrdur, tį iš tveir ella fleiri skślamyndugleikar į stašnum ganga saman ķ eitt skślasamband, ongar įsetingar eru ķ kapitli 6 um fyrisitingina av einum tķlķkum skślasambandi. Harafturķmóti eru nįgreiniligar įsetingar ķ komandi lóg um lut kommunustżrisins og skślastżrisins ķ sambandi viš tann einstaka fólkaskślan ķ kommununi.

Samsvarandi hesum veršur męlt til, at § 31, stk. 2, veršur broytt, so heitiš felagsskślastżri kemur viš ķ lógina ķ sambandi viš kommunur, sum ganga saman ķ eitt skślasamband.

Sambęrt § 67, stk. 8, fįa įsetingarnar ķ §§ 46-56 um fyrisitingina ikki gildi fyrr enn 1. januar 2001, og eru tį įšur nevndu tveir sįttmįlar višvķkjandi Sandoyar Meginskśla og Felagsskślanum į Oyrarbakka longu farnir śr gildi.

6) Ķ kapitli 7 veršur yvirskriftin "Yvirleišsla og yvirumsjón" broytt til: "Meginfyrisitingin og yvirumsjónin".

Hildiš veršur, at oršingin "yvirskipašu leišsluna" er ikki heppisliga vald, og at hon tķskil kann verša misfataš.

Viš tķ ķ huga, at bęši tann meginfyrisitingarligi og yvirumsjónarligi parturin, sum Landsskślarįš/-fyrisiting vóru sett at rųkja landsstżrisins vegna sambęrt skślafyrisitingarlógini, nś lutvķst er fluttur ķ kapittul 7, so veršur męlt til samsvarandi hesum at broyta heitini til "Meginfyrisitingin og yvirumsjónin."

Hildiš veršur eisini, at hesi nżggju heiti samsvara betur viš tęr uppgįvur og heimildir, landsstżrismanninum eru tillutašar ķ nżggju fólkaskślalógini.

7). Talan er um tekniskar og mįlsligar tillagingar, sum ikki broyta innihaldiš ķ įsetingunum.

8). Ķ hesum broytta pettinum eru gjųrdar skiftisreglur, iš stašfesta,
at byrjaš veršur viš lęrugreinini nįttśr/tųkni ķ 4 flokki 1. august 1999, ķ 5. flokki 1. august 2000 og 6. flokki 1. august 2001. Hetta er orsakaš av nįmsfrųšiligum orsųkum.

9). Ķ hesum nżggja pettinum veršur stašfest
a) at umrųddu sįttmįlar eru galdandi til 1. januar 2001 og
b) at nżggir sįttmįlar, sum eru ķ samsvari viš tann fyrisitingarliga tįttin um skślasambond ķ teirri nżggju lógini, tį samstundis skulu koma ķ gildi ķ stašin fyri verandi sįttmįlar.

Ad. § 2.

Skotiš veršur upp, at henda lųgtingslóg fęr gildi dagin eftir, at hon er lżst.

1. višgerš 19. mars 1999. Mįliš beint ķ mentanarnevndina, sum tann 15. aprķl 1999 legši fram soljóšandi

Į l i t

Landsstżriš hevur lagt mįliš fram tann 6. mars 1999, og eftir 1. višgerš tann 19. mars 1999 er taš beint mentanarnevndini.

Nevndin hevur višgjųrt mįliš į fundum 25., 29. og 31. mars, 7., 12. og 14 aprķl 1999 og hevur undir višgeršini havt fund viš Signar į Brśnni, landsstżrismann, ašalstjóran ķ undirvķsingarmįlum og Petur J. Sigvardsen, fyrrverandi deildarleišara į fólkaskśladeildini ķ Landsskślafyrisitingini. Harumframt hevur nevndin fingiš skrivlig ummęli frį Tórshavnar kommunu og Felagsskślanum į Oyrabakka um uppskotiš.

Ein samd nevnd tekur undir viš uppskotinum, men heldur, at taš tykist lųgiš, at ķ uppskotinum § 1, nr. 1 er bara alisfrųši/evnafrųši nevnd og ikki eisini tżskt, tķ hesar bįšar lęrugreinarnar hava nųkunlunda somu stųšu ķ fólkaskślanum. Talan er um vallęrugreinir ķ 8. og 9. flokki og um at styrkja mųguleikarnar hjį nęmingunum at sųkja sęr śtbśgving og arbeiši eftir lokna skślagongd. Tķ setir samd nevnd fram soljóšandi

B r o y t i n g a r u p p s k o t

Ķ § 1 nr. 1 veršur stk. 3 oršaš soleišis:
"Stk. 3. Landsstżrismašurin kann ķ serligum fųrum loyva, at nęmingar ķ 10. flokki fįa undirvķsing ķ alis/evnafrųši og tżskum og fara til próvtųku ķ frįfaringarroynd fólkaskślans ķ alis/evnafrųši og tżskum."

Ein meiriluti (Jógvan į Lakjuni, Jóanis Nielsen, Įlvur Kirke og Hešin Mortensen) heldur ikki, at taš er rętt at strika § 16, stk. 1, har įsett er ein eftirmeting av śrtųku nęminganna viš endan av 7. skślaįri. Vķst veršur til višmerkingarnar hjį meirilutanum ķ mentanarnevndini ķ įlitinum til fólkaskślalógina (lųgtingstķšindi 1996 bls. 591), sum varš samtykt ķ mai 1997, har męlt veršur til, at eftirmetingin veršur lagaš til broyttu undirvķsingarmųguleikarnar ķ fólkaskślanum. Sostatt er ętlanin viš hesi eftirmeting ikki tann gamla, sokallaša 13-įrs royndin. Ķ § 16, stk. 1 hevur landsstżrismašurin eisini heimild til ķ kunngerš at įseta innihaldiš og vaviš av eftirmetingini, og meirilutin heldur, at hetta saktans kann verša gjųrt soleišis, at eftirmetingin er ķ samsvari viš tęr nįmsfrųšiligu hugsanirnar ķ galdandi fólkaskślalóg. Meirilutin setir tķ fram soljóšandi

B r o y t i n g a r u p p s k o t

§ 1, nr. 2 veršur strikaš. § 1, nr. 3-9 veršur §1, nr. 3-8.

 

2. višgerš 20. aprķl 1999. Uppskot frį Rśnu Sivertsen, lųgtingsmanni, um at beina mįliš aftur ķ nevnd fall 2-1-24. Broytingaruppskot frį meirilutanum ķ mentanarnevndini til § 1, nr. 2 fall 13-1-14. Broytingaruppskot frį samdari mentanarnevnd til § 1, nr. 1 samtykt 27-1-0. Uppskotiš soleišis broytt samtykt 27-0-1. At mįliš soleišis samtykt kann fara til 3. višgerš samtykt uttan atkvųšugreišslu.

3. višgerš 23. aprķl 1999. Uppskotiš, sum samtykt viš 2. višgerš, endaliga samtykt 28-2-0. Mįliš avgreitt.

J.nr. 690-12/99
Ll.nr. 46/1999 frį 10.05.1999