Arbeišsloysistrygging

 

18  Uppskot til  lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um arbeišsloysistrygging og arbeišsloysisįvķsing

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš
C. Oršaskifti viš 1. višgerš
D. Nevndarskjųl
E. Įlit
F. 2 višgerš
G. 3. višgerš

Įr 2000, 28. november, legši Bjarni Djurholm, landsstżrismašur, vegna landsstżriš fram soljóšandi


Uppskot

til

lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um arbeišsloysistrygging og arbeišsįvķsing

 

§ 1.

Ķ lųgtingslóg nr. 113 frį 13. juni 1997 um arbeišsloysistrygging og arbeišsįvķsing verša gjųrdar hesar broytingar:

1) Ķ § 7 veršur sett sum stk. 2:
"Stk. 2. Persónar, sum eftir lųgtingslóg um almannapensjónir fįa hęgstu fyritķšarpensjón, og persónar, sum eftir somu lóg fįa mišal fyritķšarpensjón, av tķ at teir eru oman fyri 60 įr, men sum annars vildu fingiš hęgstu fyritķšarpensjón, verša undantiknir frį gjaldskyldu, sbr. § 8 a.

2) § 8, nr. 1, veršur oršaš soleišis:
"1. Fólka- og fyritķšarpensjón".

3) Ķ § 8 veršur sett sum nr. 4:
"4. Tęnastumannapensjónir og ašrar lķknandi eftirlųnir, uppihaldspeningur sbrt. hjśnabandslógini og barnapeningur sbrt. "lov om bųrns retsstilling", sbr. § 8a."

4) Sum nżggj § 8a veršur sett:
"§ 8a . Undantųka frį gjaldskyldu eftir § 7, stk. 2, og undantųka eftir § 8, nr. 4, veršur veitt eftir umsókn til Arbeišsloysisskipanina. Undantųkan frį gjaldskylduni tekur viš tann dagin, Arbeišsloysiskipanin hevur fingiš skrivliga umsókn um undantųku".

5) § 15, stk 1, veršur oršaš soleišis:
"Śtrokningargrundarlagiš er tann ķ § 8 lżsta gjaldskylduga A-inntųkan seinastu 12 mįnaširnar, įšrenn arbeišsloysiš er stašfest".

6) § 16, stk. 2, veršur oršaš soleišis:
"Stk. 2. Įrligi arbeišsloysisstušulin er ķ mesta lagi 70% av eini arbeišaraįrslųn. Frįdrigiš hesi upphędd verša tey ķ § 8 nevndu undantųk. Dagligi arbeišsloysisstušulin er ķ mesta lagi hęgsti įrligi arbeišsloysisstušulin, bżttur viš ųllum dųgum ķ įrinum viš undantaki av leygar-, sunnu- og halgidųgum.

7) § 31, stk. 2, veršur oršaš soleišis:
"Stk. 2. Landsstżrismašurin kann eftir ummęli frį stżrinum įseta nęrri reglur um arbeišsloysistrygging v.m. fyri teir persónar, sum fevndir eru av sįttmįlum sambęrt hesi grein, heruppiķ fyri hesar persónar įseta reglur, sum vķkja frį įsetingunum ķ kap. 3-5 ķ hesi lóg."


§ 2.

Henda lųgtingslóg kemur ķ gildi dagin eftir, at hon er kunngjųrd.

Almennar višmerkingar

Endamįl:
Endamįliš viš hesum uppskotinum er at tillaga nakrar įsetingar ķ lógini soleišis, at betri samsvar veršur millum hesar įsetingarnar og prinsippiš ķ skipanini og meginreglurnar ķ lógini annars, t.e. at arbeišsloysistryggingin er ein trygging móti inntųkumissi vegna arbeišsloysi soleišis, at samband skal vera millum gjaldskyldugar persónar og persónar, sum hava rętt til śtgjald, og millum gjaldskyldugar inntųkur og inntųkur, sum, um tęr verša mistar, arbeišsloysisstušul veršur rindašur fyri.

Broytingar eftir uppskotinum:
Uppskotiš hevur ķ sęr broytingar av reglunum um gjaldskyldu til ALS.

Persónsskarin, sum eftir galdandi § 7 er gjaldskyldugur, veršur skerdur til ikki at fevna um persónar, sum fįa hęgstu fyritķšarpensjón, og persónar yvir 60 įr, sum fįa mišal fyritķšarpensjón, men sum annars hava rętt til hęgstu fyritķšarpensjón.

Fleiri inntųkur verša undantiknar gjaldskyldu eftir § 8, t.e. tęnastmannapensjónir v.m. og uppihalds- og barnapeningur.

Harumframt verša gjųrdar tekniskar broytingar og nįgreiningar.

Nś veršur sett ķ lógina, at undantųkan frį gjaldskyldu fyri įvķsar persónsbólkar og įvķsar inntųkur veršur framd eftir umsókn.

§ 31, stk. 2, veršur umoršaš soleišis, at ivi ikki veršur um, hvųrt landsstżrismašurin, til tess at fremja millumlanda sįttmįlar um arbeišsloysistrygging, kann įseta reglur, sum vķkja frį reglunum ķ lógini, heruppiķ reglunum um inngjald.


Galdandi reglur:
Eftir lógini veršur skilt ķmillum gjaldskyldugar persónar og tęr inntųkur, sum ALS-gjaldiš hjį teimum gjaldskyldugu veršur roknaš av.

Eftir § 7 eru gjaldskyldug til Arbeišsloysisskipanina:

- ųll, sum hava A-inntųku, sum hava fulla skattaskyldu ķ Fųroyum, og sum hava fylt 16 įr, men ikki 67 įr,
- ųll, sum rinda A-inntųku ķ Fųroyum.

Eftir § 8 skal rindast ALS-gjald av ųllum A-inntųkum, sum tey gjaldskyldugu fįa ella rinda, tó undantikiš:

1. fólka- og avlamispensión,
2. ašrar skattskyldugar almannaveitingar, umframt ašrar veitingar, sum sambęrt lóg ikki verša skattašar sum A-inntųka,
3. A-inntųka til avmarkaša skattskyldu undir FAS-skipanini.

Umframt tey undantųk, iš nevnd eru ķ § 7 og § 8, kann landsstżrismašurin eftir § 31, eftir ummęli frį stżrinum fyri ALS, gera sįttmįlar viš onnur lond um arbeišsloysistrygging og įseta nęrri reglur um arbeišsloysistrygging fyri persónar, sum fevndir eru av sįttmįlum sambęrt hesi grein.

Fķggjarligar avleišingar:
Fķggjarligu avleišingarnar fyri ALS verša mettar til uml. 700-750.000 kr. ķ minni inntųkum av ALS-gjaldi, av hesum eru uml. 650.000 kr. minni inntųkur av ALS-gjaldi av tęnastumannapensjónum og lķknandi pensjónum.

Višvķkjandi tęnastumannapensjónum og lķknandi pensjónum skal serliga višmerkjast, at eftir fyrisitingarligari praksis hjį ALS hevur gjald ikki veriš kravt av tķlķkum pensjónum, men kęrunevndin hjį ALS hevur tikiš avgerš um, at ALS-gjald eigur at verša kravt av hesum veitingum.

Tķ veršur fylgjan av uppskotinum, at ALS, umframt eina minni inntųku upp į uml. 75.000-100.000 kr., missir eina meirinntųku av ALS-gjaldi av tęnastumannapensjónum v.m. upp į uml. 650.000 kr. Viš taš at tęnastumannapensjónir og lķknandi pensjónir ķ lógini verša undantiknar ALS-gjaldi, sleppa landskassin og kommunukassarnir undan at fįa ein meirkostnaš av at rinda ALS-gjald av hesum, tilsamans uml. 100.000 kr.

Meting av avleišingum av lógaruppskotinum

 

Fyri landiš/ landsmyndugleikar og ALS

Fyri kommunalar
myndugleikar

Fyri plįss/ųki Ķ landinum

Fyri įvķsar
Samfelagsbólkar/
felagsskapir

Fyri vinnuna

Fķggjarligar/bśskaparligar
avleišingar

ALS-750.000
Landiš+50.000

+50.000

Nei

+375.000

+275.000

Umsitingarligar avleišingar

Ja

Ja

Nei

Ja

Ja

Umhvųrvisligar
avleišingar

Nei

Nei

Nei

Nei

Nei

Avleišingar ķ mun til altjóša avtalur og reglur

Nei

Nei

Nei

Nei

Nei

Socialar avleišingar

Nei

Nei

Nei

Nei

Nei


Serligar višmerkingar

Til § 1, nr. 1:
Fyritķšarpensjón er undantikin ALS-gjaldi eftir § 8, nr. 1. Persónar, sum fįa fyritķšarpensjón, og sum hava ašrar A-inntųkur, iš ikki eru serliga undantiknar ALS-gjaldi eftir § 8, nr. 1-3, (§ 8, nr. 1-4 eftir uppskotinum), skulu eftir verandi lóg rinda ALS-gjald av hesum inntųkum.

Fyritķšarpensjón kann veitast eftir lųgtingslóg nr. 48 frį 10. mai 1999 um almannapensjónir o.a.

Hęgsta fyritķšarpensjón kann veitast persónum, sum hava fylt 18 įr, men sum ikki hava fylt 60 įr, tį umsóknin veršur latin inn, og sum orsakaš av likamligum ella sįlarligum avlamni mugu roknast sum varandi óarbeišsfųrir ķ eini og hvųrjari vinnu, ella sum einans hava smįvegis eftir av arbeišsfųri.

Mišal fyritķšarpensjón kann veitast persónum yvir 60 įr, sum orsakaš av likamligum ella sįlarligum avlamni mugu roknast sum varandi óarbeišsfųrir ķ eini og hvųrjari vinnu, ella sum einans hava smįvegis eftir av arbeišsfųri.

Nevndu persónar hava ikki rętt til stušul frį Arbeišsloysisskipanini, av tķ tey ikki verša mett at vera tųk į arbeišsmarknašinum.

Tilvķsingin til § 8a er gjųrd til tess at gera vart viš, at undantųkan frį at rinda ALS-gjald veršur framd eftir umsókn.

Til § 1, nr. 2:
Hetta er ein mįlslig rętting.

Til § 1. nr. 3:
Tęnastumannapensjónir, eftirlųnir, o.l. og uppihaldspeningur eru ikki beinleišis fevnd av oršingini ķ § 8, nr. 1-3. Arbeišsloysisskipanin hevur tulkaš lógina soleišis, at ALS-gjald ikki skal krevjast av tęnastumannapensjónum v.m., men kęrunevndin hjį ALS hevur tikiš avgerš um, at tęnastumannapensjón er gjaldskyldug.

Rętturin til tęnastumannapensjónir, eftirlųnir o.l. og uppihaldspening er ikki tengdur at eini aktuellari starvs- ella arbeišssetan, og persónur kann tķ ikki missa hesar inntųkur vegna arbeišsloysi. ALS-gjald eigur tķ ikki at verša kravt av hesum inntųkum.

Fevnd av undantakinum eftir nr. 4 eru, umframt tęnastumannapensjónir, t.d. eftirlųnir frį peningastovnum, eftirlųnir rindašar av stovnum uttanlands og ratupensjónir frį lķvstryggingum.

Uppihaldspeningur fevnir um gjųld, sum persónar, iš hava veriš ķ hjśnabandi, og sum eru sundurlisnir ella skildir, hava skyldu at lata ella rętt at fįa sum uppihaldspening eftir hjśnabandslógini, uttan mun til um uppihaldsskyldan og upphęddin er įsett eftir avtalu ella viš dómi og fyrisitingarligari avgerš.

Barnapeningur fevnir um gjųld, sum persónar hava skyldu at lata ella rętt at fįa sum barnapening eftir "lov om bųrns retsstilling", uttan mun til um skyldan og upphęddin eru įsett eftir avtalu ella viš dómi og fyrisitingarligari avgerš.

Tilvķsingin til § 8a er gjųrd til tess at gera vart viš, at undantųkan frį at rinda ALS-gjald veršur framd eftir umsókn.

Til § 1, nr. 4:
Eftir pkt. 2 ķ įsetingini hevur undantųkan tżdning fyri tęr inntųkur, sum verša rindašar ella fingnar frį tķ degi, Arbeišsloysiskipanin hevur fingiš skrivliga umsókn um undantųku.

Til § 1, nr. 5:
Viš at seta "...gjaldskylduga..." inn ķ tekstin, er eingin ivi um, at śtrokningargrundarlagiš er A-inntųkan sambęrt § 8, frįdrigiš inntųkum, gjaldingum og veitingum, sum ALS-gjald ikki skal gjaldast fyri sbrt. § 8, nr. 1- 4.

Til § 1, nr. 6:
Fyri at eingin ivi skal verša um, hvussu stk. 2 skal lesast, veršur skotiš upp at bżta fyrsta pkt. ķ tvey pkt.

Til § 1, nr. 7:
Skotiš veršur upp at broyta oršingina av įsetingini fyri at gera greitt, at sįttmįlar viš onnur lond um arbeišsloysistrygging kunnu fremjast viš reglum, įsettum av landsstżrismanninum, eisini soleišis at hesar vķkja frį reglunum ķ hinum įsetingunum ķ lógini.

1. višgerš 30. november 2000. Mįliš beint ķ vinnunevndina sum 18. januar 2001 legši fram soljóšandi


Įlit

Landsstżriš hevur lagt mįliš fram tann 28. november 2000, og eftir 1. višgerš tann 30. november 2000 er taš beint vinnunevndini.

Nevndin hevur višgjųrt mįliš į fundum tann 7. desember 2000, 11. og 18. januar 2001.

Nevndin hevur bišiš um og fingiš skriv viš višmerkingum til uppskotiš frį Arbeišsloysisskipanini, dagfest 7. desember 2000, og frį Kęrunevndini fyri Arbeišsloysisskipanina, dagfest 6. desember 2000.

Ein samd nevnd heldur, at oršingin av § 8 ķ lógini er ógreiš viš taš, at oršini ķ innganginum standa ķ mótsųgn til undantakiš ķ pkt. 2, sum įvķst av Kęrunevndini fyri Arbeišsloysisskipanina ķ skrivi, dagfest 6. desember 2000. Nevndin fęr ikki ręttaš hesa mótsųgn ķ hesum lųgtingsmįli viš taš, at § 8 ikki er ein partur av broytingaruppskotinum. Men nevndin hevur mųguleika til at bera so ķ bandi at lata vera viš at gera tilvķsing til hesa grein ķ uppskotinum, sum er til višgeršar. Nevndin samtykti tķ at bišja landsstżriš um at lata nevndini uppskot til broyting ķ § 1, nr. 5 og 6 soleišis, at tilvķsingarnar til § 8 ganga śt og ķ stašin verša lżstar ķ oršum. Landsstżrismašurin varš samstundis bišin um višmerkingar til skrivini frį Arbeišsloysisskipanini og frį Kęrunevndini fyri Arbeišsloysisskipanina.

Nevndin hevur umrųtt, hvųrt taš er rķmiligt, so sum skotiš upp, at allar veitingar, sum ikki verša skattašar sum A-inntųka, verša frįdrignar arbeišsloysisstušlinum. Hetta heldur nevndin ikki vera rķmilgt ķ teim fųrum, tį iš taš snżr seg um almennar veitingar til persónligar hjįlparlutir ella heilivįg.

Ein samd nevnd tekur undir viš mįlinum, men vķsandi til omanfyristandandi višmerkingar męlir nevndin Lųgtinginum til at samtykkja uppskotiš viš hesum

broytingaruppskoti

  1. § 1, nr. 5, veršur oršaš soleišis: "§ 15, stk. 1, veršur oršaš soleišis:
    "§ 15. Śtrokningargrundarlagiš er móttikna A-inntųkan seinastu 12 mįnaširnar, įšrenn arbeišsloysi er stašfest. Upp ķ śtrokningargrundarlagiš veršur ikki roknaš fólka- og fyritķšarpensjón, ašrar skattskyldugar almannaveitingar, A-inntųka til avmarkaša skattskyldu undir FAS-skipanini og tęnastumannapensjónir og ašrar lķknandi eftirlųnir, uppihaldspeningur sbrt. hjśnabandslógini og barnapeningur sbrt. "lov om bųrns retsstilling", ķ tann mun nevndu inntųkur eru undantiknar gjaldskyldu sambęrt § 8 a.""
  2. § 1, nr. 6 veršur oršaš soleišis: "§ 16, stk. 2 veršur oršaš soleišis:
    "Stk. 2. Įrligi arbeišsloysisstušulin er ķ mesta lagi 70% av eini arbeišaraįrslųn. Frįdrigin hesi upphędd verša tey ķ § 8, nr. 1 og 4, nevndu undantųk, ašrar skattskyldugar almannaveitingar umframt ašrar veitingar, sum sambęrt lóg ikki verša skattašar sum A-inntųka, tó undantiknar almennar veitingar til persónligar hjįlparlutir og heilivįg. Dagligi arbeišsloysisstušulin er ķ mesta lagi hęgsti įrligi arbeišsloysisstušulin, bżttur viš ųllum dųgum ķ įrinum viš undantaki av leygar-, sunnu- og halgidųgum.""

2. višgerš 24. januar 2001. Broytingaruppskot frį samdari vinnunevnd samtykt 27-0-0. Uppskotiš soleišis broytt samtykt 27-0-0. Uppskotiš fer soleišis samtykt til 3. višgerš.

3. višgerš 30. januar 2001. Uppskotiš, sum samtykt viš 2. višgerš, endaliga samtykt 27-0-0. Mįliš avgreitt.

Lms.j.nr. 524-0033/2000
Vms.j.nr. 200000515
Ll. nr. 12 frį 09.02.2001