Fólkaskślalóg

 

32  Uppskot til  lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um fólkaskślan

A. Upprunauppskot
B. 1. višgerš
C. Oršaskifti viš 1. višgerš
D. Nevndarskjųl
E. Įlit
F. 2. višgerš
G. Oršaskifti viš 2. višgerš
H. Įlit II
I. Framh. 2. višgerš
J. 3. višgerš

Įr 2000, 12. desember, lųgdu tingmenninir Jógvan į Lakjuni, Finnur Helmsdal, Hešin Mortensen, Jenis av Rana og Jóanis Nielsen fram soljóšandi

Uppskot

til

lųgtingslóg um broyting ķ lųgtingslóg um fólkaskślan

§ 1.

Ķ lųgtingslóg nr. 125 frį 20. juni 1997 um fólkaskślan, sum seinast broytt viš lųgtingslóg nr. 128   frį 22. desember 2000, verša gjųrdar hesar broytingar:

1) § 48, stk. 1, nr. 1.-3., verša oršaš soleišis:
"1. Tališ į fólkavaldum umbošum ķ skślastżriš, smb. § 50, stk. 1, nr. 1.
2. Tilnevning av mųguligum kommunustżrislimi til skślastżriš, smb. § 50, stk. 8.
3. Mannagongd višvķkjandi vali av umbošum fyri foreldrarįšini ķ skślastżriš, smb. § 50, stk. 1, nr. 2."

2) § 50 veršur oršaš soleišis:
" § 50. Ķ hvųrjari kommunu veršur valt eitt skślastżri, og eru limir tess:

  1. 3 ella 5 umboš, iš verša vald samstundis og eftir somu reglum sum kommunustżri.
  2. 2 foreldrarįšsumboš fyri hvųnn skśla ķ kommununi, smb. § 56, stk. 2.
  3. Skślaleišarin/ -leišararnir.
  4. 1 umboš fyri lęrararnar og hini samstarvsfólkini fyri hvųnn skśla ķ kommununi, iš skulu verša vald av samstarvsfólkum skślans.

Stk. 2. Ķ skślum, sum hava minni enn 20 nęmingar og bara 1 lęrara, verša umframt skślastżrislimirnir smb. stk. 1, nr. 1, vald 1 foreldrarįšsumboš og skślaleišarin.
Stk. 3. Avgeršir ķ skślastżrinum verša tiknar viš atkvųšugreišslu. Standa atkvųšurnar į jųvnum, er atkvųša formansins avgerandi.
Stk. 4. Foreldrarįšsumbošini, skślaleišarin/ -leišararnir og umbošini fyri lęrararnar og hini samstarvsfólkini hava ikki atkvųšurętt.
Stk. 5. Formašurin ķ skślastżrinum skal verša valdur ķ millum tey fólkavaldu umbošini, iš eru vald smb. stk. 1, nr. 1.
Stk. 6. Foreldrarįšsumboš, skślaleišarar og umboš fyri lęrarar og onnur samstarvsfólk mųta į fundi ķ skślastżrinum, tį iš mįl, sum višvķkja teirra skśla, eru til višgeršar, og annars eftir tųrvi. Foreldraumbošini mųta tó ķ minsta lagi 2 feršir įrliga.
Stk. 7. Valskeišiš hjį foreldrarįšsumbošum og lęrarum og samstarvsfólki er 1 įr, smb. tó § 51, 1. og 2. stk.
Stk. 8. Kommunustżriš kann gera av, at ein av limum tess er viš į skślastżrisfundi uttan atkvųšurętt.

3) § 51 veršur oršaš soleišis:
"§ 51. Landsstżrismanninum er heimilaš at taka avgeršir ķ ųllum ivamįlum višvķkjandi skślastżrum og virksemi teirra.
Stk. 2. Landsstżrismašurin įsetir gjųllari reglur um val av foreldrarįšsumbošum og umbošum fyri lęrarar og samstarvsfólk ķ skślastżriš.
Stk. 3. Eftir umsókn frį kommunustżri ella skślastżri kann landsstżrismašurin loyva, at ein kommuna veršur bżtt ķ fleiri ųki, hvųrt viš sķnum skślastżri.
Stk. 4. Landsstżrismašurin kann, um taš av serligum orsųkum ikki eydnast at manna eitt skślastżri, ķ samrįš viš skślamyndugleikarnar į stašnum, velja umboš ķ stżriš.
Stk. 5. Kommunustżriš kann veita umbošunum fundarpening, flutningsendurgjald o.a. eftir galdandi reglum hesum višvķkjandi."

4) Ķ § 56 veršur sum nżtt stk. 2 sett:
"Stk. 2. Į hvųrjum skśla veršur stovnaš eitt foreldrarįš viš 2 foreldraumbošum śr hvųrjum flokki. Foreldrarįšiš skipar seg viš starvsnevnd, sum fęr umboš ķ skślastżriš, smb. § 50, stk. 1, nr. 2. "
Stk. 2 veršur hereftir stk 3.

5) § 56 stk. 3 veršur hereftir stk 4 og veršur oršaš soleišis:
"Stk. 4. Landsstżrismašurin ger reglur eftir 1., 2. og 3. stk."

§ 2.

Henda lųgtingslóg kemur ķ gildi dagin eftir, at hon er kunngjųrd.

Višmerkingar:
Sum vķst į ķ įlitinum til lųgtingsmįl nr. 6/2000, Uppskot til broytingar ķ fólkaskślalógini, var tann stóri spurningurin undir višgeršini ķ mentanarnevndini spurningurin um skślastżrisskipanina, sum ętlanin sambęrt galdandi fólkaskślalóg var at seta ķ verk į nżggjįrinum, men sum nś veršur śtsett til 1. august 2001. Meirilutin ķ mentanarnevndini – uppskotsstillararnir - ętlaši at gera broytingaruppskot višvķkjandi skślastżrunum, men viš taš at lųgfrųšingarnir hildu, at fariš varš śt um identitetin ķ uppskotinum, gjųrdi meirilutin av og bošaši eisini frį tķ ķ įlitinum, at hann fór at leggja nżtt lógaruppskot um broytingar ķ skślastżrisskipanini fyri tingiš. Og taš veršur viš hesum gjųrt.

Ķ sambandi viš lųgtingsmįl nr. 6/2000 lurtaši nevndin eftir sjónarmišum frį nógvum pųrtum, sum hava viš skślaskap at gera, og greitt er, at ķ sambandi viš skślastżrini er stórur ivi millum nęrum allar partar, hvat ręttast er at gera, og mong ivast ķ, um rętt er at seta ta skipanina viš skślastżrum ķ verk, sum fólkaskślalógin frį 1997 leggur upp til, og sum landsstżrismašurin viš įvķsum broytingum męlir til at seta ķ verk.

Fleiri ymiskar orsųkir eru til hetta. Millum annaš vķsa royndir ašrastašni viš teimum skślastżrum, sum ętlanin er at seta ķ verk ķ okkara skślum, at bara ein lķtil partur av foreldrunum mųta upp at velja skślastżri, og hetta kann vera sera óheppiš, tķ vandi er tį fyri, at t.d. smįir įhugabólkar kunnu taka seg saman og fįa stųrri įvirkan, enn gott er. Eisini kann verša spurt, um taš ikki er ein samfelagsręttur hjį ųllum borgarum at sleppa at velja skślastżrini ķ tķ almenna fólkaskślanum. Haraftrat er taš eitt stórt og trupult arbeiši at skula skipa fyri skślastżrisvali į hvųrjum skśla trišja hvųrt įr, og einki vķsir taš betur enn uppskotiš til kunngerš um val av skślastżri, sum Undirvķsingar- og mentamįlastżriš hevur sent śt til hoyringar. Tį er ólķka lęttari og praktiskari at halda fast viš verandi skipan, har skślastżrini verša vald samstundis og eftir somu skipan sum kommunustżrini.

Tórshavnar kommuna er ķ eini serstųšu višvķkjandi skślastżrum. 7 fólkaskślar eru ķ kommununi, og aftan į 1. jan 2001 vera teir 8. Mentamįlanevnd Tórshavnar kommunu, Skślaleišarafelagiš og Skślarįšiš ķ Havn, ja, ķ veruleikanum allir partar, eru samd um, at verandi skipan hevur veriš ein sera praktisk og góš skipan fyri Havnina, og męlt veršur stašiliga til at varšveita eitt felags stżri. Samstarviš ķmillum skślarnar er gott, og vandi er fyri, at hetta fer fyri bakka, um eitt stżri veršur valt fyri hvųnn skśla ķ kommununi. Taš veršur hildiš at vera sera óheppiš ikki at hava eitt felags forum, sum ikki minst ķ sambandi viš setan av lęrarum og innskriving av bųrnum er alneyšugt.

Uppskotssetararnir hava tikiš hesar višmerkingar til sķn og męla tķ til at gera eina skipan viš skślastżrum, har vit varšveita fólkavald stżri, sum verša vald samstundis og eftir somu reglum sum kommunustżri. Men samstundis fara uppskotssetarnir m.a. eftir uppskoti frį Mentamįlanevnd Tórshavnar kommunu at męla til, at foreldrarįšsumboš fyri teir einstųku skślarnar fįa sęti ķ skślastżrunum saman viš skślaleišarunum og umbošum fyri lęrararnar – tó ikki viš atkvųšurętti. Viš hesum kunnu vit siga, at vit fįa eina millumloysn, har vit, samstundis sum vit varšveita tey fólkavaldu umbošini, fįa stušlaš upp undir foreldraįvirkanina į skślarnar. Hetta veršur gjųrt į tann hįtt, at sett veršur ķ lógina, at foreldrarįš verša stovnaš į hvųrjum skśla, sum sķšani fįa umboš ķ skślastżriš.

Eisini veršur męlt til, at kommunustżriš kann gera av, at ein av limum tess er viš į skślastżrisfundi uttan atkvųšurętt. Hetta er ķ góšum samsvari viš įlitiš um nżggja fólkaskślalóg (1996), har m.a. varš sagt: "Taš er tżdningarmikiš fyri menningina av kommununnar skślaskapi, at gott samstarv er millum kommunustżriš og skślastżriš. Viš stųšugum innliti ķ mįlsvišgeršir skślastżrisins veršur kommunustżriš betur fųrt fyri at fylgja viš ķ virksemi skślans og dugna skślans arbeiši sum best."

Nógv veršur ķ dag tosaš um kommunusamanlegging, og tķ kann hugsast, at taš ķ framtķšini kann verša neyšugt viš heimild at bżta kommunur ķ tvey ella fleiri skślaųki. Tķ męlir mentanarnevndin til at seta inn ķ lógina, at landsstżrismašurin eftir umsókn frį bżrįš/bygdarrįš kann loyva, at ein kommuna veršur bżtt ķ fleiri ųki, hvųrt viš sķnum skślastżri. Henda grein stendur eisini ķ verandi lóg um skślafyrisiting frį 1978.

1. višgerš 21. desember 2000. Mįliš beint ķ mentanarnevndina, sum tann 30. januar 2001 legši fram soljóšandi

Į l i t 

Tingmenninir Jógvan į Lakjuni, Finnur Helmsdal, Hešin Mortensen, Jenis av Rana og Jóanis Nielsen hava lagt mįliš fram tann 12. desember 2000, og eftir 1. višgerš tann 21. desember 2000 er taš beint mentanarnevndini.

Mentanarnevndin hevur višgjųrt mįliš į fundunum 15, 17. og 24. januar. Į fundinum 17. januar var Tórbjųrn Jacobsen, landstżrismašur, į fundi saman viš umbošum fyri Undirvķsingar- og mentamįlastżriš.

Nevndin hevur bżtt seg ķ ein meiriluta og ein minniluta.

Meirilutin (Jógvan į Lakjuni, Finnur Helmsdal, Hešin Mortensen, Jenis av Rana og Jóanis Nielsen) vķsir til višmerkingar sķnar ķ uppskotinum og męlir lųgtinginum til at samtykkja taš.

Men meirilutin vil fegin leggja dent į, at ein av orsųkunum til, at fyriliggjandi uppskot frį fimm tingmonnum, sum samstundis eru limir ķ mentanarnevndini, varš lagt fram, er, at uppskotssetararnir halda, at galdandi lųgtingslóg er ikki nųktandi, tį iš taš snżr seg um stżringina av skślunum, og hetta ger seg ikki minst galdandi ķ teimum kommunum, har fleiri fólkaskślar eru.

Meirilutin heldur, at verandi lóg tryggjar ikki, at felags og hęgri fyriskipaš skślapolitisk mįl kunnu verša višgjųrd į nųktandi hįtt – og hetta ger seg sjįlvandi serliga galdandi fyri Tórshavnar kommunu, sum ikki hevur fęrri enn 8 fólkaskślar. Her er heilt einfalt einki forum, sum hevur myndugleika til at samskipa felags skślapolitisk mįl. Tį iš nś skślastżrini viš teir ymsu skślarnar bert fara at višgera mįl, sum višvķkja teirra skśla, so verša felags og yvirordnaš mįl annašhvųrt ikki višgjųrd ella višgjųrd uttan neyšuga heimild. M. a. tķ męla uppskotssetararnir til at fara aftur til eitt fólkavalt stżri fyri hvųrja kommunu.

Sum nevnt ķ višmerkingunum til uppskotiš, so tykjast allir partar samdir um, at skipanin, sum higartil hevur veriš galdandi, hevur veriš ein sera praktisk og góš skipan fyri Havnina, og męlt veršur tķ til at varšveita eitt felags stżri. Samstarviš millum skślarnar er gott, og vandi er fyri, at hetta fer fyri bakka, um eitt stżri veršur valt fyri hvųnn skśla ķ kommununi.

Uppskotssetararnir męla tķ til at gera eina skipan, har vit varšveita fólkavald stżri, sum verša vald samstundis og eftir somu reglum sum kommunustżri. Men samstundis veršur męlt til, at foreldrarįšsumboš fyri teir einstųku skślarnar fįa sęti ķ skślastżrunum saman viš skślaleišara og umboši fyri lęrararnar – tó ikki viš atkvųšurętti. Viš hesum kunnu vit siga, at vit fįa eina millumloysn, har vit, samstundis sum vit varšveita tey fólkavaldu umbošini, fįa stušlaš upp undir foreldraįvirkanina į skślarnar. Hetta hevur so viš sęr, at sett veršur ķ lógina, at foreldrarįš verša stovnaš į hvųrjum skśla, sum sķšani fįa umboš ķ skślastżriš.

Undir nevndarvišgeršini hava umboš fyri Undirvķsingar- og Mentamįlastżriš vķst į, at eftir uppskotinum veršur taš ógreitt eftir § 50, stk. 6, nęr mįl višvķkja tķ einstaka skślanum. Meirilutin fer tķ ķ broytingaruppskoti at męla til, at landsstżrismašurin fęr heimild at įseta nįgreiniligari reglur hesum višvķkjandi.

Tey fólkavaldu umbošini ķ skślastżrunum verša eftir uppskotinum ķ § 50, stk 1 nr. 1 vald samstundis og eftir somu reglum sum kommunustżri. Men sitandi skślanevndir/rįš, sum vóru vald ķ desember 1996, hava fingiš forlongdar heimildir til 1. august 2001 sambęrt § 67, stk. 9 ķ fólkaskślalógini. Aftan į hetta skulu nżggj skślastżri taka viš, og tey vóru ikki vald į seinasta kommunuvali. Tķ veršur neyšugt at seta inn skiftisreglur um, nęr tey fólkavaldu umbošini skulu verša vald ķ komandi skślastżri. Vališ mį sjįlvandi vera ķ góšari tķš, helst einaferš ķ vįr. Men meirilutin heldur, at landsstżrismašurin eigur at fįa heimild til at gera av, nęr valdagurin skal vera. 

Samsvarandi hesum setir meirilutin tķ fram soljóšandi  

b r o y t i n g a r u p p s k o t

a) Ķ § 1, nr. 2, § 50, stk. 6, veršur skoytt upp ķ sum 3. pkt.:"Landsstżrismašurin įsetir nęrri reglur hesum višvķkjandi."

b) Sum nżtt nr. 6 ķ § 1 veršur sett: "Ķ § 67, stk. 9, veršur sett afturat sum 2. pkt.: "Hóast įsetingina ķ § 50, stk. 1, nr. 1, įsetur landsstżrismašurin valdagin fyri valskeišiš 2001-2004."

Minnilutin (Katrin Dahl Jakobsen og Hildur Patursson) męlir Lųgtinginum til at fella uppskotiš. Minnilutin hevur hesar višmerkingar:

Minnilutin heldur hetta uppskotiš vera stórt afturstig ķ mun til upprunaligu ętlanina og hugburšin viš skipan av skślastżrum.

Samstarviš millum skśla og heim er lógarfest. Tķ var dentur lagdur į ķ uppskoti til nżggja fólkaskślalóg, at hetta samstarviš skuldi verša leitt og fyriskipaš gjųgnum skśla-/felagsskślastżri, har foreldraumbošini vóru ķ meiriluta, men har eisini einstaki skślin var vęl umbošašur viš lęrarum, nęmingum og leišara skślans sum skrivara.

Endamįliš var, ķ góšum samstarvsanda, at skślastżrini skulu seta sķn serstaka dįm į tann einstaka skślan og alt virksemi hansara. Skipanin hevši havt viš sęr, at foreldur fingu avgeršarmyndugleika og įbyrgd ķ ųllum mįlum, sum višvķktu skślanum. Tķverri duttu nęmingarnir burturśr.

Samanboriš viš upprunaligu ętlanina, vķkir fyriliggjandi uppskot so mikiš frį, at taš strķšir ķ móti andanum ķ nżggju fólkaskślalógini, heldur enn at stušla uppundir hana.

Tęr uppgįvur og tann myndugleiki, sum skślanevndirnar fyrr hųvdu, eru, sum partur ķ nįttśrligu menningini, fluttar śt til skśla/leišara at taka sęr av. Frį at hava veriš formellar leišsluuppgįvur, er nś talan um reellar leišsluuppgįvur. Tķ tykist taš ųvugtur vegur at fara at lóggeva hesar uppgįvur śr śr skślanum aftur.

Ķ lógini stendur greitt, hvųrjar uppgįvur skślastżrini hava. Viš hesum uppskotinum verša uppgįvurnar mišsavnašar heldur enn taš ųvugta.

Eftir uppskoti meirilutans verša taš bara tey 3-5 fólkavaldu, sum einsamųll hava avgeršarręttin, tķ hvųrki skślaleišarar, foreldur ella lęrarar fįa atkvųšurętt, men hava bara talurętt og verša bara innkallaš, tį teir fólkavaldu limirnir gera hetta av.

Minnilutin setir spurnartekin viš, um taš ķ hesum uppskotinum yvirhųvur er talan um eitt skślastżri, sum tekur avgeršir, sum lógin sigur, tį taš bara er ein lķtil partur av stżrinum, sum hevur avgeršarrętt.

Ķ uppskotinum veršur sagt: "foreldrarįšsumboš, skślaleišarar og umboš fyri lęrarar og onnur starvsfólk mųta į fundi ķ skślastżrinum, tį iš mįl, sum višvķkja teirra skśla, eru til višgeršar og annars eftir tųrvi". Men spurningurin er, nęr mįl bara višvķkja einstaka skślanum?

Minnilutin heldur ikki, at umsitingarligir trupulleikar eiga at vinna į yvirskipašum endamįlum, uttan so at hesir eru óloysiligir. Her veršur havt ķ huga samskipan av skślaverkinum, tį talan er um innskriving, starvsetan o.a, sum landsstżrismašurin kundi gjųrt vegleišandi reglur fyri.

Umsitingarligir trupulleikar eiga ikki at mįa stųšiš undan fólkaręšisligari hugsan.

2. višgerš 6. februar 2001. Uppskot frį Signar į Brśnni, lųgtingsmanni, um at beina mįliš aftur ķ nevnd samtykt 21-1-6. Mįliš beint aftur ķ mentananrnevndina, sum tann 13. februar 2001 legši fram

Į l i t  II

Landsstżriš hevur lagt mįliš fram tann 12. desember 2000, og eftir 1. višgerš tann 21. desember 2000 er taš beint mentanarnevndini. Mentanarnevndin legši tann 30. januar 2001 fram įlit ķ mįlinum, men eftir 2. višgerš 6. februar 2001 varš mįliš aftur beint mentanarnevndini.

Undir 2. višgerš varš vķst į, at foreldrarįšsumbošini ikki hava atkvųšurętt į fundi. Viš hesi grund var męlt til at beina mįliš aftur ķ nevnd.

Nevndin hevur višgjųrt mįliš av nżggjum į fundi tann 7. februar 2001, og er meirilutin ķ nevndini (Jógvan į Lakjuni, Finnur Helmsdal, Hešin Mortensen, Jenis av Rana og Jóanis Nielsen) samdur um at broyta uppskotiš soleišis, at foreldrarįšsumbošini eisini hava atkvųšurętt ķ stżrinum. 

Samsvarandi hesum setir meirilutin tķ fram, afturat teim broytingaruppskotum, sum eru sett fram ķ įliti I, soljóšandi  

b r o y t i n g a r u p p s k o t

c) Ķ § 1, nr. 2, § 50, stk. 4, gongur śt oršiš "Foreldrarįšsumbošini,"

Minnilutin (Katrin Dahl Jakobsen og Annita į Frķšriksmųrk) vķsir į višmerkingar sķnar ķ įliti I.

Framhaldandi 2. višgerš 14. februar 2001. Broytingaruppskot frį meirilutanum ķ mentanarnevndini, Jógvan į Lakjuni, Finni Helmsdal, Hešin Mortensen, Jenis av Rana og Jóanis Nielsen, ķ įliti I til § 1 samtykt 15-2-9. Broytingaruppskot frį meirilutanum ķ mentanarnevndini, Jógvan į Lakjuni, Finni Helmsdal, Hešin Mortensen, Jenis av Rana og Jóanis Nielsen, ķ įliti II til § 1 samtykt 16-2-8.   Uppskotiš soleišis broytt samtykt 14-2-11. Uppskotiš fer soleišis samtykt til 3. višgerš.

3. višgerš 16. februar 2001. Uppskotiš, sum samtykt viš 2. višgerš, fall 11-0-14. Mįliš avgreitt.